# History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2023 Question Paper

> Grade 12 History Paper 2 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2023, 9 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2023-xhosa/a25c540d-a0d1-4709-b5a2-055776bebd97
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2023-xhosa/a25c540d-a0d1-4709-b5a2-055776bebd97)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2023. Question paper, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                           SENIOR CERTIFICATE

                                IBANGA 12

                             SEPTEMBA 2023

                      ISIFUNDO SEZEMBALI P2

AMANQAKU:       150

IXESHA:         3 iiyure

          Eli phepha lemibuzo linamaphepha ali 9 nesihlomelo esinamaphepha ali14.

### Page 2

2                                 ISIFUNDO SEZEMBALI P2               (EC/SEPTEMBA 2023)

IMIYALELO NEENKCUKACHA
1.    Eli phepha lemibuzo lineCANDELO A neCANDELO B ngokusekelwe
      kwisikhokelo esimiselwe yi CAPS.
      ICANDELO A: IMIBUZO ENGEMITHOMBO
      UMBUZO 1:         UQHANKQALAZO LOLUNTU, KOO1970 UKUYA KOO1980:
                        EMZANTSI AFRIKA
      UMBUZO 2:         UKUFIKA KWEDEMOKHRASI   EMZANTSI              AFRIKA
                        NOKWAMKELWA KOKWADLULAYO
      UMBUZO 3:         UKUPHELA KWECOLD WAR NEMITHETHO YEHLABATHI
                        EMITSHA: IZEHLO ZOWE1989
      ICANDELO B: IMIBUZO EMIDE

      UMBUZO 4:         UQHANKQALAZO LOLUNTU, KOO1970 UKUYA KOO1980:
                        EMZANTSI AFRIKA: INTLEKELE YOCALUCALULO
                        NGOKOBUHLANGA NGEMINYAKA YOO1980

      UMBUZO 5:         UKUFIKA  KWEDEMOKHRASI  EMZANTSI   AFRIKA
                        NOKWAMKELWA KOKWADLULAYO: UKUHLALISWA
                        KOLUNTU NGOTHETHWANO NEGNU

      UMBUZO 6:         UKUPHELA KWECOLD WAR NEMITHETHO YEHLABATHI
                        EMITSHA: IZEHLO ZOWE1989

2.    ICANDELO A linemibuzo EMITHATHU esekwe kwimithombo. Imathiriyeli
      efunekayo ukuphendula le mibuzo ingafumaneka kwiSIHLOMELO.

3.    ICANDELO B linemibuzo emithatu emide.

4.    Phendula imibuzo EMITHATHU ngolu hlobo:

      4.1     Ubuncinane umbuzo OMNYE kufuneka ibe ngosekelwe kumthombo
              ze OMNYE ube ngumbuzo omde.

      4.2     Umbuzo WESITHATHU unokuba ngumbuzo osekelwe kumthombo
              okanye umbuzo omde.

5.    Uyacetyiswa ukuba uchithe ubuncinane iyure ENYE ngombuzo ngamnye.

6.    Xa uphendula imibuzo, sebenzisa ulwazi, isakhono nokuqonda kwakho.

7.    Uya    kuvinjwa  amanqaku           ngokukhuphela   imithombo   yolwazi
      njengeempendulo.

8.    Nombola iimpendulo ngokuchanelekiyo          ngokwenkqubo   yokunombola
      esetyenziswe kwiphepha lemibuzo.

9.    Bhala cocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2023)                ISIFUNDO SEZEMBALI P2                                        3

ICANDELO A: IMIBUZO ENGEMITHOMBO

Phendula ubuncinane umbuzo ube MNYE, kodwa ungadluli kwimibuzo EMIBINI
kweli candelo. IMathiriyeli eza kusetyenziswa ekuphenduleni le mibuzo iqulethwe
KWISIHLOMELO.

UMBUZO 1:            ICONGRESS YESOUTH AFRICAN TRADE UNION (COSATU)
                     YAMCHASA     NJANI   URHULUMENTE    WOCALULO
                     NGEMINYAKA YE1980?

Funda iMithombo 1A,1B,1C no1D uze uphendule imibuzo elandelayo.

1.1     Jonga uMthombo 1A.

        1.1.1        Chaza igama imanyano yabasebenzi ngamazwi akho.          (1 x 2)     (2)
        1.1.2        Kutheni ucinga ukuba ukubhaliswa ngokusesikweni kwemibutho
                     yabasebenzi kwakungesiso isiphumo awayesilindele uP.W.
                     Botha?                                                 (1 x 2)       (2)

        1.1.3        Xela nayiphi imibutho eMITHATHU enenkqubelaphambili
                     kumthombo eyayikho ngaphambi kokusekwa kweCOSATU.
                     .                                                   (3 x 1)          (3)

        1.1.4        Phawula ngokuthethwa ngala mazwi, ‘Iminyaka yoo1980 iyakuhlala
                     kwimbali yethu njengomzuzu ongenakulibaleka kumzabalazo
                     wokulwa ucalucalo.’                                    (2 x 2)       (4)

1.2     Funda uMthombo 1B.

        1.2.1        Chonga naziphi indlela EZIMBINI zoqhankqalazo ezikumthombo
                     ezisetyenzisiweyo ukuze kuqhutyekwe ne ‘rolling mass action.’
                                                                              (2 x 1)     (2)

        1.2.2        Caphula ubungqina kumthombo obonisa abantu kwinkalo zonke
                     zobomi baxhasa iStay away esaqhubeka ngomhla wo1 Meyi 1986.
                                                                           (1 x 2)        (2)

        1.2.3        Phawula ukuba ucinga kutheni iCOSATU yasungula ‘iLiving Wage
                     Campaign’.                                              (2 x 2)      (4)

        1.2.4        Cacisa ngoncedo lwalo mthombo kumbhalimbali ofunda
                     ngokuchaswa kwengcinezelo yiCOSATU ngee1980.              (2 x 2)    (4)

1.3     Jonga uMthombo 1C.

        1.3.1        Yeyiphi imiyalezo eboniswa kwipowusta ngokulwelwa
                     kwamalungelo abantu eMzantsi Afrika?                     (2 x 2)    (4)

        1.3.2        Xela naziphi iimfuno EZINTATHU ezibandakanywe kule powusta
                     ezenziwa yi COSATU ngexesha ‘leLiving Wage Campaign’.
                                                                           (3 x 1)       (3)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 4

4                                 ISIFUNDO SEZEMBALI P2                (EC/SEPTEMBA 2023)

1.4     Thelekisa iMithombo 1B no1C. Cacisa ukuba ulwazi olukumthombo 1B
        lubuxhasa njani ubungqina obukumthombo 1C ngendima eyadlalwa yi
        COSATU ngeminyaka yoo1980.                                     (2 x 2)        (4)

1.5     Funda uMthombo 1D.

        1.5.1    Ngokwalo mthombo, urhulumente wamelana njani
                 nomququzeleli womanyano?                                 (2 x 1)     (2)

        1.5.2    Kutheni ucinga ukuba urhulumente waphindisa ngqwabalala
                 kwiCOSATU namahlakani ayo?                              (2 x 2)      (4)

        1.5.3    Cacisa ikonsepti imo yonxunguphalo kwimeko yamanyathelo
                 engcinizeleo athatyathwa ngurhulumente wocalucalo.      (1 x 2)      (2)

1.6     Usebenzisa ulwazi olukwimithombo echaphazelekayo nolwazi lwakho,bhala
        umhlathi omigca ESIBHOZO (amagama angama80) ucacisa indlela
        iCOSATU eyamchasa ngayo urhulumente wocalucalulo ngeminyaka
        yoo1980.                                                                     (8)
                                                                                    [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2023)                 ISIFUNDO SEZEMBALI P2                                     5

UMBUZO 2: IBE       NEMPUMELELO     NJANI  IKOMISHONI YENYANISO
                NOXOLELWANO(TRC) EKUZISENI UXOLELWANO NEMPILISO
                KUBEMI BOMZANTSI AFRICA?

Funda iMithombo 2A, 2B, 2C and 2D ukuphendula imibuzo elandelayo.

2.1     Funda uMthombo 2A.

        2.1.1        Ngokwalo mthombo, yintoni umsebeni omkhulu owenziwa yiANC
                     emva konyulo luka1994?                               (1 x 2)        (2)

        2.1.2        Phawula ngento eyayithethwa nguMandela kwingxelo yakhe,
                     “Kwakungekho bubi bugwetywe lihlabathi njengocalucalulo.”
                                                                             (2 x 2)     (4)

        2.1.3        Ucinga ukuba kwakutheni ukuze iANC ithathe isigqibo
                     ngomgaqonkqubo ‘woxolelo ngaphandle kokulibala’?        (2 x 2)     (4)

        2.1.4        Caphula ubungqina obuvela kumthombo obucacisa iinjongo
                     zeTRC.                                                (2 x 1)       (2)

2.2     Jonga uMthombo 2B.

        2.2.1        Ucinga kwakutheni ukuze uRiefaat Hattas afune ukungqina
                     ngamaqhawe alibalekayo?                                 (1 x 2)     (2)

        2.2.2        Chaza igama ukuncinwa kumxholo wengxoxo zeTRC.          (1 x 2)     (2)

        2.2.3        Ngokomthombo, kwakutheni uRiefaat ahambele iziko
                     labonzakele emphemfumlweni?                             (2 x 1)   (2)

        2.2.4        Ngokomthombo,yayizintoni iingxaki zabafundi zemihla ngemihla?
                                                                            (2 x 1)      (2)

        2.2.5        Cacisa ngokuthembeka kwalo mthombo kumbhalimbali ofunda
                     ngeengxoxo zeTRC.                                    (2 x 2)        (4)

2.3     Jonga uMthombo 2C.

        2.3.1        Ngokomthombo kwakutheni, urhulumente woMzantsi Afrika
                     uhlaselwe?                                           (2 x 1)        (2)

        2.3.2        Chaza igama elithi iimbuyekezo ngamazwi akho.                       (2)

        2.3.3        Caphula ubungqina obuvela kumthombo obubonisa ukuba
                     uMongameli Thabo Mbeki wayethandabuza ukuba urhulumente
                     ahlawule abantu imbuyekezo.                         (1 x 2)         (2)

        2.3.4        Cacisa okuthethwa ngala mazwi, ‘Asizange silwele mali,
                     kodwa imali kodwa ingabutshintsha ubomi bam, kumxholo
                     wembuyekezo.                                           (1 x 2)      (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 6

6                                 ISIFUNDO SEZEMBALI P2                (EC/SEPTEMBA 2023)

2.4.    Funda umthombo 2D.

        2.4.1   Yeyiphi imiyalezo ebonakaliswa kwikhathuni ngembuyekezo?
                                                                        (2 x 2)     (4)

        2.4.2   Cacisa okuthethwa ngala mazwi, ’SIVALILE UNAPHAKADE,
                UYAKUNCEDWA KWI FESTILE ELANDELAYO’ ngokomxholo
                wembuyekezo.                                       (1 x 2)          (2)

2.5     Thelekisa imithombo 2C no2D. Cacisa ukuba ubungqina obukuMthombo
        2D buluxhasa njani ulwazi olukuMthombo 2C ngenkqubo yembuyekezo
        kumaxhoba okuxhatshazwa kwamalungelo abantu ngurhulumente.
                                                                     (2 x 2)        (4)

2.6     Usebenzisa ulwazi olukwimithombo yolwazi echaphazelekayo nolwazi
        lwakho, bhala umhlathi omigca ESIBHOZO (ngamagama a80) ucacisa
        indlela iKomishoni yeNyaniso noXolelwano eyaphumelela ngayo ukuzisa
        uxolelwano nempiliso kubemi boMzantsi Afrika.                               (8)
                                                                                   [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2023)                  ISIFUNDO SEZEMBALI P2                                       7

UMBUZO 3: LELIPHI IFUTHE EYABA NALO IMULTI-NATIONAL
          CORPORATIONS (MNC) KWI MAKETHI YEHLABATHI?

Funda iMithombo 3A,3B,3C no3D ukuphendula imibuzo elandelayo.

3.1     Funda uMthombo 3A.

        3.1.1        Ngokomthombo,sinxibelelana ze sabelane njani ngeenkcubeko
                     zethu omnye komnye?                                     (2 x 1)          (2)

        3.1.2        Chaza ikonsepti globalisation ngawakho amazwi.                 (1 x 2)   (2)

        3.1.3        Usebenzisa ulwazi kulo mthombo nolwazi lwakho,chaza ukuba
                     iglobalisation ibe negalelo elinjani kutshintshiselwano lwenkcubeko
                     phakathi kwamazwe.                                             (1 x 2)   (2)

        3.1.4        Phawula ukuba kutheni iglobalisation ingawuvali umsantsa phakathi
                     kwamazwe atyebileyo nahluphekileyo.                        (1 x 2)       (2)

3.2     Jonga uMthombo 3B.

        3.2.1        Ngokwalo mthombo,kutheni bekunzima kumazwe ukulawula iMulti-
                     National Corporations kwiglobalisation?               (2 x 1)            (2)

        3.2.2        Chaza igama Multi-National Corporations (MNC) ngokomxholo
                     weglobalisation.                                        (1 x 2)          (2)

        3.2.3        Phawula ukuba kutheni oorhulumenze abaninzi benoloyiko
                     lokurhoxa kweMNC kumazwe abo.                                  (2 x 2)   (4)

        3.2.4        Xela nawaphi amazwe AMABINI ngokomthombo, apho kukho khona
                     iikomkhulu zeMNC.                                   (2 x 1)              (2)

3.3     Jonga uMthombo 3C.

        3.3.1        Cacisa imiyalezo edluliswa ngumzobi ngeemeko zabasebenzi
                     abaqeshwe kwiMulti-National Corporations.               (2 x 2)          (4)

        3.3.2        Caphula ubungqina obukumthombo obubonisa ukuba abasebenzi
                     babengenalizwi emsebenzini.                          (1 x 2)             (2)

        3.3.3        Phawula ngokusilela komthombo kumbhalimbali ofunda ngeemeko
                     zabasebenzi abaqeshwe kwiMulti-National Corporations.  (2 x 2)           (4)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 8

8                                 ISIFUNDO SEZEMBALI P2                   (EC/SEPTEMBA 2023)

3.4    Funda uMthombo 3D.

       3.4.1    Yintoni eveliswa nguNike, ngokomthombo?                      (1 x 2)     (2)

       3.4.2    Ucinga kutheni, abavelisi bakaNIke besebenzisa iisweatshops
                nokuqeshwa kwabantwana ukwenza iimveliso zabo?             (2 x 2)       (4)

       3.4.3    Xela nawaphi amabango AMABINI awenziwa ngabasebenzi
                baseVietnam ngomzimveliso wakwaNike.                (1 x 2)              (2)

       3.4.4    Cacisa ukuba ucinga kwakutheni uNike engayivumeli iWorker’s
                Right Consortium (WRC) ihlole iifektri zayo ezinesivumelwano.
                                                                            (1 x 2)      (2)

3.5    Jonga kuMthombo 3C no3D.Cacisa ukuba ubungqina obukumthombo 3C
       buluxhasa njani ulwazi olukumthombo 3D ngempatho yabasebenzi
       bakwaNike.                                                   (2 x 2)              (4)

3.6    Usebenzisa ulwazi olukwimithombo efanelekileyo nolwazi lwakho,bhala
       umhlathi omigca ESIBHOZO (malunga namagama angama80)ucacisa ifuthe
       leMulti National Corporations kwimakethi yehlabathi.                             (8)
                                                                                       [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2023)              ISIFUNDO SEZEMBALI P2                                9

ICANDELO B: IMIBUZO EMIDE

Phendula, ubuncinane umbuzo ube MNYE kweli candelo kodwa ungadluli
KWEMIBINI.

Isincoko sakho masibe malunga namaphepha AMATHATHU ubude.

UMBUZO 4: UQHANKQALAZO LOLUNTU, KOO1970 UKUYA KOO1980:
          EMZANTSI AFRIKA-I NTLEKELE YOCALUCALULO
          NGOKOBUHLANGA NGEMINYAKA YOO 1980

Cacisa ukuba ifilosofi yeBlack Consciousness yaba nafuthe lingakanani kubafundi,
uluntu nabasebenzi ekuceleni umngeni kurhulumente wocalucalulo eMzantsi Afrika
ngeminyaka yoo1960 noo1970.

Xhasa ingxam yengxoxo yakho ngokusebenzisa ubungqina obufanelekileyo.              [50]

UMBUZO 5: UKUFIKA KWEDEMOKHRASI EMZANTSI AFRIKA
          NOKWAMKELWA KOKWADLULAYO

Kwakungenxa yokuzibophelela nokuhlangabezana kwabantu abohlukileyo okwenza
ukuba kuphele ubundlobongela obabuqhubeka eMzantsi Afrika ze kwavula indlela
yoMzantsi Afrika wedemokhrasi ngo1994.

Uyavumelana nale nkcazo? Xhasa ingxam yengxoxo yakho ngokusebenzisa
ubungqina obufanelekileyo.                                                         [50]

UMBUZO 6: UKUPHELA KWEMFAZWE ICOLD WAR NEMITHETHO
          YEHLABATHI EMITSHA: IZEHLO ZOWE 1989

Xoxa nzulu ngendlela uhlaziyo lukaGobarchev olwakhokelela ekuweni kobukomanisi
lweza nenguqu kwimo yezopolitiko eMzantsi Afrika ukususela ngo1994.

Xoxa nzulu ngale nkcaza. Xhasa ingxam yengxoxo yakho ngokusebenzisa ubungqina
obufanelekileyo.                                                                   [50]

                                                        AMANQAKU EWONKE:            150

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

## Related documents

- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2023 English](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2023-english/7ebc175c-3acc-4751-b898-2a770db59777) — History · Addendum · 2023 · Eng
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2023 Sesotho](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2023-sesotho/478b2586-d05f-4248-a960-3b5c744dc151) — History · Addendum · 2023 · Sesotho
- [HISTORY P2 QP SEPT 2018 Afr D](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-qp-sept-2018-afr-d/6e5a4a14-b9fd-4574-819d-b440ed12a5a3) — History · QP · 2018 · Afr
- [GR12 HIST P2 Sept2017 QP Eng](https://www.hlayiso.com/library/gr12-hist-p2-sept2017-qp-eng/a9e68a30-4308-449a-b46f-d8e2efa233d8) — History · QP · 2017 · Eng
- [Gr12 HIST P2 S16 QP Eng](https://www.hlayiso.com/library/gr12-hist-p2-s16-qp-eng/f7730ddc-8b15-401a-a609-87d42709fe80) — History · QP · 2016 · Eng
- [HISTORY P2 ADD GR12 SEPT2014 (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-add-gr12-sept2014-afr/eed60833-7a75-4958-a8dd-2cab09ac22e9) — History · QP · 2014 · Afr

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [History Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/history-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/3d9bf167-1e97-42c1-826a-bf344c0e964e) — Memo · 2025
- [History P1 May-June 2025 MG Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-may-june-2025-mg-eng/9e0f813e-e888-4061-a259-20b4dbe98907) — Memo · 2025 · Eng
- [HISTORY P1 MEMO GR12 JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-memo-gr12-june-2024-afrikaans/f313b62b-041f-4225-bf96-3a6052a2f919) — Memo · 2024 · Afr
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
