# History Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2018 (Afrikaans), 23 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p2-may-june-2018-memo-afr/86a251aa-a4d7-4f3f-ba71-f4f2af1ab725
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-may-june-2018-memo-afr/86a251aa-a4d7-4f3f-ba71-f4f2af1ab725)

## About this document

History · Grade 12 · NSC June Exam · 2018. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                         SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN

                                 GESKIEDENIS V2

                                         2018

                                 NASIENRIGLYNE

                                                                            PUNTE: 150

                      Hierdie nasienriglyne bestaan uit 23 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                 2                                 DBE/2018
                                       SSE – Nasienriglyne

1.     BRONGEBASEERDE VRAE

1.1   Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
      ontwikkel:
Kognitiewe                                                       Gewigstoekenning
                           Historiese vaardighede
  Vlakke                                                             van vrae
            • Onttrek inligting uit bronne
            • Selektering en organisasie van relevante inligting       30%
VLAK 1
                uit bronne                                             (15)
            • Definieer historiese begrippe/terme
            • Interpretasie van bewyse uit bronne
                                                                       40%
VLAK 2      • Verduidelik inligting verkry uit bronne
                                                                       (20)
            • Analiseer bewyse uit bronne
                 •   Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne
                 •   Skakel     met    bronne     om     bruikbaarheid,
                     betroubaarheid, eensydigheid en beperkings vas
                                                                               30%
VLAK 3               te stel
                                                                               (15)
                 •   Vergelyk en kontrasteer interpretasies en
                     perspektiewe in die bronne en kom tot
                     onafhanklike gevolgtrekkings

1.2    Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word:
       • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir enige
           ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of voorbeelde.
       • Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar aan die
           vereistes van die vraag voldoen is.
       • In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede waaraan
           aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in kursiefgedrukte
           skrif aangedui.
       • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate krediet
           kry vir enige ander relevante antwoord.
       • Daar word van leerlinge verwag om ŉ standpunt in te neem in die
           beantwoording van ‘tot watter mate’ vrae om enige punte te verdien
1.3    Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae
       • Gebruik 'n regmerk () vir elke korrekte antwoord.
       • Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op twee redes
          en word twee punte elk toegeken (); (1 x 2) wat neerkom op een rede en
          twee punte toegeken word ().
       • Indien 'n vraag 4 punte tel, word 4 regmerkies () aangedui.
       Paragraafvraag
       Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die inhoud en
       die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word wanneer punte
       toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik word wanneer 'n antwoord op 'n
       paragraafvraag geassesseer word:
       • Lees die paragraaf en plaas 'n kolpunt (.) by elke punt binne-in die teks waar
           die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te beantwoord.
       • Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat in staat
           was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te beantwoord.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                               3                                    DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

       •  Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat toegeken is vir die paragraaf aan
          die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1,2, of 3) soos aangedui in die
          holistiese rubriek en gee 'n kort kommentaar bv.
       ___________ . __________________________ . _________________________
       _____________________________________________ . _________________
                                                                          √√√√ Vlak 2
       Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf

       •   Tel al die regmerkies vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die punt op
           die kantlyn regs onder, bv. 32
                                        50
       •   Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die
           antwoordeboek oorgedra word.

2.     OPSTELVRAE

2.1    Die opstelvrae vereis dat kandidate:
       • In staat sal wees om hul argument op 'n logiese en samehangende wyse te
           stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
           bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om 'n redelike reeks feite of
           'n effektiewe argument te kan weergee om sodoende die gestelde vraag te
           beantwoord. Dit is noodsaaklik dat 'n opstel 'n inleiding, 'n samehangende en
           gebalanseerde liggaam van bewyse en 'n slot het.

2.2    Nasien van opstelvrae
       • Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal word deur
          die handboeke wat by 'n spesifieke sentrum gebruik is.
       • Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê as dit wat
          ingesluit is by 'n riglyn vir nasien van 'n spesifieke opstel.

2.3    Globale assessering van 'n opstel
       Die opstel sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering vereis dat
       die onderwyser die opstel as 'n geheel sal bepunt sonder om die hoofpunte
       afsonderlik te bepunt. Hierdie benadering moedig die leerder aan om 'n
       oorspronklike argument aan te bied deur relevante bewyse te gebruik om 'n
       argument te ondersteun. Daar sal nie van die leerder verwag word om slegs
       inhoud (feite) neer te skryf om 'n vlak 7 (hoë punt) te behaal nie. Hierdie
       benadering sal leerders ontmoedig om opstelle voor te berei en te reproduseer
       sonder om die spesifieke vereistes van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien
       van opstelle gee krediet aan leerders se mening, ondersteun deur bewyse. Anders
       as by inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met holistiese assessering nie vir
       ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die volgende
       val:
       • Die leerder se interpretasie van die vraag
       • Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse (relevant inhoudseleksie)
       • Die konstruksie/daarstelling van 'n argument (beplan, gestruktureer en ŉ
            onafhanklike argument)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                    4                               DBE/2018
                                          SSE – Nasienriglyne

2.4    Assesseringsprosedures van die opstel

       2.4.1     Hou die sinopsis in gedagte wanneer die opstel nagesien word.

       2.4.2     Tydens die eerste deurlees van die opstel moet regmerkies toegeken word
                 vir 'n relevante inleiding (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die
                 nasienriglyne), vir elke hoofaspek/liggaam van die opstel wat die argument
                 ondersteun (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die nasienriglyne) en 'n
                 relevante slotopmerking (aangedui met 'n kolpunt 'bullet' in die
                 nasienriglyne)
                 Bv. In 'n opstel waar daar 5 hoofpunte is, sal daar dus 7 regmerkies wees.

       2.4.3 Hou die PEEL struktuur in gedagte in die assessering van ŉ opstel.

                 P   Punt: Die kandidaat lei die opstel in met ŉ argument/’n duidelike
                     hoofpunt.
                     Elke paragraaf moet ŉ punt bevat wat die hoofpunt (argument) wat in
                     die inleiding gemaak is, ondersteun.
                 E   Verduideliking: Die kandidaat moet in groter detail bespreek
                     waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe dit verband hou met
                     die vraag wat gevra is.
                 E   Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord deur inhoud te
                     selekteer wat relevant is tot die argument. Relevante voorbeelde
                     moet gegee word om argument vol te hou.
                 L   Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument deurgaans in
                     die opstel onderhou word en samehangend geskryf is.

       2.4.3     Die volgende simbole MOET gebruik word in die assessering van ŉ opstel:

                 • Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik gekontekstualiseer nie

                                                     ^
                 • Verkeerde stelling                _________________

                 • Irrelevante stelling              |
                                                     |
                                                     |

                 • Herhaling                         R

                 • Analise                           A√

                 • Interpretasie                     1√

                 • Argument                          LOA

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                 5                                    DBE/2018
                                       SSE – Nasienriglyne

2.5.   Die matriks

       2.5.1 Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle

       By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die matriks
       voorsien word. Tydens die assessering van 'n opstel moet beide die inhoud en die
       aanbieding in ag geneem word. 'n Punt word toegeken by die snypunt van die
       inhoud en aanbieding, gebaseer op die sewe vaardigheidsvlakke.

       (a)       Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot watter mate
                 die hoofmomente gedek is om en die inhoudsvlak (op die matriks) vas te
                 stel.
                                                          I      VLAK 4

       (b)       Die tweede deurlees van die opstel sal die vlak (op die matriks) van die
                 aanbieding bepaal.

                                                             I     VLAK 4
                                                             A     VLAK 3

       (c)       Ken 'n algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                                             I
                                                             A
                                                                    VLAK 4
                                                                    VLAK 3        }26–27

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
     Geskiedenis/V2                                                         6                                                                DBE/2018
                                                                    SSE – Nasienriglyne

     NASIENMATRIKS VIR OPSTELLE: TOTAAL: 50

                             VLAK 7              VLAK 6               VLAK 5              VLAK 4               VLAK 3               VLAK 2               VLAK 1*
AANBIEDING               Baie goed           Baie goed            Goed beplande en     Argument beplan     Toon soms bewys      Poging               Weinig of geen
                         beplande en         beplande en          gestruktureerde      en gestruktureer.   van 'n               aangewend om         poging om die
                         gestruktureerde     gestruktureerde      opstel.              Bewyse tot 'n       gestruktureerde en   antwoord te          opstel te
                         opstel. Goeie       opstel. 'n           Poog om 'n           sekere mate         beplande             struktureer.         struktureer nie.
                         sintese van         Relevante            duidelike argument   gebruik om          argument. Poog       Grootliks
                         inligting. Het 'n   argument is          te ontwikkel.        argument te         om 'n argument vol   beskrywend of
                         goed                gevolg. Bewyse       Gevolgtrekking       ondersteun.         te hou.              poog om argument
INHOUD                   gebalanseerde,      gebruik om die       gemaak uit           Slotsom bereik op   Gevolgtrekking nie   te ontwikkel. Geen
                         oorspronklike       argument te          bewyse om die        grond van bewyse.   duidelik             poging om 'n
                         argument            verdedig. Poog om    argument te                              ondersteun deur      gevolgtrekking te
                         ontwikkel met       'n onafhanklike      ondersteun.                              bewyse nie.          maak nie.
                         bewyse. Argument    gevolgtrekking uit
                         deurgaans           die bewyse te
                         volgehou en         maak om die
                         verdedig.           argument te
                         Onafhanklike        ondersteun.
                         gevolgtrekking
                         gemaak uit
                         bewyse om die
                         argument te
                         ondersteun.
VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten
volle relevante tot
argument wat gevolg
                            47–50               43–46
is.
VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoudseleksie
relevante tot argument
                            43–46               40–42                38–39
wat gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud
toereikend en
                            38–39               36–37                34–35               30–33                28–29
relevante.
VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige
weglatings of                                                        30–33               28–29                26–27
irrelevante keuse van
inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud hou
verband met vraag,
maar beantwoord dit
nie. Hou soms nie
                                                                                         26–27                24–25                20–23
verband met die vraag
nie. Weglatings.
VLAK 2
Vraag ontoereikend
beantwoord. Inhoud                                                                                            20–23                18–19                14–17
skraal.
VLAK 1*
Vraag ontoereikend
beantwoord of glad
nie. Ontoereikend of
                                                                                                                                   14–17                 0–13
irrelevante inhoud.

     *     Riglyne vir die toekenning van 'n punt in Vlak 1:

     •     Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie =    0
     •     Inhoudseleksie sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te
           struktureer nie                                                                                       = 1– 6
     •     Vraag ontoereikend en vaag beantwoord; klein poging om die opstel te struktureer                      = 7–13

     Kopiereg voorbehou                                                                                                            Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              7                                    DBE/2018
                                    SSE – Nasienriglyne

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1:             WATTER IMPAK HET DIE SWARTBEWUSSYNSFILOSOFIE (SB)
                     IN DIE 1970's OP SUID-AFRIKANERS GEHAD?

1.1.1    [Verduideliking van 'n historiese konsep in Bron 1A - V1]
          • 'n Filosofie wat selfvertroue/selfgelding en trots onder swart Suid-
            Afrikaners bevorder het
          • 'n Filosofie wat deur Steve Biko ondersteun is en dit gestel het dat swart
            Suid-Afrikaners onafhanklik moes wees van ander rasse
          • 'n Filosofie wat gelykheid en geregtigheid aangemoedig het
          • ŉ Filosofie wat verkondig het dat swart mense hulself moet bevry van die
            juk van diskriminasie en onderdrukking
          • Enige ander relevante antwoord                               (enige 1 x 2)         (2)

1.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
         • 'Biko het sy soeke na eie identiteit begin'
         • 'Gehoop om trots van swart kultuur op te bou'
         • ‘Ontvanklik vir politieke idees’                               (enige 2 x 1)        (2)

1.1.3    [Interpretasie van bewyse in Bron 1A – V2]
          • Wit Suid-Afrikaners was oneerbiedig teenoor swart trots en kultuur /het dit
             ondermyn
          • Swart Suid-Afrikaners is gedurende kolonisasie geleer om minderwaardig
             te voel
          • Om hulle regmatige posisie in die samelewing terug te eis
          • Om die gevoel van meerderwaardigheid onder swart Suid-Afrikaners in te
             prent
          • Enige ander relevante antwoord                              (enige 2 x 2)          (4)

1.1.4    [Interpretasie van bewyse in Bron 1A – V2]
         • Die apartheidsregering het swart Suid-Afrikaners sleg
             behandel/geklassifiseer as tweede klas burgers
         • Die apartheidsregering het teen swart Suid-Afrikaners gediskrimineer
         • Baie swart Suid-Afrikaanse studente is verban
         • Baie swart Suid-Afrikaanse studente het nie 'n sê gehad by universiteite nie
         • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2)         (4)

1.2
1.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
         • ‘Boikotte’
         • ‘Protesoptogte’                                                       (2 x 1)       (2)

1.2.2    [ Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
         (a) 'Swart akademiese personeel het in verset uit die vergadering gestap'
                                                                           (1 x 2)
         (b) 'Turfloop studente het klasse geboikot'                       (1 x 2)             (4)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                               8                                     DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

1.2.3    [Interpretasie van bewyse in Bron 1B – V2]
          • Meer universiteitstudente het by SASO aangesluit
          • SASO het 'n sê gehad wat invloedryk geword het
          • Die universiteitsowerhede moes aandag gee aan die besorgdheid/
             bekommernisse/versoeke
          • SASO het swart Suid-Afrikaanse studente gehelp om hulle siening oor
             politieke regte in die land openbaar te maak
          • SASO het sy nasionale skakels tussen universiteite versterk
          • Enige ander relevante antwoord                              (enige 2 x 2)            (4)

1.2.4    [Vasstelling van die bruikbaarheid van Bron 1B – V3]
         Die bron is BRUIKBAAR omdat:
          • Dit eerstehandse inligting gee (terugblik op Tiro)
          • Dit inligting gee oor hoe studente gereageer het op Tiro se skorsing
          • Dit 'n akademikus se reaksie verskaf op Tiro se skorsing
          • Dit vir ons die optrede van die universiteitsadministrateurs by die
            universiteit toon
          • Dit toon hoe die optrede by Turfloop ander universiteite beïnvloed het
          • Dit toon die impak van SBB/SASO se ideologie
          • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 2 x 2)       (4)

1.3.1    [Interpretasie van bewyse in Bron 1C – V2]
          • Die studente het gemarsjeer/geprotesteer/ toyi-toyi
          • Die studente het plakkate gedra
          • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 1 x 2)       (2)

1.3.2    [Interpretasie van bewyse in Bron 1C – V2]
         • Die studente het nie teen die owerhede/apartheidsregering geveg nie
         • Die studente versoek die vrylating van hulle medestudente
         • Daar is 'n stemtoon van bekommernis oor hulle medestudente/toon
             solidariteit met medestudente
         • Enige ander relevante antwoord                              (enige 2 x 2)             (4)

1.4      [Vergelyking van bewyse in Bron 1B en 1C – V3]
         • Bron 1B beklemtoon dat boikotte en protesoptogte 'n gereelde kenmerk
            van die studentelewe geword het en Bron 1C toon studente wat in
            solidariteit betoog vir die vrylating van medestudente (Albei bronne
            beklemtoon studente optogte)
         • Bron 1B beklemtoon dat studente in ander Suid-Afrikaanse universiteite
            deelgeneem het aan betogings en boikotte en Bron 1C toon studente wat
            protesteer vir die vrylating van medestudente           (Albei bronne toon
            universiteitstudente wat vir die vrylating van hulle medestudente betoog)
         • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2)         (4)

1.5.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
         • 'Dat ons die element van vrees in die gedagtes van swartmense
            verminder het'                                         (1 x 2)                       (2)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                               9                                    DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

1.5.2    [Interpretasie van bewyse in Bron 1D – V2]
         • Die apartheidsregime was wreed teenoor swart Suid-Afrikaners
         • Swart Suid-Afrikaners is deur die apartheidsregime onderdruk
         • Swart Suid-Afrikaners is deur die apartheidsregime geleer om
             minderwaardig te voel
         • Die apartheidsregime het nie swart leierskap by universiteite bevorder nie
         • Swart Suid-Afrikaners is beïnvloed deur die Swartbewussynsfilosofie
         • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 1 x 2)         (2)

1.5.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
         • 'Polisie'
         • 'Saracens (pantservoertuie)'
         • 'Honde'                                                         (enige 2 x 1)        (2)

1.6      [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]

         Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:

         •   Die doelwitte van die Swartbewussynsfilosofie (SB) het swart Suid-
             Afrikaanse studente aangemoedig om in hulle eie waarde en kultuur te glo
             (Bron 1A)
         •   Die Swartbewussynsfilosofie het swart studente aangemoedig om
             selfstandig/selfbewus/onafhanklik te wees (Bron 1A)
         •   Swartbewussyn het beoog om die swart kultuur wat voorheen deur wit
             Suid-Afrikaners vernietig is te herstel (Bron 1A)
         •   NUSAS is gebruik om ten behoewe van swart Suid-Afrikaanse studente te
             praat (Bron 1A)
         •   Baie swart Suid-Afrikaanse studente het gevoel dat NUSAS nie genoeg vir
             hulle gedoen het nie en daarom SASO gestig het (eie kennis)
         •   SASO het die organisasie geword wat aktief op die Turfloop kampus was
             – duidelik in Tiro se opswepende toespraak (Bron 1B)
         •   Die    studente      het   protesoptogte      by  ander     Suid-Afrikaanse
             universiteitskampusse onderneem (Bron 1B)
         •   Die Rektor is gedwing om Turfloop Universiteit te sluit (Bron 1C)
         •   As gevolg van SB het baie swart Suid-Afrikaanse studente op
             leierskapsrolle in die gemeenskap gefokus (Bron 1D)
         •   Die apartheidsregering het met die polisie, pantservoertuie en honde
             gereageer (Bron 1D)
         •   Die studente het vreesloos opgetree en nie van hulle versoeke afgewyk
             nie (Bron 1D)
         •   Baie leerders was bereid om vir hierdie saak te sterf (eie kennis)
         •   Die studente was nie bang om die apartheidsregime uit te daag nie (eie
             kennis)
         •   Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             10                                 DBE/2018
                                    SSE – Nasienriglyne

Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

             •   Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon
                 geen of min begrip om die impak wat die
                 Swartbewussynsfilosofie in die 1970's op Suid-              PUNTE
 VLAK 1
                 Afrikaners gehad het, te verduidelik nie.                    0–2
             •   Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf
                 nie.
             •   Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                 verband met die onderwerp, bv. toon begrip om die
                 impak wat die Swartbewussynsfilosofie in die 1970's         PUNTE
 VLAK 2
                 op Suid-Afrikaners gehad het, te verduidelik.                3–5
             •   Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
                 skryf.
             •   Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer 'n deeglike
                 begrip om die impak wat die Swartbewussynsfilosofie
                 in die 1970's op Suid-Afrikaners gehad het, te              PUNTE
 VLAK 3
                 verduidelik.                                                 6–8
             •   Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                 paragraaf en toon begrip van die onderwerp.
                                                                                     (8)
                                                                                    [50]

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             11                                    DBE/2018
                                    SSE – Nasienriglyne

VRAAG 2:             HOE HET DIE AMNESTIEKOMITEE VAN DIE WAARHEIDS-EN-
                     VERSOENINGSKOMMISSIE (WVK) DIE DOOD VAN BANTU
                     STEPHEN BIKO HANTEER?

2.1.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A - V1]
         • 'Om menseregteskendings sedert 1960 te ondersoek'
         • 'Om amnestie toe te staan aan daardie oortreders wat 'n volle onthulling
            gedoen het'
         • 'Die kommissie moes ook versoening en eenheid onder Suid-Afrikaners
            bevorder'                                                (enige 2 x 1)             (2)

2.1.2    [Definisie van 'n historiese konsep in Bron 2A - V1]
         • Om slagoffers en oortreders bymekaar te bring
         • Om die waarheid vas te stel om sodoende vergifnis te bevorder en om
           genesing van politieke misdade wat na 1960 gepleeg is, teweeg te bring
         • Enige ander relevante antwoord                               (enige 1 x 2)          (2)

2.1.3    [Interpretasie van bewyse in Bron 2A – V2]
         • Die voorsitter van die WVK, Aartsbiskop Desmond Tutu, was 'n
             beskermheer van die United Democratic Front, die ANC se interne front
         • Die meeste ander lede van die kommissie was verbonde aan politieke
             partye
         • Enige ander relevante antwoord                                      (2 x 2)         (4)

2.1.4    [Interpretasie van bewyse in Bron 2A – V2]
         Die WVK:
          • Het op die oortreder of slagoffer van politieke misdade wat vanaf 1960 tot
             1994 gepleeg is, gefokus
          • Was die eerste herstellende geregtigheidsproses in Suid-Afrika
          • Het ruimte gegee aan oorlewendes om hulle stories te vertel
          • Het 'n forum aan oortreders voorsien om die slagoffers en hulle families te
             ontmoet/om afsluiting te kry
          • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2)        (4)

2.1.5    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A - V1]
         • 'Na volle onthulling'                                                 (1 x 2)       (2)

2.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
          • 'Vir 'n reeks moorde'
          • 'Om vervolging te vermy'                                      (enige 1 x 2)        (2)

2.2.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
         • Majoor Harold Snyman
         • Kaptein Daniel Siebert
         • Adjudantoffisier Johan Beneke
         • Adjudantoffisier Rubin Marx
         • Speur-sersant Gideon Nieuwoudt                                 (enige 4 x 1)        (4)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              12                                   DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

2.2.3    [Interpretasie van bewyse in Bron 2B – V2]
          • Die aansoekers het nie 'n volle onthulling gemaak nie/hulle het vermy om
             die waarheid te praat/hulle het gelieg oor hoe Biko vermoor is
          • Die aansoekers het hulle verklaring aangepas/verander
          • Hulle het vals getuienis gelewer
          • Hulle het nie 'n politieke motief gehad nie
          • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2)      (4)
2.3.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
         • 'Die dood van Biko was nie 'n daad wat verband gehou het met 'n politieke
           doelwit soos vereis deur die Amnestie-wet nie'
         • 'Die komitee was nie tevrede dat die aansoekers 'n volledige onthulling
           gemaak het soos verder deur die Wet vereis is nie'
         • 'Dit was nie oortuig dat die aansoekers die waarheid getuig het van die
           gebeure wat tot die besering van Biko gelei het nie'
         • 'Ten slotte het die komitee gesê dit was oortuig dat die dood van Biko
           geheel en al buite verhouding was teenoor enige moontlike doelwit wat die
           aansoekers nagestreef het'                                  (enige 1 x 2)           (2)
2.3.2    [Vasstelling van die bruikbaarheid van Bron 2C – V3]
         Die bron is BRUIKBAAR omdat:
          • Die vertel in breë trekke waarom die amnestieaansoek van die
            veiligheidspolisiemanne geweier is
          • Dit gee die name van die veiligheidspolisiemanne wat aansoek gedoen
            het vir amnestie vir die moord op Biko
          • Enige ander relevante antwoord                                (2 x 2)              (4)
2.4       [Vergelyking van bewyse in Bron 2B en 2C - V3]
         • Albei      bronne    fokus   op    die    amnestieaansoek    van     die
            veiligheidspolisiemanne
         • Albei bronne noem die name van die aansoekers
         • Albei bronne skets waarom amnestie nie aan die oortreders toegestaan is
            nie
         • Enige ander relevante antwoord                             (enige 2 x 2)            (4)
2.5.1    [Interpretasie van bewyse in Bron 2D – V2]
          • Dit toon hoe Bizos al in die rondte loop wat impliseer dat hy nie die
             waarheid kan vind nie/moeilik om te vind (voetspore en vergrootglas)
          • Dit toon Bizos wat soos 'n speurder optree wat probeer om die waarheid te
             soek oor hoe Biko doodgemaak is (vergrootglas)
          • Dit toon Bizos wat probeer om die bodem van Biko se dood te bereik
             (voetspore)
          • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2)        (4)
2.5.2    [Interpretasie van bewyse in Bron 2D – V2]
          • Die spotprenttekenaar wil beklemtoon dat die ondersoek oor Biko se dood
             nog nie gefinaliseer is nie
          • Die spotprenttekenaar wil toon dat die WVK vir bewyse gesoek het/
             antwoorde oor Biko se dood
          • Die ondersoekspan kon nie die saak sluit nie omdat die oortreders nie die
             omstandighede rondom Biko se dood ten volle onthul het nie
          • Enige ander relevante antwoord                              (enige 2 x 2)          (4)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              13                                   DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

2.6      [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]

         Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:

         • Die WVK is gestig om amnestie toe te staan aan daardie oortreders wat 'n
           volle onthulling gedoen het oor politieke misdade wat gepleeg is (Bron 2A)
         • Die WVK het 'n platform vir oortreders voorsien om hulle stories te vertel
           (Bron 2A)
         • Die WVK het op die oortreder en nie die slagoffer gefokus nie (Bron 2A)
         • Vier veiligheidspolisiemanne het in 1997 om amnestie aansoek gedoen vir
           die moord op Biko (Bron 2B)
         • Bizos het ten behoewe van die Biko familie opgetree en hy het die
           amnestieaansoek wat deur die oortreders voorgelê is, teëgestaan
           (Bron 2B)
         • Die rede vir sy teenstand teen amnestie was dat die aansoekers nie 'n
           volle onthulling gedoen het oor die misdaad nie (Bron 2B)
         • Daar is beweer dat die aansoekers met die bewyse gepeuter het (Bron 2B)
         • Die WVK het geweier om amnestie aan die aansoekers toe te staan omdat
           hulle nie 'n volle onthulling gemaak het nie (Bron 2C)
         • Die ondersoek na Biko se dood het vir jare aangehou sonder 'n beslissing
           (Bron 2D)
         • Die Biko-familie het vertroue verloor in die WVK omdat die WVK so lank
           geneem het om die saak op te los (eie kennis)
         • Enige ander relevante antwoord

Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

                 •   Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon
                     geen of min begrip om te verduidelik hoe die
                     Amnestiekomitee van die WVK die dood van Bantu                PUNTE
      VLAK 1
                     Stephen Biko hanteer het nie.                                  0–2
                 •   Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf
                     nie.
                 •   Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                     verband met die onderwerp, bv. toon begrip om te
                     verduidelik hoe die Amnestiekomitee van die WVK die           PUNTE
      VLAK 2
                     dood van Bantu Stephen Biko hanteer het.                       3–5
                 •   Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
                     skryf.
                 •   Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer 'n deeglike
                     begrip om te verduidelik hoe die Amnestiekomitee van
                     die WVK die dood van Bantu Stephen Biko hanteer               PUNTE
      VLAK 3
                     het.                                                           6–8
                 •   Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                     paragraaf en toon begrip van die onderwerp.
                                                                                        (8)
                                                                                        [50]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              14                                    DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

VRAAG 3:         HOE IS SUID-AFRIKA SE KLERE- EN TEKSTIELBEDRYF DEUR
                 GLOBALISERING GERAAK?

3.1.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
          • 'Hoë tariewe wat buitelandse goedere weggehou het'
          • 'Lae lone wat koste laag gehou het'
          • 'Finansiële subsidies wat besighede aan die lewe gehou het' (enige 2 x 1)           (2)

3.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
         • 'Laer tariewe'
         • 'Markte regoor die wêreld te open'                                     (2 x 1)       (2)

3.1.3    [Interpretasie van bewyse in Bron 3A – V2]
         • Hulle wou voorkom dat goedkoop klere- en tekstielprodukte die Suid-
            Afrikaanse mark oorstroom
         • Hulle wou voorkom dat klere- en tekstielfabrieke sluit
         • Hulle wou werksverliese in die klere- en tekstielsektor voorkom
         • Hulle wou die klere- en tekstielsektor beskerm teen buitelandse kompetisie
         • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 2 x 2)         (4)

3.1.4    [Interpretasie van bewyse in Bron 3A – V2]
         • Plaaslik vervaardigde klere- en tekstiel is met invoere van China vervang
         • Klere- en tekstielinvoere uit China het in die laat 1990's Suid-Afrika
            ingestroom
         • Klere- en tekstielinvoere uit China het gelei tot die vernietiging van werk in
            Suid-Afrikaanse fabrieke
         • Klere- en tekstielinvoere het gelei tot die sluiting van talle fabrieke regoor
            Suid-Afrika
         • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 2 x 2)       (4)

3.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B - V1]
         • ''n Aansienlike daling in die aantal mense wat in diens geneem is'
         • 'Omtrent 15 jaar gelede het ons ongeveer 200 000 mense in die klere- en
           tekstielbedryf gehad en ons is nou sowat 19 000'
         • 'Baie mense afgedank is'
         • 'Fabrieke gesluit is'                                         (enige 2 x 1)          (2)

3.2.2    [Interpretasie van bewyse in Bron 3B – V2]
         • Vier uit elke vyf werkers is vrouens
         • Indiensneming van vrouens het gelei tot uitwissing van armoede
         • Die indiensneming van vrouens sal bydra tot geslagsgelykheid
         • Enige ander relevante antwoord                              (enige 2 x 2)            (4)

3.2.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B - V1]
         • ‘Die onvermoë om met lande soos China mee te ding, wat lae
           produksiekoste gebruik om hul produkte baie goedkoper te maak'
                                                                      (enige 1 x 2)             (2)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              15                                    DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

3.3      [Vergelyking van bewyse in Bron 3A en 3B – V3]
         • Albei bronne toon hoe goedkoop invoere uit China gelei het tot
            werksverliese in die Suid-Afrikaanse klere- en tekstielbedryf
        • Albei bronne toon hoe goedkoop invoere uit China gelei het tot die sluiting
            van die Suid-Afrikaanse klere- en tekstielbedryf
         • Albei bronne toon hoe goedkoop invoere uit China bygedra het tot hoë
            werkloosheid in Suid-Afrika
         • Albei bronne toon dat die Suid-Afrikaanse klere- en tekstielprodusente nie
            met hulle Chinese eweknieë kon kompeteer nie
         • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 2 x 2)         (4)

3.4.1    [Interpretasie van bewyse in Bron 3C – V2]
          • Om lede van SATCWU en COSATU te toon wat 'n protesaksie onderneem
             teen werksverliese in die klere- en tekstielbedryf
          • Om te toon dat die protesaksie goed ondersteun is deur lede van
             SATCWU en COSATU
          • Om die versoeke van beide SATCWU en COSATU te toon
          • Enige ander relevante antwoord                              (2 x 2)                 (4)

3.4.2    [Interpretasie van bewyse in Bron 3C – V2]
         • Werkers het 'groei' vereis in die opsig van meer werksgeleenthede en 'n
             toename in lone
         • Werkers in die klere- en tekstielbedryf het beter werksomstandighede
             geëis
         • Werkers in die klere- en tekstielbedryf het werksekuriteit vereis
         • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 2 x 2)       (4)

3.5.1    [Verduideliking van 'n historiese konsep in Bron 3D - V1]
         • Globalisering word gewoonweg gedefinieer as die proses waardeur die
            wêreld meer geïntegreerd en gekonnekteer is deur, byvoorbeeld, die
            gebruik van tegnologie
         • Enige ander relevante antwoord                               (1 x 2)                 (2)

3.5.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D - V1]
         • 'Hoë invoerbelasting'
         • 'Verhoging van onwettige invoer'
         • 'Goedkoop tekstiele uit China en Pakistan'
         • 'Onvoldoende belegging'                                          (enige 2 x 1)       (2)

3.5.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D - V1]
          • 'CTCP het sowat 12 000 werksgeleenthede geskep'
          • 'CTCP het meer as 400 maatskappye bygestaan'                          (2 x 1)       (2)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              16                                   DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

3.5.4    [Vasstelling van die bruikbaarheid van Bron 3D – V3]
         Die bron is BRUIKBAAR omdat:
          • Dit die poging van die regering om die plaaslike klere- en tekstielbedryf te
            verbeter om sodoende die uitdagings van die werkloosheid in die klere- en
            tekstielbedryf aan te spreek, toon
          • Dit nuwe insig gee op die pogings wat deur die regering aangewend is om
            die probleem in die klere- en tekstielbedryf aan te spreek
          • Dit beklemtoon hoe die regering die klere- en tekstielbedryf verander het
            deur toenemende werksgeleenthede
          • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2)        (4)

3.6      [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]

         Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:

         • Suid-Afrika se klere- en tekstielbedryf is voor demokrasie deur tariewe en
           hoë invoerbelasting beskerm (Bron 3A)
         • Gedurende die 1990's het Suid-Afrika deelgeneem in globale
           handelsooreenkomste wat laer tariewe ingestel het en sy klere- en
           tekstielmarkte geopen het (Bron 3A)
         • Beskerming vir die klere- en tekstielbedryf is verlaag (Bron 3A)
         • Plaaslik vervaardigde klere- en tekstiel is vervang met goedkoper invoer uit
           China (Bron 3A)
         • Goedkoper invoere uit China lei tot werksverliese en die sluiting van Suid-
           Afrika se klere- en tekstielbedryf (Bron 3B)
         • Dit lei tot verhoogde indiensneming onder werkers in Suid-Afrika want vier
           uit vyf werkers in klerefabrieke is vrouens (Bron 3B)
         • SACTWU het besluit om protesaksies te onderneem teen eienaars om
           bewustheid te skep met betrekking tot werksverliese in die klere- en
           tekstielbedryf (Bron 3C)
         • SACTWU vereis beter werksomstandighede en werksekuriteit (Bron 3C)
         • Die regering het ingegryp in die klere- en tekstielbedryf in 'n poging om
           meer werksgeleenthede in hierdie sektor te skep (Bron 3D)
         • Die regering se ingryping in die klere- en tekstielbedryf was relatief
           suksesvol omdat werksgeleenthede bietjie verbeter het (Bron 3D)
         • 'n Kortpad-tariefprogram, handelsooreenkomste gesluit in Suider-Afrika
           Ontwikkelingsgemeenskapslande, onwettige invoere en ophoping het
           veroorsaak dat die klere- en tekstielbedryf gesluit is (eie kennis)
         • Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              17                                  DBE/2018
                                     SSE – Nasienriglyne

Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

                 •   Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon
                     geen of min begrip om te verduidelik hoe Suid-Afrika
                     se klere- en tekstielbedryf deur globalisering geraak is    PUNTE
    VLAK 1
                     nie.                                                         0–2
                 •   Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf
                     nie.
                 •   Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                     verband met die onderwerp, bv. toon begrip om te
                     verduidelik hoe Suid-Afrika se klere- en tekstielbedryf     PUNTE
    VLAK 2
                     deur globalisering geraak is.                                3–5
                 •   Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
                     skryf.
                 •   Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer 'n deeglike
                     begrip om te verduidelik hoe Suid-Afrika se klere- en
                                                                                 PUNTE
    VLAK 3           tekstielbedryf deur globalisering geraak is.
                                                                                  6–8
                 •   Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                     paragraaf en toon begrip van die onderwerp.
                                                                                      (8)
                                                                                      [50]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             18                                   DBE/2018
                                    SSE – Nasienriglyne

AFDELING B: OPSTELVRAE

VRAAG 4:             BURGERLIKE VERSET, 1970's TOT 1980's:             SUID-AFRIKA:
                     DIE KRISIS VAN APARTHEID IN DIE 1980's

[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

 SINOPSIS
 Kandidate moet aandui of hulle saamstem of nie saamstem met die stelling nie. Indien
 hulle saamstem met die stelling moet hulle verduidelik hoe internasionale anti-
 apartheidsbewegings bygedra het tot die val van die apartheidsregime in die 1980s.
 Indien hulle nie saamstem met die stelling nie moet hulle hul antwoord ondersteun
 met relevante historiese bewyse.

 HOOFASPEKTE
 Kandidate kan die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:

 • Inleiding: Kandidate moet 'n standpunt inneem en fokus op hoe internasionale anti-
   apartheidsbewegings bygedra het tot die val van die apartheidsregime in die 1980s.

UITBREIDING
• Redes vir die stigting van die Anti-Apartheidsbeweging (AAM) en die Ierse Anti-
  Apartheidsbeweging (IAAM) in die 1970's (Kort agtergrond)
• In die1980's het die International Defence and Aid Fund (IDAF) fondse beskikbaar
  gestel vir noodtoestand inhegtenisnemings / smokkel R200 miljoen na Suid-Afrika /
  skep 'n netwerk van donateurs wat die vrylating van politieke gevangenes befonds
  het / Vanaf Januarie 1985 het IDAF 16 551 regsake (bv. detensies, gewone
  wetsvervolgings van straat-aktiviste) befonds
• Sportboikotte: In 1981 het New Zeeland teen die 'rassistiese' Springboktoer
  geprotesteer/ die Suid-Afrikaanse Sportraad (SACOS) het politieke skakels met die
  UDF en COSATU tot stand gebring / slagspreuk 'Geen normale sport in 'n
  abnormale gemeenskap' / Teen die laat 1980's is SA verban uit 90% van
  wêreldsport
• Cultural Boycotts: (Internasionale kunstenaars – slegs nie-segregasie gehore/
  Kunstenaars teen Apartheid is in Brittanje gestig deur Dali Tambo en Jerry
  Dammers / Die British Actors' Union Equity het die gebruik van televisieprogramme
  wat sy lede ingesluit het, verbied/ In 1985 het die VSA se 'Artists United against
  Apartheid' geweier om in Suid-Afrika op te tree en het geld vir bevrydingsbewegings
  ingesamel / Die 1986 Freedom Festival in Londen is deur 'n gehoor van 250 000
  bygewoon/ musikante het hulle solidariteit met die mense in SA getoon / sprekers
  van die ANC, SWAPO en die British Anti-Apartheid Beweging het die skare
  toegespreek)
• Akademiese Boikotte: (Internasionale geleerdes het geweier om na Suid-Afrika te
  reis/ Internasionale drukkers het geweier om Suid-Afrikaanse manuskripte te
  publiseer en om toegang te gee tot informasie/ Internasionale konferensies het
  Suid-Afrikaanse geleerdes verbied/ Buitelandse instellings het Suid-Afrika
  akademiese toegang geweier en het geweier om Suid-Afrikaanse grade te erken/
  Buitelandse skole het geweier om as eksterne eksaminators op te tree vir tesisse
  wat by SA universiteite voorgelê is/ Trinity College het sy fakulteite verbied om met
  Suid-Afrikaanse universiteite saam te werk)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             19                                   DBE/2018
                                    SSE – Nasienriglyne

• Verbruikersboikotte: (Suid Afrika het 'n ekonomiese resessie gedurende die
  1980's beleef/ Anti-apartheidsgroepe het die publiek aangemoedig om SA produkte
  te boikot/ Ierse werkers het geweier om vrugte uit Suid-Afrika te hanteer/ Invoer van
  natuurlike produkte uit Suid-Afrika – steenkool, yster, staal – is verbied)
• Desinvestering: Dit was as gevolg van die Soweto-opstand en die dood van Steve
  Biko/ Swede was die eerste industriële land wat in SA desinvesteer het/ In die
  1980's het buitelandse beleggings met 30% gedaal/ Teen 1980 het Brittanje alreeds
  van die Simonstad marinewerf (hawe) disinvesteer/ General Motors en Barclays
  Bank het uit Suid-Afrika onttrek/ In die 1980's het die Suid-Afrikaanse ekonomie
  gesukkel omdat beleggers die land verlaat het/ Die rand is gedevalueer/ Die
  uitwerking van die AAM protesaksie het 'n negatiewe effek op die Suid-Afrikaanse
  regering/ Tussen 1985 en 1990 het meer as 200 Amerikaanse maatskappye uit
  Suid-Afrika onttrek/ Die Universiteit van Kalifornië het beleggings van meer as drie
  miljard dollars uit Suid-Afrika onttrek)
• Sanksies: (In 1980's het die Sullivan Principle (werkers van alle VSA maatskappye
  moet gelyk behandel word) die basis gevorm vir desinvestering-veldtogte/
  Studente-opstande in die 1980's het die onttrekking van VSA handelsmaatskappye
  aangevuur/ In 1982 het die Verenigde Nasies (VN) apartheid veroordeel en gevra
  vir sanksies teen SA/ In 1985 het Amerikaanse Bank – Chase Manhattan Bank
  bande met Suid-Afrika verbreek/ Die Johannesburgse Aandelemark (JSE) het vir
  vier dae gesluit/ Die waarde van die rand het gedaal met 35% van 54 tot 34 sent
  teenoor die dollar/ In 1985 het die Europese Ekonomiese Gemeenskap nuwe
  beleggings in SA verban/ In 1986 het die VS Kongres 'n wet aanvaar wat alle nuwe
  beleggings en lenings in Suid-Afrika verbied het/ Groot maatskappye soos General
  Electric, Pepsi Cola, General Motors, Mobil en IBM het hul aktiwiteite in Suid-Afrika
  gestop/ Die VSA het gedreig om wapen-verkope aan Suid-Afrika te staak/ In 1986
  het die Anti-Apartheid Wet van die VSA veroorsaak dat Europa en Japan sanksies
  teen Suid-Afrika instel/ Internasionale banke het vertroue in Suid-Afrika se
  ekonomie verloor/ In 1987 het Israel gestem om nie langer hulle bestaande
  verdedigingskontrakte met SA te verleng nie / In 1988 het een vyfde van Britse en
  184 van Amerikaanse maatskappye uit SA onttrek as gevolg van druk van
  aandeelhouers/ Barclays Bank het sy aandele verkoop as gevolg van druk van die
  Britse publiek / Die SA ekonomie het aanhou stagneer en het slegs 'n groei van
  1.1% getoon)
• Die rol van Internasionale Vakbonde: (Die AAM in Europa en Australië/ Liverpool
  dokwerkers/ Finland se Transport Werkersvereniging stel 'n verbod op handel in
  met Suid-Afrika/ Die Ierse Kongres van Vakbonde het die apartheidsregime in SA
  teëgestaan)
• Politieke en finansiële krisis in SA het aangehou/ Westerse nasies het groot druk op
  SA geplaas om apartheid te beëindig/ Die apartheidsregime het geen keuse gehad
  as om in alle erns onderhandelings met anti-apartheidsorganisasies te begin
• Die veldtog om Mandela vry te laat
• Die rol van die frontlinie state
• Enige ander relevante antwoord

• Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante slot

                                                                                              [50]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             20                                  DBE/2018
                                    SSE – Nasienriglyne

VRAAG 5:             DIE KOMS VAN DEMOKRASIE NA SUID-AFRIKA EN DIE
                     AANVAARDING VAN DIE VERLEDE

[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

SINOPSIS
Kandidate moet krities bespreek hoe geweld wat in verskeie dele van Suid-Afrika
gedurende die vroeë 1990's uitgebreek het amper die geboorte van 'n demokratiese
bedeling in 1994 ontspoor het.

HOOFASPEKTE
Kandidate kan die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:

• Inleiding: Kandidate moet aandui hoe geweld wat in 1994 in verskeie dele van Suid-
  Afrika gedurende die vroeë 1990's uitgebreek het amper die geboorte van 'n
  demokratiese bedeling in 1994 ontspoor het.

UITBREIDING
• De Klerk kom aan bewind in 1989 (kort agtergrond)
• De Klerk se toespraak in die parlement, 2 Februarie 1990
• Die ontbanning van politieke en gemeenskapsorganisasies soos die ANC en SAKP
• De Klerk se besluit om Mandela uit die tronk vry te laat op 11 Februarie 1990 wat die
  weg gebaan het vir onderhandelings
• Geweld breek uit in Sebokeng township (Polisie skiet op betogers en maak 14 mense
  dood)
• Die ANC kanselleer die vergadering wat op 11 April 1990 beplan is met die regering
• Die ANC en Nasionale Party ontmoet in Kaapstad van 2 tot 4 Mei 1990 om die
  onderhandelingsproses te begin
• Uitdagings van die onderhandelingsproses is bespreek
• Beide die ANC en Nasionale Party het hulself verbind tot vreedsame onderhandelings
  om 'n demokratiese gemeenskap te bereik
• Hierdie ooreenkoms het bekendgestaan as die Groote Schuur Minuut
• Pretoria Minuut, 6 Augustus 1990 (ANC stem in om die wapenstryd op te skort)
• Die regering beëindig die noodtoestand en laat meer politieke gevangenes vry
• Die Inkathagate skandaal het die regering blootgestel (Regering het Inkatha in die
  geheim befonds om dade van geweld teen die ANC te pleeg)
• Hulle het gehoop dat hierdie gedragskode sou help om geweld in Suid-Afrika te
  beëindig
• KODESA 1 (19 politieke party met AZAPO, KP en PAC uitgesluit/ 300
  afgevaardigdes)
• Afgevaardigdes het 'n Declaration of Intent (Vreedsame en regverdige
  onderhandelings en vrye en regverdige verkiesings om 'n demokratiese Suid-Afrika te
  verkry) onderteken
• KODESA 2 (2 Mei 1992) stort ineen. Partye kon nie saamstem oor 'n nuwe
  grondwetlike liggaam en tussentydse regering nie
• NP dring aan op minderheid veto terwyl die ANC aandring op 'n tussentydse regering
  wat nie langer as 18 maande sal dien nie en eenvoudige meerderheidsregering
• Boipatong-slagting en sy gevolge (17 Junie 1992) op die onderhandelingsproses

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            21                                 DBE/2018
                                   SSE – Nasienriglyne

• ANC stel onderhandelings af nadat hulle die nuus ontvang dat die regering betrokke
  was in die geweld
• Bhisho-slagting 28 betogers id dood (7 September 1992) - gevolge
• Memorandum van Verstandhouding geteken op 26 September 1992 tussen Roelf
  Meyer (NP) en Cyril Ramaphosa (ANC)
• Sluipmoord op Chris Hani (10 April 1993) en uitwerking op Suid-Afrika
• Veelpartyonderhandelingsforum is gestig
• Die St. James-slagting en sy uitwerking (APLA skiet op kerkgangers en 11 is dood en
  58 gewond
• Heidelberg Taverne-aanval en sy uitwerking
• Regsgesinde (AWB) aanval op die Wêreldhandelsentrum en gevolge
• Sunset-klousule ingestel deur Joe Slovo het die dooie punt in onderhandelings
  verbreek
• Shellhouse-slagting (Maart 1994)
• Verkiesingsdatum aangekondig – 27 April 1994
• ANC het die 1994 verkiesing gewen en Nelson Mandela word die eerste swart Suid-
  Afrikaanse President
• Enige ander relevante antwoord

• Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante slot.
                                                                                           [50]

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [History P1 May June 2018 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-may-june-2018-memo-afr/5f49a842-d534-4c6d-909b-8e741a958622) — History · Memo · 2018 · Afr
- [History P2 May June 2016 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-may-june-2016-memo-eng/c024dbbf-42d2-40d0-9d26-7bf3628ad5d3) — History · Memo · 2016 · Eng
- [HISTORY P2 ADDENDUM SEPT 2018 Eng D](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-addendum-sept-2018-eng-d/812c8729-7ad5-4b83-a4e4-b51692a55c08) — History · Addendum · 2018 · Eng
- [HISTORY P2 ADDENDUM SEPT 2018 English](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-addendum-sept-2018-english/4bdc06e1-2d0c-4870-ae86-fda2090131f4) — History · Addendum · 2018 · Eng
- [HISTORY P2 QP SEPT 2018 Afr D](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-qp-sept-2018-afr-d/6e5a4a14-b9fd-4574-819d-b440ed12a5a3) — History · QP · 2018 · Afr
- [Grade 12 NSC History P2 Addendum Preparatory 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p2-addendum-preparatory-2018-question-paper/7d3ebf3d-fe24-4127-a6be-851505c1e893) — History · Addendum · 2018

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — QP · 2024 · Afr
- [Gr 12 History P1 (English) 2024 Question Paper X05](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p1-english-2024-question-paper-x05/7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5) — QP · 2024 · Eng
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — Addendum · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
