# History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2015 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2015 (Afrikaans), 20 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-sept2015-memo-afr/9b4b0c56-0d1c-480b-8ab5-b260d75b5222
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 20

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2015 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-sept2015-memo-afr/9b4b0c56-0d1c-480b-8ab5-b260d75b5222)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2015. Memorandum, 20 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                        NASIONALE
                    SENIOR SERTIFIKAAT

                           GRAAD 12

                     SEPTEMBER 2015

                      GESKIEDENIS V2
                       MEMORANDUM

PUNTE:   150

                  Hierdie memorandum bestaan uit 20 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
 2                                 GESKIEDENIS V2                     (EC/SEPTEMBER 2015)

1.   BRONGEBASEERDE-VRAE

     1.1 Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
         ontwikkel:

          KOGNITIEWE          HISTORIESE VAARDIGHEDE               GEWIGSTOE-
          VLAKKE                                                   KENNING VAN
                                                                   VRAE
          VLAK 1 (V1)      Onttrek inligting uit die bronne.
                           Selekteer en organisasie van                 30%
                            relevante inligting uit bronne.              (15)
                          ● Definieer historiese begrippe/terme.
          VLAK 2 (V2)      Interpretasie van bewyse uit bronne.
                           Verduidelik inligting verkry uit             40%
                            bronne.                                      (20)
                           Analiseer bewyse uit bronne.
          VLAK 3 (V3)      Interpreteer en evalueer bewyse uit
                             die bronne.
                           Skakel met bronne om
                             bruikbaarheid, betroubaarheid,
                             eensydigheid en beperkings vas te            30%
                             stel.                                        (15)
                           Vergelyk en kontrasteer
                             interpretasies en perspektiewe in
                             die bronne en kom tot onafhanklike
                             gevolgtrekking.

     1.2 Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer
         word:

           By die nasien van alle brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir
            enige ander geldige en toepaslike standpunte, argumente, bewyse of
            voorbeelde.
           Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar aan
            die vereistes van die vraag voldoen is.
           In die nasienriglyne word die vereistes van die vraag (vaardighede
            waaraan aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in
            kursiefgedrukte skrif aangedui.

 Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2015)                 GESKIEDENIS V2                                           3

2.           OPSTELVRAE

      2.1    Die opstelvrae vereis dat kandidate:

                In staat sal wees om hul argument op ŉ logiese en samehangende wyse
                 te stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
                 bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om ŉ redelike reeks
                 feite of ŉ e ektiewe argument te kan weergee om sodoende die gestelde
                 vraag te eantwoord       it is noodsaaklik dat ŉ opstel ŉ inleiding, ŉ
                 samehangende en gebalanseerde liggaam van bewyse en ŉ slot het

      2.2    Nasien van opstelvrae:

                Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal word
                 deur die hand oeke wat y ŉ spesi ieke sentrum ge ruik is
                Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of
                 samevatting hê as dit wat ingesluit is y ŉ riglyn vir
                 nasien van ŉ spesi ieke opstel
                By die assessering van die opstelvrae moet kandidate krediet kry vir enige
                 ander relevante antwoord.

      2.3    Globale assessering van ŉ opstel

             Die opstel skryfwerk sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie
               enadering vereis dat die onderwyser die totale produk as ŉ geheel sal
             bepunt sonder om die samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie
               enadering moedig die leerder aan om ŉ individuele mening aan te ied deur
             gebruik te maak van geselekteerde eitlike ewyse om ŉ argument te
             ondersteun      aar sal nie van die leerder verwag word om slegs ‘ eite’ neer te
             skry om ŉ eter punt te ehaal nie Hierdie enadering sal leerders ook
             ontmoedig om ‘model-antwoorde’ voor te erei en te reproduseer sonder om
             die spesifieke vereistes van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien van
             opstelle gee krediet aan leerders se mening, ondersteun deur bewyse.
             Anders as by inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met holistiese
             assessering nie vir ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien
             die klem op die volgende val:
                  ie konstruksie/daarstelling van ŉ argument
              Die toepaslike seleksie van feitlike bewyse om sodanige argument te
                 ondersteun
              Die leerder se interpretasie van die vraag

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                     GESKIEDENIS V2                        (EC/SEPTEMBER 2015)

 2.4    Assesseringsprosedures van die opstel

        2.4.1    Hou die sinopsis in gedagte wanneer die skryfwerk nagesien
                 word.

        2.4.2    Tydens die eerste deurlees van die skryfwerk moet regmerkies
                 toegeken word vir ŉ relevante inleiding (aangedui met ŉ kolpunt
                 (bullet) in die nasienriglyne, vir elke hoo moment (aangedui met ŉ
                 kolpunt), ŉ relevante slotopmerking (aangedui met ŉ kolpunt), v ŉ
                 antwoord waar daar 5 hoofpunte is, sal daar dus 7
                 regmerkies wees.

        2.4.3    Die volgende addisionele simbole kan ook gebruik word:

                Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie
                 behoorlik gekontekstualiseer nie
                Verkeerde stelling
                Irrelevante stelling

                Herhaling                                                   R
                Analise                                                     A√
                Interpretasie                                               I √

 2.5    Die Matriks

        2.5.1 Gebruik die analitiese matriks in die nasien van die opstel

                  ie ge ruik van ŉ analitiese matriks vir die assessering van opsteltipe
                vrae (verwys na bladsy 5). By die nasien van uitgebreide skryfwerk
                met verwysing na bladsy 5, moet die gegewe kriteria in die matriks
                gebruik word. Beide die inhoud en die aanbieding moet in ag
                geneem word ŉ Punt word toegeken y die snypunt van die inhoud
                en aanbieding gebaseer op die sewe vaardigheidsvlakke.

        (a)     Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot watter
                mate die hoofmomente gedek is om en die inhoudsvlak (op die
                matriks) vas te stel.
                                                        I      VLAK 4

        (b)     Die tweede deurlees van die skryfwerk sal die vlak (op matriks) van
                die aanbieding bepaal.
                                                       I        VLAK 4
                                                       A        VLAK 5

        (c)     Ken ŉ algehele punt toe met ehulp van die matriks
                                          I          VLAK 4                  30 – 33
                                          A          VLAK 5

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
       (EC/SEPTEMBER 2015)                                                  GESKIEDENIS V2                                                                                5

       NASIENMATRIKS VIR OPSTELTIPE-VRAE: DIE MATRIKS – 50

                                 VLAK 7                  VLAK 6                 VLAK 5                 VLAK 4               VLAK 3                VLAK 2               VLAK 1

                            Baie goed beplande
                            en gestruktureerde       Baie goed              Goed beplande en       Argument beplan en Toon soms bewys         Poging aangewend     Weinig of geen
AANBIEDING                                           beplande en            gestruktureerde        gestruktureer.       van 'n                                     poging om die opstel
                            opstel. Goeie sintese                                                                                             om antwoord te
                            van                      gestruktureerde        opstel.                Bewyse tot 'n sekere gestruktureerde en    struktureer.         te struktureer nie.
                                                     opstel. 'n Relevante   Poog om 'n duidelike   mate gebruik om      beplande argument.
                            inligting. Het 'n goed                                                                                            Grootliks
                                                     argument is gevolg.    argument te            argument te          Poog om 'n
                            gebalanseerde,                                                         ondersteun. Slotsom argument vol te hou.   beskrywend of poog
                                                     Bewyse gebruik om      ontwikkel.
                            oorspronklike            die argument te                               bereik op grond van Gevolgtrekking nie     om argument te
                            argument ontwikkel                              Gevolgtrekking         bewyse.                                    ontwikkel. Geen
                                                     verdedig. Poog om 'n                                               duidelik ondersteun
                            met bewyse.              onafhanklike           gemaak uit bewyse                                                 poging om 'n
                                                                            om die argument te                          deur bewyse nie.
                            Argument                 gevolgtrekking uit                                                                       gevolgtrekking te
                            deurgaans volgehou       die bewyse te maak     ondersteun.                                                       maak nie.
                                                     om die argument te
                            en verdedig.
                                                     ondersteun.
INHOUD                      Onafhanklike
                            gevolgtrekking
                            gemaak uit bewyse
                            om die argument te
                            ondersteun.

VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten volle              47–50                   43–46
relevant tot argument
wat gevolg is.
VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoudseleksie relevant             43–46                   40–42                  38–39
tot argument wat gevolg
is
VLAK 5
Vraag grotendeels
                                    38–39                   36–37                  34–35                 30–33                28–29
beantwoord. Inhoud
toereikend en relevant.

VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige                                                                  30–33                 28–29                26–27
weglatings of irrelevante
keuse van inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud hou
verband met vraag, maar
beantwoord dit nie. Hou                                                                                  26–27                24–25                 20–23
soms nie verband met
die vraag nie.
Weglatings.
VLAK 2
Vraag ontoereikend
                                                                                                                              20–23                 18–19                 14–17
beantwoord. Inhoud
skraal.
VLAK 1
Vraag ontoereikend
beantwoord of glad nie.                                                                                                                             14–17                 0–13
Ontoereikend of
irrelevante inhoud.

       Kopiereg voorbehou                                                                                                                           Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                       GESKIEDENIS V2                       (EC/SEPTEMBER 2015)

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1:       HOE HET DIE FILOSOFIE VAN SWARTBEWUSSYN DIE SUID-
               AFRIKAANSE JEUG IN DIE 1970s BEÏNVLOED?

1.1   1.1.1    [Uittreksel van bewys uit Bron 1A – V1]

                    “Wat ook al ons in hierdie land doen, moet dit deur swartes vir
                     swartes wees, punt.”                                      (1 x 1)       (1)

      1.1.2    [Verduideliking van historiese begrip uit Bron 1A – V1]

                      it is ŉ iloso ie wat swart trots en waardes evorder.
                     Swartmense moet hulself van diskriminasie en onderdrukking
                      bevry.
                     Enige ander relevante verduideliking.             (Enige 1 x 2)        (2)

      1.1.3    [Interpretasie van bewys uit Bron 1A – V2]

                     Nasionale Party
                     Apartheidsregering                                 (Enige 1 x 2)       (2)

      1.1.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]

                     Hulle moet mekaar bewus maak van die lot van swart mense.
                     Bevry hulle gedagtes om swartes as hul eweknieë te sien.
                     Enige ander relevante antwoord.                       (1 x 2)          (2)

      1.1.5    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]

                     Swart Suid-Afrikaners het die idee van aparte ontwikkeling
                      aanvaar.
                     Die feit dat Swart Suid-Afrikaners hul eie organisasies gevorm
                      het vir die opheffing van hul mense.
                     Die stigting van SASO, ŉ unie vir swart studente was in lyn met
                      die Apartheidsteorie van “eie sake”.
                     Enige ander relevante antwoord.                    (Enige 2 x 2)       (4)

1.2   1.2.1    [Verduidelik van historiese begrip uit Bron 1B – V1]

                     Om vry te wees van onderdrukking.
                     Om jouself vry te maak van slawerny.
                     Die aksie om iemand vry te maak van gevangenis, slawerny en
                      onderdrukking.
                     Enige ander relevante verduideliking.         (Enige 1 x 2)            (2)

      1.2.2    [Interpretasie van bewys uit Bron 1B – V2]

               ●      Hou swartes in ŉ ewige toestand van onderdrukking en
                      onderdanigheid.                                      (1 x 2)           (2)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2015)                   GESKIEDENIS V2                                         7

       1.2.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]

                     “Ons is nie afskrifte van ons vaders nie.”
                     “Waar hulle misluk het, sal ons daarin slaag.”    (Enige 1 x 2)      (2)

1.3    [Vergelyking en analise van bewys in Bron 1A met Bron 1B – V3]
       Kandidate moet na beide bronne in hul antwoord verwys.

          Bron 1A verwys na die verklaring: “ lankes kan my nie evry vanuit die
           hande van die nasionaliste nie”.
          Bron 1B dui daarop dat die stryd ons sin is/die bal van bevryding is in
           ons hande.
          Bron 1A dui aan dat swartes moet dinge vir hulself doen.
          Bron 1B wys dat swartes opstaan en apartheid beveg.
          Enige ander relevante antwoord.                                    (2 x 2)      (4)

1.4    1.4.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]

                     Dat Afrikaans op ŉ gelyke basis met Engels geplaas word.
                     Afrikaans moes as medium van instruksie gebruik word.
                                                                       (Enige 1 x 2)       (2)

       1.4.2    [Onttrekking van bewys uit Bron 1C – V1]

                     Tswana Skoolraad                                        (1 x 2)      (2)

       1.4.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]

                     Hoë druipsyfer
                     Hoë skoolverlating
                     Het hulle vir slawerny voorberei.
                     Gedwing om hul vakke in Afrikaans te leer.
                     Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 1 x 2)      (2)

1.5    1.5.1    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]

                     Vasbeslote
                     Vreesloos
                     Swartes het dinge vir hulself gedoen.
                     Swartes het nie op wittes gewag om hulle te bevry.
                ●     Enige ander relevante antwoord.                  (Enige 1 x 2)       (2)

       1.5.2    [Vasstelling van beperkings van Bron 1D –V3]

                     Bron dui nie duidelik die teenwoordigheid van weermag in
                      Soweto.
                     Dade van geweld wat op 16 Junie plaasgevind het word nie
                      gewys.
                     Dit openbaar nie die werklike dade soos in ander bronne
                      gemeld.
                     Dit wys net twee weermagbeamptes wat vreedsaam voorkom
                      (lees iets vir studente).
                     Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 2 x 2)      (4)
Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                     GESKIEDENIS V2                       (EC/SEPTEMBER 2015)

      1.5.3    [Onttrekking van bewys uit Bron 1D – V1]

                    Kruger                                                     (1 x 2)      (2)

1.6   1.6.1    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1E – V2]

                    Dapper
                    Teruggeveg
                    Hul verset word meer intensief
                    Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)       (2)

      1.6.2    [Uittreksel van inligting uit Bron 1E – V1]

                    “Hulle het ŉ groot politieke oorwinning ehaal.”
                    “Hulle het die mag van die mense gedemonstreer.”     (Enige 1 x 1)      (1)

      1.6.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1E – V2]

                    Beide het in massa-aksie teen apartheid geglo.
                    Die ANC het dieselfde doelwitte as die studente gehad; dit is om
                     die apartheidsregering tot ŉ val te ring.
                    Beide het vir die bevryding van swart Suid-Afrikaners geveg.
                    Swartbewussyn het die politieke vakuum gevul terwyl die
                     bevrydingsorganisasies in ballingskap was.
                    Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 2 x 2)      (4)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2015)                  GESKIEDENIS V2                                         9

1.7    [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit al die relevante bronne – V3]

       Kandidate moet die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:

           Swart Suid-Afrikaners moet hulself bevry. (Bron 1A)
           Of dit polities, ekonomies en sosiaal was, moes dit deur swartes gedoen
            word. (Bron 1A)
           Die jeug moet aan die voorpunt in die geveg teen apartheid wees.
            (Bron 1B)
           Die bal van bevryding is in ons hande. (Bron 1B)
           Ons het die volle reg om teen die stelsel van apartheid te verset en
            verwerp (Bron 1B).
           Jeug bewys dat hulle die boeie van vrees verwyder het. (Bronne 1D en
            1E)
           Swartes moet ophou afhanklik wees van blankes. (Bron 1A)
           Blankes moes ophou besluite namens swart mense neem. (Bron 1A)
           Motiveer swartes om teen apartheid op te staan. (Bron 1C)
           Om swartes bewus te maak om op te staan vir hul regte. (Bronne 1A en
            1B)
           Swartes om self-onderhoudend te word.
           Vas eslote om die sisteem te vernietig wat hulle onderdruk en in ŉ
            posisie van onderdanigheid gehou het. (Bron 1D)
           Lei tot die Soweto Opstand. (Bron 1D)
           Lei tot onluste regoor Suid-Afrika. (Bron 1D)
           Swart studente was nie geïntimideer nie. (Bron 1D)
           Enige ander relevante antwoord.                                                 (8)

       Ge ruik die volgende ru riek om ŉ punt toe te ken.

       VLAK 1          Ge ruik ewyse op ŉ aie elementêre manier, v          Punte:
                        toon geen of min begrip oor hoe die filosofie         0–2
                        van SB die jeug in Suid-Afrika in die 1970’s
                        beïnvloed het.
                       Gedeeltelike gebruik van bewyse om oor die
                        onderwerp te skryf of kan nie oor die onderwerp
                        skryf nie.
       VLAK 2          Bewyse meestal relevant en hou verband met die       Punte:
                        onderwerp, bv. toon begrip oor hoe die filosofie      3–5
                        van SB die Suid-Afrikaanse jeug in die 1970’s
                        beïnvloed het.
                       Ge ruik ewyse op ŉ asiese manier
       VLAK 3          Gebruik relevante bewyse, bv. toon begrip oor        Punte:
                        hoe die filosofie van SB die Suid-Afrikaanse          6–8
                        jeug in die 1970’s beïnvloed het.
                       Bewyse hou in ŉ groot mate ver and met die
                        onderwerp.
                       Ge ruik ewyse e ektie in ŉ georganiseerde
                        paragraaf wat begrip van die onderwerp toon.                      (8)
                                                                                         [50]

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                       GESKIEDENIS V2                     (EC/SEPTEMBER 2015)

VRAAG 2:       HET SLAGOFFERS VAN MENSEREGTE SKENDINGS DEUR DIE
               PROSESSE VAN DIE WAARHEIDS-EN-VERSOENINGS-
               KOMMISSIE (WVK) AFSLUITING GEVIND?

2.1    2.1.1   [Verduideliking van historiese begrip uit Bron 2A – V1]

                     Bymekaar ring van voormalige vyande in ŉ wyse dat dit
                      vergifnis en genesing bevorder.
                     Enige ander relevante verduideliking.                 (1 x 2)           (2)

       2.1.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]

                     Om die WVK te bevorder aan die Suid-Afrikaanse publiek.
                     Uit te praat teenoor mekaar.
                     Motiveer mense om na vore te kom en die waarheid te vertel.
                     Hul stories van die verlede te vertel.
                     Om rekonsiliasie teweeg te bring.
                     Enige ander relevante antwoord.                 (Enige 2 x 2)           (4)

       2.1.3   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]

                     Wandade wat in die verlede gepleeg is moet onthul word.
                     Slagoffers moes oortreders vergewe
                     Slagoffers het afsluiting gevind
                     Om ŉ kultuur van menseregte te skep
                     Om die nuut gevormde demokrasie te beskerm
                     Enige ander relevante antwoord.                  (Enige 2 x 2)          (4)

2.2    2.2.1   [Onttrekking van bewys uit Bron 2B – V1]

                     Vir die moord op Ashley Kriel
                     Vir die gebruik van sy gunsteling martelingsmetode
                     Die marteling van Peter Jacobs
                     Vir die marteling en aanranding van Ashley Forbes
                     Enige ander relevante antwoord.                             (1 x 2)     (2)

       2.2.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]

                     ‘Nat sak metode’
                     Elektriese skok                                      (Enige 2 x 1)      (2)

       2.2.3   [Interpretasie van bewys uit Bron 2B – V2]

                     WVK bevorder herstellende geregtigheid.
                     Die WVK motiveer skuldiges om vorentoe te kom en die
                      waarheid te onthul.
                     Dit moedig mense aan om hul stories van die verlede te vertel.
                     Die WVK het gepoog om rekonsiliasie tussen oortreders en
                      slagoffers te bring.
                     Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 2 x 2)         (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
 (EC/SEPTEMBER 2015)                   GESKIEDENIS V2                                         11

2.3    2.3.1     [Onttrekking van bewys uit Bron 2C – V1]

                       Hy het moord gepleeg.
                       Hy het sy slagoffers gemartel.                              (2 x 1)        (2)

       2.3.2     [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]

                       Die protesteerders het vergeldingsgeregtigheid nagestreef.
                       Hulle wou hê die oortreder moes vir sy wandade gestraf word.
                       Hulle het nie die doelwitte van die WVK ondersteun nie.
                       Nie vry te kom van sy misdade wat gepleeg is nie.
                       Hulle het nie regstellende geregtigheid ondersteun nie.
                       Enige ander relevante antwoord.                       (Enige 2 x 2)        (4)

       2.3.3     [Interpretasie en evaluering van bewyse uit Bron 2C – V3]
                 Kandidate moet ŉ standpunt inneem en hul antwoord met
                 relevante bewyse ondersteun.

                 REGVERDIG
                    Hy het vry gekom/wou vergeldingsgeregtigheid hê.
                    Hulle wou hê oortreders moes vir hul misdade gestraf word.
                    Omdat hy gespog het hoe hy sy slagoffer gemartel het.
                    Enige ander relevante antwoord.

                 NIE-GEREGVERDIG
                     Dit sou teenstrydig wees met die doelwitte van die WVK.
                     Die klem het geval op versoening en nie op vergelding nie.
                     Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 2 x 2)            (4)

2.4    2.4.1     [Onttrekking van bewys uit Bron 2D – V1]

                       Oor die 50 openbare verhore gehou.
                       Gereis dwarsdeur die land.
                       Verklarings van meer as 20 000 oorlewendes van politieke
                        geweld geneem.                                   (Enige 2 x 1)             (2)

       2.4.2     [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]

                       Om die demokratiese beginsel van deursigtigheid toe te pas.
                       Om vertroue van die Suid-Afrikaners publiek te werf oor die
                        werksaamhede van die WVK.
                       Om te bewys dat die WVK opreg in sy doelwit was om die
                        waarheid oor growwe menseregte skending te verkry/geen
                        versteekte agenda.
                       Nasie-rekonsiliasie te fasiliteer.
                       Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 2 x 2)          (4)

 Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                    GESKIEDENIS V2                      (EC/SEPTEMBER 2015)

     2.4.3     [Toepassing van inligting uit Bron 2D – V1]

                     Sy beskryf hoeveel slagoffers en oortreders na vore gekom het
                      en hul stories vertel het, meer as wat verwag is.
                     Sy beskryf ook hoe die inligting wat deur die kommissie
                      ingesamel is dit in staat gestel het om apartheid wandade van
                      moordbendes en berugte politieke moorde aan die lig te bring.
                     Dit het afsluiting aan slagoffers gebring.
                     Oortreders het gewys dit hulle spyt was.
                     Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 2 x 2)         (4)

     2.4.4     [Bepaal die betroubaarheid van Bron 2D – V3]
               Kandidate moet ŉ standpunt inneem en hul antwoord met
               relevante bewyse ondersteun.

               BETROUBAAR
                  Het verklarings van duisende mense verkry.
                  Verhore/inligting kan geverifieer word met opnames en
                   dokumente.
                  Oortreder het na vore gekom om die waarheid te onthul.
                  Baie het vir amnestie aansoek gedoen.
                  Enige ander relevante antwoord.

               NIE-BETROUBAAR
                   Bevooroordeeld
                   Verwys slegs na die positiewe aspekte van die WVK.
                   Wys nie dat daar foute in die WVK proses was nie/teenkanting.
                   Enige ander relevante antwoord.                    (Enige 2 x 2)             (4)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2015)                GESKIEDENIS V2                                        13

2.5    [Interpretasie sintese en evaluering van bewyse uit die relevante bronne – V3]

       Kandidate moet die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:

           WVK het ŉ platvorm verska om die waarheid oor growwe menseregte
            skending te onthul. (Bron 2A)
           WVK nooi beide slagoffers en oortreders om voor die WVK te verskyn.
            (Bron 2A)
           Vele slagoffers het afsluiting gevind. (Bronne 2B en D)
           WVK het gehelp om die nasie te genees. (Bron 2A)
           Baie Suid-Afrikaners gehelp om met die verlede te deel. (Bronne 2A en
            2B)
           Oortreders vorentoe gekom (Jeffery Benzien) en waarheid oor wandade
            van die verlede onthul. (Bron 2B)
           WVK geglo dat genesing slegs na die volle onthulling van die waarheid
            kon plaasvind. (Bron 2D)
           Die nasie kon berou oor wandade wat gepleeg is en na rekonsiliasie
            beweeg (Bron 2A)
           Menige oortreders hul stilswye verbreek. (Bronne 2A en 2B)
           Herstellende geregtigheid verkies. (Bronne 2B en 2D)
           Besluit om nie oortreders te straf nie/Amnestie toegestaan. (Bron 2D)
           Openbare verhore gehou om deursigtigheid te waarborg. (Bronne 2A en
            2C)
           WVK het verklarings van meer as 20 000 politieke oorlewendes geneem
            (Bron 2D)
           WVK het ŉ plat orm verska vir oortreders se stories om aangehoor te word
            (Bron 2D)
           Dit was gefokus om genesing en rekonsiliasie; beide slagoffers en
            oortreders teweeg te bring. (Bron 2C)
           Enige ander relevante antwoord.

Ge ruik die volgende ru riek om ŉ punt toe te ken.

VLAK 1          Ge ruik ewyse op ŉ aie elementêre manier, v toon              Punte:
                 geen of min begrip of slagoffers van menseregte                0–2
                 skendings afsluiting deur die WVK prosesse gevind het.
                Gedeeltelike gebruik van bewyse om oor die onderwerp te
                 skryf of kan nie oor die onderwerp skryf nie.
VLAK 2          Bewyse meestal relevant en hou verband met die                Punte:
                 onderwerp, bv. toon begrip of slagoffers van menseregte        3–5
                 skendings afsluiting deur die WVK prosesse gevind het.
                Ge ruik ewyse op ŉ asiese manier
VLAK 3          Gebruik relevante bewyse, bv. toon begrip of slagoffers       Punte:
                 van menseregte skendings afsluiting deur die WVK se            6–8
                 prosesse gevind het.
                Bewyse hou in ŉ groot mate ver and met die onderwerp
                Ge ruik ewyse e ektie in ŉ georganiseerde paragraa wat
                 begrip van die onderwerp toon.                                             (8)
                                                                                           [50]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                    GESKIEDENIS V2                       (EC/SEPTEMBER 2015)

VRAAG 3:       WAT WAS DIE IMPAK VAN DIE BELEIDSRIGTINGE VAN DIE
               INTERNASIONALE MONETÊRE ORGANISASIES OP
               ONTWIKKELENDE LANDE?

3.1    3.1.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]

                    Een biljoen mense op die rand van hongersnood.
                    2,5 miljard in internasionale skuld.
                    Die agteruitgang van die ekostelsel op die planeet.
                    Werkplekke wat hongerlone betaal het.                 (4 x 1)        (4)

       3.1.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]

                    Om die korporatiewe plan van privatisering, deregulasie en
                     ‘vryhandel’ uit te voer                             (1 x 1)          (1)

       3.1.3   [Vasstelling van eensydigheid van bewyse uit Bron 3A –V3]

                    Hierdie organisasies word beheer deur bankiers en ekonome
                     van die Verenigde State en Europa
                    Binnelandse behoeftes soos voedselsekerheid, universele
                     onderwys en gesondheidsorg word geïgnoreer.
                    Die behoeftes van plaaslike gemeenskappe en binnelandse
                     ondernemings, word nie in ag geneem nie.
                    Geen beskerming vir werkers, vroue en gemarginaliseerde
                     mense nie.
                    Natuurlike bronne word uitgebuit en besoedel. (Enige 2 x 2)          (4)

       3.1.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]

                    Bring armoede.
                    Gedwing om woude, minerale, vissery, landbougrond,
                     arbeidsmag en finansiële markte aan buitelandse beleggers
                     te open.
                    Bevind hulself in skuld deur lenings wat deur hierdie
                     organisasies verskaf is.
                    Hierdie lande moes kapitalistiese ekonomiese beleide
                     aanneem.
                    Enige ander relevante antwoord.                 (Enige 2 x 2)        (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2015)                  GESKIEDENIS V2                                         15

3.2    3.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]

                      “Wêreldhandel het 15-voudig, tot meer 45 biljoen rand per
                       jaar toegeneem.”                                     (1 x 1)        (1)

       3.2.2    [Onttrekking van bewys uit Bron 3B – V1]

                      Lewensstandaard verhoog
                      Mense leef langer
                      Eet beter
                      Toegang tot skoon water                               (4 x 1)       (4)

       3.2.3    [Vergelyk en kontrasteer inligting in beide Standpunt 1 en
                Standpunt 2 uit Bron 3B – V3]

                      Standpunt 1 argumenteer ten gunste van die WHO dat dit
                       voorspoed in die wêreld bring.
                      Sy rol het bygedra tot ontwikkeling/bevordering/verbetering in
                       tegnologie.
                      Standpunt 2 kritiseer die WHO en sy beleidsrigting omdat dit
                       slegs transnasionale korporasies bevoordeel.
                      Enige ander relevante antwoord.                 (Enige 2 x 2)       (4)

       3.2.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]

                      Bevorder die belange van ryker lande.
                      Oorheersing van die wêreldhandel het Derde wêreldlande
                       verarm.
                       ie verwydering van tarie eperkings het ŉ negatiewe e ek
                       op armer lande wat hoofsaaklik primêre produkte uitvoer.
                      Enige ander relevante antwoord.              (Enige 2 x 2)          (4)

       3.2.5    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]

                      Plaaslike boere kon nie meeding teen gesubsidieerde
                       landbou wat in ryk lande gedoen word nie.
                      Plaaslike boere kon nie meeding met die vasstelling van
                       pryse nie.
                      Boere in ryker lande produseer meer voedsel as wat
                       Europese markte benodig, sodoende verkoop hulle hul
                       gesu sidieerde oorvloed aan ontwikkellende lande teen ŉ
                       veel laer prys.
                      Enige ander relevante antwoord.              (Enige 2 x 2)          (4)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                    GESKIEDENIS V2                       (EC/SEPTEMBER 2015)

3.3    3.3.1   [Reguit interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V1]

                     Derde wêreldlande
                     Ontwikkelende lande                             (Enige 2 x 1)        (2)

       3.3.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]

                     Dit wys effektief die mag van die IMF en WHO oor
                      ontwikkelende lande het
                     Ontwikkelende lande word deur hierdie organisasies uitgebuit
                     Terug etaling van lenings het ŉ negatiewe impak op
                      ontwikkelende lande.
                     Enige ander relevante antwoord.                (Enige 2 x 2)         (4)

       3.3.3   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]

                     Lening-terugbetaling                                   (1 x 2)       (2)

       3.3.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C –V2]

                     Regering het minder geld om op maatskaplike dienste te
                      bestee.
                     Minder geld word op opvoeding en gesondheidsdienste bestee.
                     Verhoogde werkloosheid.
                     Derde wêreldlande word markte van goedkoop arbeid.
                     Lae lone ontvang omdat wins na buiteland gaan.
                     Het geen voordeel uit wins getrek wat in hul land gemaak was.
                     Natuurlike hulpbronne was uitgebuit deur uitlanders wat in
                      ontwikkellende lande belê het.
                     Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 2 x 2)      (4)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/SEPTEMBER 2015)               GESKIEDENIS V2                                        17

3.4   [Interpretasie, evaluasie en sintese van bewyse uit die relevante bronne – V3]
      Kandidate moet van die volgende aspekte in hul antwoorde insluit:

      POSITIEWE IMPAK

          Het toegang tot lenings. (Bron 3A)
          Ontwikkelende lande kon hul ekonomieë ontwikkel.
          Het toegang tot skoon water. (Bron 3B)
          Bring finansiële stabiliteit.
          Verseker vryhandel tussen lande. (Bron 3A en 3B)
          Het toegang tot nuwe tegnologie, soos die internet. (Bron 3B)
          Verhoog die lewensstandaard in baie ontwikkelende lande. (Bron 3B)
          Versprei die idee van menseregte.
          Enige ander relevante antwoord.

      NEGATIEWE IMPAK

          Lei tot ongelykheid – ryk word ryker en armes armer. (Bron 3B)
          Lei tot armoede. (Bron 3A)
          Ontwikkelende lande moes staatsbeheerde ondernemings privatiseer.
          Moes sny aan subsidies van maatskaplike dienste aan die mense (Bronne
           3A en 3C)
          Open hul lande vir buitelandse beleggers. (Bron 3A)
          Het nie voordeel uit belegging getrek in hul land. (Bronne 3B en 3C)
          Word ŉ mark vir goedkoop ar eid. (Bron 3C)
          Verloor inheemse ekonomiese praktyke. (Bron 3A)
          Enige ander relevante antwoord.

Ge ruik die volgende ru riek om ŉ punt toe te ken.

VLAK 1         Ge ruik ewyse op ŉ aie elementêre manier, v toon              Punte:
                geen of min begrip oor die impak wat die                       0–2
                beleidsrigtings van Internasionale Monetêre
                Organisasies op ontwikkellende lande gehad het.
               Gedeeltelike gebruik van bewyse om oor die onderwerp te
                skryf of kan nie oor die onderwerp skryf nie.
VLAK 2         Bewyse meestal relevant en hou verband met die                Punte:
                onderwerp, bv. toon begrip oor die impak wat die               3–5
                beleidsrigtings van Internasionale Monetêre
                Organisasies op ontwikkelende lande gehad het.
               Ge ruik ewyse op ŉ asiese manier.
VLAK 3         Gebruik relevante bewyse, bv. toon begrip oor die impak       Punte:
                van die beleidsrigting van Internasionale Monetêre             6–8
                Organisasies op ontwikkelende lande.
               Bewyse hou in ŉ groot mate ver and met die onderwerp
               Ge ruik ewyse e ektie in ŉ georganiseerde paragraa
                wat begrip van die onderwerp toon.                                         (8)
                                                                                          [50]

  Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
    18                                  GESKIEDENIS V2                     (EC/SEPTEMBER 2015)

AFDELING B: OPSTELTIPE VRAE

Beantwoord ten minste EEN (1) opsteltipe vraag en nie meer as TWEE (2) uit hierdie
afdeling.

VRAAG 4:      BURGERLIKE WEERSTAND, 1970’s TOT 1980’s SUID-AFRIKA: DIE
              KRISIS VAN APARTHEID IN DIE 1980’s.

[Beplan, konstrueer en bespreek ŉ argument wat gebaseer is op bewyse deur gebruik te
maak van analitiese en interpretasie bekwaamhede.]

SINOPOSIS

Kandidate moet die rol van interne weerstand evalueer wat gelei het tot die ondergang van
P.W. Botha se apartheidsregering.

HOOFASPEKTE

Kandidate behoort die volgende aspekte in hulle antwoord in te sluit.

INLEIDING:     Kandidate moet die hervormings aandui wat deur P.W. Botha aangebring was
               aanwys en die reaksies daarop bespreek.

UITBREIDING
 Botha se “totale strategie”
 Driekamerstelsel deur P.W. Botha geskep
 Kleurlinge en Indiërs verteenwoordig, maar nie swartes nie
 Swartes het slegs politieke regte in sogenaamde tuislande
 Reaksie van anti-apartheidsbewegings
 UDF – was ŉ nie-rassige alliansie wat in 1983 tot stand gekom het
 U F loods ŉ massaveldtog om Kleurlinge en Indiërs te oorreed om nie deel te neem aan
   die verkiesings vir die Huis van Verteenwoordigers en Afgevaardigdes nie.
 Burgerlike versetveltogte teen die Driekamerstelsel het daarop gedui dat mense hierteen
   gekant was.
 Vryheidsoptogte/stakings/skool-, huur- en verbruikersboikotte
 Burgerlike verset – die rol van urgerlike organisasies/“ rood-en- otter kwessies”
 Wou die standaard en gehalte van lewens in lokasies verbeter.
 Verset teen swak dienste deur boikotte – weier om huur te betaal.
 Rol van SARK (Suid-Afrikaanse Raad van Kerke)
 Prominent in die geveg vir sosiale geregtigheid en die apartheidswette uitgedaag
 Opgestaan vir armes en onderdruktes
 Rol van werkersunies – veg vir die regte van swart werkers
 Rol van studente organisasie KOSAS (Kongres van Suid-Afrikaanse Studente)
 Het studente-aktiwiteite in verskeie streke gekoördineer
 Verenig studente en veg vir eise van studente
 AZASO (Azanië Studente-organisasie) en KOSAS het skoolboikotte, wegbly-aksies,
   verbruikersboikotte en selfverdedigingstruktuur teen apartheid-sekuriteitsmagte
   georganiseer en massa demokratiese bewegings gevorm toe die UDF verban is.
 Versetveldtog teen segregasie
 1989 – “jaar van massa-aksie”
 Beëindig Diensplig veldtog/’End Conscription Campaign’

    Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
    (EC/SEPTEMBER 2015)               GESKIEDENIS V2                                        19

   Black Sash
    Enige ander relevante antwoord

SAMEVATTING: Kandidate moet hul argument saamvat met ŉ relevante slot.                              [50]

VRAAG 5:        DIE KOMS VAN DEMOKRASIE NA SUID-AFRIKA EN DIE AANVAARDING
                VAN DIE VERLEDE: ONDERHANDELDE OOREENKOMS EN DIE RNE.

[Beplan, konstrueer en bespreek ŉ argument wat gebaseer is op bewyse deur gebruik te
maak van analitiese en interpretasie bekwaamhede.]

SINOPSIS

Kandidate moet verduidelik tot in watter mate die toename in geweld en konflik die
onderhandelingsproses bespoedig het in Suid-Afrika tussen 1990 en 1994.

HOOFASPEKTE

Kandidate moet van die volgende aspekte in hul antwoord insluit:

INLEIDING:      Kandidate moet die bydra tot onderhandelinge bevestig en aandui hoe hulle
                die argument gaan ondersteun.

UITBREIDING
   Vrylating van Mandela
   Proses van onderhandeling en hervorming
   Samesprekings tussen hoofrolspelers begin
   Sebokeng – 8 betogers dood in betogings teen huurverhoging
   Groote Schuur-samesprekings – alle partye kom ooreen om geweld te staak en te werk
    aan onderhandelingsproses
   Pretoria samewerking – ANC stem in om gewapende stryd te laat vaar
   Geweld – Boipatong, Natal en PWV – Inkatha en ANC botsings – Derde Mag
    betrokkenheid
   CASAG-groep en Vryheids-alliansie
   Kodesa 1 en 2
   Bisho massa-moorde – ongewapende ANC opmars. Ciskei leier Oupa Gqozo gee bevel
    om te skiet.
   Sluipmoord op Chris Hani
   AWB storm die Wêreldhandelsentrum
   Bophuthatswana-omverwerping – Lucas Mangope
   Verklaring van Onderneming
   Tussentydse grondwet en Menseregte Handves
   Veelparty-onderhandelingsproses begin – Sonsondergang-klousule (‘Sunset clause’)
   1994 verkiesing
   Nuwe grondwet
   Enige ander relevante antwoord.

SAMEVATTING: Kandidate moet hul argument saamvat met ŉ relevante slot                               [50]

    Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
    20                                 GESKIEDENIS V2                     (EC/SEPTEMBER 2015)

VRAAG 6:          DIE EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN ’N NUWE WÊRELDORDE:
                  DIE GEBEURE VAN 1989.

[Beplan, konstrueer en bespreek ŉ argument wat gebaseer is op bewyse deur van
analitiese en interpretasie bekwaamhede gebruik te maak.]

SINOPSIS

Kandidate moet krities verduidelik hoe Gor achev se hervorming ŉ elangrike impak op
Suid-Afrika se politieke toneel gehad het en verwys na die impak op die NP en die ANC.

HOOFASPEKTE

Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoord insluit

INLEIDING:        Kandidate moet ŉ standpunt inneem en aandui hoe hulle hul argument
                  gaan ondersteun.

UITBREIDING

        Perestroika en Glasnost
        Hervorm kommunisme, maar nie heeltemal laat vaar nie
        Gelei tot opstande en demonstrasies
        Dit lei tot die val van kommunisme
        Val van die Berlynse Muur lei tot opstande in Sowjet-satellietstate
        Die val van die Berlynse Muur affekteer die hervormingsproses in Suid-Afrika
        Die Suid-Afrikaanse regering kon nie langer die verskoning van die kommunisme
         bedreiging vir ondersteuning van die Weste gebruik nie
        Die Nasionale Party nou bereid om met ANC te onderhandel
        Na die val van kommunisme het ANC nie meer ondersteuning van Sowjetunie
         geniet nie
        Die ANC ook nou gedwing om met die Nasionale Party te onderhandel
         ie ineenstorting van kommunisme was ŉ kritiese aktor wat tot verandering in
         Suid-Afrika gelei het
        De Klerk se toespraak op 2 Februarie 1990, beëindig apartheid
        Slag van Cuito Carnavale / Suid-Afrikaanse Weermag verslaan
        Onafhanklikheid van Namibië / Bloudruk vir meerderheidsregering
        Enige ander relevante antwoord.

SAMEVATTING: Kandidate moet hul argument met ŉ relevante slot saamvat.                          [50]

                                                                               TOTAAL:          150

    Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

## Related documents

- [History P2 Feb March 2015 Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-feb-march-2015-afr/801e068e-4ab8-4710-93f4-1ff99e7f2c49) — History · QP · 2015 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2023 English](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2023-english/7ebc175c-3acc-4751-b898-2a770db59777) — History · Addendum · 2023 · Eng
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2023 Sesotho](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2023-sesotho/478b2586-d05f-4248-a960-3b5c744dc151) — History · Addendum · 2023 · Sesotho
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2022 English](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2022-english/e5d10556-c154-433f-8fd2-98646e28994c) — History · Addendum · 2022 · Eng
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2019 English](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2019-english/ee9068f3-f0ae-4df5-91cf-0f91d2112d6b) — History · Addendum · 2019 · Eng
- [HISTORY P2 ADDENDUM SEPT 2018 Eng D](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-addendum-sept-2018-eng-d/812c8729-7ad5-4b83-a4e4-b51692a55c08) — History · Addendum · 2018 · Eng

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [History Grade 12 NSC P1 ADDENDUM September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/history-grade-12-nsc-p1-addendum-september-2025-north-west/50efe0f8-d43f-4981-9053-03ea7c90b109) — Addendum · 2025
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — QP · 2024 · Afr
- [Gr 12 History P1 (English) 2024 Question Paper X05](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p1-english-2024-question-paper-x05/7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5) — QP · 2024 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
