# isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 QP

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC Supplementary Exam 2017, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-feb-march-2017/71636cb6-fbd1-41da-a188-8ef906379295
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2017 QP](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-feb-march-2017/71636cb6-fbd1-41da-a188-8ef906379295)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2017 · isindebele. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-feb-march-2017-memo/06ffae4d-f754-4399-9233-acc72bdad880) — Memo · 2017 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          NATIONAL
                                     SENIOR CERTIFICATE

                                         IGREYIDI 12

             ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)

                                    FEBHERBARI/MATJHI 2017

IMITLOMELO: 80

ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-12.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1      2              DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                    NSC

YELELA

1.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, kanye NESIGABA C.

          ISIGABA A:        Ukufunda nokuzwisisa                             (30)
          ISIGABA B:        Ukurhunyeza                                      (10)
          ISIGABA C:        Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi.   (40)

2.        Phendula YOKE imibuzo.

3.        Funda YOKE imiyalo onikelwe yona ngokuyelela okukhulu.

4.        Thoma ISIGABA ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

5.        Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.

6.        Tlola iinomboro zemibuzo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

7.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A: Imizuzu ema-50
          ISIGABA B: Imizuzu ema-30
          ISIGABA C: Imizuzu ema-40

8.        Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.

9.        Peleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako.

10.       Tlola kuhle ngesandla esibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1    3           DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                  NSC

ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA

UMBUZO 1

Phendula imibuzo engaphasi kwetheksthi eku-1.1 nengaphasi kwesithombe esiku-1.2.

1.1       Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI A

                               UKUPHEPHA EENDAWENI ZOKUDUDA

          Ngesikhathi sakaKresmusi namkha ngamaholideyi wokuphumula nakuvalwe
          iinkolo, imindeni eminengi nabangani bathatha amakhambo bayokuvakatjha.
          Iimvakatjhi ezinye zivela eenarheni zangaphandle kweSewula Afrika
          ukuzokubona iindawo ezimagugu nobuhle benarhakazi yekhethu khulukhulu
          ngesikhathi sehlobo. Iimvakatjhi zithabela umfuthumela welanga, ubuhlaza 5
          benarha obuzele ngemithi namathuthumbo ahlukahlukeneko akghabisa iphasi
          lekhethweli.

          Ngebanga lomtjhiso odluleleko okhona ephasini abantu abanengi bathanda
          ukuya eendaweni zokulala ezinamadamu wokududa ngombana kungenye
          yeendlela zokupholisa nokuthabulula umzimba. Abanye bafikela emahotela 10
          aseduze nelwandle ukwenzela bona bakwazi ukududa nasele kutjhisa khulu.
          Abantu abakhamba nabentwana kuqakathekile bona bawahlakaniphele
          amanzi. Esikhathini esinengi ufumana ikhambo labo lingafiki ekugcineni
          njengombana bekuhleliwe, ngonobangela weengozi ezibangwa bentwana
          abakghanywa mamanzi nabadudako. Nalabo abanamadanyana wokududa 15
          ngemuva kwezindlu, nabo kufanele bona bayitjheje indaba yamanzi. Indawo
          yokududa ekhaya ayikantjelwe ukuze abentwana bangakghoni ukungena
          ngaphandle kwesizo labazali. Indawo leyo kufanele ingakantjelwa kwaphela
          kodwana ifakwe nesikhiya esine-alamu. Lokha nabadudako akuhlale
          kunomuntu omkhulu obatlhogomelako ngaso soke isikhathi nanyana kesinye 20
          isikhathi uthola bonyana umuntu loyo uyabhalelwa kumsiza umntwana
          ngombana naye angakwazi ukududa.

          Kukhona neendawo ezakhelwe umphakathi zokududa, nakhona ababelethi
          abangathumeli abentwana bayokududa bodwa. Ababelethi babo abakhambe
          nabo nanyana kukhona ababekiweko bona babasize. Okhunye okuqakatheke 25
          khulu kukobana ababelethi bafundiswe ngesizo lokuthoma bakwazi ukusiza
          abentwababo nakungenzeka bawele ngemanzini. Abanye ababelethi
          bathengela abentwababo amatjhubhu wokududa bona badude ngawo.
          Amatjhubhu la akakenzelwa ukufundisa umntwana ukududa kodwana
          ngewokudlala ngemanzini lokha umntwana nasele akwazi ukududa. 30
          ISwimming South Afrika (SSA) iveze bona amaphesende ama–60
          wabentwana abangaphasi kweminyaka elitjhumi nahlanu bakghanywa
          mamanzi emadanyaneni wokududa wemakhaya, emilanjeni, echibini
          nemadamini. Ukukghanywa mamanzi kwenzeka msinyazana begodu
          ungakatjheji. Ebentwaneni abancani kuthatha imizuzwana engaba ma-20 35
          kanti emntwini omdala umzuzu munye kwaphela bona ahlongakale.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1      4                   DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                    NSC

          Kesinye isikhathi uthola bona abantwana besikolo bathethe ikhambo
          lokuvakatjhela ezinye zeendawo ezinamadamu wokududa. Abentwanaba
          nabafika eendawenezi bathaba khulu bangabe basakghona ukuzibamba
          baziphosele ngemanzini kungakatjheji muntu. Ngokuphazima kwelihlo kuvele 40
          ingozi omunye wabentwana akghanywe mamanzi. Eendaweni zokududa
          zomphakathi kunemithetho ebekiweko ekufanele ilandelwe ngabadudako.
          Umuntu kufanele angadudi yedwa, angeqeli ngemanzini ngehloko ngombana
          lokho kungamphula intamo. Amadamu wokududa awatjhingi ngokulinganako.
          Amadamu la kanengi bayawatlola bona ukusuka ngaphezu kwamanzi ukuya 45
          phasi amamithara angangani.

          Ukuya ngerhubhululo elenziwe ngabakwa-Swim Alive babike bona
          abentwana abathathu eSewula Afrika bakghanywa mamanzi qobe mnyaka.
          Hlangana nalabo abahlanu bakhona abathikamezeka ngokomkhumbulo.
          UmNyango      wezemiDlalo      nokuziThabisa     eGauteng     uhlanganyele 50
          neenhlangano ezimbili i-Swimming South Africa (SSA) nehlangano
          ye-Regional Federations wathoma ihlelo elibizwa bona yi-Learn- to- Swim
          Water Safety ngebanga lesibalo esiphezulu sabentwana abakghanywa
          mamanzi. Ihlelweli lifundisa umphakathi ngeendlela ezintathu zokuphepha.
          Yokuthoma ufundiswa ukududa, yesibili iphathelene nendlela yokuphepha 55
          emanzini bese yesithathu kungenela isiqhema esithuthukisa zokududa.

          Nakezinye iinarha indaba yokududa iqalwe ngelihlo elibukhali. Ngomnyaka
          we-1998 umbanduli wezokududa we-Australia uLaurie Joseph Lawrance
          wasungula ihlangano ebizwa bona yi-Kids Alive. Kilehlangano kunamahlelo
          amahlanu wokufundisa abentwana ngezokuphepha emanzini ebizwa bona        60
          yi-Do the five okuziimfundo ezihlanu ekufanele uzazi mayelana nokwehlisa
          izinga labentwana abancani abakghanywa mamanzi ekulisa. Koke lokhu
          kwenzelwa ukuphephisa iimpilo zabentwana nabadudako.

                                              [Ithethwe ku-Inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]

          1.1.1        Ngikuphi evane kwenziwe mindeni eminengi ngesikhathi
                       samaholideyi kaKresimusi ukuya ngetheksthi engehla?                              (1)

          1.1.2        Mangaki amaphesende wabentwana abakghanywa mamanzi
                       eendaweni ezisemakhaya eSewula Afrika ukuya ngehlangano ye-
                       SSA.                                                                             (1)

          1.1.3        Rhunyeza ngephuzu ELILODWA isizathu esenza bona abantu
                       nabavakatjhako bakhethe lapha kuneendawo zokududa.                               (2)

          1.1.4        Tlola  amagama     weenhlangano     ezimbili  ezihlanganyele
                       nomNyango wezemiDlalo nokuziThabisa kezokududa.                                  (2)

          1.1.5        Rhunyeza ngephuzu ELILODWA lokho okusehlelweni lokufundisa
                       umphakathi le-Learn to Swim Water safety.                                        (2)

          1.1.6        Ucabanga bona kuyokusiza ngani ukufaka i-alamu edamini
                       lokududa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                   (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                             Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1     5              DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                   NSC

          1.1.7        Ucabanga bona ungabayini umphumela nange abafundi
                       bangaliswa badlale imidlalo nakutjhisa khulu? Ipendulwakho ayibe
                       maphuzu AMABILI.                                                         (2)

          1.1.8        Khetha ipendulo engasiyo kezilandelako.
                       Amadamu bayawatlola bona ukusuka ngaphezu kwamanzi ukuya
                       phasi amamithara angangani ukwenzela bona:

                       A    Umuntu angadudi lapha kutjhinga khulu.
                       B    Ukwenzela bona umuntu angadudi lapha amanzi amanengi
                            khulu.
                       C    Umuntu adude nanyana asele utjwala.
                       D    Umuntu ozokududa adudele ehlangothini elilingene ubude
                            bakhe.                                                              (2)

          1.1.9        Ingabe ngikuphi okhunye okungakavezwa etheksthini okungenziwa
                       babelethi ukuze bakwazi ukusindisa umntwana okghanywe
                       mamanzi?                                                                 (2)

          1.1.10       Ucabanga bona uyini unobangela wokobana umuntu okghanywe
                       mamanzi ahlongakale msinya kangaka?                                      (2)

          1.1.11       Isenzo sombanduli wezokududa we-Australia uLaurie Joseph
                       Lawrance sokusungula ihlangano ebizwa bona yi-Kids Alive
                       kusitjelani ngaye? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                  (2)

          1.1.12       Nabe unguNgqongqotjhe wezeFundo ngikuphi ebewungakwenza
                       eenkolweni ukwenzela bona uphungule isibalo sabentwana
                       abakghanywa mamanzi.                                                     (2)

          1.1.13       Coca      uveze    amazizwakho     ngegadango       elingathathwa
                       ukuthuthukisa zokuphepha eendaweni zokududa ezakhelwe
                       umphakathi, khulukhulu nakuqaliswa ngehlangothini lezomthetho.           (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1    6            DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                  NSC

1.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI B

                                                            [Sithethwe ku-www.images.com]

          1.2.1        Hlathulula  bona      kwenzekalani   esithombeni     esingehla.
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                   (1)

          1.2.2        Ngokurhunyezweko tlola bona uyini umsebenzi womuntu ohlezi
                       epumulweni yesithuthi esivezwe esithombeni esingehla.                  (1)

          1.2.3        Ucabanga bona kumbono omuhle nofana omumbi bona isithuthi
                       esisesithombenesi sivuleke phezulu?                                    (2)

          1.2.4        Tshwaya ngelihlo elibukhali ubujamo bezomnotho babantwaba
                       abaseentulweni ezingaphakathi kwesithuthi.                             (2)

                                                         IMITLOMELO YESIGABA A:               30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1      7                   DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                    NSC

ISIGABA B: UKURHUNYEZA

UMBUZO 2

Fundisisa itheksthi elandelako bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona.
IMIYALO:
1.   Ngamagama angadluli kwama-60, rhunyeza uveze amaphuzu ali-7 ngeendlela
     ekufanele uzilandele nawutjala ingadi
2.   Nombora imitjhwakho kusukela kowoku-1 bekufike kewe-7.
3.   Umutjho ngamunye owutlolako awube nomqondo owodwa opheleleko.
4.   Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
5.   Sebenzisa amagamakho, ungabuyeleli utlole njengombana kutloliwe etheksthini
     ngombana uzokulahlekelwa mitlomelo.
6.   Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.
ITHEKSTHI C

              IINDLELA EKUFANELE UZILANDELE NAWUTJALA INGADI
Intengo yokudla ikhuphuke khulu. Sifanele sibe neengadi emakhaya neenkolweni
ukwenzela bona songe imali. Umbuso uyakhuthaza nawo bona umphakathi neenkolo
zibe neengadi. Kuneendlela ezilula ezingalandelwa nawutjala ingadi. Kufanele uthole
ilwazi bona ngiziphi iintjalo ezitjalwa ngeenkathi ezahlukeneko zomnyaka. Ufanele
ukhethe indawo lapho uzokutjala khona. Akukakateleleki bona uthenge izinto
zokuvundisa ihlabathi kodwana zitholele umsuqwa ebantwini abakhulisa ifuyo
enjengeenkukhu, iimbuzi, izimvu neenkomo bese uvundisa ngawo ngaphambi kobana
utjale.
Iphenduphendule ihlabathakho wenzele bona umsuqwa ungenelele engadinakho.
Ungakhethi ukutjala into ngombana uyithanda kodwana khetha iintjalo ezimila kuhle
endaweni yangekhenu. Ungazitholi utjala i-avokhado kanti indawo leyo ayikayilungeli.
Tjala-ke nasele ubona bona ingadakho ivundile kodwana uyelele bona imirorho
neenthelo ozitjalako ngezesikhatheso somnyaka.
Isomiso sibhokile eSewula Afrika nanyana kunjalo uyobe ufana nesambana sona
esemba umgodi sangawulala nange utjala ingadi kodwana ungayitheleleli. Ithelelele
ngamanzi alingeneko ingadakho. Ungasebenzisa namanzi ohlanze ngawo izambatho
ukuthelelela ngaphandle kwalawo anesithambisi sezambatho esifana ne-Jik. Kufanele
uthelathele iinhlahla zokubulala iinunwana neembungu ezithanda ukudla iintjalo.
Ziyatholakala eentolo ezithengisa iinsetjenziswa zokulima. Kusukela lapho nawe
uzokubalwa hlangana nabantu abayithuthukisako inarha eSewula Afrika ngombana
sekuveziwe kanengi bona izinga leentjalo lehlile enarheni le.
Nasele uvuna kuqakathekile bona ubeke imbewu wenzele bona ungasayokuthenga
esikhathini esizako. Isikhangiso somvumi weengoma ezithinta ihliziyo walokha
ugubudu asadla ubulongwe uSipho Hotstix Mabuza uthi; ‘Akukaqakatheki ukuba nento
ethileko, kodwana kukobana wenzani ngayo’. Lokhu kuveza tjhatjhalazi bona wabele
nabanye ilemuko lokuba nengadi. Kazi uyobe ufake isandla ekuthuthukiseni inarha
yeSewula Afrika.
                                              [Ithethwe ku-Inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]

                                                               IMITLOMELO YESIGABA B:                   10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                             Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1    8              DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                  NSC

ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISO

Funda isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI D

                                                            [Sithethwe ku-www.images.com]

3.1       Tlola imibandela EMIBILI evezwe esikhangisweni esingehla.                            (2)
3.2       Tlola amagama abonakala angakudosa nange wena nomndenakho nifuna
          ukuthatha ikhambo lezokuvakatjha?                                                    (2)
3.3       Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.
          Ingabe ikulumo ethi; ‘Fika uzozibonela ngawakho’ itjho bona:

          A      Ubona sele ufikile ngeyakho indlela.
          B      Vakatjhela indawo le ubone okunengi.
          C      Nasele ufikile uyabonakala.
          D      Wafika maqangi ubona kuhle.                                                   (1)
3.4       Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana uveze umqondo wokulandula.
          Kungenwa ngeenkoloyi ezidosa ngemva nangaphambili.                                   (1)
3.5       Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO
          bese usekela isiqunto osithathako ngamaphuzu AMABILI.
          Umtloli wesikhangiso esingehlesi uwasebenzisile amaqhinga wokukhangisa
          esikhangiswenesi.                                                                    (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1            9                 DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                          NSC

3.6       Thatha isaga esithi, ‘Imbila yatlhoga umsila ngokulayezela’ esisetjenziswe
          esikhangisweni esingehlesi uzakhele wakho umutjho kuvele bona uyayazi
          ihlathululo yaso.                                                                               (2)
                                                                                                          [10]

UMBUZO 4: IKHATHUNI

Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI E

                                                                           [Sithethwe ku-www.images]

4.1       Tlola bonyana igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lakhiwe ngaziphi
          iinkhekhe zekulumo.
          Uhlala imini yoke ubukele umabonakude.                                                          (2)

4.2       Buyelela utlole           umutjho   ongenzasi    bese   utlola     isinciphiso   segama
          elithalelweko.
          Awuboni bona ngibukele iindaba?                                                                 (1)

4.3       Tlola bona isakhi esithalelweko emutjhweni ongenzasi siveza siphi isikhathi
          sesenzo?
          Ngiyibhadelile imadlanakho leyo.                                                                (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                               Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1        10             DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                      NSC

4.4       Khetha ipendulo enembako kezilandelako.
          Umabonakude uthathwa ngombana umnikazi angakabhadeli.
          Isenzo esithalelweko emutjhweni ongehla siveza ipambosi:

          A       Yokwenzela
          B       Yokwenzisisa
          C       Yokwenziwa
          D       Yokwenzeka                                                                       (1)

4.5       Ingabe isakhi esithalelweko emutjhweni ongenzasi sinikela muphi umqondo?
          Ngizoyibhadela imadlanakho leyo.                                                         (1)

4.6       Khetha isihlanganiso kezingeembayaneni uhlanganise imitjho engenzasi kube
          mumutjho owodwa.
          Indoda ayikayi emsebenzini. Indoda ihlezi ngekumbeni yokuphumula.
          (Begodu, kodwana , nanyana, ngombana)                                                    (2)

4.7       Tshwaya ngelihlo elibukhali ukusetjenziswa kwetshwayo lokubabaza elivela
          ekulumeni yendoda ethwele umabonakude ekhathunini engehla le.                            (2)
                                                                                                   [10]

UMBUZO 5:
5.1       Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI F

          UMthimunye uyise kaMfulathelwa wakghona ukuletha umehluko emndenini
          wekhabo neemphakathini wekhabo. Yena nomndeni wekhabo umbuso
          wababuyisela inarha yekhabo esemaplasini weBethal. Waphumelela bona
          athenge iinkomo, izimvu, iimfarigi neenkukhu azise eplasini.

          Abantu abanengi bathola umsebenzi eplasini lakwaMthimunye, ukatsu
          akasalali eziko emzinabo. Umbuso wabasiza bona bathenge iintregere
          nokhunye kokulima. USoDlhamaga watjala isimu yamabele neyesiphila.
          Indodanakhe uMfulathelwa kwamsiza khulu lokho ngombana uyise wakghona
          ukumbhadelela iimfundo zakhe zeyunivesithi.

          Yena nobuphetjhani bakwabo uNcema bakhomba ngophakathi ngombana
          uyise wabathengela ikoloyi yokuya esikolweni. UMfulathelwa utjhayela ikoloyi
          nabaya esikolweni. UNaBungela unina kaMfulathelwa yena akayithandi ipilo
          yedorobheni, uzihlalela eplasini afuye iinkukhu.

          5.1.1        Tlola igama     eliphikisana     nalelo   elithalelweko   emutjhweni
                       ongenzasi.
                       UMfulathelwa nobuphetjhani bakwabo bahlala bobabili.                        (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                        Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1      11              DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                    NSC

          5.1.2        Tlola igama LINYE esikhundleni sebinzana lamagama athalelweko
                       emutjhweni ongenzasi.
                       UMthimunye uthenge iinkomo, izimvu, iimfarigi neenkukhu eplasini
                       lakhe.                                                                     (1)

          5.1.3        Tlola umutjho ongenzasi ube yikulumo engakanqophi.
                       Umalume    uthi;     ‘Mina    nomndenami      siqatjhiwe    eplasini
                       lakwaMthimunye’.                                                           (2)

          5.1.4        Ingabe isakhi esithalelweko emutjhweni ongenzasi sinikela muphi
                       umqondo.
                       USoDlhamaga watjala isimu yamabele neyesiphila.                            (2)

          5.1.5        Khetha ipendulo enembako kezilandelako.
                       Amagama athalelweko emutjhweni ongenzasi ahlathulula bona:
                       UNcema nomnakwabo bakhomba ngophakathi.

                       A    Bafika phakathi bakhomba
                       B    Bahlala kamnandi
                       C    Bafunda kuhle khulu
                       D    Batjhayela kamnandi                                                   (2)

          5.1.6        Buyelela umutjho      ongenzasi    kodwana      uthome     ngegama
                       elithalelweko.

                       UMfulathelwa utjhayela ikoloyi nabaya esikolweni.                          (2)

          5.1.7        Thatha igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi ulisebenzise
                       emutjhweni ozakhele wona kodwana kuvele ihlathululo ehlukileko.
                       USoDlhamaga utjale isimu yamabele.                                         (2)

          5.1.8        Thatha isaga esithi, ‘Ukatsu ulele eziko’ esisetjenziswe etheksthini
                       engehla le uzakhele wakho umutjho kuvele bona uyayazi
                       ihlathulula yaso.                                                          (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                       Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P1      12                DBE/Febherbari-Matjhi 2017
                                                    NSC

5.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI G

                                                             [Sithethwe ku-www.images.com]

          5.2.1        Tlola isinciphiso segama elithalelweko emutjhweni ongenzasi.
                       Abentwana besikolo umfundisi ubanikele umsebenzi wephrojekthi.               (1)
          5.2.2        Buyelela utlole umutjho ongenzasi ube sesikhathini esizako.
                       UThemba ulalele abantwana ababili nabathula isifundo.                        (1)
          5.2.3        Buyelela utlole umutjho ongenzasi        bese     ulungise      iimphoso
                       ezikhona ukwazi ukufundeka kuhle.
                       UCelia baqale eqadi akabezwa nakakhulumako.                                  (2)
          5.2.4        Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana               kuthi     isenzo
                       esithalelweko siveze ipambosi yokwenzisisa.
                       Abentwana     besikolo     balalela   umfundisi     nakabafundisako
                       ngetlasini.                                                                  (2)
                                                                                                    [20]
                                                             IMITLOMELO YESIGABA C:                 40
                                                                         INANI LOKE:                80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-feb-march-2017/747214c0-4c04-46cb-9124-e09bf7565780) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-feb-march-2017/e6545642-4932-4ddb-a27f-87c3c58a0570) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017/5e4bc540-a49b-46cb-982b-0ccda6327037) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2017/30cfb73c-d32d-418e-8ea9-9c540a8a686a) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-feb-march-2017-memo/d170e461-41b5-438d-8bb9-4615d14305d4) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-feb-march-2017-memo/0bdcae8e-3b58-4cb0-b1f9-58418470d1bd) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
