# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2017, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017-memo/b1f24c79-03d6-4ef0-b875-52390fbd8629
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017-memo/b1f24c79-03d6-4ef0-b875-52390fbd8629)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isindebele. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017/5e4bc540-a49b-46cb-982b-0ccda6327037) — QP · 2017 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA(FAL)

                                    IPHEPHA LOKUTHOMA(P1)

                                             2017

                                       IMEMORANDAMU

                                                                   IMITLOMELO: 80

                               Imemorandamu le inamakhasi ali-9.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                          Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1    2                                 DBE/2017
                                                SCE

ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA

UMBUZO 1

Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa

•     Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
      zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula
      okutjhiwoko/ukuzwisisa (iimphoso kumele zitjengiswe/zivezwe).
•     Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle
      kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha
      umqondo, ungajezisi.
      Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenzisiwe etheksthini
      begodu lifuneka ependulweni, lokhu kuzokwamukelwa.
•     Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka
      IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela
      nokusekelwa kwependulo kwaphela.

•     Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
      IQINISO/UMBONO.

•     Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho
      woke, tshwaya igama ekungilo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.

•     Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
      tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.

•     Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande.

•     Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
      elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.

1.1       1.1.1 Iqalene nesitjhijilo sokutlhogeka komsebenzi.                                 (1)

          1.1.2 Kade umuntu bekajama eyegeni yekhamphani nofana angene umuzi
                nomzana edorobheni abawe umsebenzi kodwana esikhathini sanje
                ufanele uthumele i-CV/imisebenzi eminengi itholakala ku-inthanethi .          (2)

          1.1.3 - Ungahlali esitulweni bangakakulayeli.
                - Ungatjhalazeli nabakubuza umbuzo.                                           (2)
                - Ungabi nento oyihlafunyako.
                (Yinye ipendulo kezingehla).

          1.1.4 Kufanele ufike ngaphambi kwesikhathi ukuze wehlise ivalo.                     (1)

          1.1.5 - Ibhethri lakamaliledininakho kufanele lihlale ligcwele.
                - Kufanele ube sendawaneni ethulileko.                                        (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1    3                                 DBE/2017
                                                SCE

          1.1.6 - Amakhophi weentifikedi zefundo.
                - Ikhophi kamazisi.
                - Incwadi ebufakazi bokobana uhlala kuphi.
                - Amakhophi weentifikedi zabonongorwana obathumbileko.
                (Zimbili iimpendulo kezingehla).                                              (2)

          1.1.7 Itjho ukuthi sekuyinto yakade khulu.                                          (2)

          1.1.8 - Yi-Imeyili.
                - Mlayezo ngomaliledinini.
                - Yi-Fax.
                (Zimbili iimpendulo kezingehla).                                              (2)

          1.1.9 Ukumqala kwakho ngemehlweni kukhombisa                  iphanela   bona
                uyazithemba begodu uyayazi ipendulo yombuzo.                                  (2)

          1.1.10 Kungenzeka ungawutholi umsebenzi lowo ngombana isenzo sakho
                 sikuveza umumuntu ongakwazi ukubekezela/ngombana isenzo
                 sakho sikuveza umumuntu onganamikghwa.
                 (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa).                              (2)

          1.1.11 Ukuba khona kwesitembu emaphepheni amakhophi akhambisana ne-
                 CV kwenzelwa ukuqinisekisa bona amakhophi lawo ngewamambala
                 begodu ngewakho ngombana amapholisa azobe awabonile.
                 (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa).                              (2)

          1.1.12 Ngiyavumelana naso ngombana emisebenzini eminengi izinto
                 zenziwa ngetheknoloji, kusetjenziswa amakhomphyutha nama-imeyili.            (2)

          1.1.13 - Ngingenza iphrojekthi lapha woke umuntu ofuna ukuyokusebenza
                   enza khona isibawo sokusizwa ngurhulumende bona athole
                   amaphepha wokutjhayela.

                    - Ngingaphasisa umthetho othi woke umuntu oneminyaka
                      elitjhumi nobunane kukatelelekile bona abe nelayisensi
                      yokutjhayela.
                    (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa).                           (2)

1.2       1.2.1     Indawo ebonakala esithombenesi yirenke yamateksi.                         (1)

          1.2.2     Kunabantu ababonakala bakhamba, abanye bayokukhwela amateksi,
                    abanye bahlika kiwo baphethe iinkhwama begodu namateksi
                    amanengi ajamileko.                                                       (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1    4                              DBE/2017
                                                SCE

          1.2.3     - Babuyela emakhaya lapha bahlala khona.
                    - Baya emisebenzini.
                    - Bathatha amakhambo wokuyokuvakatjha.
                    (Yinye ipendulo kezingehla).                                           (1)

          1.2.4     D/Edorobheni.                                                          (1)

          1.2.5     - Nakulwa abanikazi beenthuthi ezivezwe esithombeni nawe
                      njengomkhweli ugcina ulimele nofana uhlongakele.
                    - Nakusekupheleni kwenyanga nangeenkhathi zamaholideyi zigijima
                      khulu zigcine zibandakanyeke eengozini zendlela nawe
                      ulimale nofana uhlongakale.
                    - Uhlala isikhathi eside ngaphakathi ngaphambi kobana igcwale bese
                      uladelwa nemsebenzini.
                    (Enye nenye ipendulo ezwakalako izokwamukelwa).                        (2)
                                                                                           [30]

                                                          IMITLOMELO YESIGABA A:           30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1    5                             DBE/2017
                                                SCE

ISIGABA B: UKURHUNYEZA

UMBUZO 2

Ukurhunyeza okumayelana neendlela zokuvikela ibhoduluko.
Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
         ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
                   IMIDZUBHULO                    AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
 A. UmNyango wezeBhoduluko                   1. Kufanele kungasakatjwa imithi.
      ukhuthaza mihle bona ibhoduluko
      alibe lihlaza. Abantu kufanele balise
      ukukapa imithi ukuze bavikele
      ukurhurhuleka kwehlabathi.
 B. Akulahlwe          iinzibi    eendaweni 2. Iinzibi       azilahlwe    endaweni
      ekhethelwe lokho. Iinzibi nazilahlwa        efaneleko.
      koke nje zithi zingabola zibe nomoya
      eziwukhuphako osilaphaza umoya
      ofanele uphefumulwe babantu.
 C. Urhulumende weza neqhinga le-                 Buthelela amabhodlelo, amatayere
      Recycling. Buthelela amabhodlelo 3. neemplastiki ziyokubuyekezwa.
      angasasebenziko,            amatayere,
      amaphepha neemplastiki uzihlukanise
      bese uzithumele lapha kubuyekezwa
      khona.
 D. Yemba umgodi lapha uzokuthela            4. Yemba umgodi wokuthela amakelo
      khona amakelo wemirorho                     wenze ngawo umanyoro.
      njengewamazambana, iinkhabitjhi
      njalonjalo ukubalekela ukusilaphaza
      ibhoduluko. Nasele kuvundile
      uzokwazi ukukuthela engadinakho
      kube mumanyoro wayo.
 E. Kunamaphaga, iinqiwi zeembandana, 5. Izinto ezingasafunekiko eendaweni
      amalwandle aneendawo zokududa,              zokuditjha azilahlwe emgqonyini
      koke lokhu kwenza ibhoduluko elihle.        weenzibi.
      Ukuvikela ibhodulukweli lahla izinto
      ongasazifuniko emgqonyini weenzibi.

 F.    Nanisebenza endaweni eyodwa,              6.   Nanisebenza ndawonye khambani
       yenzani isiqhenyana nikhambe                   ngekoloyi eyodwa.
       ngekoloyi eyodwa nibalekele bona
       zibe zinengi iinkoloyi ezisilaphaza
       umoya. Iinsetjenziswa ezinengi
       zetheknoloji zinamabhedri.
 G.    Ukuze ibhoduluko livikeleke               7.   Kungalahlwa amabhetri
       kufanele ningalahli amabhetri                  ehlabathini.
       ehlabathini. Anekhemikhali eyingozi
       ebulala iintjalo. Ngitjho nebhetri
       lakamaliledinini imbala liyingozi.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1    6                                   DBE/2017
                                                SCE

    H. Ungalahli ikhemikhali nofana i-oli        8.   Ungalahli ikhemikhali ne-oli
       esele isebenzile eduze nomlambo                engasasebenziko emlanjeni.
       ngombana iyokungena emlanjeni lowo
       igcine ibulele isitjhaba nofana ifuyo.
                                                      Inani lamagama (39)

Tlomelisa amaphuzu ali- 7 kwaphela kangehla.

Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:

•     Ukwabiwa kwemitlomelo:
      o  7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
         eliqakathekileko)
      o  3 imitlomelo yelimi
      o  Inani loke: 10

•     Ukwabiwa   kwemitlomelo      yelimi      lokha   ohlolwako         nakasebenzise
      amagamakhe.
      o  1-3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1
      o  4-5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2
      o  6-7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3

•     Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako                 nakangakasebenzisi
      amagamakhe.
     o   6-7 imidzubhulo: akunamtlomelo welimi
     o   1-5 imidzubhulo: nikela umtlomelo welimi owo-1

TJHEJA:

• Ukubala amagama:
  o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
  o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako khenge atjengise inani lamagama
     alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo.
  o Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5
     bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.

                                                            IMITLOMELO YESIGABA B:              10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1    7                                DBE/2017
                                                SCE

ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI

UMBUZO 3

Ukutshwaya isigaba C

•     Ukupeleda:

    o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
      kuhle, ngaphandle kobana iphoso itjhugulula okutjhiwo ligama lelo.

    o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
      nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.

    o Nangabe kuhlolwa ngokurhunyeza, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko.

•       Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe
        ngemitjho ezeleko/ njengokutjho komleyo.

•       Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
        elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.

3.1       - Itholakala kwaphela nawuphethe incwadi kadorhodera.
          - Ithengiselwa abatjhadileko kwaphela.
          - Ngemva kokuyisebenzisa amalanga ali-7 vakatjhela udorhodera.
           (Yinye ipendulo kezingehla).                                                      (1)

3.2       Ngemva kokuyisebenzisa amalanga ali-7 vakatjhela uDorh.                            (1)

3.3       Libizo - amalanga
          Ubumnini - wakho                                                                   (2)

3.4       C/Awuluphali msinyana.                                                             (2)

3.5       LIQINISO ngombana:

          - Amagama adosa abantu atlolwe ngamagabhadlhela.

          - Imibandela ikhona begodu itlolwe ngamagama amancani.

          - Isithombe somkhiqizo siveziwe.

          - Itlolwe ngelimi elirogelako/elidosako.

          (Zimbili iimpendulo kezingehla).
                                                                                             (2)

3.6       Sinobuhlangothi, ngombana kuthiwa           ithengiselwa   abaphethe   incwadi
          kadorhodere nabatjhadileko kwaphela.                                               (2)
                                                                                             [10]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1    8                      DBE/2017
                                                SCE

UMBUZO 4

4.1       ELimini lesiNgisi/English.                                               (1)

4.2       Ngibawa ningiboleke iindletjana zenu.                                    (1)

4.3       Kumnandi ukudlala amakarada abantu bakubukele.                           (2)

4.4       Abangiboni, umuntu akhe aphumule.                                        (2)

4.5       B/libizomuntu elisuselwe esenzweni ‘phatha’                              (2)

4.6       KwaSkhosana solo kwalala umma wakhona kukwamgade uhlonywa ngezinti.
          (Umfundi anganikela wakhe umutjho onesagesi).                            (2)
                                                                                   [10]

UMBUZO 5

5.1

5.1.1     UBahlekile ubike ema-ofisini womNyango wezemiSebenzi bona uphelelwe
          msebenzi bathola bona begade amrejistarile uClinton.                     (1)

5.1.2     UmNyango wezemiSebenzi wabeka umthetho wokobana umuntu arejistarwe
          mqatjhakhe.                                                              (1)

5.1.3     Usebenza kwaClinton ePitori utlhogomela ifuyo.                           (1)

5.1.4     UBahlekile yintombi yakwaMbonani enzima tshu.                            (2)

5.1.5     Isikhwama semali ebabonelelako ibizwa nge-UIF.                           (1)

5.1.6     UBahlekile unjengelanga liphuma.                                         (2)

5.1.7      B/athabe khulu.                                                         (2)

5.1.8     Ngetjhudu ubeyilandelelisisa imithetho yenarha.                          (2)

5.1.9      Unebandlululo, ubandlulula abantu abanzima ngombana nabo bayakwazi
           ukutjheja iinsebenzi zabo.                                              (2)

5.2

5.2.1     Kubudisi ukukhwela intabakazi engaka.                                    (1)

5.2.2     Umsana lo usunduza ilitje.                                               (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                        Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza(FAL)/P1    9                        DBE/2017
                                                SCE

5.2.3     Umuntu wakhiwa ziintjhijilo ahlangabezana nazo.                            (2)

5.2.4     Indlela yobujamo.                                                          (2)
                                                                                     [20]

                                                        IMITLOMELO YESIGABA C:       40
                                                                    INANI LOKE:      80

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2017-memo/f31f96dc-111a-4e8d-a799-fdb1a396d7c6) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2017-memo/a2e09c6c-a580-4738-a64a-a4b7a0f4d5e0) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-feb-march-2017-memo/06ffae4d-f754-4399-9233-acc72bdad880) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2023-mg-2/aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2018-memo/ddfa48ab-233c-4f7f-9675-f8f82faec7bd) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2016-memo/8cc14c7c-db75-4793-b5ef-61033a7bf01c) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
