# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2015, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-june-july-2015/06ccc753-f6dc-4736-bbf9-86d098a6c817
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-june-july-2015/06ccc753-f6dc-4736-bbf9-86d098a6c817)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isindebele. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P1 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-june-july-2015-memo/de5fd348-512f-4edc-ad9a-96698050f155) — Memo · 2015 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                     SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)

                                                2015

                                                                           IMITLOMELO: 80

                                                                    ISIKHATHI: ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-13.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1      2                         DBE/2015
                                                   SCE

YELELA

1.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, kanye NESIGABA-C.

          ISIGABA A:        Ukufunda nokuzwisisa                      (30)
          ISIGABA B:        Ukurhunyeza                               (10)
          ISIGABA C:        Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa
                            kwelimi                                   (40)

2.        Phendula YOKE imibuzo.

3.        Funda YOKE imiyalo onikelwe yona ngokuyelela okukhulu.

4.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

5.        Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.

6.        Tlola iinomboro zemibuzo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

7.        Tjhiya umuda owodwa ngemva kwaleyo naleyo pendulo.

8.        Tlola kuhle ngesandla esibonakalako.

9.        Peleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako.

10.       Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-50
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-30
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-40

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1    3                           DBE/2015
                                                 SCE

ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA

UMBUZO 1

Phendula UMBUZO 1.1 kanye NOMBUZO 1.2.

1.1       Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTI A

               YELELA IINQUNTO OZITHATHAKO NAWUTHOMA UKUSEBENZA

          Kunekulumo ethi; ifundo silodlhelo sepumelelo. Nawusafundako uvamise
          ukubona ngathi mhlana usebenzako sewufikile epumelelweni, kanti
          akusinjalo. Nawuthoma ukusebenza kulapha ipilo ikubuza khona bona
          ungubani? Lokhu kufakazelwa nanguMongameli wokuthoma wombuso
          weDemokhrasi enarheni yeSewula Afrika uDorhodera Nelson Mandela
          nakathi, 'Umuntu nakaqeda ukukhwela intaba, ufumana bona kusese nezinye
          izinto ezinengi ekufanele azikhwele.'

          Le yindoda eyahlala iminyaka neminyaka ejele ilwela ikululeko. Kwamfanela
          bona athathe iinqunto. Ilutjha elinengi livamise ukuthoma ukusebenza kube
          emakhaya wabo akunanto ebangasiza ngayo. Ababelethi bakho nanoma
          bangaba babantu abazijameleko kodwana kufanele ukwazi ukuzithathela
          iinqunto ezihlakaniphileko begodu nokusebenzisa kuhle imali.

          Kuqakathekile bona uqunte ukobana uyokuhlalaphi begodu uyokukhamba
          ngani nawuya emsebenzini. Abantu abanengi kunokobana basebenzise
          iinthuthi zomphakathi, into efika qangi eengqondweni zabo kuthenga ikoloyi.
          Ufanele uhlole izinto ezimbadlwana nawuthatha isiqunto sokuthenga ikoloyi.
          Ufuna ikoloyi enjani begodu uzokukghona ukuyibhadela na? Umuntu uthenga
          umhlobo wekoloyi ozokwenza bona abangani bakhe bambuke. Akufuneki
          bona ube ngukarekwana ngombana ungagcina ufana nomuntu ombethe
          amanyathelo abizako kodwana aminyako.

          Iindleko zekoloyi akusiyimali yokuyibhadela inyanga nenyanga kwaphela.
          Kufanele ukhumbule bona ikoloyi ikhamba ngepetroli, ifanele ibe netjhorensi
          ezokusiza ukuyilungisa begodu kufanele inande ibuyiselwa egaratjhi
          iyokuhlolwa bona isese sebujameni obuhle na? Kuqakathekile bona uthenge
          ikoloyi ozokukghona ukuyibhadela kanye nezinye iindleko zayo zangeqadi.

          Ukukhetha indawo yokuhlala nakho kungesinye seenqunto ezinzima. Woke
          umuntu ufisa ukuhlala eduze nalapha asebenza khona. Kuyadingeka bona
          ucabange bona ufuna ukuhlala wedwa nofana ukuhlanganyela nabanye na?
          Indawo nawuhlala kiyo uwedwa iyabiza kanti ibuye ibize khulu nangabe
          ikamuru lakho linendlwana yokuzithumela ngaphakathi. Ufanele ukhuphe
          amehlo enyameni nawukhetha indawo yokuhlala. Obunye ubutjhapha
          obenziwa babantu abasese batjha abasebenzako kuhlala emqatjhweni
          ipilwabo yoke. Umuntu kufanele athenge indawana ezoba ngeyakhe nanoma
          ingaba yindlwana elifledzi yekamuru linye. Iinsetjenziswa zetheknoloji nazo
          ziba ziindingo. Nawuthatha isiqunto sokuthenga umtjhiningqondo ophathwako
          nofana umaliledinini ufanele ucabange kabili kathathu.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1           4                                    DBE/2015
                                                        SCE

          Nawufuna umaliledinini cabangisisa bona izinto ezinengi ezikumaliledininapho
          uyazidinga na? Nawumumuntu othintana nabantu ngokubadosela
          nokuthumela imilayezo kwaphela, akunasidingo bona uthenge umaliledinini
          othatha iinthombe nosebenzisa i-inthanethi. Okhunye okubonakala
          kubuhlakaniphi besikhatjhana ngakelinye ihlangothi kubudlhayela basafuthi
          kuthenga iinsetjenziswa lezi ngesikolodo kunokuzithenga ngekhetjhi.
          Umaliledinini umbhadela ngokubuyelelwe kabili nawumthatha ngesikolodo.
          Udinga nokobana utjheje bona ikontraga oyitlikitlileko yokubhadela ngenjani.
          Umuntu obhadela umaliledinini angawuthengeli umoya ngaphambi kobana
          athintane nabantu uvamise ukobana nakathola isitatimende sokubhadela
          ekupheleni kwenyanga azifumane abambe ongenzasi.

          Izambatho zimraro omkhulu ebantwini nawungakghoni ukuthatha iinqunto.
          Siyathanda bona sibonakale bona siyasebenza khulukhulu ngezambatho.
          Nawuthanda ukubukwa ngendlela ombatha ngayo ungazifumana usichaka
          esifanelwako. Umnyaka nomnyaka kuba nefetjheni embathwako.
          Imihlangano yemindeni neminyanya minengi, nawumumuntu othanda
          izambatho khulu ugcina uthenga izambatho ezitja zokuya emnyanyeni
          omunye nomunye oya kiwo. Okudanisako kukobana ekasini lakho zikhona
          izambatho ezihle nezingakufanela ongaya ngazo ebantwini. Angisakhulumi-
          ke nangabe uthenga izambathwezo ngesikolodo uzozifumana sele uvele
          ngehloko hlangana neenkolodo zezambatho.

          Ikulumo ethi; uphila kanye ayitjho bona uhlale uzithabisa ngaso soke isikhathi.
          Nawufuna ukuyozithabisa, hlola qangi bona isikhwama sakho sijame njani.
          Ufanele uyikhethe iminyanya enababhini nabanandisi oya kiyo ungayi
          ngabangani. Kunokuya endaweni ethize uyozithabisa kungabe kube ngcono
          bona uzimemele abangani bakho nizilalelele umbhino loyo ekhaya. Uyobe
          ubulunge imali yokungena emnyanyeni lowo, iindleko zokukhamba nokudla
          obewuyokudla lapho.

          Ituthuko nawusebenzako ilethwa ziinqunto ozithathako. Nakungenzeka bona
          uthathe iinqunto ezikungenise eenkolodweni, funa isizo. Landela ikulumo
          kaDorhodera Nelson Mandela ethi, 'Ipumelelo ayilethwa kukobana angeze
          wawa epilweni kodwana ithi ungawa uvuke uzithathe.' Umuntu ufunda
          ngemitjhapho ayenzileko.

                                                 [Ithethwe ku-Inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]

          1.1.1      Tlola izinto EZIMBILI okufanele uzenze nawuthoma ukusebenza.                         (2)

          1.1.2      Tlola iinqunto EZIMBILI ezibonakala ziqakatheke khulu nawuthoma
                     ukusebenza.                                                                          (2)

          1.1.3      Tlola ubutjhapha obuvezwe etheksthini obenziwa babantu abasese
                     batjha abasebenzako. Tlola iphuzu ELILODWA.                                          (2)

          1.1.4      Rhunyeza ngamaphuzu AMABILI ezinye izinto eziziindingo zekoloyi
                     ozokuqalana nazo, ngaphandle kwemali ozoyibhadela qobe
                     ngenyanga.                                                                           (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                               Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1    5                             DBE/2015
                                                 SCE

          1.1.5      Ngokuya kwetheksthi kubayini ungakafaneli bona njalo nje uthenge
                     izambatho ezitja?                                                     (2)

          1.1.6      Umuntu oba ngukarekwana nakathenga ikoloyi ugcina afana
                     nomuntu ominywa manyathelo. Sekela isitatimendesi ngephuzu
                     ELILODWA.                                                             (2)
          1.1.7      Kubayini kuqakathekile bona uthenge indawana ibe ngeyakho
                     kunokobana uqatjhe? Tlola iphuzu ELILODWA.                            (2)

          1.1.8      Hlathulula unobangela owenza bona umuntu othanda ukubukwa
                     ngendlela ambatha ngayo agcine sele kuthiwa usichaka
                     esifanelwako. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                        (2)

          1.1.9      Kubayini kungasisiqunto esihlakaniphileko ukuthenga umaliledinini
                     onezinto ezinengi ongazisebenzisiko? Sekela ipendulwakho
                     ngephuzu ELILODWA.                                                    (2)

          1.1.10     Umuntu nakasebenzako nokho kuyadingeka bona azithabise.
                     Sekela isitatimendesi ngephuzu ELILODWA.                              (2)

          1.1.11     'Nawusebenzako ituthuko ilethwa ziinqunto ozithathako.' Vumelana
                     nofana uphikisane nesitatimendesi bese usekela ipendulwakho
                     ngephuzu ELILODWA.                                                    (2)

          1.1.12     Tshwaya wenabe ngekulumo kaDorhodera Nelson Mandela ethi,
                     'Ipumelelo ayilethwa kukobana angeze wawa epilweni kodwana ithi
                     ungawa uvuke uzithathe.' Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.         (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1      6                             DBE/2015
                                                   SCE

1.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI B

          I

                                                           [Ithethwe ku-www.images.com]

          1.2.1        Tlola igama lehlangano evezwe esithombeni etjheja ikambiso
                       yalokho okwenziwa ngilo osesithombeni?                                 (1)

          1.2.2        Khetha ipendulo ekungasiyo kezilandelako.

                       Lokhu okwenzeka esithombeni kuvamise ukwenzelwa kiyiphi
                       indawo?

                       A    Esikolweni
                       B    E-ofisini
                       C    Eholweni yomphakathi
                       D    Emakhaya ngendlini                                                (1)

          1.2.3        Ngimiphi imigomo ebekwe mThethosisekelo weSewula Afrika
                       efanele ilandelwe nakuzakukghonakala ukobana wenze lokhu
                       okusesithombeni. Tlola amaphuzu AMABILI.                               (2)

          1.2.4        Ingabe lokhu okwenziwa mumuntu ovezwe esithombeni esingehla
                       kuqakathekile bona umuntu akwenze nofana akukaqakatheki?
                       Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                                 (2)

                                                          IMITLOMELO YESIGABA A:              30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1    7                            DBE/2015
                                                 SCE

ISIGABA B: UKURHUNYEZA

UMBUZO 2

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngokwemiyalo onikelwe yona.

IMIYALO:

1. Ngamagama angadluli kwama-60, rhunyeza uveze amaphuzu ali-7 mayelana
   nokuqakatheka komndeni.
2. Nombora imitjhwakho kusukela kowoku-1 bekufike kewe-7.
3. Umutjho ngamunye owutlolako awube nomqondo owodwa.
4. Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
5. Sebenzisa amagamakho ngendlela ongakghona ngayo ungabuyeleli utlole
   okusesirhunyezweni.
6. Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo.

                                UKUQAKATHEKA KOMNDENI

Umndeni uqakatheke khulu epilweni yomuntu. Ukobana umndenakho mkhulu nofana
mncani kangangani lokho akukaqakatheki. Umndeni usisekelo sokukhula komuntu
kusukela alisana ababe ngokhamba ngedondolo. Umuntu uyakhula nanoma
angakhuliswa ngugogo, ngubamkhulu nofana iinhlobo. Kunesaga esithi; intandani
ehle ngumakhothwa ngunina kodwana nentandani imbala nayisese namanye
amalungu womndeni igcina ikhulile.

Emndenini kulapha abantu bafumana khona ithando. Kungebangelo umbuso
neenhlangano    ezizijameleko    zikhuthaza bona    abantwana      abalahliweko
nabanganababelethi bambelekelwe ukuze bathole ithando lomndeni. Isimilo sakhiwa
mndeni. Umma uMaya Angelou we-Amerika omtloli weencwadi, imbongi nomvumi uthi,
'Ukuthandwa mndenakho kwenza bona isimilo sakho sakheke. Uba namandla
wokuqalana neentjhijilo zangamalanga.'

Iinkolo zingakabi khona, abogogo bebaditjha neenzukulwani zabo ngantambama
bazithiyele iinolwana ezineemfundiso ezazisiza ukwakha isimilo. Umuntu ufunda izinto
ezimagugu wepilo emndenini njengokunakekela abanye abantu, ukuba nomusa
nokukhuthalela ukuhlala uthabile. Lokhu sikubona kanengi abantwana nabadlalako,
omunye uthi nakalimeleko agijimele emuntwini omdala bese uyathuliswa atjhejwe.
Abantwana bafunda ngezehlakalo ezinjalo ukunakekelana.

Omunye nomunye umuntu unemvelaphi yakhe. Kwala ngitjho ningaba sitjhaba
esisodwa kodwana, indlela esenza ngayo izinto emndenini iyahluka. Amasiko nekolelo
kwenza bona sihluke. Umndeni uqakathekile ukuze umuntu akghone ukwazi imvelaphi
yakhe. Woke umuntu uzizwa avikelekile nakanomndenakhe. Isana leenyanga
nawulitjhiya nomuntu elingamaziko, lithoma lilile okuyikomba yokobana lizizwa
lingakavikeleki.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1           8                                    DBE/2015
                                                        SCE

Umuntu mumuntu ngabantu, kungebangelo kanengi abantu baba nabangani. Ukobana
unabangani bamambala kubonakala nawusemrarweni.

Kunekulumo        eliqiniso   ethi; 'nawusemrarweni   abangani   baba    bancani'.
Nawusemrarweni isekelo ulifumana emndenini. Uba namandla wokuqalana nomraro
nawuthole isekelo lomndeni. Imindeni ngathi ingasekelana ngombana imindeni enepilo
izala isitjhaba esiphilileko.

                                                 [Ithethwe ku-Inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]    [10]

                                                                  IMITLOMELO YESIGABA B:                  10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                               Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1    9                   DBE/2015
                                                 SCE

ISIGABA C:        IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI

UMBUZO 3

Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

3.1       Ngimaphi amagama asetjenziselwe ukudosa abathengi esikhangisweni
          esingehla.                                                             (1)

3.2       Tlola imibandela EMIBILI etholakala esikhangisweni.                    (2)

3.3       Ngaphandle kwamagama adosa abathengi ngikuphi okhunye okungaletha
          ikareko lokuthenga umkhiqizo lo?                                       (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                      Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1    10                           DBE/2015
                                                 SCE

3.4       Khetha ipendulo enembako kezilandelako.

          Amagama asesikhangisweni esingehla           athi,   'UYAFUNA    UKULALA
          UBUTHONGO NJENGESANA'.

          Umkhangisi uwasebenzisele:

          A       Ukubawa abathengi.
          B       Ukunikela abathengi ilwazi.
          C       Ukudlelezela abathengi.
          D       Ukuncenga abathengi.                                                    (1)

3.5       Uyini umnqopho womkhangisi ngokutlola ngamagabhadlhela nangokunzima
          khulu inani lokuthenga umkhiqizo lo? Tlola iphuzu ELILODWA.                     (2)

3.6       Ngokuya ngesikhangiso esitlolwe ngehla okhangisako ufuna ukuthengisela
          abantu    abasebenzako     kwaphela.    Vumelana    nofana  uphikisane
          nesitatimendesi bese usekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                    (1)

3.7       Tshwaya ngelihlo elibukhali ikulumo esetjenziswe mkhangisi ethi, 'Uyokulala
          ubuthongo njengesana'. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                         (2)
                                                                                          [10]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1    11                          DBE/2015
                                                 SCE

UMBUZO 4

Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

4.1       Tlola bona isakhi esithalelweko emutjhweni ongenzasi sinikela wuphi
          umqondo.

          Umphathi wekhamphani uphendule wathi, 'Umdosiphambili wabasebenzi
          uthwele ihlokokazi, ayikho into ayicabangako ngaphandle kwemali.'              (1)

4.2       Tlola isifengqo esisetjenziswe emutjhweni olandelako.

          Umphathi wekhamphani le yimvu.                                                 (1)

4.3       Ingabe igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lisikhekhe bani sekulumo.

          Ikhampani le ijame nje kungebanga lenu.                                        (1)

4.4       Buyelela utlole umutjho olandelako kodwana ube yikulumo engakanqophi.

          Umphathi uthi, 'Mina anginayo imali engako.'                                   (2)

4.5       Funda umbuzo olandelako bese ukhetha ipendulo EYODWA enembako:

          Amagama athi, 'Ziinkabi ezidosako' atjho ukuthi iinsebenzi zekhamphani
          ekukhulunywa ngayo le:

          A    Zithanda imali.
          B    Zinghonghoyila khulu.
          C    Zivilapha khulu.
          D    Zisebenza ngamandla.                                                      (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1      12                            DBE/2015
                                                   SCE

4.6       Buyelela utlole umutjho olandelako kuthi esikhundleni sesaga esithalelweko
          ujamiselele ngehlathululo yaso.

          Mina ngibetjhwe mnganami, lingawa lidojwe ziinkukhu.                                (1)

4.7       Phendula umutjho ongenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese
          usekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.

          Ziinsebenzi ezenza ikhamphani irage kuhle beyiphumelele.                            (2)
                                                                                              [10]

UMBUZO 5

5.1       Funda itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.

          Inyanga kaSeptemba yinyanga yokugidinga isikhathi sesilimela. Ngiyo
          inyanga yokwamukela ihlobo. Namhlanje kungoMgqibelo uBathabile
          nabangani bakhe bayokugidinga ukuthwasa kwehlobo eZithabiseni Holiday
          Resort. Yafika idumela phezulu ikhumbi. Bazibiza ngaphakathi baphethe
          iinkhwamanqandisi ezizele swi neentulo zokuledlha. Bangenisana
          nabanandisi ababuya eemerlo emnyanyeni. Bafumana zibondiwe
          unombhenyani abindwa lithuli. Abantu bebahlezi ngeenqhenyana. Lithe
          naliyozifihla kunina ilanga bathoma ukuvuma ababhini abamenyiweko.

          Bagidinga kamnandi aboBathabile banaboNdlelehle bekwasa. Bebadinwe
          khulu balele etjanini. Bavuswa sililo sakaNdlelehle kanti uliliswa kukobana
          ulibele, inyama yatjha yaba msizi. UBathabile wathi 'Ncancabe, Ndlelehle
          ungalili awukenzi ngabomu'.

          5.1.1        Buyelela utlole umutjho olandelako kodwana ulungise iimphoso
                       zokupeleda.

                       Bangenisana nabanandisi ababuya eemerlo nabafika eZithabiseni.         (2)

          5.1.2        Buyelela utlole umutjho olandelako kodwana utlole iimvumelwano
                       ngendlela efaneleko.

                       AboBathabile usela iinselo amakhaza nabafika emnyanyeni.               (2)

          5.1.3        Zalisa iinkhala ngezenzukuthi ezifaneleko emitjhweni elandelako.

                       Inyama yatjha … ngombana aboBathabile bebazwelela ukulala
                       kamnandi etjanini obuhlaza …                                           (2)

          5.1.4        Tlola iinkhekhe zekulumo ezakhe igama elithalelweko.

                       UNdlelehle wabasela abangani bakhe inyama.                             (2)

          5.1.5        Tlola umutjho olandelako ube sesikhathini esizako.

                       Abantu bahlezi ngeenqhema.                                             (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P1          13                             DBE/2015
                                                       SCE

          5.1.6        Buyelela umutjho olandelako kuthi esikhundleni samagama
                       athalelweko utlole atjho okufanako nawo.
                       Lithe naliyozifihla kunina ilanga bathoma ukuvuma ababhini
                       abamenyweko.                                                               (2)
          5.1.7        Tlola umqondo omunyethwe lilimi elisetjenziswe emutjhweni
                       ongenzasi begodu utjho nokobana lelilimi lisetjenziswa nakwenze
                       njani.
                       UBathabile    wathi,      'Ncancabe,   Ndlelehle   ungalili   awukenzi
                       ngabomu.'                                                                  (2)
5.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          5.2.1        Buyelela utlole umutjho olandelako bese utlola isinciphiso segama
                       elithalelweko.
                       Abodade abasesithombeni iinhluthu zabo zidlekile.                          (1)
          5.2.2        Khetha ipendulo EYODWA kezilandelako.
                       Iinhluthu zidliwa yikhemikhali nezezeso zazo.
                       Igama elithalelweko emutjhweni ongehla libolekwe kiliphi ilimi:
                       A    lesiZulu.
                       B    lesiBhuru.
                       C    lesiNgisi.
                       D    lesiPedi.                                                             (1)
          5.2.3        Buyelela umutjho          olandelako   kodwana     uthome     ngegama
                       elithalelweko.
                       Umoya uphephula iinhluthu zikadade.                                        (2)
          5.2.4        Ingabe umutjho ongenzasi unebandlululo nofana unobuhlangothi
                       na? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.
                       Abantu abaphelelwa ziinhluthu bodade kwaphela.                             (2)
                                                                                                  [20]
                                                               IMITLOMELO YESIGABA C:             40
                                                                           INANI LOKE:            80

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P2 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-june-july-2015/7c9fae5e-dbb1-4395-9619-e9556d362448) — isiNdebele FAL · QP · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-june-july-2015/80250c5a-1824-4b1d-94ee-0ddcb96753a3) — isiNdebele FAL · QP · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2023/dc280f98-1c04-4f56-b75d-b182fbf46ff0) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2018/fee0d391-7872-4b8b-b919-b581b1dd9850) — isiNdebele FAL · QP · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017/5e4bc540-a49b-46cb-982b-0ccda6327037) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2016/7f8c50b0-ec33-45d0-a312-8e92c85c6b8b) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
