# Hospitality Studies Grade 12 NSC November 2023 Memo (Afr)

> Grade 12 Hospitality Studies memorandum from the NSC November Exam 2023 (Afrikaans), 18 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2023-mg-afr/7609abcd-bfdd-446f-a239-a5eb55ae7dd8
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Hospitality Studies
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Hospitality Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/hospitality-studies) › [Hospitality Studies Grade 12 NSC November 2023 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2023-mg-afr/7609abcd-bfdd-446f-a239-a5eb55ae7dd8)

## About this document

Hospitality Studies · Grade 12 · NSC November Exam · 2023. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                NASIONALE
                            SENIOR CERTIFICATE
                            SENIOR SERTIFIKAAT

                                   GRAAD 12

                             GASVRYHEIDSTUDIES

                                 NOVEMBER 2023

                                 NASIENRIGLYNE

PUNTE: 200

                     Hierdie nasienriglyne bestaan uit 18 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                          2                       DBE/November 2023
                               NSS – Nasienriglyne

AFDELING A: KORTVRAE

VRAAG 1
1.1      MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE
          1.1.1  D         M87                  F200
          1.1.2  C         M79                  F189
          1.1.3  D         M                    F166
          1.1.4  A/C       M39-40               F103
          1.1.5  B         M136                 F147-148
          1.1.6  C         M140                 F150
          1.1.7  A         M27                   F82
          1.1.8  D         M69                  F206
          1.1.9  A         M158
          1.1.10 B         M171                     F31                                   (10)
1.2      PASITEMS`
          1.2.1       D                                                                   M175-
          1.2.2       F                                                                   180
          1.2.3       B                                                                   F36-
          1.2.4       C                                                                   37
          1.2.5       G                                                                   (5)
1.3      PASITEMS
          1.3.1       E/A 
          1.3.2       D
          1.3.3       B                                                                   M159
          1.3.4       G                                                                   F52
          1.3.5       C                                                                   (5)
1.4      EENWOORD-ITEMS
        1.4.1  Bemarking/Telebemarking/Televerkope/adevertering     M14     F133
        1.4.2  Gede-alkoholiseerde/ nie-alkoholies/alkoholvry       M156    F49
        1.4.3  Appel/appelsous                                      M96     F204
        1.4.4  Sago/ sago poeding                                   M137    F158
        1.4.5  Temper                                               M145
        1.4.6  Gebou/Built/ gelaagde                                M161     F65
        1.4.7  Skilferkors / Pâte feuilletée/ Pâte feuilliere       M114     F206
        1.4.8  Dispersie                                            M130     F 161
        1.4.9  Vacherin                                             M141     F151
        1.4.10 Veroudering/rypmaking                                M82      F198
                                                                                             (10)
1.5      KEUSE ITEMS

1.5.1     C, E, H, I, J                                Enige volgorde       M69-70
                                                                                 F16
                                                                                  (5)
1.5.2    A, D                                             Enige volgorde       M92
                                                                                F192
                                                                                   (2)
1.5.3    C, D, F                                         Enige volgorde M5-6 F122
                                                                                  (3)
                                                            TOTAAL AFDELING A    [40]
Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                            3                           DBE/November 2023
                                 NSS – Nasienriglyne

AFDELING B:          KOMBUIS EN RESTAURANTBEDRYWIGHEDE;
                     HIGIËNE, VEILIGHEID EN SEKURITEIT
VRAAG 2
2.1   2.1.1              Naarheid 
                         Vomering/braking
                         Ernstige dehidrering/vinnige dehidrering/ernstige waterverlies
                         Blou dood/ dood 
                         Versnelde hartklop
                         Droë slymvliese/droë mond                                              M25
                         Spierkrampre/ maagkrampe/maagpyn/omgekrapte maag                       F78
                         Lae bloeddruk/ duiseligheid                         (Enige 3)          (3)

         2.1.2           Die personeel sal nie onder risiko verkeer nie nie want die
                          restaurant gebruik 'n goeie sanitasiesisteem /skoon water/nie
                          besmette water
                         Die gesondheidsraad het die restaurant verseker dat hulle kan
                          voortgaan/ indien daar ‘n probleem was, sou hulle die plek
                          toegemaak het/restaurant se higiëniese praktyke voldoen aan
                          die veiligheidstandaarde
                         Personeel sal sorg dat voedsel te alle tye bedek is
                         Personeel sal skoon water/ nie besmette water gebruik om
                          groente en vrugte te was
                         Restaurant verskaf behandelde/gesuiwerde water/gebottelde
                          drinkwater
                         Personeel sal slegs gaar vis en skulpvis bedien
                         Personeel sal seker maak dat voedsel goed gaar is
                         Personeel sal gereeld hande was/sterliseer met antiseptiese
                          seep voor en gedurende voedselbereiding
                         Werkareas en -oppervlaktes moet gereeld skoongemaak/
                          gesaniteer word                                                        M25
                         Die twee persone het nie die siekte by die restaurant                   F78
                          opgedoen nie                                     (Enige 4)             (4)

         2.1.3           Mense wat in areas met swak sanitasie sisteme en onveilige
                          watertoevoer woon/landelike gebiede 
                         Kinders en mense wat aan wanvoeding lei
                         Mense wat saam met ander bly wat reeds die siekte het
                         Mense wat skulpvis en groente eet wat uit besmette water
                          kom
                         Kinders/oumense 
                         Mense met lae maagsuur vlakke
                         Mense met ‘n swak immuunstelsel/mense met MIV en VIGS                  M25
                                                                          (Enige 3)               (3)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                            4                            DBE/November 2023
                                 NSS – Nasienriglyne

2.2      2.2.1       Die terugvoer is goed/ positief
                      Winsgewend/ wins sal toeneem
                      Die gaste sal terugkom vir die kos / goeie terugvoer rakende
                          die kos/ kwaliteit van die kos is as uitstekend beoordeel
                      Gaste ontvang voedsel/maaltyd wat goed voorberei is /gaste is
                          gewillig om vir goeie kwaliteit te betaal
                      Die neem van die kosbestelling is as goed beoordeel
                      Die gaste is vining erken en na 'n sitplek geneem/ die gas
                          voel welkom/ die tyd wat dit geneem het om ‘n sitplek te kry
                          was as uitstekend beoordeel
                      Die bedieningspersoneel het aanvanklik 'n goeie indruk
                          gemaak/ professionalisme en effektiwiteit van die personeel
                          word as goed beoordeel                                (Enige 2)
                                                       EN
                     Die terugvoer was sleg/negatief
                      Gaste rapporteur dat hulle nie die restaurant vir vriende sal
                          aanbeveel nie/ aanbeveling aan vriende is as swak
                          beoordeel/ benadeel advertensie/ negatiewe publisiteit van
                          restaurant/negatiewe ‘word of mouth’ 
                      Die gaste mag moontlik nie terugkom nie / verminder kliënte
                          wat na restaurant kom/minder kliënte
                      Wins sal afneem/kleiner wins/minder wins 
                      Algemene diens was as swak beoordeel/ swak diens skep ‘n
                          swak indruk/ Kliëntediens is nie gehandhaaf 
                      Die wagtyd was lank /beoordeel as swak/ Die restaurant was
                          nie betyds met die voedselbediening nie/ gaste hou nie                  M32
                          daarvan om te wag nie                                                   F89
                                                                                 (Enige 2)         (4)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                           5                           DBE/November 2023
                                NSS – Nasienriglyne

2.3      2.3.1       (a) 10                                                                     M36
                     (b) 22/ R1011,78                                                           F94
                                                                                                 (2)
         2.3.2          Dit help hulle om die voorraad te bestuur/ vereenvoudig die
                         voorraad ontvang proses
                        Die proses is minder tydrowend/vinniger
                        Die aantal foute sal verminder/ dit is meer akkuraat/ minder
                         kans vir menslike foute
                        Dit sal papierwerk verminder/omgewingsvriendelik/ verminder
                         die koolstof voetspoor
                        Hulle sal die vloei van voorraad kan kontroleer/ volg die vloei
                         van voorraad/ hoeveelheid voorraad kan op enige gegewe tyd
                         vasgestel word / bron van inligting rakende voorraad op
                         hande/trek outomaties af soos wat voorraad uitgereik of
                         gebruik word
                        Verlore voorraad kan vinnig opgetel word
                                                                                                 M36
                        Voorraadkontrole kan gereeld gedoen word
                                                                                                 F95
                        Die sisteem reflekteer die voorraaddetail outomaties                   (4)
                        Dit verminder vermorsing bv. Voorkom die uitreik van ekstra
                         voorraad wat nie benodig word nie
                        Die totale koste van die voorraad kan onmiddelik gerekordeer
                         word/ prys per eenheid
                        Voorraadbladsye kan gedruk word 
                        Maklik om op te dateer en inligting te herorganiseer 
                        Kan alfabeties gerangskik word wat voorraadopname
                         vergemaklik
                        Dit kan kommunikasie tussen departmente verbeter bv. Met
                         die uitreiking van voorraad
                        Verminder of voorkom diefstal
                        Minder mense nodig om voorraadopname te doen
                        Voorraadrekords kan veilig gestoor word met wagwoorde
                                                                         (Enige 4)

                                                               TOTAAL AFDELING B : 20

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                            6                             DBE/November 2023
                                 NSS – Nasienriglyne

AFDELING C:          VOEDING EN SPYSKAARTBEPLANNING;
                     VOEDSELKOMMODITEITE
VRAAG 3
3.1      3.1.1       Anafilaktiese reaksie:
                        Opswel van die tong
                        Swelling van die keel
                        Hartkloppings
                        Versmoring/moeilk om asem te haal
                        Bloeddruk daal
                        Pols is swak / vinnig
                        Veluitslag/’hives’                                                        M50
                        Naarheid /vomering                                                        F4
                        Kan tot die dood lei                                    (Enige 2)         (2)
         3.1.2       Keuse van geregte is goed                                       (1)
                        'n Verskeidenheid van geregte is beskikbaar/gebruik/
                           verskillende proteïen: vis/ schnitzel / verskillende groente:
                           sampioene/aartappel
                        Basiese bestanddele word nie herhaal nie
                        ‘n Verskeidenheid kleure: nori, salm, avokado in sushi/
                           sjokolademousse garner met frambose/swartbessies
                        Verskeidenheid geure/ verskillende geure voedsel
                           ingesluit in die voedselkeuse
                        Verskeidenheid temperature/ warm en koue voedsel
                           ingesluit/ sushi en sjokolademousse is koud/ gevulde
                           sampioen/ krokette en schnitzel word warm bedien
                        Verskeidenheid gaarmaakmetodes/ geroosterde gevulde
                           sampioene/ krokette en schnitzel word gebraai/ die
                           aartappels vir die krokette word gekook /rys is gekook/ spek
                           is gebraai/sjokolade word indirek gestoom
                        Soort geregte is geskik vir elke gang/ ‘n formele ete
                        Gereg gekies vir elke gang stem ooreen met die verwagte
                           porsiegrootte vir elke gang
                                                          OR
                     Keuse van geregte is swak                                          (1)
                        Geen variasie in tekstuurdie bruin gevulde sampioene/
                           sushi en sjokolade mousse het sagte teksture/ min bros/
                           krakerige teksture
                        Geen variasie/kontras in kleur/meeste geregte/ entrée,
                           hoofgereg en sjokolademousse is bruin/ dieselfde kleur
                        Geen variasie in vorm/ meeste voedsel is rondgevulde
                           sampioene/ krokette is rond /sushi is rond /chocolate
                           mousse in glase is rond
                        Daar is te veel styselitems bv. Rys, aartappel, krummels
                        Beperkte voedingsbalans/ nie 'n verskeidenheid vars
                           groente ingesluit nie
                        Baie ryk/vetterige voedsel gebruik: spek, kaas, olie gebruik
                           vir schnitzel en krokette en room vir mousse
                        Daar is geen sous/ groente in die hoofgereg                               M43
                        Twee diepbraai items in die hoofgereg                                     F2
                                           (1 punt vir Goed/Sleg + 4 geskikte redes)                (5)
Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                            7                             DBE/November 2023
                                 NSS – Nasienriglyne

         3.1.3             Te veel verfynde stysel bv. rys, aartappel en krummels
                           Beperk of vermy kapokaartappels in die krokette en vermy
                            die schnitzel as gevolg van die krummels
                           Te veel suiker / vermy sjokolademousse 
                           Te veel vet in die spyskaart /Sjokolademousse, spek en
                            kaas bevat vet; sluit die geregte met vet uit /vermy braai
                            as gaarmaakmetode/verminder totale vetinname, veral
                            versadigde vet en dieet cholesterol/ vermy schnitsel en
                            krokette wat gebraai word/lugbraai of rooster eerder                   M48
                           Geprosesserde vleis ingesluit op spyskaart vermy spek                 F5
                                                                                (Enige 4)           (4)

3.2      3.2.1               CROQUEMBOUCHE                      GOUGÈRES
                     -Gewone choux pastry poffers/       -Gegeur met kaas
                     geen geurmiddels                   -Sout
                     -Soet                              -TEkstuur is swaarder vanweë
                     -Tekstuur is ligter/ meer bros     die kaas/ meer klam
                     -Gevul met room, crème              -Gevul met 'n soutvulsel
                     pâtissiére of chantilly room
                     -Geglaseer of bestuif met           - Nie bestuif met versiersuiker
                     versiersuiker                      - Gesprinkel met fyngekapte
                                                         kruie/gerasperde kaas/ bestuif
                                                         met paprika                               M125
                     -Bedek met spinsuiker              -Nie bedek met spinsuiker                 F187
                                          (Enige 1)                             (Enige 1)           (2)

         3.2.2             Plaas in lugdigte houer of sak/ bedek met kleefplastiek
                           Kan 3 dae by kamertemperatuur hou/ droë plek                          M126
                           Kan gevries word                                                       F187
                           Stoor sonder vulsel                                (Enige 2)             (2)

         3.2.3             Water en botter te lank verhit/ te lank gekook
                           Te veel water verdamp/ te min stoom
                           Die oond was nie warm genoeg nie
                           Die choux pasta deeg het te veel vet / butter bevat /te
                            veel kaas bygevoeg
                           Verkeerde verhouding water tot smeer/botter / nie 2:1 /
                            verkeerde afmeet van bestanddele                                       M124
                           Te mein eier om smeer/ botter te emulsifiseer                          F186
                                                                            (Enige 3)               (3)

         3.2.4              Spinsuiker word voorberei deur suikerstroop te kook/suiker
                            te smelt totdat dit karameliseer /tot goudbruin/ ligbruin
                           Dit word gemaak deur die vinnige beweging van
                            karamelsuiker gebruik 'n gesnyde ballonklitser/vurk                   M146
                           Spin bo-oor houtstokkies/houtlepels/of op 'n tafel  om lang,           F156
                            fyn harige suikerdrade te verkry                      (Enige 2)        (2)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                         8                           DBE/November 2023
                              NSS – Nasienriglyne

3.3      3.3.1          Die vleis word in 'n roker/bedekte houer/spasie geplaas
                         waar dit blootgestel word aan rook van brandende                      M150
                         houtsaagsels, droë teeblare of rys                                   F167
                        Die vleis word gaar tydens beroking bo 52˚C (Enige 1)                (1)
         3.3.2          Beroking preserveer voedsel/ Beroking verleng die
                         rakleeftyd 
                        Vertraag die groei van mikroörganismes
                        Dit versnel die drogingsproses
                        Voorkom ensiematiese verbruining
                        Sout vertraag die groei van mikroörganismes 
                        Voedsel is gaar/ gereed om te eet
                        Vertraag galsterigheid / vet sal nie gou afgaan nie                  M150
                        Verleen 'n 'rokerige' smaak/ verbeter die smaak                      F171
                        Voorkoms word verbeter                         (Enige 4)             (4)

         3.3.3          Vleis: Bees/ Vark/ Lam Ham Worsies
                         RibsSalamiBacon/ “Gammon’ /Borsstuk
                        Hoender Kalkoen
                        Vis: Salm, Forel Snoek
                        Vrugte: Mangoes Pynappel Appelkose Perskes
                        Paprika Tomatoes Eiervrug/ Brinjal            (Any 3)              M150
                        (1 punt vir of Vleis/ Vis/ Hoender/Vrugte OF voorbeelde               F167
                         verskaf)                                        (Enige 3)             (3)

3.4      3.4.1          Amandelmelk/ Neutmelk/ Hennep ‘hemp’ melk
                        Rysmelk
                        Sojamelk
                        Klappermelk
                        Hawermoumelk
                        Plantgebaseerde joghurt
                        Vegaan roomys
                                                                                               M101
                        Kunsroom
                                                                                               (1)
                           (Enige 1 geskikte plant-gebaseerde melk plaasvervanger)

         3.4.2          Hoog in plantproteïen
                        Laag in vet / laag in kilojoules
                        Cholesterol vry
                        Natuurlike bron van vesel/ hoog in vesel
                        Ryk in anti-oksidante
                        Goedkoper as dierlike produkte/ plaasvervanger vir dierlike
                         proteïene
                        Ryk in komplekse koolhidrate
                        Laag in glukemiese indeks
                        Uitstekende bron van nutriënte/ vitamiene, minerale 
                        Geen hormone /antibiotika
                        Verminder die negatiewe effek op die omgewing/ verminder
                         die koolstofvoetspoor                                                M105
                        Help om leefstylsiektes te voorkom/ gesonder                         F181
                                                                       (Enige 4)               (4)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                            9                          DBE/November 2023
                                 NSS – Nasienriglyne

         3.4.3           Die winkel maak voorsiening vir 'n veganis dieet
                         Die maaltye wat verkoop word is geskik vir vegane bv
                          groente, neute, grane, gis, plant olies en sojaprodukte
                         Flexitariese dieet sluit rooivleis, vis, seekos, melk,
                          suiwelprodukte/ eiers/pluimvee in
                         Flexitariese geregte/voedsel is nie beskikbaar in die winkel
                          nie                                                               M99
                         Die Flexitariër kan wel groente en vrugte by die winkel            F178
                          inneem                                (Enige 3)                   (3)

         3.4.4       Nie geskik nie, want:
                          Rissoles: bevat maalvleis, vis of pluimvee en eier as
                            bindmiddel/ bevat produkte van dierlike oorsprong               M69-
                          Foie gras: bevat eend/ganslewer                                 70
                          Vishappies: vis en gedoop in eier                               F16
                                                                           (Enige 2+2)       (4)
                                                                                             [40]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                           10                             DBE/November 2023
                                 NSS – Nasienriglyne

VRAAG 4
4.1      4.1.1             Verkoel bestanddele en vorms voor die tyd in die yskas/
                            vrieskas voordat dit gebruik word
                           Voeg fyngemaakte ys/ ys as plaasvervanger vir water by die
                            gedispergeerde gelatien
                           Plaas die vorm in 'n groter bak met yswater                            M132
                           Plaas die vorm in die vrieskas vir 'n kort tydjie, voordat              F162
                            yskristalle vorm                                      (Enige 2)        (2)
         4.1.2             'n Groot hoeveelheid suiker veroorsaak dat die jellie langer            M132
                            neem om te stol/verswak die jel /sagter/loperige gel/ stol             F163
                            glad nie                                           (Enige 1)           (1)
         4.1.3             Borsel die vorm liggies met olie
                           Spuit liggies met kleefwerende sproei                                  M130
                           Spoel vorm uit met koue water                                          F162
                           Gebruik 'n kleefvrye silikonvorm                     (Enige 2)         (2)

         4.1.4             Eiers / eiergeel 
                           Melk / room 
                           Suiker                                                                 M137
                           Geursel bv vanielje / amandelgeursel                                   F148
                           Styselverdikking/ meelblom/ mielieblom               (Enige 4)         (4)

         4.1.5             Die stysel in die mengsel beskerm die eier meel of                      M137
                            mielieblom sal gelatiniseer wat sal voorkom dat die eier skif           F148
                            of split                                                               (1)

4.2      4.2.1           Vir die smeer/botter/margarien/vet om hard te bly/ om te
                          voorkom dat die smeer smelt
                         Voorkom dat deeg sag word/meel sal die sagte botter
                          absorber wat ‘n negatiewe impak op die tekstuur sal hê
                          /botter kan uitsypel tydens die bakproses
                         Om te voorkom dat die deeg krimp gedurende die                            M118
                          bakproses                                          (Enige 2)             (2)
         4.2.2             Verseker dat vog behou word
                           Verander die tekstuur/ as gevolg van die karamellisering
                           Dra by tot soetheid
                           Verskaf 'n sagter krummel                                              M112
                           Dra by tot kleur/ goud/ ligbruin/ karamel kleur/ dra by tot die         F208
                            Maillaird reaksie                                   (Enige 2)          (2)
         4.2.3       Uitvoer/voering                                                               M116
                                                                                                    F210
                                                                                                    (1)
         4.2.4             Die terdeeg was te veel gemeng/hanteer /te veel uitgerol
                           Onvoldoende rus / verkoeling 
                           Die deeg was uitgerek tydens hantering                                 M119
                           Die cartouche het nie die deeg genoeg afgedruk tydens                   F212
                            blindbak nie                                     (Enige 2)             (2)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                               11                           DBE/November 2023
                                     NSS – Nasienriglyne

         4.2.5           Traliedeeg/latdeegwerk/'Lattice'                                            M118
                                                                                                      F213
                                                                                                      (1)

4.3      4.3.1          Nek
                        Blad
                        Bors
                        Dikrib
                        Lende                                                                       M94
                        Lies                                                                        F194-
                        Boud                                                                        195
                        Skenkel                                        (Enige 3)                    (3)

          4.3.2          Naam van gaarmaakmetode:
                        Stowe/ smoor                                    (Enige 1)
                         Beskrywing van metode:
                        Verbruin/skroei vleis in 'n bietjie olie
                        Skaapvleis moet stadig prut in 'n bedekte potjie pot/ driepoot pot/
                         kastrol/in 'n klein hoeveelheid vloeistof onder kookpunt/ 85-
                         99˚C
                        Borrels rys na die oppervlak sonder om te breek
                        Voeg groente by potjie pot in die laaste 30 minute sodat dit nie             M89
                         oorgaar word nie                             (Enige 2)                      F202
                                                                                                      (3)

         4.3.3           VET                             TEKSTUUR
                              Egalig versprei             glad
                              ferm /hard                   fyn grein
                              wit vet                     ferm en nie droog nie                   M83
                                               (Enige 2)                     (Enige 2)                (4)

4.4              Moenie vleis in water week of was voor gaarmaak nie, want nutriënte
                  gaan verlore
                 Al die geurkomponente gaan verlore as vleis gewas word
                 Vleis moet gesout word na gaarmaak, sout onttrek vleissappe/ moenie
                  vleis sout voor gaarmaak nie
                 Seël of skroei vleis toe voor gaarmaak
                 Vleis moet korrek ontdooi word om drupverlies te beperk
                 Ontdooi vleis in die yskas
                 Vermy dit om vleis teen te hoë of te lae temperature gaar te maak                  M85
                                                                               (Enige 3)              (3)

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                            12                        DBE/November 2023
                                  NSS – Nasienriglyne

4.5      4.5.1       Arbeidskoste= bedrag per uur x aantal ure x aantal kelners                M61-62
                     =R100 per uur x 7 ure x 5 kelners                                         F23-25
                     =R3500                                                                    (3)

         4.5.2               Musiek en vermaak
                             Groot tent
                             Tiffany stoele                                                   M60
                             Laser gesnyde naamkaartjies                                      F20
                             Blomme                                        (Enige 2)          (2)

         4.5.3       Totale koste= Koste van voedsel en drank/voedselkoste +
                     huurkoste/Oorhoofse koste + arbeidskoste
                     =(R4500+R1200+R3000)+(R1500+ R4500+R600+R500)+ (R3500)
                     OF                                                                         M61-
                     =R4500+R1200+R3000+R1500+ R4500+R600+R500+ (R3500)                        62
                     (geen hakies: slegs 1 punt)                                                F23-
                     OF                                                                         25
                     =R8700 + R7100 + R3500                                                   (4)
                     =R19300                                                                   [40]

                                                              TOTAAL AFDELING C:                80

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                              13                           DBE/November 2023
                                    NSS – Nasienriglyne

AFDELING D: SEKTORE EN LOOPBANE;
VOEDSEL EN DRANKBEDIENING
VRAAG 5
5.1                Kontroleer transaksies wat gedurende die dag by ontvangs en kassiere
                    plaasgevind het , wat op gaste se rekening geplaas moet word /
                    verifieer inskrywings op gaste en nie-gaste se rekeninge 
                   Stel verslae op vir transaksies wat die vorige dag plaasgevind het
                   Balanseer alle voorkantoor rekeninge 
                   Los kamerstatus verskille op                                                    M6
                   Monitor gaste se kredietbeperkinge                          (Enige 2)           (2)

5.2      5.2.1                Die bemarkingsdepartement moet aktiwiteite ontwerp om
                               kliënte bewustheid te verhoog
                              Adverteer die hotel/ die dienste van die hotel
                              Bepaal wat die kliënt benodig/wat die verwagtings is/ doen
                               meningsopname en pas produk dienooreenkomstig aan
                              Gebruik promosies soos 'n weggee/ gelukkige trekkings
                              Spesiale pryse/afslag/ pakkette/ lojaliteitsprogramme om
                               kliënte te lok
                              Gebruik visuele bemarkingsmiddele om potensiële kliënte te
                               lok
                              Gebruik elektroniese bemarkingsmiddele / sosiale media/               M16/
                               intenet/ opdateer webwerf om meer kliënte te bereik                  17
                              Hou kompetisies                                                      F114
                              Hou borgskappe of spesiale geleenthede             (Enige 4)         (4)
         5.2.2                Ontvangs/voorkantoor: Area in die instansie
                               waarmee die gaste eerste kontak maak wanneer hulle
                               'n bespreking doen hart van die organisasie/ goeie
                               eerste indrukke lei tot 'n positiewe beeld van die
                               instansie.
                              Huishouding: Departement verantwoordelik vir die
                               skoonmaak van die hotel/ skoon kamers en publieke
                               areas sal gaste aanmoedig om terug te keer wat lei tot
                               n toename in inkomste 
                              Wassery: Area in die instansie verantwoordelik vir
                               was, stryk, droogskoonmaak van instansie se linne/
                               die beskikbaarheid van skoon linne in die gaste se
                               kamers lei tot tevrede gaste wat sal wil terugkeer en
                               dus die inkomste sal verhoog 
                              Onderhoud:       Area      in     die   instansie wat
                               verantwoordelik is vir opgraderings, tuinmaak, bystand
                               verleen     met       swaar       skoonmaaktake     en
                               herstelwerk/goed instand gehoude geboue en tuine
                               skep 'n positiewe beeld van die instansie en verhoog
                               die moontlikheid van gaste wat sal wil terugkeer en
                               dus die inkomste sal verhoog.

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                           14                           DBE/November 2023
                                 NSS – Nasienriglyne

                           Sekuriteit: Verantwoordelik vir die beskerming van mense
                            en bates by die instansie/ Gaste voel veilig en geborge en
                            sal oorweeg om terug te keer en dus sal die inkomste
                            verhoog 
                           Menslike hulpbronne: om mense met gestremdhede/
                            gekwalifiseerde personeel in diens te neem, verbeter die
                            beeld van die hotel/ opleiding van personeel sal ‘n goeie            M3-4
                            beeld van die instansie skep                                        F112-
                           Bemarking: effektiewe webwerf/ advertensie sal ‘n                   118
                            positiewe beeld skep en besprekings verhoog (Enige 2+2)             (4)

         5.2.3             Ekonomiese groei word gestimuleer
                           Plaaslike inkomste sal toeneem
                           Werkskepping sal plaasvind en werkloosheid sal
                            verminder
                           Groter finansiële groei in die land/ BBP neem toe
                           Selfwaarde en lewenstandaard sal verbeter as mense werk
                            kry
                           'Multiplier' effek neem toe
                           Natuurlike hulpbronne word bewaar, onderhou en
                            verantwoordelik gebruik
                           Toename in buitelandse valuta weens die toename van
                            toeriste                                                            M1
                           Belasting word betaal deur die hotelbedryf                          F108
                           Verbeter infrastruktuur                          (Enige 4)          (4)

5.3      5.3.1             Jong mense
                           Voedsel entoesiaste
                           Toeriste
                           Voedsel kritici
                           Avontuurlustige mense wat op die uitkyk is vir nuwe                  M16
                            ondervindinge                                                       F135
                           Motorfietsryers               (Enige relevante antwoord)            (1)

         5.3.2(a)    Besigheidsadres: Durban Strandfront
                     Soort besigheid: vennootskap
                     Korttermyndoelwitte: in ses maande uit te brei op die strandfront
                     Langtermyndoelwitte: uitbreiding na ander provinsies in SA
                     Besigheidsbeskrywing                                                       M11
                     Logo                                                                       F131
                     Visie en misie van die besigheid                      (Enige 2)            (2)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                           15                           DBE/November 2023
                                 NSS – Nasienriglyne

         5.3.2(b)    Personeelplan: 3 motorfietsbestuurders/gidse
                     voedselstalletjie bestuurders/sjefs of kombuispersoneel
                     /skoonmaakpersoneel/skoonmakers
                     Werksbeskrywings: motorfietsbestuurders -bestuur motorfietse
                     /dien as gids vir kliënte
                     Voedselstalletjie bestuurders – bestuur die voedsel en diens
                     werkinge/ kontroleer besigheidstransaksies/ betrokke by
                     bemarking
                     Sjefs/kombuispersoneel- betrokke by voedselvoorbereiding
                     vir die stalletjies
                     Bedieningspersoneel- bediening en gee rekeninge vir kliënte
                     Skoonmakers – algemene skoonmaak van                                         M12
                     voedselvoorbereiding en bedieningsarea                                      F131
                                                (Enige 2 personeel + werksbeskrywing)             (4)

         5.3.3             Pamflette
                           Strooibiljette
                           Plakkate
                           Brosjures 
                           Nuusbriewe
                           Tydskrifte                                                           M18-
                           Koerante                                                             19
                           Sosiale media (Facebook, Instagram, Tik Tok, Twitter)/                F138-
                            aanlyn advertensies                                                  139
                           Plakkers op motorfietse                        (Enige 4)             (4)

         5.3.4       Die advertensie moet:
                         Naam van maatskappy/slagspreuk verskaf
                         Kontak details of adres verskaf 
                         Inligting rakende die prys, plek en produk verskaf 
                         'n Kort bemarkingsboodskap
                         Helder kleure gebruik
                         Die oog vang
                         Die bewoording moet aandag trek en maklik wees om te
                           lees/ groot letters 
                         Gebruik verskillende grootte letters en skrifsoorte/’fonts’
                         Gebruik eenvoudige taal, vry van foute/spelfoute
                         Prentjies en foto's moet interessantheid verleen aan die
                           voedsel wat verkoop word                                              M19
                         Op die linkerkantste bladsy wees                                       F138
                         Netjies en aantreklik wees                      (Enige 5)              (5)
                                                                                                  [30]

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                            16                            DBE/November 2023
                                  NSS – Nasienriglyne

VRAAG 6

6.1      6.1.1       Dit het groot koolstofdioksied borrels / groot borrels                        M156
                                                                                                    F48
                                                                                                    (1)

                     6.1.2      Sauvignon Blanc/ Chenin Blanc/Chardonnay/ Pinot Noir/ Viognier/
                                Columbar/Gewurtztraminer/Buketraube/Riesling/Semillon 

         6.1.3              Cap Classique/ MCC/Tweede fermentasie in die bottel
                            Charmat/Tweede fermentasie in die tenk                                M156
                            Gekarboniseer/spuit koolsuurgas in die wyn in                         F62
                                                                            (Enige 2)               (2)

         6.1.4       (a) Sec: droog                                                                M156
                                                                                                    (1)
                     (b) Doux: soet / baie soet                                                    M156
                                                                                                    (1)

         6.1.5              Mag nie alkohol bedien aan persone onder 18 nie
                            Minderjariges kan nie ‘n dranklisensie kry nie
                            Voldoende toiletgeriewe vir mans en dames moet op die
                             perseel of naby die gelisensieerde perseel verskaf word
                            Gewone maaltye moet gedurende die ure wat drank
                             verkoop word op die perseel beskikbaar wees
                            Drank mag op enige dag tussen 10:00 en 02:00 verkoop
                             word. Op geslote dae mag drank slegs aan 'n persoon wat
                             'n maaltyd nuttig verkoop word Geslote dae sluit in
                             Sondae, goeie Vrydag en Kersdag
                            Geen drank mag aan 'n dronk persoon verskaf word nie
                            Alle drank wat op die perseel gekoop is, moet daar klaar
                             gedrink word
                            'n Persoon mag sy eie drank na die perseel bring, maar sal
                             'n kurkfooi betaal. Hierdie drank moet ook op die perseel
                             klaar gedrink word
                            Dit is onwettig om enige vloeistof soos water by die drank in
                             die bottel te gooi/ vervalsing/‘adulteration’/ verdunning van
                             drank is onwettig
                            'n Insolvente of ongereabiliteerde persoon kan nie 'n
                             dranklisensie kry nie
                            Die applikant / gade van die applikant mag nie ‘n kriminele
                             rekord hê nie                                                         M168
                            Applikant moet aan SARS se belastingwette voldoen                     F55
                                                                                (Enige 4)           (4)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                              17                              DBE/November 2023
                                    NSS – Nasienriglyne

6.2      6.2.1             •   Volg die resep noukeurig
                           •   Gebruik goeie kwaliteit produkte
                           •   Akkurate afmetings van bestanddele is belangrik/ gebruik ‘n
                               sopiemaat/’tot measure’ 
                           •   'n Skemerkelkie met room, vrugtesap of eier moet geskud
                               word
                           •   Moenie die mengfles te vol maak nie 
                           •   Maak seker dat die mengfles behoorlik geseël is
                           •   Moenie drankies met gas skud nie
                           •   Ys moet helder en skoon wees 
                           •   Bedien in verkoelde glase
                           •   Plaas die ys in die glas/ mengfles 
                           •   Skud goed/ skud van links na regs/skud vir ongeveer 10
                               sekondes 
                           •   Maak mengfles versigtig oop om morsing te voorkom
                           •   Gebruik ‘n siffie wanneer die drankie geskink word                      M160
                           •   Moenie die glas oorvol maak nie                                         F65-
                           •   Voltooi deur die garnering (strooitjie, kersie, ens.) by te sit         66
                                                                                  (Enige 5)             (5)
6.3      6.3.1       (a)       Mev. F Roux                                                             M193
                                                                                                        F35-
                                                                                                        36
                                                                                                        (1)
                     (b)       Mev. A Brand                                                            (1)
                     (c)       Mnr. K Jabe                                                             (1)
         6.3.2                Die lokaal moet opgestel word volgens die organiseerder se
                               voorstelle
                              Skep 'n aangename/ontspanne/formele atmosfeer vir die
                               gaste
                              Kleurskema moet warm en verwelkomend wees
                              Die meubels moet duursaam en gemaklik wees
                              Ken die aantal covers/ gaste
                              Kies musiek wat die tema sal versterk/ nie te hard nie
                              Gebruik verskillende soorte beligting bv natuurlike
                               beligting/gedempte beligting/kerse
                              Verseker 'n gemaklike temperatuur/ nie te koud of te warm
                               nie
                              Die kamer moet goed geventileer wees
                              Mooi plante in die agtergrond
                              Die interieur en dekor/blomme moet pas by die tema van die
                               funksie/ verseker dat die dekor saamsmelt
                              Plaas die tafels en stoele so dat dit maklike beweging
                               vergemaklik
                              Plaas tafels en stoele in lyn/rangskik dit in ‘n patroon
                              Maak seker dat die tafels en stoele nie wikkel/ gelyk staan
                              Verseker dat jy genoeg tafels, stoele, eetgerei, breekware               M170
                               en glase het                                                            F30-
                              Verseker dat die lokaal en apparat skoon is                             31
                                                                                  (Enige 5)             (5)

Kopiereg voorbehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Gasvryheidstudies                              18                             DBE/November 2023
                                    NSS – Nasienriglyne

         6.3.3                Die Maître d hotel/ hoofkelner moet binne 30 sekondes
                               oogkontak maak met nuwe gaste 
                              Maître d hotel groet gaste op 'n professionele manier/ hoflik/
                               vriendelik/ verwelkomend
                              Maak oogkontak
                              Kontroleer die bespreking/ vra of hulle bespreek het/
                               Bevestig die naam van die gasheer
                              Maître d hotel stel gaste aan hul kelner voor
                              Die kelner groet vriendelik 
                              Moenie die gaste by die deur laat nie, vra hulle om jou te
                               volg/wys die gaste waar hulle tafel is
                              Spreek die gasheer in sy voorkeurtaal aan/ addresseer die
                               gaste as Mnr of Mev/op hul van soos wat dit in die
                               bespreking staan                                                  M190
                              Indien die Maître d’ hotel nie beskikbaar is nie kan ‘n Kelner/    F34
                               bestuurder instaan en die gaste ontvang (Enige 4)                  (4)

6.4                Wees hoflik en vriendelik sonder om familiêr te wees/ wees
                    professioneel 
                   Wees behulpsaam, maar moenie op flirtasie reageer nie
                   Vra hulle beleefd om te stop
                   Bedien die maaltyd so gou as moontlik
                   Vra die maître ď hôtel of bestuurder om te help
                   Kry 'n ander kelner van die teenoorgestelde geslag om die tafel te
                    bedien
                   Indien die gas aanhou kan hy/sy gevra word om te gaan
                   Indien die gas weier kan sekuriteit geroep word om die gas uit die            M185
                    restaurant te vergesel                                                       F41
                                   (Enige 3)                                                      (3)
                                                                                                  [30]

                                                                    TOTAAL AFDELING D:            60
                                                                        GROOTTOTAAL:              200

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Hospitality Studies Nov 2023 Afr](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2023-afr/8998030b-42e0-46f8-961f-6a5e90c0dba4) — Hospitality Studies · QP · 2023 · Afr
- [Hospitality Studies Nov 2023 Eng](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2023-eng/0a8d29f0-8c1a-4631-915f-d4f87b4fafca) — Hospitality Studies · QP · 2023 · Eng
- [Hospitality Studies Nov 2020 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2020-memo-afr/9ea87a18-3b42-43a7-b421-818ca72d40e8) — Hospitality Studies · Memo · 2020 · Afr
- [Hospitality Studies Nov 2020 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2020-memo-eng/87677332-bbd7-4c07-b16d-6103bf60e26e) — Hospitality Studies · Memo · 2020 · Eng
- [Hospitality Studies Nov 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-hospitality-studies-2019-nsc-november-exam-memorandum-english/59e29e54-3bfd-4d9d-857f-ef698a3a9024) — Hospitality Studies · Memo · 2019 · Eng
- [Hospitality Studies Nov 2018 FINAL Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2018-final-memo-eng/4cdf167c-e681-44bc-a84c-fa83d2c48fd0) — Hospitality Studies · Memo · 2018 · Eng

## More from Grade 12 Hospitality Studies

- [Gr 12 Hos Stu ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-hos-stu-atp-2023-24/4e9030f8-f7e2-4194-b34d-54503b168619) — ATP
- [Hospitality Studies May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-may-june-2025-eng/99e20a4e-9fa1-4a1a-9994-1ad55925edbd) — QP · 2025 · Eng
- [Hospitality Studies Nov 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-hospitality-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper/55490c75-abb8-4b8d-8bd0-9317ccd8b064) — QP · 2025 · Eng
- [Hospitality Studies Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-hospitality-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper/bd012d04-38d3-472c-aabe-d1bf858380e9) — QP · 2025 · Afr
- [Hospitality Studies Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2024-afr/7a21e6ec-19c9-4f3b-bc1d-ef0ef2999d2a) — QP · 2024 · Afr
- [Hospitality Studies Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/hospitality-studies-nov-2024-eng/3419e83b-be9c-4195-8115-efa7a93b1fcb) — QP · 2024 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
