# History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2022 (Afrikaans), 23 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-memo-september-2022-afrikaans/7b0baebf-f050-4fcd-a4a5-0160ec23548a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-memo-september-2022-afrikaans/7b0baebf-f050-4fcd-a4a5-0160ec23548a)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2022 · Afrikaans. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                      NASIONALE
                  SENIOR SERTIFIKAAT

                            GRAAD 12

                   SEPTEMBER 2022

                    GESKIEDENIS V2
                     NASIENRIGLYN

PUNTE:   150

               Hierdie nasienriglyn bestaan uit 23 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                     GESKIEDENIS V2                      (EC/SEPTEMBER 2022)

1.   BRONGEBASEERDE VRAE

     1.1 Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae
         te ontwikkel:

                                                                        GEWIGS-
     KOGNITIEWE
                             HISTORIESE VAARDIGHEDE                   TOEKENNING
       VLAKKE
                                                                       VAN VRAE
                       •   Onttrek inligting uit bronne.
                       •   Selektering en organisasie van                30%
        VLAK 1
                           relevante inligting uit bronne.               (15)
                       •   Definieer historiese begrippe/terme.
                       •   Interpretasie van bewyse uit bronne.
                                                                         40%
        VLAK 2         •   Verduidelik inligting verkry uit bronne.
                                                                         (20)
                       •   Analiseer bewyse uit bronne.
                       •   Interpreteer en evalueer bewyse uit
                           bronne.
                       •   Skakel met bronne om bruikbaarheid,
                           betroubaarheid, eensydigheid en               30%
        VLAK 3
                           beperkings vas te stel.                       (15)
                       •   Vergelyk en kontrasteer interpretasies
                           en perspektiewe in die bronne en kom
                           tot onafhanklike gevolgtrekkings.

     1.2 Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae
         geassesseer word:

          • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir
            enige ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of
            voorbeelde.
          • Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar
            aan die vereistes van die vraag voldoen is.
          • In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede
            waaraan aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in
            kursiefgedrukte skrif aangedui.
          • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
            krediet kry vir enige relevante antwoord.
          • Daar word van leerlinge verwag om ŉ standpunt in te neem in die
            beantwoording van ‘tot watter mate’ vrae om enige punte te verdien.

     1.3 Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae

          •     Gebruik ŉ regmerk (✓) vir elke korrekte antwoord
          •     Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op
                twee redes en word twee punte elk toegeken (✓✓✓✓); (1 x 2) wat
                neerkom op een rede en twee punte toegeken word (✓✓)
          •     Indien ŉ vraag 4 punte tel word 4 regmerke (✓✓✓✓) aangedui

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                 GESKIEDENIS V2                                           3

           Paragraafvraag
           Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die
           inhoud en die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring
           word wanneer punte toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik
           word wanneer ŉ antwoord op ŉ paragraafvraag geassesseer word:
            • Lees die paragraaf en plaas ŉ kolpunt ( . ) by elke punt binne-in die
              teks waar die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te
              beantwoord.
            • Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat
              in staat was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te
              beantwoord.
            • Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat toegeken is vir die
              paragraaf aan die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1, 2 of 3)
              soos aangedui in die holistiese rubriek en gee ŉ kort kommentaar bv.

           ___________ ˖ __________________________ ˖ _________________
           _________________ ˖ __________________________ ˖ ___________
                                                               √√√√ Vlak 2

           Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf
           • Tel al die regmerke vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die
             punt aan die regterkantse onderste kantlyn, bv.
                                                                  32
                                                                  50

           • Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die
             antwoordeboek oorgedra word.

 2. OPSTELVRAE

     2.1 Die opstelvrae vereis dat kandidate:
         • In staat sal wees om hul argument op ŉ logiese en samehangende wyse
            te stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
            bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om ŉ redelike reeks
            feite of ŉ effektiewe argument te kan weergee om sodoende die
            gestelde vraag te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat ŉ opstel ŉ inleiding,
            ŉ samehangende en gebalanseerde liggaam van bewyse en ŉ slot het.

     2.2 Nasien van opstelvrae
         • Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal
           word deur die handboeke wat by ŉ spesifieke sentrum gebruik is.
         • Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê
           as dit wat ingesluit is by ŉ riglyn vir nasien van ŉ spesifieke opstel.
         • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
           krediet kry vir enige ander relevante antwoord.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                     GESKIEDENIS V2                         (EC/SEPTEMBER 2022)

    2.3 Globale assessering van die opstel

         Die opstel skryfwerk sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie
         benadering vereis dat die onderwyser die totale produk as ŉ geheel sal bepunt
         sonder om die samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie benadering
         moedig die leerder aan om ŉ individuele mening aan te bied deur gebruik te
         maak van geselekteerde feitelike bewyse om ŉ argument te ondersteun. Daar
         sal nie van die leerder verwag word om slegs ‘feite’ neer te skryf om ŉ beter
         punt te behaal nie. Hierdie benadering sal leerders ook ontmoedig om ‘model-
         antwoorde’ voor te berei en te reproduseer sonder om die spesifieke vereistes
         van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien van opstelle gee krediet aan
         leerders se mening, ondersteun deur bewyse. Anders as by
         inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met holistiese assessering nie vir
         ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die
         volgende val:
         • Die konstruksie/daarstelling van ŉ argument.
         • Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om sodanige argument te
            ondersteun.
         • Die leerder se interpretasie van die vraag.

    2.4 Assesseringsprosedures vir die opstel

         2.4.1   Hou die sinopsis in gedagte wanneer die skryfwerk nagesien word.

         2.4.2   Tydens die deurlees van die skryfwerk moet regmerkies toegeken
                 word vir ŉ relevante inleiding (aangedui met ŉ kolpunt (‘bullet’) in die
                 nasienriglyn), vir elke hoofmoment/aspek wat volledig
                 gekontekstualiseer is en ŉ relevante slotopmerking (aangedui met ŉ
                 kolpunt in die nasienriglyn) bv. ŉ antwoord waar daar 5 hoofpunte is,
                 sal daar dus 7 regmerkies wees.

         2.4.3   Hou die PEEL-struktuur in gedagte by die assessering van ŉ opstel.

                         Punt: Die kandidaat lei die opstel in met ŉ argument/ŉ
                         duidelike hoofpunt.
                     P
                         Elke paragraaf moet ŉ punt bevat wat die hoofpunt (argument)
                         wat in die inleiding gemaak is, ondersteun.
                         Verduideliking: Die kandidaat moet in groter detail bespreek
                     E   waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe dit verband hou
                         met die vraag wat gevra is.
                         Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord deur
                     E   inhoud te selekteer wat relevant is tot die argument. Relevant
                         voorbeelde moet gegee word om die argument vol te hou.
                         Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument
                     L   deurgaans in die opstel onderhou word en samehangend
                         geskryf is.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                  GESKIEDENIS V2                                           5

         2.4.4    Die volgende simbole MOET in die assessering van opstel gebruik
                  word:

                  • Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik
                     gekontekstualiseer nie
                                                                      ^
                  • Verkeerde stelling             _________________

                  • Irrelevante stelling             |
                                                     |
                                                     |

                  • Herhaling                        R

                  • Analise                          A√

                  • Interpretasie                    I√
                  • Argument                        LOA

 2.5     Die matriks

         2.5.1    Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle.

                  By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die
                  matriks voorsien word. Tydens die assessering van ŉ opstel moet
                  beide die inhoud en die aanbieding in ag geneem word. ŉ Punt word
                  toegeken by die snypunt van die inhoud en aanbieding, gebaseer op
                  die sewe vaardigheidsvlakke.

                  (a)   Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot
                        watter mate die hoofmomente gedek is om en die
                        inhoudsvlak (op die matriks) vas te stel.

                                                          I       VLAK 4

                  (b)   Die tweede deurlees van die opstel sal die vlak (op die matriks)
                        van die aanbieding bepaal.
                                                          I       VLAK 4
                                                          A       VLAK 3

                  (c)   Ken ŉ algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                                          I      VLAK 4
                                                          A      VLAK 3       }26–27
 KOMMENTAAR

 Vraag herkenbaar in antwoord.
 Toon soms bewys van ŉ gestruktureerde en beplande argument.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
     6                                                              GESKIEDENIS V2                                                 (EC/SEPTEMBER 2022)

     NASIENMATRIKS VIR OPSTEL: TOTAAL: 50

                            VLAK 7               VLAK 6                VLAK 5               VLAK 4              VLAK 3               VLAK 2               VLAK 1

                        Baie goed
                        beplande en          Baie goed             Goed beplande en     Argument beplan     Toon soms bewys      Poging aangewend     Weinig of geen
AANBIEDING                                   beplande en           gestruktureerde      en gestruktureer.   van ŉ                                     poging om die
                        gestruktureerde                                                                                          om antwoord te
                        opstel. Goeie        gestruktureerde       opstel.              Bewyse tot ŉ        gestruktureerde en   struktureer.         opstel te
                        sintese van          opstel. ŉ Relevante   Poog om ŉ            sekere mate         beplande                                  struktureer nie.
                                                                                        gebruik om          argument. Poog       Grootliks
                        inligting. Het ŉ     argument is           duidelike argument
                                             gevolg. Bewyse                             argument te         om ŉ argument vol    beskrywend of
                        goed                                       te ontwikkel.
                                             gebruik om die                             ondersteun.         te hou.              poog om argument
                        gebalanseerde,                             Gevolgtrekking
                                             argument te                                Slotsom bereik op   Gevolgtrekking nie   te ontwikkel. Geen
                        oorspronklike                              gemaak uit bewyse
                                             verdedig. Poog om                          grond van bewyse.   duidelik             poging om ŉ
                        argument ontwikkel
                        met bewyse.          ŉ onafhanklike        om die argument te                       ondersteun deur      gevolgtrekking te
                        Argument             gevolgtrekking uit    ondersteun.
                                             die bewyse te                                                  bewyse nie.          maak nie.
                        deurgaans
                                             maak om die
                        volgehou en
INHOUD                                       argument te
                        verdedig.
                                             ondersteun.
                        Onafhanklike
                        gevolgtrekking
                        gemaak uit bewyse
                        om die argument te
                        ondersteun.

VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten            47–50                 43–46
volle relevant tot
argument wat gevolg
is.
VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoudseleksie              43–46                 40–42                38–39
relevant tot argument
wat gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud          38–39                 36–37                34–35                30–33                28–29
toereikend en
relevant.
VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige
weglatings of
                                                                       30–33                28–29                26–27
irrelevante keuse van
inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud hou
verband met vraag,
maar beantwoord dit                                                                         26–27                24–25               20–23
nie. Hou soms nie
verband met die vraag
nie. Weglatings.
VLAK 2
Vraag ontoereikend                                                                                               20–23               18–19                 14–17
beantwoord. Inhoud
skraal.
VLAK 1
Vraag ontoereikend
beantwoord of glad                                                                                                                   14–17                  0–13
nie. Ontoereikend of
irrelevante inhoud.

*Riglyne vir die toekenning van ŉ punt in Vlak 1:

 •       Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0
 •       Vraag sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer nie = 1–6
 •       Vraag ontoereikend en vaag beantwoord; effense poging om die opstel te struktureer                 = 7–13

     Kopiereg voorbehou                                                                                                              Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                 GESKIEDENIS V2                                           7

 AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

 VRAAG 1:        HOE HET WIT SUID-AFRIKANERS DIE APARTHEIDSREGERING
                 GEDURENDE DIE 1980’s UITGEDAAG?

 1.1    1.1.1    [Definisie van historiese konsep uit Bron 1A – V1]
                 • Om verpligte militêre diensplig te verrig
                 • Enige ander relevante antwoord                              (1 x 2)    (2)

        1.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                 • Verbreding van die regte van gewetensbeswaardes
                 • Die skepping van die stelsel van alternatiewe militêre diens
                    sonder die element van straf                               (2 x 1)    (2)

        1.1.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
                 • Niemand moet gedwing word om wapens teen hulle wil op te
                     neem nie
                 • Om die element van straf te verminder
                 • Enige ander relevante antwoord                (Enige 1 x 2)            (2)

        1.1.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
                 • Binne Suid-Afrika was die weermag gebruik om die weerstands-
                     bewegings te onderdruk
                 • Die SAW het Namibië onwettig beset
                 • Die SAW het in Angola teen die kommunistiese magte geveg
                 • Enige ander relevante antwoord                   (Enige 2 x 2)         (4)

 1.2    1.2.1    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
                 • Die ECC het gevoel dat dit moreel verkeerd is om mense dood te
                     maak
                 • Die ECC wou nie teen mede-Suid-Afrikaners veg wie vir
                     geregtigheid/vryheid veg nie
                 • Was nie meer bereid om apartheid te handhaaf en te beskerm
                     nie
                 • Enige ander relevante antwoord                    (Enige 1 x 2)        (2)

        1.2.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
                 • ŉ Lewe in ballingskap
                 • 6 jaar tronkstraf                                           (2 x 1)    (2)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                   GESKIEDENIS V2                        (EC/SEPTEMBER 2022)

1.3    [Vergelyking van bewyse uit Bron 1A en 1B – V3]
       • Bron 1A meld dat die SAW betrokke was by die verdediging en
          handhawing van die apartheidstelsel en Bron 1B toon dat die SAW
          gehelp het om die apartheidsbeleide te implementeer
       • Bron 1A dui aan dat die SAW by operasies buite die land betrokke was,
          terwyl Bron 1B toon dat jong mans opgeroep is om die onwettige
          besetting van Namibië te handhaaf en ŉ onregverdige oorlog teen die
          buiteland gevoer het.
       • Bron 1A meld dat jong dienspligtiges in ballingskap gegaan het en tronk
          toe gestuur is omdat hulle geweier het om militêre diens te doen en
          Bron 1B toon die gevolge vir die weiering om militêre diens te doen
        • Enige ander relevante antwoord                               (Enige 2 x 2)     (4)

1.4    1.4.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
                • Anton Eberhard                                             (1 x 1)     (1)

       1.4.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
                • Hy het geglo apartheid moet beëindig word
                • Hy het geglo dat die SAW die apartheidsregering/wit
                    oppergesag handhaaf en beskerm
                • Hy het geglo die onderdrukking van die swart meerderheid was
                    verkeerd
                • Enige ander relevante antwoord                    (Enige 2 x 2)        (4)

       1.4.3   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
               • ‘Sy baas, in reaksie wat die heersende wit houding tipeer wat in
                  woede gevra word ...’
               • ‘So wie gaan verhoed dat ons dogters verkrag word’
                                                                    (Enige 1 x 2)        (2)

       1.4.4   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
                • ŉ Vriend is aangehou ten tye van sy oproep
                • Hy het met Vusi bevriend geraak en ŉ voorsmakie gekry van wat
                   die lewe vir swart Suid-Afrikaners was                (2 x 1)         (2)

1.5.   1.5.1   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
                • Interne weerstand teen die apartheidstelsel het toegeneem
                • Verskillende organisasies het stakings, boikotte en ander vorme
                    van protesaksies van stapel gestuur om apartheid te beëindig
                • Swart Suid-Afrikaners was ontevrede met die kosmetiese
                    veranderinge wat die P.W. Botha-regering aangebring het
                • Suid-Afrika het onregeerbaar geword
                • Enige ander relevante antwoord                      (Enige 2 x 2)      (4)

       1.5.2   [Definisie van historiese konsep uit Bron 1D – V1]
               • Opsetlike en beplande moord op mense wat aktief gekant was
                  teen die apartheidsbeleid
               • Enige ander relevante antwoord                         (1 x 2)          (2)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                GESKIEDENIS V2                                          9

        1.5.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
                  • Het venynige smeerveldtog gevoer
                  • ECC-kantore is toegeslaan
                  • 75 aktiviste is aangehou
                  • Tydperk van gevangenisstraf het van twee tot ses jaar
                     toegeneem                                         (Enige 3 x 1)      (3)

        1.5.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
                  • Dat dit deel van die ANC was wat die regering wou omverwerp
                  • Geglo dat hulle met die kommuniste beplan het om Suid-Afrika
                      oor te neem
                  • Enige ander relevante antwoord                    (Enige 1 x 2)       (2)

        1.5.5    [Evalueering van die bruikbaarheid van bewyse uit Bron 1D – V3]
                 Die bron is BRUIKBAAR omdat:
                  • Dit is as bedreiging vir die regering beskou
                  • Die regering het die ECC verbied
                  • Meer wit Suid-Afrikaners het geweier om by die SAW aan te sluit
                  • Diensplig is van twee jaar na een gesny
                  • ECC-amptenare is deur die apartheidsregering geteister
                  • Enige ander relevante antwoord                     (Enige 2 x 2)      (4)

 1.6    [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
        Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:
         • Het die ECC gevorm (Bron 1A)
         • Geweier om militêre diens te doen (Bron 1A)
         • Sommige het uit Suid-Afrika gevlug om militêre diensplig te vermy
             (Bron 1A)
         • Die ECC het geweier om met die implementering van die
             apartheidswette te help (Bron 1B)
         • Geweier om teen swartes in die townships te veg (eie kennis)
         • Aan wit Suid-Afrikaners geopenbaar die impak wat apartheid op hul
             lewens gehad het (eie kennis)
         • Anton Eberhard het geglo dat die huidige regering geen reg het om aan
             bewind te bly nie en nie ondersteun moet word nie (Bron 1C)
         • 7 589 dienspligtiges het versuim om vir nasionale oproep aan te meld
             (Bron 1D)
         • Verskillende veldtogte wat deur die ECC gehou is, het daartoe bygedra
             om die land onregeerbaar te maak (eie kennis)
         • Sommige blankes het eerder in ballingskap gegaan of hul studies
             verleng as om militêre diens te doen (Bron 1D)
         • Die ECC was as direkte vyand/bedreiging van die SAW beskou (Bron
             1D)
         • Die ECC het druk op die dienspligstelsel geplaas en dit onmoontlik
             gemaak vir die staat om te implementeer (Bron 1D)
         • Black Sash het nagwaak teen die apartheidswette gehou (eie kennis)
         • Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                    GESKIEDENIS V2                    (EC/SEPTEMBER 2022)

 Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

               •     Gebruik bewyse op elementêre wyse, bv. toon
                     geen of min begrip oor hoe wit Suid-
                     Afrikaners die apartheidsregering gedurende       PUNTE
     VLAK 1
                     die 1980’s uitgedaag het.                          0–2
               •     Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie paragraaf
                     skryf nie.
               •     Bewyse is meestal relevant en hou in groot mate
                     verband met die onderwerp, bv. toon begrip oor
                     hoe wit Suid-Afrikaners die apartheids-           PUNTE
     VLAK 2
                     regering gedurende die 1980’s uitgedaag het.       3–5
               •     Gebruik bewyse op basiese manier om ŉ
                     paragraaf te skryf.
               •     Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer ŉ
                     deeglike begrip oor hoe wit Suid-Afrikaners
                     die apartheidsregering gedurende die 1980’s       PUNTE
     VLAK 3
                     uitgedaag het.                                     6–8
               •     Gebruik bewyse baie effektief in georganiseerde
                     paragraaf en toon begrip van onderwerp.
                                                                                      (8)
                                                                                     [50]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                 GESKIEDENIS V2                                          11

 VRAAG 2:        HOE HET DIE WAARHEIDS-EN-VERSOENINGSKOMMISSIE
                 (WVK) DIE MOORD VAN AKTIVIS SIPHIWO MTIMKULU
                 GEHANTEER?

 2.1    2.1.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                 • ‘Om na slagoffers se stories te luister’
                 • ‘Om amnestie aan te bied’                                    (2 x 1)     (2)

        2.1.2    [Definisie van historiese konsepte uit Bron 2A – V1]
                 • Amptelike kwytskelding vir polities gemotiveerde misdade
                 • Enige ander relevante antwoord                           (1 x 2)         (2)

        2.1.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                 • ‘Desmond Tutu’                                              (1 x 2)      (2)

        2.1.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                 • Baie oortreders van politieke misdade het by die
                     amnestieverhore gelieg en met moord weggekom
                 • Baie veiligheidspolisie het nie die volle waarheid van hul
                     gruweldade bekend gemaak nie, maar het amnstie verkry
                 • Baie oortreders het net erken wat alreeds geweet is vir die
                     verkryging van amnestie en het onopregte verskonings
                     aangebied
                 • Dit was swart versus wit by die WVK
                 • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)      (4)

 2.2    2.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                  • ‘Kongres van Suid-Afrikaanse Studente (COSAS)’             (1 x 1)      (1)

        2.2.2    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
                 • COSAS was met by verbode politieke organisasies geaffilieer
                 • Hy bevorder die doelwitte van die bevrydingstryd
                 • As die leier van COSAS is hy as aanstigter/opstoker teen
                     apartheid beskou
                 • Enige ander relevante antwoord                     (Enige 2 x 2)         (4)

        2.2.3    [Definisie van historiese konsepte uit Bron 2B – V2]
                 • Onmenslike/ straf van mense wat apartheid teengestaan het
                 • Metode wat gebruik word om inligting oor die aktiwiteite van die
                    bevrydingsbewegings te verkry
                 • Om slagoffers te dwing om iets te erken wat hulle nie gedoen het
                    nie
                 • Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)        (2)

        2.2.4    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V2]
                 • ‘Elektriese skokke’
                 • ‘Geslaan’
                 • ‘Byna met ŉ nat handdoek versmoor’                          (2 x 1)      (2)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                  GESKIEDENIS V2                         (EC/SEPTEMBER 2022)

 2.3    2.3.1   [Interpretasie uit bewyse Bron 2C – V2]
                • Om die nagevolge van die vergifting op Siphiwo te toon
                • Hy word omring deur jong kamerade / COSAS-lede wat hom
                    beskerm en steeds waardeer as aktivis
                • Dit wys dat Siphiwo steeds deur die regering as bedreiging
                    beskou word, daarom die teenwoordigheid van ŉ polisieman met
                    ŉ geweer
                • Enige ander relevante antwoord                      (enige 2 x 2) (4)

        2.3.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
                • “Vergiftiging van mense sal ons nie keer nie”               (1 x 2)    (2)

 2.4    [Vergelyking van bewyse uit Bron 2B en 2C – V3]
         • Bron 2B dui aan dat Siphiwo weens vergiftiging na die Groote Schuur-
            hospitaal geneem is en Bron 2C wys dat Siphiwo die hospitaal verlaat
            ná sy behandeling
         • Bron 2B dui aan dat die veiligheidspolisie die aktiwiteite van Siphiwo fyn
            dopgehou het en Bron 2C wys hoe gewapende polisiebeampte Siphiwo
            fyn dophou toe hy die hospitaal verlaat het
         • Bron 2B dui aan dat COSAS baie in die bevrydingstryd betrokke was is
            en in Bron 2C toon dat vergiftiging hulle nie sou stop nie (wat beteken
            dat hulle die bevrydingstryd sal voortsit)
         • Enige ander relevante antwoord                                 (Enige 2 x 2) (4)

 2.5    2.5.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2D – V1]
                • General Nic van Rensburg                                     (1 x 1)   (1)

        2.5.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
                • Om die veiligheidspolisie te beskerm
                • Om die apartheidsregering te beskerm
                • Hy wou nie vir moord tronk toe gestuur word nie
                • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)    (4)

        2.5.3   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2D – V2]
                 • ‘Topsy Madaka’                                              (1 x 2)   (2)

        2.5.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
                 • Hulle was aktief betrokke by die weerstandsbeweging
                 • Hulle het beplan om die apartheidsregering omver te werp
                 • Hulle was lede van die verbode ANC/COSAS
                 • Hy was ŉ doring in die vlees vir die veiligheidsmagte
                 • Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)     (2)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                GESKIEDENIS V2                                         13

        2.5.5    [Evalueer die betroubaarheid van die bewyse uit Bron 2D – V3]
                 Hierdie bron is BETROUBAAR omdat:
                 • Dit is ŉ primêre bron aangesien Nic van Rensburg direk betrokke
                    was by die moord op die twee aktiviste
                 • Die amnestie-aansoek waarna verwys word, is voor die WVK se
                    amptelike amnestiekomitee verwerk
                 • Dit gee die name van veiligheidspolisieman wat betrokke was by
                    die teregstelling van Siphiwo Mtimkulu
                 • Dit verduidelik hoe Siphiwo Mtimkulu en Topsy Madaka
                    tereggestel is
                 • Dit verduidelik hoekom die veiligheidspolisieman amnestie deur
                    die WVK toegestaan is
                 • Enige ander relevante antwoord                      (Enige 2 x 2)    (4)

 2.6    [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]

        Kandidate kan van die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:
        • Die rede vir die stigting van die WVK was om die verlede te hanteer (Eie
          kennis)
        • WVK het ŉ platform verskaf om na slagoffer se stories te luister (Bron 2A
          en Bron 2B)
        • WVK het nasionale versoening en genesing bevorder (Bron 2A)
        • Die WVK het volle amnestie gebied aan diegene wat na vore gekom het
          en hul misdade beken het (Bron 2A)
        • Joyce Mtimkulu kon haar storie vertel tydens die WVK-verhoor van die
          marteling en vergiftiging van haar seun (Bron 2B)
        • Polisieman met ŉ versteekte geweer dui aan dat Siphiwo ŉ bedreiging vir
          die regering was wat tot sy ontvoering en dood gelei het (Bron 2C)
        • Afgetrede veiligheidspolisiemanne het gelieg voordat hulle om amnestie
          aansoek gedoen het (Bron 2D)
        • Afgetrede veiligheidspolisiemanne moes die waarheid oor die dood van
          Siphiwo en Madaka openbaar (Bron 2D)
        • Van Rensburg en Niewoudt het voor die WVK verskyn (Bron 2D)
        • Bely hoe hulle Siphiwo en Madaka gemartel het in sy amnestieverhoor
          (Bron 2D)
        • Slagoffers het die geleentheid gehad om diegene wat hul geliefdes
          seergemaak het, te konfronteer (Eie kennis)
        • Oortreders is amnestie toegestaan (Bron 2D)
        • Ondersteuners wou hê die oortreders moet gestraf word (Eie kennis)
        • Joyce Mtimkulu het sluiting gekry (Bron 2D)
        • Joyce was ‘gelukkig’ met die WVK-proses (Bron 2D)
        • Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                   GESKIEDENIS V2                      (EC/SEPTEMBER 2022)

     Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                     • Gebruik bewyse op elementêre wyse, bv. toon
                       geen of min begrip oor hoe die Waarheids-en-
                       VersoeningsKommissie (WVK) die moord van           PUNTE
     VLAK 1
                       aktivis Siphiwo Mtimkulu hanteer het.               0–2
                     • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie paragraaf
                       skryf nie.
                     • Bewyse meestal relevant en hou in groot mate
                       verband met die onderwerp, bv. toon begrip oor
                       hoe die Waarheids-en-Versoeningskommissie
                                                                          PUNTE
     VLAK 2            (WVK) die moord van aktivis Siphiwo
                                                                           3–5
                       Mtimkulu hanteer het.
                     • Gebruik bewyse op basiese manier om paragraaf
                       te skryf.
                     • Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer
                        deeglike begrip oor hoe die Waarheids-en-
                        Versoeningskommissie (WVK) die moord van          PUNTE
     VLAK 3
                        aktivis Siphiwo Mtimkulu hanteer het.              6–8
                     • Gebruik bewyse baie effektief in georganiseerde
                        paragraaf en toon begrip van onderwerp.                         (8)
                                                                                       [50]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                 GESKIEDENIS V2                                            15

 VRAAG 3:        WATTER IMPAK HET GLOBALISASIE OP ONTWIKKELENDE
                 NASIES GEHAD?

 3.1    3.1.1    [Verduideliking van historiese konsep uit Bron 3A – V1]
                 • Globalisering beteken dat lande meer interafhanklik word en
                    dat mense oor die hele wêreld meer aan mekaar verbind is
                 • Globalisering het gelei tot die monopolisering op nywerhede
                    deur groot sakeondernemings, wat groot winste maak ten
                    koste van onderontwikkelende en onontwikkelende lande
                 • Enige ander relevante antwoord                     (Enige 1 x 2)         (2)

        3.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
                 • Internasionale Monetêre Fonds (IMF)
                 • Wêreldbank                                                 (2 x 1)       (2)

        3.1.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
                 • Globalisering vind gewoonlik in demokratiese lande plaas
                 • Baie ontwikkelende lande wat nie demokraties is, was gedwing
                     om hul politieke stelsels te verander as vereiste vir buitelandse
                     hulp van die Westerse lande
                 • As globalisering tot voordele in spesifieke demokratiese land
                     lei, help dit om demokrasie in daardie land te handhaaf
                 • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 1 x 2)      (2)

 3.2    3.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
                 • ‘Verhoogde internasionale handel’
                 • ‘Maatskappy wat in meer as een land werksaam is’
                 • ‘Groter afhanklikheid van die globale ekonomie’
                 • ‘Vrye beweging van kapitaal, goedere en dienste’
                 • ‘Erkenning van maatskappye soos McDonald’s en Starbucks in
                    minder ekonomies ontwikkelde lande’             (Enige 2 x 1)           (2)

        3.2.2    [Interpretasie van bewyse vanuit Bron 3B – V2]
                 • Globalisering het veroorsaak dat die wêreldmark deur ryk
                     lande oorheers word
                 • Ontginning van natuurlike hulpbronne in minder ekonomiese
                     ontwikkelde lande deur ryk lande
                 • Arm lande trek nie voordeel uit die winste wat in hul lande
                     gemaak word nie
                 • Arm lande het van buitelande lenings afhanklik geraak
                 • Enige ander relevante antwoord                     (Enige 2 x 2)         (4)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                    GESKIEDENIS V2                        (EC/SEPTEMBER 2022)

      3.2.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
               JA
               • McDonald’s is ŉ multi-nasionale maatskappy en dit toon sy
                   ekonomiese mag en beheer
               • McDonald’s het 30 000 restaurante in 119 lande. Dit wys sy
                   oorheersing
               • Enige ander relevante antwoord

               NEE
               • McDonald’s is internasionaal en het baie afsetpunte om hul
                 naam te onderhou
               • Dit het te veel ondervinding gehad
               • Kan nie as ŉ klein afsetpunt beskryf word nie
               • Enige ander relevante antwoord                           (2 x 2)         (4)

      3.2.4    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
               • ‘Om goedkoop arbeid te verskaf’
               • ‘Om grondstof te verskaf’                                    (2 x 1)     (2)

 3.3 3.3.1     [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]
               • Die Weste het besef dat hulle bygedra het tot die armoede van
                   onderontwikkelde lande
               • Die Weste is bereid om die skuld af te skryf aangesien lande nie
                   in staat was om die lenings terug te betaal nie
               • Die Weste het genoeg wins uit Afrika gemaak aangesien hulle
                   vrye toegang tot hul grondstowwe en markte gehad het
               • Dit toon die arrogante houding van die Weste teenoor die
                   ekonomiese welstand van Afrika
               • Enige ander relevante antwoord                      (Enige 2 x 2)        (4)

      3.3.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
               • ‘Eeue van koloniale uitbuiting’
               • ‘Verslawing’
               • ‘Diefstal van natuurlike hulpbronne’                   (Enige 2 x 1)     (2)

      3.3.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]
               (a)    • Ryk/vet/ordentlik in pak gekleed
                      • Hou die ontwikkeling van Afrika in hul hande
                      • Enige ander relevante antwoord               (Enige 1 x 2)

               (b)    •   Swak/dun/armoedig gekleed
                      •   Uitbuit
                      •   Geen ontwikkeling het in Afrika nie as gevolg van groot
                          skuld plaasgevind
                      •   Enige ander relevante antwoord                (Enige 1 x 2)     (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                    GESKIEDENIS V2                                         17

 3.4    [Vergelyking van bewyse uit Bron 3B en 3C – V3]
        • Bron 3B dui aan dat globalisering slegs welvaart in ontwikkelde lande
           geskep het terwyl Bron 3C toon dat dit tot armoede in ontwikkelende
           lande gelei het.
        • Bron 3B noem dat globalisering in belang van die ryk lande funksioneer
           terwyl Bron 3C toon dat globalisering gelei het tot die uitbuiting,
           verslawing en diefstal van die natuurlike hulpbronne van ontwikkelende
           lande
        • Beide bronne verwys na die negatiewe impak wat globalisering op
           ontwikkelende lande gehad het
        • Enige ander relevante antwoord                                (Enige 2 x 2)       (4)

 3.5    3.5.1         [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                      • ‘Vorming van politiek’
                      • ‘Bevordering van tegnologiese ontwikkeling’
                      • ‘Verbetering van ekonomiese prosesse’
                      • ‘Verbetering van sosiale, gesondheid en die natuurlike
                         omgewing’                                      (Enige 2 x 1)       (2)

        3.5.2         [Verduideliking van historiese konsep uit Bron 3D – V2]
                      • Ryk lande dwing hul kulture af op ontwikkelende lande/ Derde
                         Wêreldlande
                      • Enige ander relevante antwoord                        (1 x 2)       (2)

        3.5.3         [Evalueer die beperking van die bewyse uit Bron 3D – V3]
                      Die bron is BEPERK omdat:
                      • Dit beklemtoon slegs die positiewe impak van globalisering op
                         ontwikkelende lande
                      • Dit gee ŉ eensydige standpunt oor die impak wat globalisasie
                         op ontwikkelende lande gehad het
                      • Globalisasie het die lewensomstandighede van miljoene
                         vererger
                      • As gevolg van buitelandse skuld kon menige ontwikkelende
                         lande nie op die globale mark kompeteer nie
                      • Enige ander relevante antwoord                   (Enige 2 x 2)      (4)

        3.5.4     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                  • ‘Satelliet’
                  • ‘Kabel’                                                    (2 x 1)      (2)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                  GESKIEDENIS V2                       (EC/SEPTEMBER 2022)

 3.6    [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
        Kandidate kan van die volgende aspekte insluit:
        POSITIEWE GEVOLGE
        • Globalisering sal lei tot die integrasie van ekonomieë en samelewings
            (Bron 3A)
        • Sal lei tot die vermindering van wêreldwye armoede (Bron 3A)
        • Ontwikkelende nasies sal by vrye handel baat vind (Bron 3A)
        • Het toegang tot maatskappye soos McDonald's en Starbucks (Bron 3B)
        • Het toegang tot buitelandse lenings (Bron 3D)
        • Verbeter die lewensomstandighede van miljoene mense in ontwikkelende
            lande (Bron 3D)
        • Bevorder tegnologiese groei (Bron 3D)
        • Ontwikkelende lande het die geleentheid om hul produkte na die globale
            mark uit te voer (Bron 3D)
        • Enige ander relevante antwoord

        NEGATIEWE GEVOLGE
        • Globalisering word deur sommige lande en instellings op ontwikkelende
          nasies afgedwing (Bron 3A)
        • Gelei tot ongelykheid – die rykes word ryker en die armes word armer
          (Bron 3B en Bron 3C)
        • Gelei tot armoede (Bron 3B en Bron 3C)
        • Voorsien die Noorde en Weste van goedkoop arbeid en grondstowwe
          (Bron 3B)
        • Ontwikkelende lande het nie voordeel getrek uit die winste wat in hul lande
          gemaak is nie (Bron 3B)
        • Enige ander relevante antwoord

 Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:

            • Gebruik bewyse op elementêre wyse, bv. toon geen
              of min begrip oor die impak wat globalisasie op
                                                                         PUNTE
 VLAK 1       onderontwikkelende nasies gehad het.
                                                                          0–2
            • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie paragraaf skryf
              nie.
            • Bewyse is meestal relevant en hou in groot mate
              verband met die onderwerp, bv. toon begrip oor die
              impak wat globalisasie op onderontwikkelende               PUNTE
 VLAK 2
              nasies gehad het.                                           3–5
            • Gebruik bewyse op basiese manier om paragraaf te
              skryf.
            • Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer
              deeglike begrip oor die impak wat globalisasie op
                                                                         PUNTE
 VLAK 3       onderontwikkelende nasies gehad het.
                                                                          6–8
            • Gebruik bewyse baie effektief in georganiseerde
              paragraaf en toon begrip oor die onderwerp.                               (8)
                                                                                        [50]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                GESKIEDENIS V2                                          19

 AFDELING B: OPSTELVRAE

 VRAAG 4:       BURGERLIKE VERSET, 1970’s TOT 1980’s: SUID-AFRIKA: DIE
                KRISIS VAN APARTHEID IN DIE 1980’s

 [Beplan en konstrueer oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
 deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede.]

 SINOPSIS
 Kandidaat moet saamstem of nie saamstem oor hoe die SB-filosofie trots onder
 swartes ingeboesem het en hulle gemobiliseer het om die apartheidstaat in die 1970’s
 uit te daag.

 HOOFASPEKTE
 Kandidate kan die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:
 • Inleiding: Kandidate moet aandui of hulle met die stelling saamstem of nie, of
                die BC-filosofie trots ingeboesem het en swartes gemobiliseer het om
                die apartheidstaat uit te daag.

 UITBREIDING
 • Rede vir die stigting van die Swartbewussynsbeweging (SB) (Agtergrond)

 Biko se filosofie van Swartbewussyn (SB)
 • Maak swart mense bewus van die euwels van apartheid
 • Kweek ŉ gevoel van eiewaarde en vertroue in swart Suid-Afrikaners
 • Herstel swart trots
 • Verander die manier waarop swart Suid-Afrikaners hulself gesien het
 • Bemagtig hulle om apartheid te konfronteer
 • Biko het swart Suid-Afrikaners versoek om hulself te laat geld en dinge vir hulself
    te doen
 • Skakel die gevoel van minderwaardigheid uit

 Rol van Steve Biko
 • Vorming van SASO
 • SASO het SB-idees oor die kampusse van die etnies geskeide universiteite
    versprei
 • SASO het swart eenheid en solidariteit bevorder
 • Studente meer polities bewus gemaak
 • Studente aangemoedig om hulself van apartheid te bevry
 • Biko bevorder selfbevryding
 • Hy het geglo dat assosiasie met blankes die bevrydingstryd ondoeltreffend maak
    en dat swartes hulself moet bevry
 • Gevestigde selfhelpgroepe vir swart gemeenskappe saam met ander SB-leiers
 • SB-idees is in SASO-nuusbriewe gepubliseer

 Swartbewussyn word nasionale beweging
 • In 1972 is die Black People’s Convention gestig
 • Bedoel om swart mense van sielkundige en fisiese onderdrukking te bevry
 • Selfhelpprojekte is op die been gebring, bv. Zanempilo Clinic, Ginsburg en
   Zimele Trust Fund
 • Gelei tot die stigting van die Black Allied Workers Union in 1973
 • SB beïnvloed skoliere wat tot die vorming van SASB gelei het

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                                 GESKIEDENIS V2                    (EC/SEPTEMBER 2022)

 Uitdagings wat die idees van SB aan die staat gestel het
 • Die Suid-Afrikaanse regering was aanvanklik nie bekommerd oor die SBB nie
    en het gelyk met sy eie beleid van afsonderlike ontwikkeling
 • SBB het sterker geword en ŉ uitdaging aan die staat gestel
 • Dit het ŉ massabeweging geword wat gepoog het om apartheid te ondermyn
 • Biko se toesprake het swart Suid-Afrikaners aangemoedig om apartheid te
    verwerp
 • SB-idees spoor die werkers aan om met stakings op te tree
 • SBB ondersteun disinvesteringsondernemings

 Regering se reaksie op Biko se filosofie
 • Verbod en huisarres van Biko en ander leiers
 • SB-leiers is verbied om in die openbaar te praat
 • BPC-aktiviste is sonder verhoor aangehou
 • SASO is op universiteitskampusse verban
 • Biko is in hegtenis geneem en ondervra
 • Biko is in 1977 wreedaardig deur die veiligheidspolisie vermoor
 • Enige ander relevante antwoord

 Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met relevante slot.                   [50]

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
    (EC/SEPTEMBER 2022)             GESKIEDENIS V2                                        21

VRAAG 5:          DIE OPKOMS VAN DEMOKRASIE NA SUID-AFRIKA EN DIE
                  AANVAARDING VAN DIE VERLEDE: ONDERHANDELDE
                  OOREENKOMS EN DIE RNE
[Beplan en konstrueer oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse deur
gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede.]
SINOPSIS
Kandidaat moet standpunt inneem of dit slegs die rol van Nelson Mandela was wat gelei
het tot die geboorte van demokratiese Suid-Afrika op 27 April 1994.

HOOFASPEKTE
Kandidate moet die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit.
• Inleiding:  Kandidate moet aandui of dit net Mandela se rol was wat tot die geboorte
              van ŉ demokratiese Suid-Afrika op 27 April 1994 gelei het.
UITBREIDING
• De Klerk kom aan bewind in 1989 – kort agtergrond
• De Klerk se toespraak in parlement op 2 Februarie 1990 (Politieke leierskap)
• Die ontbanning van politieke en burgerlike organisasies, soos die ANC, PAC en SAKP
• Die verwydering van beperkings op COSATU, AZAPO, ens. (Politieke leierskap)
• Groote Schuur Minute, 2 Mei 1990 – beide partye ooreengekom om geweld te beëndig
   en om te onderhandel (ANC en NP ontmoet, ANC delegasie gelei deur Nelson
   Mandela, NP gelei deur F.W. De Klerk) (Politieke leierskap deur beide die NP en ANC)
• Apartheidswetgewing herroep soos die Wet op Afsonderlike Bespreking van Geriewe
   (Politieke leierskap)
• Pretoria Minute, 6 August 1990 (ANC die gewapende stryd gestop, NP het die
   noodtoestand gestop)
• KODESA 1 (19 politieke partye, uitsluitend AZAPO, KP en PAC/300 afgevaardigdes
   ontmoet) (Politieke leierskap en betrokkenheid van ander partye)
• Geweld bars uit in sommige dele van die land, soos Witwatersrand en Natal
   Slegs-blankes referendum en sy impak (March 1992) (Politieke leierskap)
• KODESA 2 (2 Mei 1992) het ineengestort. Partye kon nie saamstem oor ŉ nuwe
   grondwet en tussentydse regering nie (Politieke leierskap)
• Die NP wou minderheidsveto hê terwyl die ANC ŉ tussentydse regering vir hoogstens
   18 maande en ŉ eenvoudige meerderheidsregering wou hê
• Boipatong-slagting en die gevolge daarvan (17 June 1992)
• Bhisho-slagting het die proses van onderhandeling ontspoor (7 September 1992)
• Rekord van Verstandhouding onderteken op 26 September 1992 tussen Roelf Meyer
   (NP) en Cyril Ramaphosa (ANC) (Politieke leierskap deur alle partye)
• Sluipmoord van Chris Hani 10 April 1993) en die impak op Suid-Afrika (Rol van
   Mandela – Politieke leierskap)
• Veelpartyonderhandelingsforum (Politieke leierskap deur alle partye)
• Regse (AWB) aanval op Wêreldhandelsentrum en die gevolge daarvan
• Die Sonsondergangklousule wat deur Joe Slovo ingebring is het die onderhandelings
   dooiepunt verbreek (Politieke leierskap)
• Verkiesingsdatum aangekondig, 27 April 1994 (Politieke leierskap)
• Die ANC wen die verkiesing en Mandela word die eerste swart Suid-Afrikaanse
   president
• Enige ander relevante antwoord
•    Slot: Kandidate moet hul argument met relevante slot saamvat.                         [50]

    Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
22                                 GESKIEDENIS V2                       (EC/SEPTEMBER 2022)

 VRAAG: 6      DIE EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN ̓ N NUWE WÊRELDORDE:
               DIE GEBEURE VAN 1989

 [Beplan en konstrueer oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
 deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

 SINOPSIS
 Kandidate moet standpunt inneem en demonstreer tot watter mate Gorbatsjof se
 hervormingsbeleid van Glasnost en Perestroika die NP en ANC beïnvloed het om in
 1994 ooreenkoms oor onderhandelinge te bereik.

 HOOFASPEKTE
 Kandidate moet die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:
 • Inleiding: Kandidate moet standpunt inneem en aandui of dit die beleid van
              Gorbatsjof was wat die NP en ANC beïnvloed het om in 1994
              ooreenkoms oor onderhandelinge te bereik.

 UITBREIDING
 • Gorbachev se glasnost- en perestroika-hervormingsbeleide
 • Teen die einde van 1989 het die Sowjetunie in duie gestort en die impak daarvan
 • Die kommunistiese regimes in Oos- Europa stort in duie
 • Politieke veranderinge in die res van die wêreld het druk op die apartheids-
    regime geplaas om verandering aan te bring
 • Die val van kommunisme het beide die Nasionale Party en die ANC geaffekteer
 • Die Nasionale Party was nou gereed om met die ANC te onderhandel
 • Die Nasionale Party se vrees vir ŉ kommunistiese-beheerde ANC het nou
    ongegrond gelyk
 • Na die val van die kommunisme in die Sowjet-unie; die ANC het nie verdere
    ondersteuning van die Sowjet-unie ontvang nie
 • Die ANC kon nie langer op die Sowjet-unie vir ekonomiese en militȇre
    ondersteuning staatmaak nie
 • Die Nasionale Party se bewering dat dit as ‘skans’ optree teen kommunistiese
    uitbreiding in Suider-Afrika, het onrealisties geword
 • Westerse wêreldmagte ondersteun die idee dat Suid-Afrika sy probleem
    vreedsaam en demokraties op kan los
 • Daar was geen twyfel dat voorgesette onderdrukking van swart Suid Afrikaners
    deur die apartheidsregime nie volhoubaar was nie en politieke onstabiliteit tot
    gevolg sou hê
 • Die regering het begin glo dat hervorming nodig is om die ontwikkeling van ŉ
    sterk middelklas wat as ‘bolwerk teen die rewolusie’ sou optree, in te sluit
 • Dit het duidelik geword dat die Nasionale Party nie meer wit minderheidsregering
    kan handhaaf nie
 • Invloedryke lede van die Nasional Party het besef dat apartheid nie die antwoord
    was op die behoeftes van wit kapitalistiese ontwikkeling nie (ekonomiese
    toestand)
 • Die Slag van Cuito Cuanavale en die gevolge daarvan
 • PW Botha het ŉ beroerte gehad en is deur FW de Klerk opgevolg
 • FW de Klerk het Suid-Afrika se politieke penarie besef en begin aanvaar dat die
    swart Suid-Afrikaners se stryd teen apartheid nie ŉ sameswering vanaf Moskou
    was nie

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)               GESKIEDENIS V2                                         23

 •   Dit het De Klerk instaat gestel om met die bevrydingsorganisasies te
     onderhandel
 •   Op 2 Februarie 1990, het De Klerk ŉ nuwe en regverdige grondwetlike bedeling
     aangekondig
 •   De Klerk het alle anti-apartheidsorganisasies, insluitend die ANC, PAC en SAKP,
     ontban
 •   Dit het die einde van die apartheidsregering aangedui en die begin van die
     onderhandelingsproses aangedui
 •   Enige ander relevante antwoord

 • Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met relevante slot.                        [50]

                                                                          TOTAAL: 150

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

## Related documents

- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2022 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2022-afrikaans/f20bbeea-9bf0-4364-87d6-36ff16bead78) — History · Addendum · 2022 · Afr
- [Grade 12 NSC History P2 (Afrikaans) Preparatory 2017 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p2-afrikaans-preparatory-2017-possible-answers/b56c37a4-9f9d-40b7-85e7-9f238ccd5f5c) — History · Memo · 2017 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 SEPT2015 MEMO (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-sept2015-memo-afr/9b4b0c56-0d1c-480b-8ab5-b260d75b5222) — History · Memo · 2015 · Afr
- [HISTORY P1 GR12 QP SEPT2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-qp-sept2017-afrikaans/b9dc10fb-ad07-4300-abc2-a509afb2c30f) — History · QP · 2017 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — History · Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — History · QP · 2024 · Afr

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — Addendum · 2024 · Afr
- [History P1 Nov 2024 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2024-addendum-eng/df93fb24-73e0-435a-8d91-bce9f456ba2c) — Addendum · 2024 · Eng
- [Gr 12 History P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/b8285d4c-81f2-4d18-a8e1-31feb9e949b5) — QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P1 GR12 ADDEN JUNIE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-adden-junie-2023-afrikaans/6fec864f-931f-4143-acac-b498e2a5f304) — Addendum · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
