# History Grade 12 Paper 2 NSC November 2012 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2012 (Afrikaans), 34 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2012-memo-afr/57d227c3-6da3-41b0-b3c2-be9f492cb525
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2012
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 34

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 Paper 2 NSC November 2012 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2012-memo-afr/57d227c3-6da3-41b0-b3c2-be9f492cb525)

## About this document

History · Grade 12 · NSC November Exam · 2012. Memorandum, 34 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                        This memorandum consists of 32 pages.

                                  NASIONALE
                              SENIOR SERTIFIKAAT

                                    GRAAD 12

                                 GESKIEDENIS V2

                                 NOVEMBER 2012

                                  MEMORANDUM

PUNTE: 150

                      Hierdie memorandum bestaan uit 34 bladsye.

Kopiereg voorbehou                FINAAL [21/11/2012]              Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                  2                       DBE/November 2012
                                        NSS – Memorandum

1.     BRONGEBASEERDE VRAE

1.1    Die volgende Leeruitkomste en Assesseringstandaarde sal in hierdie vraestel
       geassesseer word:

                       ASSESSERINGSTANDAARDE
LEERUITKOMSTE
                       LEERDERS KAN DIE VOLGENDE DOEN:
Leeruitkoms 1          1. Formuleer vrae om begrippe vir ondersoek binne die konteks
                          van dit wat bestudeer word, te ontleed. (Nie vir
                          eksamendoeleindes nie.)
(Geskiedkundige
ondersoek)             2. Verkry toegang tot 'n verskeidenheid toepaslike inligtingsbronne
                          om ondersoek te doen. (Nie vir eksamendoeleindes nie.)

                       3. Interpreteer en evalueer inligting en data uit die bronne.

                       4. Bestudeer inligtingsbronne en evalueer die nut van die bronne
                          vir die taak, met inbegrip van stereotipes, subjektiwiteit en
                          gapings in die beskikbare getuienis.

Leeruitkoms 2          1. Ontleed geskiedkundige begrippe as maatskaplike boustene.

                       2. Ondersoek en verduidelik die dinamika van veranderende
(Geskiedkundige           magsverhoudinge binne die samelewings wat bestudeer word.
begrippe)
                       3. Vergelyk en kontrasteer die interpretasies en sieninge van
                          gebeure, mense se optrede en veranderings om sodoende
                          onafhanklike gevolgtrekkings te maak oor die optrede of
                          gebeure.

Leeruitkoms 3          1. Identifiseer wanneer 'n interpretasie van statistiek omstrede kan
                          wees en ondersoek die gevolgtrekkings wat uit die data blyk
                          krities.
(Vertolking van
kennis en              2. Voeg inligting saam om 'n oorspronklike argument saam te stel
kommunikasie)             met behulp van bewyse uit bronne om die argument te steun.

                       3. Handhaaf en verdedig 'n samehangende en gebalanseerde
                          argument met behulp van getuienis wat verskaf word en
                          onafhanklik verkry word.

                       4. Dra kennis en begrip op verskillende maniere oor, insluitend
                          besprekings (geskrewe en mondelings) debat, skep van 'n
                          historiese skryfstuk deur die gebruik van verskillende genres,
                          navorsingsopdragte, visuele voorstellings en mondelinge
                          aanbiedings.

Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]                Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                    3                       DBE/November 2012
                                          NSS – Memorandum

1.2    Die volgende vlakke vrae word gebruik om brongebaseerde vrae te
       assesseer:

                          VLAKKE VAN BRONGEBASEERDE VRAE

                      •   Onttrek toepaslike inligting en data uit die bronne.
                      •   Organiseer die inligting logies.
VLAK 1 (V1)
                      •   Verduidelik geskiedkundige begrippe.

                      •   Kategoriseer geskikte of toepaslike inligtingsbronne wat verskaf
                          word om die vrae wat geopper word, te beantwoord.
                      •   Ontleed die inligting en data wat uit 'n verskeidenheid bronne
VLAK 2 (V2)
                          versamel is.
                      •   Evalueer die inligtingsbronne wat verskaf word om te besluit of
                          die bronne geskik is vir die taak.
                      •   Interpreteer en evalueer inligting en data uit die bronne.
                      •   Ondersoek inligtingsbronne en evalueer die nut van die bronne
                          vir die taak, met inagneming van stereotipes, subjektiwiteit en
                          gapings in die beskikbare getuienis.
                      •   Ontleed      geskiedkundige      voorstellings    as   maatskaplike
                          konstruksies.
                      •   Ondersoek en verduidelik die dinamiek van veranderende
VLAK 3 (V3)               magsverhoudings binne die aspekte van samelewings wat
                          bestudeer word.
                      •   Vergelyk en kontrasteer interpretasies en sienings van mense se
                          optrede of gebeure en veranderings om onafhanklike
                          gevolgtrekkings te maak oor die optrede of gebeure.
                      •   Identifiseer wanneer 'n interpretasie van statistieke dalk omstrede
                          kan wees en ondersoek die gevolgtrekkings wat uit die data blyk
                          krities.

1.3    Die volgende tabel dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word:

      • By die nasien van alle brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir
        enige ander geldige en toepaslike standpunte, argumente, bewyse of
        voorbeelde.

      • By die toekenning van punte moet aandag gegee word in hoe 'n mate daar
        aan die vereistes van die vraag voldoen is.

      • By die nasienriglyne word die vereistes van die vraag (vaardighede waaraan
        aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in kursiefgedrukte
        skrif aangedui.

Kopiereg voorbehou                         FINAAL [21/11/2012]                   Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
    Geskiedenis/V2                                  4                      DBE/November 2012
                                            NSS – Memorandum

    2.       UITGEBREIDE SKRYFWERK

    2.1      Die uitgebreide skryfwerk fokus op een van die volgende vlakke:

                                        VLAK VAN VRAAG
     Vlak 1
         Bespreek of beskryf volgens 'n gegewe argument wat in die uitgebreide skryfwerk-
     vraag uiteengesit word.
         Beplan en konstrueer 'n argument op grond van getuienis en gebruik die getuienis
     om 'n slotsom te bereik.
      Vlak 2
    •     Voeg inligting saam om 'n oorspronklike argument te bou en gebruik getuienis om
      die argument te steun.
    •     Staaf en verdedig 'n samehangende en gebalanseerde argument met getuienis.
    •     Skryf duidelik en samehangend wanneer jy die argument saamstel.

    2.2 Nasien van uitgebreide skryfwerk

     NASIENERS MOET DAAROP LET DAT DIE INHOUD VAN DIE ANTWOORD GELEI
     SAL WORD DEUR DIE HANDBOEKE WAT BY 'N SPESIFIEKE SENTRUM
     GEBRUIK IS.
     KANDIDATE MAG ENIGE ANDER TOEPASLIKE INLEIDING EN/OF
     SAMEVATTING HÊ AS DIT WAT INGESLUIT IS BY 'N RIGLYN VIR NASIEN VAN
     'N SPESIFIEKE OPSTEL.
     BY DIE ASSESSERING VAN DIE OOP BRONGEBASEERDE VRAE MOET
     KANDIDATE KREDIET KRY VIR ENIGE ANDER RELEVANTE ANTWOORD.

    Globale assessering van uitgebreide skryfwerk

    Die uitgebreide skryfwerk sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering
    vereis dat die opvoeder die totale produk as 'n geheel sal bepunt sonder om die
    samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie benadering moedig die leerder aan om
    'n individuele mening aan te bied deur gebruik te maak van geselekteerde feitelike
    bewyse om 'n argument te ondersteun. Daar sal nie van die leerder verwag word om
    slegs 'feite' neer te skryf om 'n hoë punt te behaal nie. Dit sal leerders ook ontmoedig om
    'modelantwoorde' voor te berei en te reproduseer sonder om die spesifieke vereistes van
    die vraag in ag te neem. Holistiese nasien van opstelle gee krediet vir leerders se mening,
    ondersteun deur bewyse. Anders as by inhoudgebaseerde nasien, word leerders met
    holistiese assessering nie vir ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die
    klem op die volgende val:

•         Die konstruksie/daarstelling van 'n argument
•         Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om sodanige argument te ondersteun
•         Die leerder se interpretasie van die vraag

    Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]              Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                          5                            DBE/November 2012
                                                NSS – Memorandum

Assesseringsprosedures by uitgebreide skryfwerk

1.     Hou die sinopsis in gedagte wanneer die skryfwerk nagesien word.

2.     Tydens die eerste deurlees van die skryfwerk moet regmerkies toegeken word vir 'n relevante
       inleiding (aangedui met 'n kolpunt (bullet) in die nasienriglyne), vir elke hoofmoment (aangedui met
       'n kolpunt), 'n relevante slotopmerking (aangedui met 'n kolpunt), bv. 'n antwoord waar daar 5
       hoofpunte is, sal daar dus 7 regmerkies wees.

3.     Die volgende addisionele simbole kan ook gebruik word:

       •         Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie
                 behoorlik gekontekstualiseer nie

       •         Verkeerde stelling

       •         Irrelevante stelling                                         |
                                                                              |
                                                                              |
                                                                              |

       •         Herhaling                                                    R

       •         Analise                                                      A√

       •         Interpretasie                                                1√

4.     Die matriks
4.1    Die gebruik van 'n analitiese matriks vir die assessering van uitgebreide
       skryfwerk (verwys na bl. 7)

       By die nasien van uitgebreide skryfwerk met verwysing na bl. 7, moet die gegewe
       kriteria in die matriks gebruik word. Beide die inhoud en die aanbieding moet in ag
       geneem word. 'n Punt word toegeken by die snypunt van die inhoud en aanbieding,
       gebaseer op die sewe vaardigheidsvlakke.

       4.1.1     Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot watter mate die hoofmomente
                 gedek is om en die inhoudsvlak (op die matriks) vas te stel.

                                            I     VLAK 4

       4.1.2     Die tweede deurlees van die skryfwerk sal die vlak (op die matriks) van die aanbieding
                 bepaal.
                                      I           VLAK 4
                                      A           VLAK 5

       4.1.3     Ken 'n algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                        I        VLAK 4
                                                                 18-19
                                        A        VLAK 5

4.2    Gebruik van holistiese rubriek vir nasien van uitgebreide skryfwerk (verwys
       na bl. 7)

       Die gegewe rubriek wat inhoud en aanbieding in ag neem, moet gebruik word
       by die nasien van uitgebreide skryfwerk.

                                                                I en A      VLAK 5        18 - 20
Kopiereg voorbehou                               FINAAL [21/11/2012]                    Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
       Geskiedenis/V2                                                    6                                  DBE/November 2012
                                                                 NSS – Memorandum

       GRAAD 12 ANALITIESE MATRIKS VIR UITGEBREIDE SKRYFWERK:
       PUNTETOTAAL: 30
                        VLAK 7           VLAK 6             VLAK 5           VLAK 4           VLAK 3            VLAK 2         VLAK 1

AANBIEDING              Baie goed        Goed beplan en     Goed beplan en   Argument         Argument          Poging         Min sprake van
                        beplan en        gestruktureer.     gestruktureer.   beplan en        beplan en         aangewend om   analise en
                        gestruktureer.   Sintese van        Ontwikkel        gestruktureer.   gestruktureer.    antwoord te    geskiedkundige
                        Goeie sintese    inligting.         duidelike        Getuienis        Sommige           struktureer.   verduideliking.
                        van inligting.   Goed               argument.        gebruik om       getuienis         Grootliks      Antwoord glad
                        Goed             gebalanseerde      Oorspronklike    argument te      gebruik om        beskrywend/    nie
                        gebalanseerde    oorspronklike,     slotsom bereik   ondersteun.      argument te       poging om      gestruktureerd
                        argument is      onafhanklike       op grond van     Slotsom op       ondersteun.       argument te    nie.
                        ontwikkel.       argument           getuienis.       grond van        Slotsom nie       ontwikkel.
                        Argument         ontwikkel.         Getuienis        getuienis        duidelik
                        deurgaans        Gebruik            gebruik om       Skryfwerk        ondersteun deur
                        volgehou en      getuienis om die   argument te      gestruktureerd   getuienis nie.
                        verdedig.        argument te        ondersteun.
                                         ondersteun.        Kom tot
                                                            onafhanklike
INHOUD                                                      slotsom.
                                                            Gebruik
                                                            getuienis om
                                                            gevolgtrekking
                                                            te ondersteun.
VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudseleksie ten
volle relevant tot           27-30            24-26
gedagterigting/
argument wat gevolg
is.

VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoudseleksie
relevant tot                 24-26             23               21-22
gedagterigting/
argument wat gevolg
is

VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud                            21-22               20              18-19
toereikend en
relevant.
VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Gebreke
                                                                18-19              17              15-16
ten opsigte van
inhoud/ irrelevante
inhoudseleksie.
VLAK 3
Inhoudseleksie hou
nie altyd verband met                                                             15-16             14              12-13
die vraag nie.
Weglatings.
VLAK 2
Inhoud skraal. Vraag
                                                                                                   12-13             11             9-10
ontoereikend
beantwoord.
VLAK 1
Vraag nie beantwoord
nie. Inhoud
ontoereikend.                                                                                                       9-10             0-8
Heeltemal irrelevant.

       Kopiereg voorbehou                                            FINAAL [21/11/2012]                          Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
   Geskiedenis/V2                                              7                                    DBE/November 2012
                                                       NSS – Memorandum

   GRAAD 12 HOLISTIESE MATRIKS OM UITGEBREIDE SKRYFWERK TE ASSESSEER
   (BV. 'N OPSTEL WAT VERWYS NA BRONNE, VERSLAG, NUUSBERIG, ENS.)

                    Indien die kandidaat alle of die meeste van die vaardighede op 'n spesifieke vlak gedemonstreer het, sal die
        VLAK
                    punt relevant tot die kategorie aan hom/haar toegeken word.
7                   Fokus deurgaans op onderwerp – demonstreer 'n logiese en samehangende progressie tot slotsom
Uitstekend          Duidelike begrip van die bronne
80–100%             Gebruik alle bronne of die meeste daarvan
24–30               Selekteer relevante bronne
                    Haal selektief aan
    [Uitstekend]    Groepeer bronne (nie noodsaaklik nie, maar behoort nie 'n lys bronne neer te skryf nie)
                    Demonstreer agtergrondkennis oor die bronne
                    Waar van pas, word teenargumente volledig bespreek
                    Verwys korrek na relevansie, vooroordeel, akkuraatheid, beperkings van bronne
                    Druk hom-/haarself duidelik uit
                    Eindig met duidelike fokus op die onderwerp – neem standpunt in (m.a.w. bereik 'n onafhanklike/oorspronklike
                    slotsom)
6                   Wend goeie poging aan om konsekwent te fokus op onderwerp, maar argument verloor soms fokus
Verdienstelik       Duidelike begrip van die bronne
70–79%              Gebruik alle bronne of die meeste daarvan
21–23               Selekteer relevante bronne
                    Haal selektief aan
     [Baie goed]    Goeie gebruik van relevante bewyse uit bronne
                    Poog om teenargument te oorweeg
                    Poog om te verwys na relevansie, vooroordeel, akkuraatheid en beperkings van bronne
                    Goeie uitdrukking
                    Eindig met duidelike fokus op die onderwerp – neem standpunt in (m.a.w. bereik 'n onafhanklike/ oorspronklike
                    slotsom)
5                   Poog om te fokus op die onderwerp, maar argument het tekortkominge
Substantief         Begryp die meeste van die bronne
60–69%              Gebruik die meeste van die bronne
18–20               Selekteer relevante bronne
                    Uitdrukking goed, maar daar is foute
       [Goed]       Tekort aan diepte in oorhoofse fokus, en verwys nie na een of meer relevante bronne nie
                    As toepaslik, poog om teenargument te oorweeg.
                    Oppervlakkig of geen poging om 'n relevansie, vooroordeel, akkuraatheid, beperktheid van bronne te verwys nie
                    Poog om standpunt in te neem (fokus op beperkings, ens.) om onafhanklike gevolgtrekking te maak.
4                   Poog om op onderwerp te fokus, maar argument verloor dikwels fokus
Gemiddeld           Gemiddelde begrip van die meeste van die bronne
50–59%              Gemiddelde gebruik van relevante getuienis uit die bronne
15–17               Gemiddelde poging om teenargument te oorweeg
                    Gemiddelde poging om te verwys na relevansie, vooroordeel, akkuraatheid en beperkings van bronne
   [Bevredigend]    Uitdrukking bevredigend
                    Wend poging aan om standpunt in te neem, maar ernstige gebrek aan skakel met res van opstel
                    Skryfwerk mag neig om bronne te lys en fokus daaraan te haak
3                   Geringe poging om te fokus op die onderwerp
Toereikend          Min begrip van die bronne
40–49%              Sukkel om relevante inligting uit die bronne te lig
12–14               Geen aanhalings nie – of oor die algemeen irrelevant
                    Wend geringe poging aan om teenargumente te oorweeg
      [Redelik]     Bronne word gelys
                    Poog nie om te verwys na relevansie, vooroordeel, akkuraatheid en beperkings van bronne nie
                    Geringe uitdrukking
                    Geringe poging om standpunt in te neem (sukkel om tot 'n onafhanklike slotsom te kom)
2                   Kan nie op onderwerp fokus nie
Elementêr           Kan nie relevante bronne identifiseer nie
30-39%              Geen aanhalings nie – of meestal irrelevant
09–11               Poog glad nie om teenargument te oorweeg nie
                    Skryfwerk bloot 'n lys van bronne
       [Swak]       Poog nie om te verwys na relevansie, vooroordeel, akkuraatheid en beperkings van bronne nie
                    Baie swak uitdrukking
                    Swak poging om standpunt in te neem, indien enige
1                   Geen poging om op die onderwerp te fokus nie
Nie behaal nie      Maak glad nie gebruik van bronne nie
0–29%               Heeltemal irrelevant
0–8                 Skryf bron direk oor
     [Baie swak]    Antwoord uiters swak

   Kopiereg voorbehou                                    FINAAL [21/11/2012]                            Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                 8                       DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

VRAAG 1:         HOE HET DIE INEENSTORTING VAN DIE SOWJETUNIE BYGEDRA TOT
                 DIE BEËINDIGING VAN APARTHEID IN SUID-AFRIKA IN 1989?

1.1
1.1.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron1A – V2 – LU1 (AS3 en 4); LU2 (AS2);
       LU3 (AS2)]
      • As gevolg van die val van kommunistiese regerings in Oos-Europa/USSR/einde
           van Koue Oorlog
      • Die val van die USSR ondermyn die geloofwaardigheid van een party state
           en hul staatsgedrewe/nasionalisering ekonomie
      • Die USSR se eie ekonomiese beperkings
      • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 1 x 2) (2)

1.1.2 [Verduideliking van die geskiedkundige begrip uit Bron 1A – V1 – LU2 (AS1)
      •   'n Land wat verskeie partye toelaat om in 'n verkiesingsproses deel te neem
      •   Vryheid en verdraagsaamheid om verskeie partye te laat deelneem in 'n land se
           verkiesing
      •   Enige ander relevante antwoord                                 (enige 1 x 2) (2)

1.1.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron1A – V2 – LU1 (AS3 en 4); LU2 (AS2);
       LU3 (AS2)]
      •    Resolusie van die Angolese situasie – gefasiliteer teen die einde van die
           Koue Oorlog
      •    Die verlies van ANC basisse in Angola
      •    Die internasionale politieke situasie was besig om te verander
      •    Die val van kommunisme in Oos-Europa/ einde van die Koue Oorlog
      •    Tekort aan politieke en ekonomiese ondersteuning van die USSR
      •    Enige ander relevante antwoord                                          (2 x 2) (4)

1.1.4 [Analiseer en interpreteer informasie uit Bron 1A – V3 – LU1 (AS3)]
      • Onderhandelings sou konflik en revolusie voorkom
      • Onderhandelings kon lei tot 'n vreedsame en welvarende Suid-Afrika
      • UDF besef dat hulle nie in staat was om die apartheid regime op hul eie aan
         te vat nie
      • UDF wou op 'n moreel standvastige voet bly
      • UDF wou die inwoners inlig oor veranderings
      • Enige ander relevante antwoord                                    (enige 2 x 2) (4)

1.2
1.2.1 [Onttrekking van informasie uit Bron1B – V1 – LU1 (AS3 en 4)]
       • Druk van binne
       • Mandela het homself verbind tot vrede en 'n onderhandelingsproses
       • Val van kommunisme en die beëindiging van die Koue Oorlog
       • Poging om die politieke situasie te normaliseer
       • Die ANC was nie meer ŉ instrument van Russiese uitbreiding
       • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 1) (2)

Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]              Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                 9                      DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

1.2.2 [Interpreteer en evalueer Bron 1B - V3 - LU1 (AS3)]
      Kandidate moet verduidelik tot watter mate hulle SAAMSTEM of NIE SAAMSTEM
      met die stelling dat 'die ANC voorheen 'n instrument vir die uitbreiding van
      Rusland in Suidelike Afrika was'. Kandidate moet die volgende gebruik om hulle
      standpunt te ondersteun.

       STEM SAAM
       • Die ANC is finansieel deur Rusland ondersteun
       • Die ANC het advies en morele ondersteuning van Rusland ontvang
       • ANC kaders is in Rusland opgelei
       • Bevorder die doel van Russiese uitbreiding
       • Enige ander relevante antwoord

       STEM NIE SAAM
       • Propaganda teen die ANC/NP gebruik die dreigement van kommunisme om die
         ANC te ondermyn
       • Die ANC was 'n nasionalistiese organisasie en het nie openlik kommunisme
         ondersteun nie
       • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 2 x 2) (4)

1.2.3 [Interpreteer en evalueer Bron 1B - V3 - LU1 (AS3)]
      Kandidate moet kommentaar lewer of die ontbanning van die ANC die
      politieke situasie in Suid-Afrika GENORMALISEER of NIE GENORMALISEER
      het. Kandidate moet die volgende gebruik om hulle standpunt te ondersteun.

       NORMALISEER
       • Voorsien 'n forum om onderhandelings te begin
       • Baan die weg na demokrasie
       • Die ANC en ander organisasies kon wettig funksioneer
       • Enige ander relevante antwoord

       NIE NORMALISEER
       • Dit het konflik binne Suid-Afrika laat toeneem
       • Regsgesinde politieke partye het die ontbanning van die ANC teengestaan
       • Politieke spanning vermeerder onder wedywerende organisasies
          bv. IVP en ANC
       • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2) (4)

1.2.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron1B – V2 – LU1 (AS3 en 4); LU2 (AS2);
       LU3 (AS2)]
      • Kommunisme was nie meer 'n bedreiging nie
      • Westerse lande dreig Suid-Afrika dat hulle finansiële steun sou weerhou
          indien hulle nie toetree tot onderhandelings nie
      • Verander die Afrikaner se opvatting van die ANC en hulself
      • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 1 x 3) (3)

Kopiereg voorbehou                      FINAAL [21/11/2012]              Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                10                      DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

1.3
1.3.1    [Interpretasie van bewyse uit Bron1C – V2 – LU1 (AS3 en 4); LU2 (AS2);
         LU3 (AS2)]
        (a)
        • Woede /verraad/onsekerheid
        • Vrees
        • Enige ander relevante antwoord

        (b)
        • Opgewondenheid/verligting/hoop
        • Geluk
        • Enige ander relevante antwoord                               (enige 2 x 2) (4)

1.3.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron1C – V2 – LU1 (AS3)]
      • Suid-Afrika was op die drumpel van 'n nuwe begin van hoop en bestendigheid
      • Die verwagting dat geweld tot 'n einde gekom het
      • Baan die weg vir 'n demokratiese Suid-Afrika
      • Regering se onderdrukking en dwang word beëindig
      • Einde van apartheid
      • Enige ander relevante antwoord                              (enige 2 x 2) (4)

1.4     [Kies van Bronne 1A, 1B en 1C om hulle bruikbaarheid van die impak
        van die val van die USSR op Suid-Afrika te beklemtoon – V3 – LU1 (AS3 en 4);
        LU2 – (AS2) LU3 – (AS2)
        Kandidate kan of Bron 1A, Bron 1B of Bron 1C kies en hulle antwoord met
        relevante bewyse ondersteun.

        BRON 1A is bruikbaar a.g.v. die volgende:
        • Dit skets die onderskeie redes waarom die ANC sy standpunt oor
          onderhandelings met die Suid-Afrikaanse regering verander het
        • Dit is betroubaar omdat dit geskryf is deur 'n bekende Suid-Afrikaanse
          geskiedkundige (Omer Cooper), wie op datum was met ontwikkelings in daardie
          tyd
        • Dit is relevant omdat dit insig gee hoe die val van kommunisme die weg gebaan
          het vir politieke hervormings in Suid-Afrika
        • Enige ander relevante antwoord

        BRON 1B is bruikbaar a.g.v. die volgende:
        • Dit fokus op die ontbanning van die ANC en die vrylating van Mandela
        • Dit dui aan hoe De Klerk van binne die land onder druk geplaas is om
          hervormings in samewerking met die ANC moontlik te maak
        • Verskillende standpunte/interpretasies
        • Die onderhoud met De Klerk was die werklike woorde soos gesê op daardie
          stadium
        • Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                      FINAAL [21/11/2012]             Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                  11                      DBE/November 2012
                                         NSS – Memorandum

       BRON 1C
       • Albei die geskrewe en die visuele bronne is geldig want dit was 'n toespraak wat
         deur De Klerk op 2 Februarie 1990 gelewer is – die visuele bron
         verskyn in die Argus koerant as 'n hoofopskrif – dui die betekenis van die
         gebeure
         vir Suid-Afrika aan
       • Dit is relevant want dit gee insig in De Klerk se hervormingsbeleid
       • Voorsien insig hoe sommige mense die gebeurtenis op daardie stadium gesien
         het (visuele bron)
       • Enige ander relevante antwoord                                          (2 x 2) (4)

1.5    [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit al die bronne– V3 –
        LU1 (AS3); LU2 (AS2 en 3); LU3 (AS2)]

       Kandidate kan die volgende punte gebruik om die vraag te beantwoord:

       •   Baan die weg vir onderhandelings/ beweging na demokrasie
       •   De Klerk was gewillig om die ANC te ontmoet
       •   Sy gereedheid om hervormings in te stel
       •   Gereed vir 'n skikkingsooreenkoms
       •   Die vrylating van politieke gevangenisse
       •   Lei tot die beëindiging van apartheid
       •   Normalisering van politieke strukture
       •   Konserwatiewe Party teenreaksie
       •   Enige ander relevante antwoord

       Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

                 • Gebruik bewyse op elementêre wyse d.w.s. toon
                   min of geen begrip van die gevolge van die
                   ontbanning van die ANC op die Suid-Afrikaanse
  VLAK 1                                                                PUNTE: 0–2
                   politiek
                 • Gebruik bewyse gedeeltelik om oor ŉ onderwerp te
                   skryf of kan nie oor die onderwerp skryf nie
                 • Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                   verband met die onderwerp, bv. toon begrip van
  VLAK 2           die gevolge van die ontbanning van die ANC op        PUNTE: 3–5
                   die Suid-Afrikaanse politiek
                 • Gebruik bewyse op 'n baie eenvoudige manier
                 • Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer 'n
                   deeglike begrip van die gevolge van die
                   ontbanning van die ANC op die Suid-Afrikaanse
  VLAK 3                                                                PUNTE: 6–8
                   politiek
                 • Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                   paragraaf en toon begrip van die onderwerp
                                                                                           (8)

Kopiereg voorbehou                        FINAAL [21/11/2012]             Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                12                        DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

1.6    UITGEBREIDE SKRYFSTUK

1.6.1 [Beplan en konstrueer 'n argument gebaseer op bewyse deur die gebruik van
      analitiese en interpretasie vaardighede - V1 – LU1 (AS 3 en 4); LU2 (AS1, 2 en 3);
      LU3 (AS1, 2, 3 en 4)]

       SINOPSIS

       Kandidate moet verduidelik hoe die val van die Sowjetunie in 1989 die weg gebaan
       het vir onderhandelings tussen die ANC en die NP.

       HOOFASPEKTE

       Kandidate behoort die volgende aspekte in hulle antwoord in te sluit:

       •   Inleiding: Kandidate moet aandui hoe die val van die Sowjetunie die politieke
           toekoms van Suid-Afrika beïnvloed het en hoe dit die weg gebaan het vir
           onderhandelings.

       UITBREIDING
       • Gorbatsjof se rol in die beëindiging van kommunisme – bekendstelling van
          Glasnost en Perestroika
       • Die impak van Glasnost en Perestroika op Suid-Afrika (NP regering
          en die ANC)
       • Die val van kommunisme het vir De Klerk die geleentheid gegee om
          hervormings te begin
       • De Klerk kon nie langer die argument gebruik dat apartheid die golf van
          kommunisme gekeer het
       • Verbanne politieke organisasies (bv. ANC) kon nie langer gesien word as
          'kommunisties'
       • De Klerk is gedwing om met voorheen verbanne politieke organisasies soos
          die ANC te onderhandel
       • Vryheidsbewegings (soos die ANC) moes afsien van die gewapende stryd om
          onderhandelings te begin
       • Open die weg vir die verbintenis met die ANC wat lei tot die vrylating van
          politieke gevangenes en die ontbanning van politieke partye
       • USSR se ekonomiese stagnasie beïnvloed politieke veranderings in Suid-
          Afrika tussen die NP en ANC
       • VSA beëindig sy ondersteuning aan die NP – affekteer Suid-Afrika se politieke
          toekoms
       • Enige ander relevante antwoord

       •   Slot: Kandidate moet hulle bespreking saamvat met 'n relevante slot
                                                                                        (30)

      Gebruik die matriks op bladsy 6 van hierdie dokument om hierdie skryfwerk
      te assesseer.

Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]              Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                13                        DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

1.6.2 [Sintetiseer inligting om 'n oorspronklike argument te konstrueer deur
       gebruik te maak van inligting uit die bronne en jou eie kennis om jou antwoord
       te ondersteun - V2 – LU1 (AS 3 en 4); LU2 (AS1, 2 en 3); LU3 (AS1, 2, 3 en 4)]

       SINOPSIS
       Kandidate moet of saamstem of nie saamstem met die stelling nie. Wanneer hulle
       saamstem moet hulle bespreek of dit die staatsmanskap van De Klerk en die val
       van die Berlynse muur was wat die weg geopen het vir politieke veranderings in
       Suid-Afrika. Indien hulle nie saamstem met die stelling nie moet hulle, hulle
       argument met relevante historiese bewyse ondersteun.
       HOOFASPEKTE
       Kandidate behoort die volgende aspekte in hulle antwoord in te sluit:
       •   Inleiding: Kandidate moet saamstem of nie-saamstem met die stelling en hulle
           antwoord staaf met relevante bewyse of enige ander relevante inleiding.

       UITBREIDING
       Indien kandidate saamstem moet hulle die volgende punte in hulle
       bespreking gebruik:
       VAL VAN DIE BERLYNSE MUUR
        • Beleid van Glasnost en Perestroika het die weg gebaan vir hervorming van
          beide die ANC en die NP
        • Verdwyning van Marxisties-Leninistiese state en die val van die Berlynse muur
          affekteer die ANC
        • Daar was druk van belangrike politieke vyande om te werk in die rigting van 'n
          vreedsame skikking in Suid-Afrika
        • die val van die Berlynse muur het beide die NP en die ANC affekteer
        • Die ANC moes sy posisie herdefinieer en het aanvaarding van Westerse lande
          begin soek
        • De Klerk begeer hervorming na die val van die Berlynse muur
        • Die USSR se ekonomie is nie in staat om ondersteuning/hulp aan Afrika en
          die ANC te gee nie
       STAATSMANSKAP VAN DE KLERK
        • De Klerk se regering het die ANC se verlies aan ondersteuning gesien as 'n
          kans om te verander
        • Nuwe politieke klimaat en gemoedstemming in Suid-Afrika
        • Interne en eksterne druk
        • Het samesprekings met die ANC geopen
        • Die ANC en die apartheid regering moes 'n vreedsame en uitvoerbare
           oplossing vind
        • Vrylating van politieke gevangenes – 'n politieke strategie van De Klerk
        • Die apartheid regering het die kans gegryp om met die ANC te onderhandel
          omdat die Sowjetunie nie meer 'n bedreiging was nie
        • Beide die NP en die ANC het kennis geneem van interne faktore (ekonomiese
          stagnasie, onrus, finansiële krisis ens.) om die land se toekoms te red
        • Suid-Afrika se ekonomie het 'n afwaartse neiging in 1989 getoon
        • Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]              Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                14                      DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

       Indien kandidate nie saamstem met die stelling nie, moet hulle, hulle
       argument met relevante bewyse ondersteun

       •   Slot: Kandidate moet hulle bespreking saamvat met 'n relevante slot.
                                                                                      (30)

       Gebruik die matriks op bladsy 7 van hierdie dokument om hierdie skryfwerk
       te assesseer.
                                                                              [75]

Kopiereg voorbehou                      FINAAL [21/11/2012]              Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                15                       DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

VRAAG 2:         HOE SUKSESVOL WAS ANGOLA IN SY HERVOORSTELLING NA DIE
                 VAL VAN KOMMUNISME IN 1989?

2.1
2.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1- LU1 (AS3)]
       • Sowjetunie/USSR
       • Kuba
       • Suid-Afrika                                                   (3 x 1) (3)

2.1.2 [Analiseer informasie uit Bron 2A – V2- LU1 (AS4)]
       • Die militêre ramp wat FAPLA gely het deur 'n baie klein afdeling soldate van
           die SAW
       • Kuba wou nie hulle weermag versterk met addisionele manne of toerusting
           om gelyk te wees met die Suid-Afrikaanse weermag in Angola
       • Hulle het gevoel dat die finansiële en politieke koste nie die moeite werd was
           nie
       • Dit was die einde van die Koue Oorlog en die val van kommunisme in die
           USSR
       • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2) (4)

2.1.3 [Interpretasie en analise van informasie uit Bron 2A – V3- LU1 (AS3)]
      • Konflik in Angola het toegeneem as gevolg van die Slag by Cuito
          Cuanavale (1987/88)
      • Die Sowjetunie en Kuba het opsies gehad – of vermeerder
          ondersteuning of onttrek uit Angola sodat onderhandelings kon begin
      • Hulle kon die oorlog verskerp deur addisionele Kubaanse troepe met
          addisionele Sowjetwapens en toerusting te ontplooi om die SAW uit te daag wat
          nie 'n uitvoerbare ekonomiese en politieke opsie was nie
      • Hulle kon Kubaanse magte onttrek en Angola aan sy eie lot oorgelaat het sodat
          'n skikkingsooreenkoms die konflik kon beëindig en vrede in Angola kon bring
      • Enige ander relevante antwoord                                      (enige 2 x 2) (4)

2.1.4 [Analiseer informasie uit Bron2A – V2 –LU1 (AS4)
      • Suid-Afrika ondersteun UNITA
      • Is gebruik as 'n pion van die VSA om Angola vir sy minerale bronne te
         destabiliseer
      • Was gebruik om die kommunistiese Angolese MPLA regering te ondersteun
      • Om Suid-Afrika se grense te beskerm
      • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 1 x 2) (2)

2.1.5    [Verduideliking van historiese terme uit Bron2A – V1 – LU1 (AS3 )
        •  Hervormings vir openheid soos ingestel in die Sowjetunie deur
           Mikhail Gorbatsjof
        • Hervormingsbeleid wat gelei het tot die val van kommunisme
        • Oop administrasie
        • Openheid
        • Vryheid van spraak
        • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 1 x 2) (2)

Kopiereg voorbehou                      FINAAL [21/11/2012]              Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                 16                        DBE/November 2012
                                        NSS – Memorandum
2.2
2.2.1 [Interpretasie en analise van bewyse uit Bron2B – V2 – LU1 (AS3 en 4);
      LU2 (AS2); LU3 (AS2 en 3)]
      • Diepe wantroue tussen hulle
      • Savimbi weier om die verkiesingsuitslae te aanvaar en hervat die burgeroorlog
      • Inmenging van die VSA en USSR in Angola se huishoudelike sake
      • Uitbreiding van die Koue oorlog in Angola
      • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 1 x 2) (2)

2.2.2 [Interpretasie en analise van bewyse uit Bron2B – V2 – LU1 (AS3 en 4);
      LU2 (AS2); LU3 (AS2 en 3)]
      • Dit het die burgeroorlog tydelik beëindig en bring vir die eerste keer vrede
         in Angola sedert 1975
      • Dit lei tot die 1992 verkiesing/ demokrasie
      • Dit gee hoop vir die hervoorstelling van Angola
      • Enige ander relevante antwoord                                           (enige 2 x 2) (4)

2.2.3 [Evalueer en regverdiging van die aksie geneem in Bron 2B – V3 – LU1 (AS4)
      Kandidate moet kommentaar lewer of President dos Santos GEREGVERDIG
      of NIE GEREGVERDIG was om die burgeroorlog in Angola te hervat.
      Kandidate moet die volgende gebruik om hulle standpunt te ondersteun.

        GEREGVERDIG
        • Moes UNITA wat die oorlog hervat het, neutraliseer
        • Moes sy regering en die mense van Angola verdedig
        • Savimbi was nie bereid om nederlaag te aanvaar
        • Enige ander relevante antwoord

        NIE GEREGVERDIG
        • Dit sou tot groter ekonomiese, politieke en maatskaplike onstabiliteit lei
        • Dit sou moeilik wees vir sy konvensionele weermag om teen UNITA
           guerrillas te veg
        • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2) (4)
2.3
2.3.1    [Interpretasie van bewyse uit Bron2C – V2 –LU1 (AS3 en 4);
         LU3 (AS2)]
        • Dit dui die gereedheid aan van UNITA soldate om met die Angolese
           burgeroorlog aan te gaan
        • Savimbi moedig sy soldate aan om die burgeroorlog te hervat teen die
           MPLA regering te veg
        • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2) (4)
2.3.2 [Evalueer die tekortkominge van Bron 2C - V3 – LU1 (AS4)]
      • Die foto gee slegs die siening wat die fotograaf (Copec) wou weergee
      • Wys slegs UNITA soldate
      • Wys net die een kant van die Angolese konflik - eensydig
      • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]                Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                 17                       DBE/November 2012
                                        NSS – Memorandum
2.4
      [Vergelyking van hoe Bronne 2B en 2C mekaar ondersteun V3 – LU2 (AS3)
      Kandidate moet verduidelik hoe Bronne 2B en 2C mekaar ondersteun met
      betrekking tot UNITA se rol in die Angolese konflik

       •   Bron 2B verwys na die wantroue tussen die MPLA en UNITA terwyl
           Bron 2C Savimbi aandui besig om sy gewapende soldate toe te spreek –
           gereed vir oorlog teen die MPLA
       •   Bron 2B verwys na die hoop wat die 1991 Bicesse Vredesooreenkoms gebring
           het wat gebreek is toe Savimbi besluit het om die oorlog te hervat terwyl Bron
           2C Savimbi aandui wat sy troepe aansê om voort te gaan met oorlog teen die
           MPLA regering
       •   Bron 2B verwys na Savimbi wat weier om sy verkiesings nederlaag te aanvaar
           in die 1992-verkiesing terwyl Bron 2C hom aandui waar hy sy troepe aansê om
           verder te veg teen die MPLA regering
       •   Enige ander relevante antwoord                                 (enige 2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]               Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                  18                      DBE/November 2012
                                         NSS – Memorandum

2.5    [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit al die bronne– V3 – LU1
      (AS 3 en 4), LU2 (AS1,2,3) LU3 (AS 1,2,3,4)]

       Kandidate kan op die volgende aspekte fokus:

       •   Konflik in Angola begin gedurende die pro-onafhanklikheid periode onder drie
           nasionalistiese partye, MPLA, UNITA en FNLA
       •   Kuba ondersteun MPLA terwyl Suid-Afrika UNITA ondersteun
       •   Kuba word gebruik as pion van die USSR in die Koue oorlog teen die VSA
           deur die MPLA te ondersteun
       •   USSR ontplooi 1000 adviseurs na Angola
       •   Kuba ontplooi ongeveer 50 000 troepe na Angola teen die einde van die 1980's
       •   Geweldige verwoesting is aangerig (dorpe en infrastrukture vernietig,
           Inkomste verminder, geen ekonomiese ontwikkeling vind plaas, 600 000 mense
           word ontwortel, 400 000 word vlugtelinge buite Angola en ongeveer 20 000
           verloor hulle ledemate as gevolg van landmyne)
       •   Enige ander relevante antwoord

       Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

                 • Gebruik bewyse op elementêre wyse d.w.s. toon
                   min of geen begrip van hoe Kuba betrokke
  VLAK 1           geraak het in die konflik in Angola                  PUNTE: 0–2
                 • Gebruik bewyse gedeeltelik om oor ŉ onderwerp te
                   skryf of kan nie oor die onderwerp skryf nie
                 • Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                   verband met die onderwerp, bv. toon begrip van
  VLAK 2           hoe Kuba betrokke geraak het in die konflik in       PUNTE: 3–5
                   Angola
                 • Gebruik bewyse op 'n baie eenvoudige manier
                 • Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer 'n
                   deeglike begrip van die gevolge van hoe Kuba
  VLAK 3           betrokke geraak het in die konflik in Angola         PUNTE: 6–8
                   Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                   paragraaf en toon begrip van die onderwerp

                                                                                               (8)

Kopiereg voorbehou                        FINAAL [21/11/2012]             Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                19                           DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum
2.6    UITGEBREIDE SKRYFSTUK

2.6.1 [Beplan en konstrueer 'n argument gebaseer op bewyse deur die gebruik van
       analitiese en interpretasie vaardighede - V1 – LU1 (AS 3 en 4); LU2 (AS1, 2 en 3);
       LU3 (AS1, 2, 3 en 4)]

       SINOPSIS
       Kandidate moet bespreek tot watter mate Angola suksesvol was in sy
       hervoorstelling na die val van kommunisme in 1989 en hulle antwoord met
       relevante bewyse ondersteun.

       HOOFASPEKTE
       Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord in te sluit:

       •   Inleiding: Kandidate moet aandui of Angola suksesvol was in sy
           hervoorstelling na die val van kommunisme in 1989 en hulle antwoord met
           relevante bewyse ondersteun.

      UITBREIDING
      • Angola verkry onafhanklikheid van Portugal in 1975
      • Angola was alreeds verdeel tussen drie nasionalistiese partye (MPLA, UNITA
         en FNLA)
      • Begeerte om mekaar uit te skakel lei daartoe dat nasionalistiese partye
         ondersteuning van buitelandse lande inroep
      • Kuba (gebruik as 'n pion deur die Sowjetunie) ondersteun MPLA terwyl Suid-
         Afrika (gebruik as pion deur die VS) ondersteun UNITA
      • Konflik tussen politieke partye in Angola was 'n uitbreiding van die Koue oorlog
         tussen die VSA en USSR
      • Die gevolge van die Slag van Cuito Cuanavale (1987-88) forseer Kuba en
         Suid-Afrika om hulle troepe uit Angola te onttrek
      • Hulle volgehoue aanwesigheid in Angola was nie langer die finansiële en
         politieke koste werd nie
      • Angola was nou vry van buitelandse invloed en kon hom hervoorstel en sy eie
         toekoms onderhandel
      • Die Bicesse Verdrag (1991) lei tot tydelike vrede en gerusstelling van
         vyandelikheid
      • Die 1992 verkiesing – Dos Santos se MPLA was suksesvol Savimbi verwerp
         die verkiesingsuitslae
      • UNITA besluit om die oorlog te hervat wat die Angolese konflik voortsit
      • In 1994 is die Lusaka verdrag onderteken, maar was onsuksesvol
      • Oorlog is weer hervat in 1998 omdat UNITA ontevrede was
      • Angola was onsuksesvol in sy hervoorstelling
      • Baie Angolese burgerlikes is gedood en ander is ontwortel
      • Erflating van landmyne lei tot baie amputasies
      • Dood van Savimbi in Februarie 2002 – lei tot nuwe moontlikhede vir vrede in
         Angola; 'n skietstaking begin in Maart 2002
      • Luena Memorandum van Verstandhouding in April 2002 bring vrede in Angola
         – 13 jaar na die val van kommunisme in 1989

       •   Slot: Kandidate moet hulle bespreking saamvat met 'n relevante slot.
                                                                                     (30)
Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]                 Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                20                       DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

      Gebruik die matriks op bladsy 6 van hierdie dokument om hierdie skryfwerk
      te assesseer.

2.6.2 [Sintetiseer inligting om 'n oorspronklike argument te konstrueer deur
       gebruik te maak van inligting uit die bronne en jou eie kennis om jou antwoord
      te ondersteun - V2 – LU1 (AS 3 en 4); LU2 (AS1, 2 en 3); LU3 (AS1, 2, 3 en 4)]
       SINOPSIS
       Kandidate moet aandui of hulle saamstem of nie saamstem nie en hulle argument
       met relevante bewyse ondersteun.
       HOOFASPEKTE
       Kandidate behoort die volgende aspekte in hulle antwoord in te sluit:
       • Inleiding: Kandidate moet hulle gedagterigting aandui en hulle argument met
          relevante bewyse ondersteun.
       UITBREIDING
       Indien kandidate saamstem met die stelling moet hulle die volgende
       bespreek:
       •   Einde van die Koue oorlog lei tot die onttrekking van buitelandse troepe uit
           Angola bv. Kuba, USSR, VSA en Suid-Afrika
       •   Die Bicesse Vredesooreenkoms (1991) – bring tydelike vrede in Angola
       •   Die 1992 verkiesing – MPLA wen die verkiesing
       •   Dood van Savimbi in 2002 bring 'n einde aan die burgeroorlog in Angola
       •   Luena Vredesooreenkoms in 2002 – 13 jaar na die val van kommunisme in
           1989.
       •   Nuwe era in die geskiedenis van Angola het eers begin na die dood van
            Savimbi deur die Luena Memorandum van Verstandhouding
       •   Die hervoorstelling van Angola begin na die dood van Savimbi en nie na die
           einde van die Koue oorlog nie
       •   Enige ander relevante antwoord

       Indien kandidate nie saamstem met die stelling nie moet hulle, hulle
       argument met relevante bewyse ondersteun.

       •   Savimbi verwerp die 1992 verkiesingsuitslae
       •   UNITA keer terug na die burgeroorlog
       •   Die 1994 Lusaka Protokol lei slegs tot vier jaar van vrede
       •   Oorlog hervat weer in 1998 omdat Dos Santos oorlog verklaar het teen UNITA
           in die MPLA Kongres van 1998
       •   Daar is baie oorlogslagoffers, ander is gedood en baie is ontwortel
       •   Konflik lei tot politieke en ekonomiese onstabiliteit
       •   Impak van landmyne
       •   Enige ander relevante antwoord
       •   Slot: Kandidate moet hulle bespreking saamvat met 'n relevante slot.
                                                                                  (30)

       Gebruik die matriks op bladsy 7 van hierdie dokument om hierdie skryfwerk
       te assesseer.                                                         [75]
Kopiereg voorbehou                      FINAAL [21/11/2012]               Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                21                        DBE/November 2012
                                       NSS – Memorandum

VRAAG 3:         WAT WAS DIE ONDERSKEIE STRUIKELBLOKKE WAARVOOR
                 SUID-AFRIKA TE STAAN GEKOM HET OP DIE WEG NA
                 DEMOKRASIE?
3.1
3.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1 – LU1 (AS3)]
      • Lei tot die ontbanning van die ANC, SAKP en PAC
      • Kondig grootskaalse hervormings aan
      • Afskaffing van die Wet op Afsonderlike Geriewe
      • Lig van die nood media regulasies
      • Opskorting van die doodsvonnis
      • Vrylating van Nelson Mandela en ander politieke gevangenes
      • Beëindiging van apartheid
      • Enige ander relevante antwoord                                        (enige 2 x 1) (2)

3.1.2 [Evaluering en interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V3 – LU1 (AS3)]
      Kandidate moet verduidelik of hulle SAAMSTEM of NIE SAAMSTEM met FW de
      Klerk se standpunt dat hy 'n dwaas sou wees om nie voordeel te trek uit die
      gaping wat die val van kommunisme in Oos-Europa verleen het nie. Kandidate
      kan die volgende gebruik om hulle standpunt te ondersteun.

       STEM SAAM
       • ANC, PAC en SAKP is nie meer 'n bedreiging nie
       • Kommunisme was nie meer 'n bedreiging nie
       • ANC, PAC en SAKP verloor hulle finansiële ondersteuning as gevolg van die
          val van kommunisme
       • Vryheidsbewegings was onder druk om af te sien van die gewapende stryd
       • Vryheidsbewegings was onder druk geplaas om met die apartheidsregering te
          onderhandel
       • Plaaslike en internasionale kapitaal verkies stabiliteit en daarom was
          hervorming nodig
       • Enige ander relevante antwoord

      STEM NIE SAAM
      • Sanksies het 'n ongunstige effek op die Suid-Afrikaanse ekonomie gehad
      • Apartheid kon nie meer verdedig word nie
      • Apartheidsregering se bondgenote (VSA, Brittanje) plaas druk op De Klerk om
         apartheid af te skaf en met die ANC te onderhandel
      • Interne druk (bv. Burgerlike ongehoorsaamheid) het sy tol geëis op
         regeringsbronne
      • Suid-Afrika gaan geleidelik oor tot 'n lae intensiteit burgeroorlog
      • Enige ander relevante antwoord                                    (enige 2 x 2) (4)

3.2
3.2.1 [Interpretasie en analise van 'n visuele bron uit Bron 3B – V2 – LU1
      (AS3 en 4)]
      • De Klerk maak 'n gees van vreeslose geweld in die Afrikaner wat sy
           apartheidsvesting wou behou, wakker
      • Regsgesindes was gereed om geweld te gebruik om hulle sin te kry
      • Enige ander relevante antwoord                                    (enige 1 x 2) (2)

Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]               Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                 22                       DBE/November 2012
                                        NSS – Memorandum

3.2.2 [Evaluering van 'n bron vir regverdiging uit Bron 3B - V3 - LU3 (AS4)]
      Kandidate moet verduidelik of Treurnicht GEREGVERDIG of NIE GEREGVERDIG
      was in sy kommentaar teen de Klerk. Kandidate moet die volgende gebruik om
      hulle standpunt te ondersteun.
       GEREGVERDIG
       • Afrikaners het die reg om hulle eie politieke toekoms te bepaal
       • De Klerk het nie die mandaat gehad om die politieke status quo vir wit
         Suid-Afrikaners te verander nie
       • Afrikaners het die risiko geloop om hulle politieke mag en identiteit te verloor
       • Enige ander relevante antwoord
       NIE GEREGVERDIG
       • Kon gesoek het na vreedsame maniere om die politieke krisis op te los
       • Kon huishoudelike politieke veranderings aanvaar
       • Kon besef het dat die internasionale politieke landskap verander het
       • 'n Skikkingsooreenkoms sou beter gewees het as bloedvergieting en politieke
          onstabiliteit
       • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2) (4)
3.2.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B - V1 - LU1 (AS3 en 4)]
       • Dat De Klerk nie 'n mandaat gehad het vir wit stemgeregtigdes/mislei kiesers
       • Die KP het gemeen om 'n veldtog vir 'n eie vaderland van stapel te stuur
       • Treurnicht eis De Klerk se bedanking
       • Enige ander relevante antwoord                               (enige 2 x 1) (2)
3.3
3.3.1 [Interpretasie en analise van 'n visuele bron uit Bron 3C – V2– LU1 (AS3)]
       • Konserwatiewe Party is gereed om geweld te gebruik indien hulle eise nie
           nagekom word nie
       • Treurnicht is nie gereed vir verandering soos deur die skilpad voorgestel
       • Treurnicht baie konserwatief (nie 'n demokraat/maar 'n Afrikaner nasionalis)
       • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 2 x 2) (4)
3.3.2 [Interpretasie en analise van 'n visuele bron uit Bron 3C – V3 – LU1 (AS3)]
      Kandidate moet kommentaar lewer of die spotprenttekenaar 'n AKKURATE
      of NIE AKKURATE weergawe van gebeure gee. Kandidate kan die volgende
      gebruik om hulle standpunt te ondersteun.
       AKKURAAT
       • Konserwatiewe Party het nie die nuwe politieke bestel ondersteun nie
       • Hulle dreig om geweld te gebruik as daar nie aan hulle eise voldoen word nie
         (tier)
       • Was konserwatief en was stadig om verandering te aanvaar (skilpad)
       • Enige ander relevante antwoord
       NIE AKKURAAT
       • Eensydig teenoor die Konserwatiewe Party
       • Wou die Konserwatiewe Party se geneigdheid tot geweld uitlig (tier)
       • Die Burger was die amptelike mondstuk van die Nasionale Party en sou die
          opposisie in 'n negatiewe lig stel (skilpad)
       • Enige ander relevante antwoord                              (enige 2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                       FINAAL [21/11/2012]               Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [History P2 Nov 2020 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2020-memo-afr/e09773f8-40ed-4035-95b4-97ea4e82c442) — History · Memo · 2020 · Afr
- [History P2 Nov 2013 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2013-memo-afr/eeab05e9-53a5-458d-aa52-c8c1d1d19b50) — History · Memo · 2013 · Afr
- [History P1 Nov 2012 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2012-addendum-eng/b653fb9d-c944-4ec9-8b28-70cd15a6ce8e) — History · Addendum · 2012 · Eng
- [HIST P2 S12 QP Eng(Add)](https://www.hlayiso.com/library/hist-p2-s12-qp-eng-add/10436d74-809f-4784-abf1-aa645bca6c60) — History · QP · 2012 · Eng
- [History P2 (HG) (English) June 2012 Addendum](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-hg-english-june-2012-addendum/4713681a-ef87-4170-b236-9a03661aecef) — History · Addendum · 2012 · Eng
- [History P2 Nov 2023 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2023-addendum-eng/115e775e-ffa7-4295-a812-c3f541a7b7bb) — History · Addendum · 2023 · Eng

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [History Grade 12 NSC P1 ADDENDUM September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/history-grade-12-nsc-p1-addendum-september-2025-north-west/50efe0f8-d43f-4981-9053-03ea7c90b109) — Addendum · 2025
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — QP · 2024 · Afr
- [Gr 12 History P1 (English) 2024 Question Paper X05](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p1-english-2024-question-paper-x05/7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5) — QP · 2024 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
