# History Grade 12 Paper 2 NSC November 2015 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2015 (Afrikaans), 23 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2015-memo-afr/3985a50b-e9f1-49e4-9bf1-d395b9b41d85
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 Paper 2 NSC November 2015 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2015-memo-afr/3985a50b-e9f1-49e4-9bf1-d395b9b41d85)

## About this document

History · Grade 12 · NSC November Exam · 2015. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                   NASIONALE
                               SENIOR SERTIFIKAAT

                                      GRAAD 12

                                  GESKIEDENIS V2

                                  NOVEMBER 2015

                                   MEMORANDUM

PUNTE: 150

                      Hierdie memorandum bestaan uit 22 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                  2                          DBE/November 2015
                                        NSS – Memorandum

1.       BRONGEBASEERDE VRAE

1.1      Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
         ontwikkel:

 Kognitiewe                                                           Gewigstoekenning
                                Historiese vaardighede
   Vlakke                                                                 van vrae
                     •   Onttrek inligting uit bronne
                     •   Selektering en organisasie van relevante             30%
      VLAK 1
                         inligting uit bronne                                 (15)
                     •   Definieer historiese begrippe/terme
                     •   Interpretasie van bewyse uit bronne
                                                                              40%
      VLAK 2         •   Verduidelik inligting verkry uit bronne
                                                                              (20)
                     •   Analiseer bewyse uit bronne
                     •   Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne
                     •   Skakel met bronne om bruikbaarheid,
                         betroubaarheid, eensydigheid en
                         beperkings vas te stel                               30%
      VLAK 3
                     •   Vergelyk en kontrasteer interpretasies en            (15)
                         perspektiewe in die bronne en kom tot
                         onafhanklike gevolgtrekkings

1.2      Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word:
         • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir enige
             ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of voorbeelde.
         • Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar aan die
             vereistes van die vraag voldoen is.
         • In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede waaraan
             aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in kursiefgedrukte
             skrif aangedui.

1.3      Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae
         • Gebruik 'n regmerk () vir elke korrekte antwoord.
         • Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op twee redes
            en word twee punte elk toegeken (); (1 x 2) wat neerkom op een rede en
            twee punte toegeken word ().
         • Indien 'n vraag 4 punte tel, word 4 regmerkies () aangedui.

        Paragraafvraag

        Paragrawe behoort globaal (holisties) geasseer te word. Beide die inhoud en die
        struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word wanneer punte
        toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik word wanneer ‘n antwoord op ‘n
        paragraafvraag geassesseer word:
      • Lees die paragraaf en plaas ‘n kolpunt ( . ) by elke punt binne-in die teks waar die
        kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te beantwoord.
      • Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat in staat was
        om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te beantwoord.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                  3                           DBE/November 2015
                                        NSS – Memorandum

      • Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat toegeken is vir die paragraaf aan die
        einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1,2, of 3) soos aangedui in die
        holistiese rubric en gee ‘n kort kommentaar bv.
        ___________ . __________________________ . _________________________
        _________________ . ____________________________ . _________________
        √√√√
        Vlak 2
        Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf

      •   Tel al die regmerkies vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die punt aan die
          regterkantse onderste kantlyn, bv. 32
                                               50
      •   Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die antwoordeboek
          oorgedra word.

2.        OPSTELVRAE

2.1       Die opstelvrae vereis dat kandidate:
          • In staat sal wees om hul argument op 'n logiese en samehangende wyse te
              stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
              bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om 'n redelike reeks feite of
              'n effektiewe argument te kan weergee om sodoende die gestelde vraag te
              beantwoord. Dit is noodsaaklik dat 'n opstel 'n inleiding, 'n samehangende en
              gebalanseerde liggaam van bewyse en 'n slot het.

2.2       Nasien van opstelvrae
          • Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal word deur
             die handboeke wat by 'n spesifieke sentrum gebruik is.
          • Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê as dit wat
             ingesluit is by 'n riglyn vir nasien van 'n spesifieke opstel.
          • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate krediet
             kry vir enige ander relevante antwoord.

2.3       Globale assessering van 'n opstel
          Die opstel skryfwerk sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering
          vereis dat die onderwyser die totale produk as 'n geheel sal bepunt sonder om die
          samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie benadering moedig die leerder
          aan om 'n individuele mening aan te bied deur gebruik te maak van geselekteerde
          feitelike bewyse om 'n argument te ondersteun. Daar sal nie van die leerder
          verwag word om slegs 'feite' neer te skryf om 'n beter punt te behaal nie. Hierdie
          benadering sal leerders ook ontmoedig om 'model-antwoorde' voor te berei en te
          reproduseer sonder om die spesifieke vereistes van die vraag in ag te neem.
          Holistiese nasien van opstelle gee krediet aan leerders se mening, ondersteun
          deur bewyse. Anders as by inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met
          holistiese assessering nie vir ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie,
          aangesien die klem op die volgende val:
          • Die konstruksie/daarstelling van 'n argument
          • Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om sodanige argument te
               ondersteun
          • Die leerder se interpretasie van die vraag.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                    4                         DBE/November 2015
                                          NSS – Memorandum

2.4    Assesseringsprosedures van die opstel
       2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die skryfwerk nagesien word.
       2.4.2 Tydens die eerste deurlees van die skryfwerk moet regmerkies toegeken
             word vir 'n relevante inleiding (aangedui met 'n kolpunt ('bullet') in die
             nasienriglyne/memorandum), vir elke hoofmoment/aspek wat volledig
             gekontekstualiseer is en 'n relevante slotopmerking (aangedui met 'n
             kolpunt in die nasienriglyn/memorandum) bv. 'n antwoord waar daar
             5 hoofpunte is, sal daar dus 7 regmerkies wees.

       2.4.3     Die volgende addisionele simbole kan ook gebruik word:

                 • Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik gekontekstualiseer nie

                                                                        ^
                 • Verkeerde stelling              _________________

                 • Irrelevante stelling            |
                                                   |
                                                   |

                 • Herhaling                       R

                 • Analise                         A√

                 • Interpretasie                   1√

2.5.   Die matriks

       2.5.1 Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle

       By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die matriks
       voorsien word. Tydens die assessering van 'n opstel moet beide die inhoud en die
       aanbieding in ag geneem word. 'n Punt word toegeken by die snypunt van die
       inhoud en aanbieding, gebaseer op die sewe vaardigheidvlakke.

       (a)       Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot watter mate
                 die hoofmomente gedek is om en die inhoudsvlak (op die matriks) vas te
                 stel.
                                                          I        VLAK 4

       (b)       Die tweede deurlees van die skryfwerk sal die vlak (op die matriks) van die
                 aanbieding bepaal.

                                                             I          VLAK 4
                                                             A          VLAK 3

       (c)       Ken 'n algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                                             I
                                                             A
                                                                        VLAK 4
                                                                        VLAK 3      }26–27
Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
     Geskiedenis/V2                                                       5                                                     DBE/November 2015
                                                                  NSS – Memorandum

     NASIENMATRIKS VIR OPSTELLE: TOTAAL: 50

                           VLAK 7              VLAK 6               VLAK 5               VLAK 4              VLAK 3               VLAK 2               VLAK 1*
AANBIEDING              Baie goed           Baie goed            Goed beplande en     Argument beplan     Toon soms bewys      Poging               Weinig of geen
                        beplande en         beplande en          gestruktureerde      en gestruktureer.   van 'n               aangewend om         poging om die
                        gestruktureerde     gestruktureerde      opstel.              Bewyse tot 'n       gestruktureerde en   antwoord te          opstel te
                        opstel. Goeie       opstel. 'n           Poog om 'n           sekere mate         beplande             struktureer.         struktureer nie.
                        sintese van         Relevante            duidelike argument   gebruik om          argument. Poog       Grootliks
                        inligting. Het 'n   argument is          te ontwikkel.        argument te         om 'n argument vol   beskrywend of
                        goed                gevolg. Bewyse       Gevolgtrekking       ondersteun.         te hou.              poog om argument
INHOUD                  gebalanseerde,      gebruik om die       gemaak uit           Slotsom bereik op   Gevolgtrekking nie   te ontwikkel. Geen
                        oorspronklike       argument te          bewyse om die        grond van bewyse.   duidelik             poging om 'n
                        argument            verdedig. Poog om    argument te                              ondersteun deur      gevolgtrekking te
                        ontwikkel met       'n onafhanklike      ondersteun.                              bewyse nie.          maak nie.
                        bewyse. Argument    gevolgtrekking uit
                        deurgaans           die bewyse te
                        volgehou en         maak om die
                        verdedig.           argument te
                        Onafhanklike        ondersteun.
                        gevolgtrekking
                        gemaak uit
                        bewyse om die
                        argument te
                        ondersteun.
VLAK 7

Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten
volle relevant tot
                           47–50                43–46
argument wat gevolg
is.
VLAK 6

Vraag is beantwoord.
Inhoudseleksie
                           43–46                40–42               38–39
relevant tot argument
wat gevolg is
VLAK 5

Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud
                           38–39                36–37               34–35                30–33               28–29
toereikend en
relevant.
VLAK 4

Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige                                                   30–33                28–29               26–27
weglatings of
irrelevante keuse van
inhoud.
VLAK 3

Keuse van inhoud hou
verband met vraag,
maar beantwoord dit
                                                                                         26–27               24–25                 20–23
nie. Hou soms nie
verband met die vraag
nie. Weglatings.
VLAK 2

Vraag ontoereikend                                                                                           20–23                 18–19                14–17
beantwoord. Inhoud
skraal.
VLAK 1*

Vraag ontoereikend
beantwoord of glad
                                                                                                                                   14–17                 0–13
nie. Ontoereikend of
irrelevante inhoud.

     * Riglyne vir die toekenning van 'n punt in Vlak 1:

     •     Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie =                                        0
     •     Vraag sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer nie =                                       1–6
     •     Vraag ontoereikend en vaag beantwoord ; klein poging om die opstel te struktureer =                                                            7–13

     Kopiereg voorbehou                                                                                                             Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              6                            DBE/November 2015
                                    NSS – Memorandum

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1: WAAROM HET DIE VERPLIGTE INSTELLING VAN AFRIKAANS AS 'N
         ONDERRIGMEDIUM IN SWART SUID-AFRIKAANSE SKOLE TOT DIE
         SOWETO-OPSTANDE IN 1976 GELEI?

1.1
1.1.1 [Verduideliking van 'n historiese begrip in Bron 1A – V1]
      • Om swarttrots in te skerp
      • Beklemtoon selfvertroue en eiedunk
      • Beklemtoon eiewaarde
      • Bevorder swart identiteit
      • Verwyder die boeie van minderwaardigheid
      • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 1 x 2) (2)

1.1.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
      • SASO het ontstaan toe swart Suid-Afrikaanse leerders besluit het om van die
         veelrassige wit gedomineerde NUSAS weg te breek
      • SASO is gebruik om die idees van SB onder swart Suid-Afrikaanse
         studente te bevorder                                               (1 x 2) (2)

1.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
      • SASO het 'n rol gespeel in die bevordering van selfvertroue en eiedunk
         onder swart Suid-Afrikaners
      • SASO het 'n rol gespeel in die bewusmaking van swart Suid-Afrikaanse
         studente om wit heerskappy en oorheersing te verwerp           (enige 1 x 2) (2)

1.1.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
      • Skoolleerlinge is aangewakker
      • Skoolleerlinge het selfvertroue gehad
      • Skoolleerlinge het onafhanklik geraak
      • Moedig skoolleerlinge aan om aan politieke aktiwiteite deel te neem
      • Moedig skoolleerlinge aan om die apartheidsbeleide b.v. Bantoe onderwys
         af te keur                                                     (enige 2 x 1) (2)

1.2
1.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
      • Afrikaans moet as onderrigmedium in swart junior sekondêre skole gebruik
         word
      • Afrikaans moet op 'n 50-50-basis met Engels onderrig word          (2 x 1) (2)

1.2.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
      • Die bewering: dat skole Afrikaans as 'n onderrigmedium moet gebruik
      • Die opdrag: die onderrigmedium word deur die skoolraad bepaal in
          oorlegpleging met van Zyl
      • Die bewering: Afrikaans moet op 'n 50-50 basis met Engels onderrig word
      • Die opdrag: Dit is nie in die beste belang van leerlinge om twee
          onderrigmediums te hê nie                                         (2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              7                           DBE/November 2015
                                    NSS – Memorandum

1.2.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
      • Sommige skoolrade het hulle skole beveel om die instruksie van die
          departement om slegs deur die medium van Engels te onderrig te ignoreer/
          verwerp
      • Die skoolrade het komitees verkies om die stryd met die Departement van
          Bantoe-onderwys op te neem
      • Toe raadslede afgedank is, het die hele skoolraad bedank ( bv. die
          Meadowlands Tswana Skoolraad)
      • Sommige skoolrade het besluit om hulle eie taalbeleid te formuleer
      • Sommige skoolrade het besluit om in die beste belang van die leerlinge op
          te tree                                                      (enige 2 x 2) (4)

1.2.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
      • Hulle het die gebruik van Afrikaans as 'n onderrigmedium verwerp
      • Die leerlinge het geweier om klasse by te woon totdat aan hulle eise
         voldoen is
      • Die leerlinge sou slegs klasse bywoon indien die bevel om in Afrikaans te
         leer, teruggetrek sou word                                    (enige 1 x 2) (2)

1.3
1.3.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
      • Die leerlinge betoog op ŉ geweldlose manier teen die instelling van Afrikaans
          as 'n onderrigmedium
      • Hulle het totale minagting teenoor die Afrikaanse taal getoon (na die
          Duiwel ...)
      • Hulle was gedetermineerd en verenig om teen Afrikaans as onderrigmedium te
           protesteer
      • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 1 x 2) (2)

1.3.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
      • Afkeer/haat vir die taal
      • Dit het hulle afkeer/minagting vir die taal getoon
      • Hulle het dit aktief teengestaan                                 (enige 1 x 2) (2)

1.3.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
      • Om te illustreer dat die jongmense die implementering van Afrikaans afkeur
      • Hierdie foto is wyd gepubliseer om die Suid-Afrikaanse regering se beleid
          van Bantoe-onderwys aan die kaak te stel/ bloot te stel
      • Toon die eenheid van leerders teen die Afrikaanse taal
      • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 2 x 2) (4)

1.4
1.4.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
      • Dit was nodig om 'n einde aan die geweld te bring
      • Om kalmte by skole in Soweto te herstel
      • Om enige verdere uitbreek van geweld teen leerlinge te voorkom
      • Om beamptes te verseker dat swart Suid-Afrikaners nie teen die leer van die
          Afrikaanse taal was nie
      • Enige ander relevante antwoord                               (enige 2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                               8                            DBE/November 2015
                                     NSS – Memorandum
1.4.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
      • 'met hulle hoed in die hand, gesmeek vir genade en goeie oordeel van die
         Minister'
      • 'geweldig geskok is deur die 'vandalisme'
      • 'hulle verseker die minister dat ... Afrikaans onderrig word as vak in die skole'
      • 'die kinders dit moeilik gevind het om sekere moeilike vakke in Afrikaans te doen'
      • 'onbevoegdheid van onderwysers' om moeilike vakke in Afrikaans te onderrig'
                                                                          (enige 2 x 1) (2)

1.4.3 [Vasstelling van die regverdiging van bewyse uit Bron 1D – V3]
      Kandidate moet aandui of MC Botha se verduideliking GEREGVERDIG was of
      NIE GEREGVERDIG was NIE

       NIE GEREGVERDIG NIE
       • MC Botha wou nie verantwoordelikheid aanvaar vir die geweld wat in skole
          in Soweto uitgebreek het nie
       • MC Botha het beweer dat leerlinge die taalbeleid nie ten volle verstaan nie
          • MC Botha het probeer om die blaam van die regering vir die uitbreek van
          geweld en lewensverlies gedurende die Soweto-opstand te verskuif
       • Enige ander relevante antwoord

                                            OF

       GEREGVERDIG
       • MC Botha het 'n helder verduideliking/instruksie gegee oor sy
         onderwysbeleid in swart Suid-Afrikaanse skole
       • MC Botha se verduideliking het gestaaf dat die regering nie verantwoordelik
         was vir die geweld in skole in die Soweto area nie
       • MC Botha het geïmpliseer dat die leerlinge verantwoordelik was vir die
         geweld en nie sy regering nie
       • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 2 x 2) (4)

1.5    [Vergelyking van inligting in Bron 1B en 1D – V3]
       • Bron 1B: Die Departement van Bantoe-onderwys het beveel dat Afrikaans as 'n
          onderrigmedium in swart junior sekondêre skole gebruik moet word, terwyl in
          Bron 1D: Die departement nie skole gedwing/verplig het om Afrikaans as 'n
          onderrigmedium te gebruik nie
       • Bron 1B: Skole het 'n riglyn ontvang dat Afrikaans as 'n onderrigmedium in
          swart junior sekondêre skole gebruik moet word (50-50 met Engels), terwyl in
          Bron 1D: Skole kon aansoek doen vir vrystelling as dit moeilik was om
          Afrikaans as onderrigmedium in te implementeer
          • Bron 1B: Dit was nie in die belang van die leerlinge om twee
          onderrigmediums te hê nie, terwyl in Bron 1D: Engels gebruik kon word as
          onderrigmedium vir alle vakke op voorwaarde dat ekstra tyd aan Afrikaans
          toegeken word
       • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              9                            DBE/November 2015
                                    NSS – Memorandum

1.6    [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]

       Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:
       • Die Swartbewussynsfilosofie het trots en selfvertroue aangemoedig (Bron 1A)
       • Leerlinge is bewus gemaak deur middel van die aktiwiteite van SASO (Bron 1A)
       • Swart Suid-Afrikaanse jeug het erg verpolitiseer en gemobiliseer (Bron 1A)
       • Afrikaans as 'n onderrigmedium is op swart Suid-Afrikaanse leerlinge
         afgedwing (Bron 1B)
       • Hulle sou nie verstaan as hulle in Afrikaans onderrig sou word nie (Bron 1D)
       • Baie jongmense het hulle eksamen gedruip en kon nie na die volgende graad
         oorgaan nie (eie kennis)
       • Die leerlinge wou die groef van onderdanigheid waarin hulle ouers was,
         verbreek (Bron 1A)
       • Swart Suid-Afrikaanse gemeenskappe is gemobiliseer om die kinders te
         ondersteun (eie kennis)
       • Stigting van die Black People's Convention het die apartheidsregering
         uitgedaag (Bron 1A)
       • Die leerlinge het saamgetrek en het baie van hulle portuurs aangemoedig om
         verenig te wees (eie kennis)
       • Op 16 Junie 1976 het die leerlinge 'n protesoptog in Soweto teen Afrikaans as
         'n onderrigmedium gehou (Bron 1C)
       • Dit was 'n keerpunt in die geskiedenis van Suid-Afrika (eie kennis)
       • Enige ander relevante antwoord

Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

                 • Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon
                   geen of min begrip oor waarom die verpligte
                   instelling van Afrikaans as 'n onderrigmedium in
                   swart Suid-Afrikaanse skole tot die Soweto-                 PUNTE
  VLAK 1
                   opstande in 1976 gelei het.                                  0–2
                 • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf
                   skryf nie.
                 • Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                   verband met die onderwerp, bv. toon begrip waarom
                   die verpligte instelling van Afrikaans as 'n
                   onderrigmedium in swart Suid-Afrikaanse skole tot           PUNTE
  VLAK 2
                   die Soweto-opstande in 1976 gelei het.                       3–5
                 • Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf
                   te skryf.
                 • Gebruik relevante bewyse, bv. demonstreer 'n
                   deeglike begrip oor waarom die verpligte instelling
                   van Afrikaans as 'n onderrigmedium in swart Suid-
                                                                               PUNTE
  VLAK 3           Afrikaanse skole tot die Soweto-opstande in 1976
                                                                                6–8
                   gelei het.
                 • Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                   paragraaf en toon begrip van onderwerp.
                                                                                        (8)
                                                                                       [50]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             10                            DBE/November 2015
                                    NSS – Memorandum

VRAAG 2: HET  DIE   AMNESTIEPROSES   VAN   DIE   WAARHEIDS-EN-
         VERSOENINGSKOMMISSIE   (WVK)   SUID-AFRIKA  VAN    SY
         VERDEELDE VERLEDE GENEES?

2.1
2.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
      • Hulle moet oopgemaak word
      • Hulle moet skoongemaak word                                             (2 x 1) (2)

2.1.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
      • Om die verlede te hanteer ter wille van die toekoms
      • Om genesing te bring
      • Om nooit growwe menseregteskendings te laat plaasvind nie
      • Om 'n kultuur van respek vir menseregte te vestig
      • Enige ander relevante antwoord                            (enige 1 x 2) (2)

2.1.3 [Verduideliking van 'n historiese begrip in Bron – V1]
      (a) Menseregte:
      • Regte wat alle mense verwag om op gelyke vlak te kan geniet
      • Regte wat die staat moet respekteer en bevorder vir al sy mense bv. Reg tot
          lewe, onderwys, gesondheid, waardigheid, geregtigheid, stemreg sowel as
          burgerlike vryhede
      • Enige ander relevante antwoord                                (enige 1 x 2) (2)

      (b) Amnestie:
       • 'n Amptelike kwytskelding wat toegestaan is aan 'n oortreder vir misdade wat
          polities gemotiveerd was
       • Om 'n sin van vergifnis vir growwe menseregteskending te demonstreer en die
          waarheid te praat
       • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 1 x 2) (2)

2.1.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
      • Applikante moes die volle waarheid onthul oor die gruweldaad wat gepleeg is
                                                                           (1 x 2) (2)

2.2
2.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
      • 'U Edelagbare, dit was oor die vals bewerings wat ons saamgestel het'
      • 'Dit kon moontlik wees'
      • Bizos verwys na Snyman as ŉ vindingryke persoon             (enige 1 x 2) (2)

2.2.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
      • Mnr. Snyman het nie die volle waarheid oor sy betrokkenheid in die dood van
           Biko onthul nie
      • Mnr. Snyman wou nie volle verantwoordelikheid vir sy dade aanvaar nie
      • Mnr. Snyman het nie berou getoon vir sy rol in die doodmaak van politieke
           aktiviste soos Biko nie
      • Enige ander relevante antwoord                               (enige 2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             11                            DBE/November 2015
                                    NSS – Memorandum

2.2.3 [Vasstelling van die betroubaarheid van bewyse in Bron 2B – V3]

       Kandidate moet aandui of die bewyse BETROUBAAR is of NIE
       BETROUBAAR NIE en hulle antwoord met relevante bewyse ondersteun

       BETROUBAAR
       • Die inligting is die oorspronklike getuienis wat mnr. Snyman aan die
          Amnestiekomitee gegee het/mnr. Snyman se regte woorde
       • Die inligting kom uit die staatsargiewe en is nie mee gepeuter nie
       • Enige ander relevante antwoord

      NIE BETROUBAAR NIE
      Kandidate moet hulle antwoord ondersteun                                  (2 x 2) (4)

2.2.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
      • Hy was vyandig/aggressief teenoor mnr. Snyman
      • Hy het geen genade betoon nie
      • Interrogatiewe vrae
      • Enige ander relevante antwoord                                   (enige 1 x 2) (2)

2.3
2.3.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
        • Harold Snyman word uitgebeeld as 'n onbetroubare/ongeloofwaardige/
            oneerlike/ onwillige persoon
        • Harold Snyman word uitgebeeld as 'n bose persoon (tong word uitgebeeld as
            die tong/giftande van 'n slang)
        • Beeld Harold Snyman uit as iemand wat ouer geword het oor 'n tydperk (kleur
            van sy hare – grys)
        • Wou arrestasie voorkom
        • Enige ander relevante antwoord                                    (2 x 2) (4)

2.3.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
      • Harold Snyman wou amnestie verkry
      • Hy wou die Amnestiekomitee om die bos lei oor hoe Biko doodgemaak is
      • Hy was vindingryk – verander sy verklaring oor hoe Biko doodgemaak is
           sonder om die waarheid te vertel
      • Enige ander relevante antwoord                                   (2 x 2) (4)

2.4    [Vergelyking van bewyse in Bron 2B en 2C – V3]
       • In Bron 2B erken Snyman dat hy vals inligting verskaf het tydens die
           geregtelike ondersoek (daar was geen ondervraging nie) terwyl in
           Raampie 2 van Bron 2C verander Snyman sy getuienis betreffende sy rol
           gedurende Biko se ondervraging
       • In Bron 2B verskaf Snyman onakkurate inligting oor die gebeure wat tot die
           dood van Biko gelei het, terwyl in
           Raampie 2 van Bron 2C word hy uitgebeeld as misleidend/probeer om die
           Amnestiekomitee te bedrieg (die muur het Biko aangeval) hieruit het beserings
           tot Biko se dood gelei
       • Enige ander relevante antwoord                                        (2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              12                             DBE/November 2015
                                     NSS – Memorandum

2.5
2.5.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2D – V1]
      • Hulle het nie die volle waarheid gepraat nie
      • Hulle het nie erken dat hulle 'n politieke misdaad teen die aktiviste gepleeg het
          nie
      • Kon nie slaag daarin om te bewys dat hulle dade polities gemotiveerd was nie
                                                                          (enige 1 x 2) (2)

2.5.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
      (a) Tevrede
      • Omdat hulle nie amnestie verkry het vir die rol wat hulle in die dood van
           politieke aktiviste gespeel het nie                                 (1 x 2) (2)

       (b) Teleurgesteld
       • Die familie het nooit die volle verslag gekry oor hoe Biko dood is in polisie
           aanhouding nie, want die polisiemanne het nie noodsaaklike inligting verskaf
           nie
       • Enige ander relevante antwoord                                          (1 x 2) (2)

2.5.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V1]
      • Die staat het nie voldoende en geloofwaardige bewyse gehad om die
           polisiemanne te vonnis nie/ geen ooggetuies
      • Enige ander relevante antwoord                                  (1 x 2) (2)

2.6    [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
       Kandidate moet aandui of die WVK Suid-Afrika GENEES het of NIE GENEES
       het nie

       Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:

       GENEES
       • Die amnestieproses het dit vir Suid-Afrika moontlik gemaak om 'n kultuur van
         respek vir mense, wie se menseregte geskend was, te ontwikkel (Bron 2A)
       • Die WVK het op herstellende geregtigheid gefokus (eie kennis)
       • Oortreders wat eerlik was en die volle waarheid vertel het, is amnestie
         toegestaan (Bron 2A)
       • Amnestieproses was 'n suiwering vir die families van slagoffers en slagoffers
         van menseregteskendings bv. Mtimkulu en Ndwandwe families (eie kennis)
       • Landswye verhore – meer as 20 000 mense het voor die WVK verskyn (eie
         kennis)
       • Dit het versoening gebring tussen die oortreders en slagoffers bv. Brian Mitchell
         en die Trust Feed gemeenskap (eie kennis)
       • Die WVK het 'n omvattende verslag gelewer aan die regering om programme te
         ontwerp en wette op te stel om eenheid te bring en 'n kultuur van menseregte in
         die land te ontwikkel (eie kennis)
       • Die verhore het verseker dat foute van die verlede nooit weer in die toekoms
         herhaal sou word nie (eie kennis)
       • Gedenknaalde en monumente het maatskaplike samehang/eenheid bevorder
         (eie kennis)
       • Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                               13                            DBE/November 2015
                                      NSS – Memorandum

       NIE GENEES NIE
       • Het die wonde van die verlede oopgemaak (Bron 2B)
       • Sommige families en slagoffers wou vergeldingsgeregtigheid hê (Bron 2D)
       • Sommige families het nooit berusting gevind nie bv. Biko, Mxenge, Mlangeni
           en Hani families (eie kennis)
       • WVK het regterlike uitdagings in die gesig gestaar van sommige families en
          organisasies bv. AZAPO se grondwetlike uitdaging aan die amnestieproses
          (eie kennis)
       • Politici, weermag en apartheid era polisiemanne en generaals is nie
          verantwoordelik gehou vir die politieke misdade wat gepleeg is nie
          (eie kennis)
       • Sekere organisasies en politici het gedink dat die proses bedoel was om hulle
          te verneder bv. Die NP en PW Botha (eie kennis)
       • Enige ander relevante antwoord

 Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

                  • Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon
                    geen of min begrip of die amnestieproses van die
                    Waarheids-en-Versoeningskommissie (WVK) Suid-                  PUNTE
  VLAK 1
                    Afrika van sy verdeelde verlede genees het.                     0–2
                  • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf
                    nie.
                  • Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                    verband met die onderwerp, bv. toon begrip of die
                    amnestieproses van die Waarheids-en-
                                                                                   PUNTE
  VLAK 2            Versoeningskommissie (WVK) Suid-Afrika van sy
                                                                                    3–5
                    verdeelde verlede genees het.
                  • Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf
                    te skryf.
                 • Gebruik relevante bewyse, bv. demonstreer 'n
                     deeglike begrip of die amnestieproses van die
                     Waarheids-en-Versoeningskommissie (WVK) Suid-                 PUNTE
  VLAK 3
                     Afrika van sy verdeelde verlede genees het.                    6–8
                 • Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                     paragraaf en toon begrip van onderwerp.
                                                                                            (8)
                                                                                           [50]

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              14                            DBE/November 2015
                                     NSS – Memorandum

VRAAG 3: WAAROM HET DIE BRICS-LEDE                      BESLUIT     OM    IN     2014     'N
         ONTWIKKELINGSBANK TE STIG?

3.1
3.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
      • Brasilië
      • Rusland
      • Indië
      • China
      • Suid-Afrika                                                                (5 x 1) (5)

3.1.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
      • BRICS leiers stem saam (skud hand) oor die stigting van die BRICS
           Ontwikkelingsbank
      • Die BRICS leiers lyk gelukkig met hulle besluit om 'n BRICS
           Ontwikkelingsbank te steg
      • Dit lyk of sekere aspekte (ligging van die bank, kapitale strukture,
           beheerstrukture) nog onderhandel moet word
      • Die pad vorentoe vir die BRICS Ontwikkelingsbank lyk onseker (manier waarop
           die pad uitgebeeld is)
      • Enige ander relevante antwoord                                       (2 x 2) (4)

3.2

3.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
      • Indië                                                                      (1 x 1) (1)

3.2.2 [Verduideliking van 'n historiese begrip in Bron 3B – V1]
      (a)
      • Nasies se ekonomieë met 'n lae tot middel per capita inkomste
      • Nasies met besigheidsaktiwiteite wat in die proses is van vinnige groei en
          industrialisasie
      • Enige ander relevante antwoord                                        (1 x 2) (2)

       (b)
       • Globalisering verwys na die tegnologiese, politieke en ekonomiese
           veranderings, wat tot gevolg het dat die wêreld op 'n ander manier funksioneer
           as twintig tot dertig jaar gelede
       • Enige ander relevante antwoord                                         (1 x 2) (2)

3.2.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
       • President Dilma Roussef wou die beheer wat die VS en Europa op die IMF het,
           verbreek
       • President Dilma Roussef wou hê dat ontwikkelende lande 'n groter sê moet hê
           in die sake van die IMF
       • Enige ander relevante antwoord                              (enige 1 x 2) (2)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                               15                             DBE/November 2015
                                      NSS – Memorandum

3.3
3.3.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
       • Internasionale Monetêre Fonds (IMF)
       • Wêreldbank                                                                (2 x 1) (2)

3.3.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]
       • Stiglitz ondersteun die stigting van die BRICS Ontwikkelingsbank
           omdat dit die Westers-gedomineerde IMF en Wêreldbank kon teenstaan
       • Stiglitz ondersteun die stigting van die BRICS Ontwikkelingsbank
           want dit het 'n 'fundamentele verandering in wêreldekonomie en politieke mag'
           aangedui
       • Stiglitz beweer dat die BRICS Ontwikkelingsbank nuwe lewe kon inblaas op die
           manier waarop fondse aan ontwikkelende nasie versprei word
       • Stiglitz beweer dat die BRICS Ontwikkelingsbank fondse aan ontwikkelende
           nasies sal beskikbaar stel om hulle finansiële infrastruktuur te verbeter
                                                                             (enige 2 x 2) (4)

3.3.3      [Interpretasie en evaluering van inligting in Bron 3C – V3]

           Kandidate moet aandui of hulle Stiglitz se siening ONDERSTEUN of NIE
           ONDERSTEUN NIE:

        ONDERSTEUN
        • Stiglitz is 'n beroemde ekonomiese akademikus en het diep kennis van wêreld
          ekonomiese neigings wat sy siening geldig maak
        • Stiglitz is die voormalige hoof van die Wêreldbank wat hom 'n kenner maak van
          hoe internasionale finansiële instansies besigheid met ontwikkelende lande
          doen
        • Stiglitz ontvang die Nobelprys vir sy bydrae tot die ekonomiese welstand van
          die wêreld en daarom kan sy siening betroubaar en geldig wees
        • Enige ander relevante antwoord

                                            OF

        ONDERSTEUN NIE
        • Stiglitz se siening oor hoe die BRICS Bank kan voordeel trek uit ontwikkelende
          nasies kan nie vertrou word nie omdat dit op veronderstellings gebaseer is
        • Stiglitz het nie 'n diep kennis van die BRICS Ontwikkelingsbank se werkinge nie
          en sy siening kan dus nie vertrou word nie
        • Enige ander relevante antwoord                                       (2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                               16                              DBE/November 2015
                                      NSS – Memorandum

3.4 [Vergelyking van inligting in Bron 3C en 3B – V3]
      • Bron 3B sê dat die stigting van die BRICS Ontwikkelingsbank die tradisionele
         Westers-gedomineerde internasionale finansiële instansies (IMF en
         Wêreldbank) sal uitdaag terwyl
         Bron 3C verwys na die BRICS Ontwikkelingsbank as 'n finansiële instansie wat
         die Westers-gedomineerde IMF en Wêreldbank kan teenstaan
      • Bron 3B sê dat die BRICS lande met hulle Ontwikkelingsbank druk wil uitoefen
         op 'n groter sê in die wêreld finansiële orde terwyl
         Bron 3C verwys na die stigting van die BRICS Ontwikkelingsbank as die begin
         van verandering in die wêreld en ekonomiese mag
      • Bron 3B sê dat die BRICS Ontwikkelingsbank die befondsing van infrastruktuur
         projekte in ontwikkelende lande ten doel het terwyl
         Bron 3C verwys na hoe die BRICS Ontwikkelingsbank fondse aan
         ontwikkelende nasies vir infrastruktuur en ontwikkeling kan versprei
      • Bron 3B verwys na die demokratiese beheer van die BRICS Ontwikkelingsbank
         terwyl
         Bron 3C verwys na die beheer van die IMF en Wêreldbank as ondemokraties
      • Enige ander relevante antwoord                                        (2 x 2) (4)

3.5
3.5.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
      • Die IMF se uitleenkapasiteit was baie groter ($750 biljoen) teenoor die van die
          BRICS Bank ($150 miljoen)
      • Die Wêreldbank kan lenings tot en met $300 biljoen toestaan (daar is nog nie
          sekerheid oor die bedrae wat die BRICS Ontwikkelingsbank sal leen)
      • Die IMF het meer geloofwaardigheid en mag as die BRICS Ontwikkelingsbank
          omdat die nuwe monetêre instansie geen prestasie tot dusver het nie
      • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2) (4)

3.5.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
      • Die Verenigde State en Europa was nie bereid om die IMF te hervorm nie, want
          hulle stop hervormings wat hierdie internasionale finansiële instansies meer
          demokraties kan maak en sodoende sy invloed en statuur kan verloor
      • Die Verenigde State het vetoreg oor die besluite wat by die IMF geneem word,
          so hulle besluit wie vir lenings kwalifiseer, vervolgens is hierdie instansie nie
          demokraties gereken nie
      • Die feit dat Europa aandring op die reg om die Fonds se Besturende Direkteur
          aan te stel, dui die ondemokratiese wyse van hierdie instansies aan
      • Enige ander relevante antwoord                                        (enige 2 x 2) (4)

3.5.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
        • Dit sal die Wêreldbank se uitleenmag verswak
        • Die ekonomieë van ontwikkelde lande sal negatief beïnvloed word
        • Die Weste (ontwikkelde nasies) sal ekonomies verswak en kwesbaar wees
        • Enige ander relevante antwoord                                   (2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             17                            DBE/November 2015
                                    NSS – Memorandum

3.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]

      Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:
       •    BRICS het 'n ontwikkelingsbank ingestel as 'n meganisme om 'n einde vir die
            monopolie van die Wêreldbank en die IMF in wêreldwye aangeleenthede te
            vereis (Bron 3A)
       •   Die BRICS nasies wou 'n groter sê in die wêreldwye finansiële orde hê deur
           hervormings van die IMF en die Wêreldbank te vereis (Bron 3B)
       •   Die BRICS nasies met hulle Ontwikkelingsbank sal die Wêreldbank en die IMF
           teenstaan deur hulle benadering van hoe fondse versprei word aan
           ontwikkelende nasies (Bron 3C)
       •   Die BRICS lande met hulle Ontwikkelingsbank het die wêreldwye ekonomiese
           en politieke landskap verander; Lande het nou meer as een opsie as hulle
           besluit om finansiële bystand te verkry (Bron 3C)
       •   Die BRICS lande het 'n opponent geword van die Westers gedomineerde
           finansiële instansies (Bron 3D)
       •   Die BRICS Ontwikkelingsbank sal 'n platform wees vir armer nasies deurdat
           hulle lidmaatskap aan ander lande as die vyf BRICS lede aanbied (Bron 3B)
       •   Die BRICS Ontwikkelingsbank sal armer nasies 'n groter sê gee in die
           internasionale finansiële orde (eie kennis)
       •   Armer nasies sal nie onderhewig wees aan die voorwaardes wat deur die
           Wêreldbank en die Internasionale Monetêre Fonds vir lenings daargestel is nie
           (eie kennis)
       •   BRICS Ontwikkelingsbank leen aan armer nasies en sal nie voorwaardes stel
           aan regerings om die spandering vir maatskaplike projekte in te kort nie (eie
           kennis)
       •   Daar sal nie druk op armer nasies uitgeoefen word om hulle markte oop te stel
           vir produkte van BRICS lande om sodoende vir lenings te kwalifiseer nie (eie
           kennis)
       •   Enige ander relevante antwoord

  Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

             • Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon geen
               of min begrip om die redes vir die stigting van die BRICS          PUNTE
  VLAK 1
               Ontwikkelingsbank in 2014 te verduidelik.                           0–2
             • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie 'n paragraaf skryf nie.
             • Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate verband
               met die onderwerp, bv. toon begrip om die redes vir die
               stigting van die BRICS Ontwikkelingsbank in 2014 te                PUNTE
  VLAK 2
               verduidelik.                                                        3–5
             • Gebruik bewyse op 'n basiese manier om 'n paragraaf te
               skryf.
             • Gebruik relevante bewyse, bv. demonstreer 'n deeglike
               begrip om die redes vir die stigting van die BRICS
                                                                                  PUNTE
  VLAK 3       Ontwikkelingsbank in 2014 te verduidelik.
                                                                                   6–8
             • Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde paragraaf
               en toon begrip van onderwerp.
                                                                                        (8)
                                                                                       [50]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            18                         DBE/November 2015
                                   NSS – Memorandum

AFDELING B: OPSTELVRAE

VRAAG 4:         BURGERLIKE VERSET, 1970's TOT 1980's: SUID-AFRIKA: DIE KRISIS
                 VAN APARTHEID IN DIE 1980's

[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

SINOPSIS
Kandidate moet fokus op PW Botha se pogings om grondwetlike hervormings, wat nie die
meerderheid van onderdrukte Suid-Afrikaners aangespreek het nie, te onderneem.
Hierdie veranderings het 'n golf van volgehoue massaproteste, wat nog nie voorheen in
die land aanskou is nie, aangehits. 'n Bespreking van die aard van die weerstand wat
onderneem is deur verskillende anti-apartheidsorganisasies en hoe dit volgehou is
regdeur die 1980's, moet beklemtoon word.

HOOFASPEKTE
Kandidate moet die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
• Inleiding: Kandidate moet fokus op waarom PW Botha se hervormings tot landswye
   protesaksies gelei het.

UITBREIDING
• Botha se pogings om apartheid te hervorm met sy beleid van 'Totale Strategie'
• Die instelling van die Driekamer Parlementêre stelsel in 1983
• Die stigting van die UDF was in antwoord op die Driekamerparlement
• Die UDF onderneem verskeie veldtogte soos die 'Don't Vote Campaign' (Moenie stem
   nie veldtog); 'Million Signature' (Miljoen handtekening) Veldtog
• Die toename van interne weerstand bv. Gewelddadige proteste in die Vaaldriehoek
• Die Vaal Burgervereniging het huurboikotte georganiseer (Polisie neem die
   burgerleiers in hegtenis; Geweld het in die Vaal townships uitgebreek met raadslede
   wat doodgemaak is; skole is geboikot)
• Die regering verklaar herhaaldelike noodtoestande in 1985 en 1986 om die opposisie
   teen apartheid te stop, maar dit was onsuksesvol
• Die rol van Handelsunies en die stigting van COSATU was 'n keerpunt in die stryd om
   vryheid en demokrasie; Die African Food Canning Workers Union het die eerste
   nasionale staking uitgeroep
• Hierdie stakings was gerig op die verbetering van werksomstandighede van werkers
   wat ook politieke regte ingesluit het
• Onderwys stryd – Onderwys krisiskomitee, COSAS en NUSAS het die 'Education
   Charter Campaign, (Onderwysooreenkoms veldtog) ens. vrygestel
• Die rol van die End Conscription Campaign (Beëindig Verpligte Militêre Diens) (Wit
   Suid-Afrikaanse mans het verpligte militêre diens teengestaan; baie wit Suid-
   Afrikaanse soldate het gevoel dat dit verkeerd was om township opstande te
   onderdruk)
• Die End Conscription Campaign het die 'Troops out of Townships' (Troepe kom uit die
   Townships) geloods; (Jong wit mans het geweier om by die weermag aan te sluit)
• Die rol van die Black Sash (Hulle het Apartheid teengestaan, het humanitêre hulp aan
   slagoffers van Apartheid verleen)

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                19                            DBE/November 2015
                                       NSS – Memorandum

•       Verbruikersboikotte het 'n belangrike rol gespeel in die geveg teen Apartheid (Dit het
        die ekonomie geaffekteer; Die afnemende ekonomie het 'n negatiewe effek op wit
        Suid-Afrikaners gehad)
•       Die rol van die Mass Democratic Movement (MDM was 'n wye weerstandsbeweging
        teen Apartheid)
•       Teen die einde van 1989 het die land onregeerbaar geraak en die
        apartheidsregering was gedwing om met bevrydingsorganisasies te onderhandel
•       Enige ander relevante antwoord

    •    Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante slot.
                                                                                           [50]

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            20                          DBE/November 2015
                                   NSS – Memorandum

VRAAG 5:         DIE KOMS VAN DEMOKRASIE              NA    SUID-AFRIKA      EN     DIE
                 AANVAARDING VAN DIE VERLEDE

[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

SINOPSIS
Kandidate moet aandui tot watter mate FW de Klerk se aardskuddende besluit die weg
gebaan het vir 'n onderhandelingsooreenkoms wat in 1994 tot 'n demokratiese Suid-Afrika
gelei het                .

HOOFASPEKTE
Kandidate moet die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
• Inleiding: Kandidate moet 'n standpunt inneem en aandui of FW de Klerk se
  grondslaggewende      besluit  'n    bevorderlike    politieke omgewing vir 'n
  onderhandelingsooreenkoms in Suid-Afrika geskep het.

UITBREIDING
• De Klerk kom aan bewind in 1989 – kort agtergrond
• De Klerk se toespraak in die parlement – 2 Februarie 1990
• Die ontbanning van politieke- en burgerorganisasies soos die ANC en SAKP
• Die verwydering van beperkings op COSATU en AZAPO
• De Klerk se besluit om Mandela vry te laat uit die gevangenis op 11 Februarie 1990
  wat die weg gebaan het vir onderhandelings
• Groote Schuur Minuut – 2 Mei 1990 (ANC en NP het ontmoet, ANC afvaardiging gelei
  deur Nelson Mandela, NP afvaardiging gelei deur FW De Klerk).
• Apartheidswetgewing herroep die Wet op Aparte Geriewe
• Pretoria Minuut – 6 Augustus 1990 (ANC kom ooreen om die gewapende stryd neer te
  lê)
• KODESA 1 (19 politieke partye uitsluitend AZAPO,KP en PAC/300 afgevaardigdes)
• Verklaring van Voorneme wat 'n verenigde SA verseker, word geteken
• Geweld breek uit in sommige dele van die land soos aan die Rand en Natal
• Slegs Blankes referendum (Maart 1992)
• KODESA 2 (2 Mei 1992) stort ineen. Partye slaag nie daarin om saam te stem oor die
  nuwe grondwetliggaam en die tussentydse regering nie
• NP wou 'n minderheid veto hê, terwyl die ANC 'n tussentydse regering wou hê vir nie
  langer as 18 maande nie en eenvoudig 'n meerderheidsregering wou hê
• Boipatong slagting en sy gevolge (17 Junie 1992)
• Bhisho slagting het die onderhandelingsproses ontspoor (7 September 1992)
• Record of Understanding (Memorandum van Verstandhouding) is op 26 September
  1992 tussen Roelf Meyer (NP) en Cyril Ramaphosa (ANC) onderteken
• Sluipmoord op Chris Hani (10 April 1993) en sy impak op Suid-Afrika
• Veelparty Onderhandelingsforum
• Regsgesinde(AWB) aanval op die Wêreldhandelsentrum en sy gevolge
• Sunset Clause ingestel deur Joe Slovo het die dooiepunt in onderhandelings verbreek
• Verkiesingsdatum – 27 April 1994 aangekondig
• ANC wen verkiesing en Mandela word die eerste swart Suid-Afrikaanse President
• Enige ander relevante antwoord

• Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante slot.                  [50]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            21                          DBE/November 2015
                                   NSS – Memorandum

VRAAG 6:         DIE EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN 'N NUWE WÊRELDORDE: DIE
                 GEBEURE VAN 1989

[Beplan en konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

SINOPSIS
Kandidate moet sê of hulle saamstem of nie saamstem met die stelling nie en hulle
argument met relevante bewyse ondersteun. Hulle moet assesseer tot watter mate die
ondergang van die Sowjetunie politieke veranderings in Suid-Afrika beïnvloed het na
1989. Hulle moet argumenteer of die val die enigste faktor was wat die weg gebaan het
vir onderhandelings tussen die Nasionale Party en die African National Congress of nie.

HOOFASPEKTE
Kandidate moet die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
• Inleiding: Kandidate moet 'n standpunt inneem en aandui of dit die val van
   kommunisme was wat verantwoordelik was vir politieke veranderinge of, of ander
   faktore ook bygedra het om te verander

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [HISTORY P2 GR12 SEPT2015 MEMO (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-sept2015-memo-afr/9b4b0c56-0d1c-480b-8ab5-b260d75b5222) — History · Memo · 2015 · Afr
- [History P2 Nov 2020 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2020-memo-afr/e09773f8-40ed-4035-95b4-97ea4e82c442) — History · Memo · 2020 · Afr
- [History P2 Nov 2013 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2013-memo-afr/eeab05e9-53a5-458d-aa52-c8c1d1d19b50) — History · Memo · 2013 · Afr
- [History P2 Nov 2012 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2012-memo-afr/57d227c3-6da3-41b0-b3c2-be9f492cb525) — History · Memo · 2012 · Afr
- [History P1 Nov 2015 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2015-addendum-eng/9444b833-1069-4085-92ed-1cdc967f7f1d) — History · Addendum · 2015 · Eng
- [History P2 Feb March 2015 Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-feb-march-2015-afr/801e068e-4ab8-4710-93f4-1ff99e7f2c49) — History · QP · 2015 · Afr

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — QP · 2024 · Afr
- [Gr 12 History P1 (English) 2024 Question Paper X05](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p1-english-2024-question-paper-x05/7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5) — QP · 2024 · Eng
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — Addendum · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
