# isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2017 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2017, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2017/30cfb73c-d32d-418e-8ea9-9c540a8a686a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2017 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2017/30cfb73c-d32d-418e-8ea9-9c540a8a686a)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isindebele. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2017-memo/a2e09c6c-a580-4738-a64a-a4b7a0f4d5e0) — Memo · 2017 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                         IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)

                                          NOVEMBA 2017

IMITLOMELO: 80

ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-12.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      2                       DBE/Novemba 2017
                                                   NSC

YELELA

1.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, kanye NESIGABA-C.

          ISIGABA A:        Ukufunda nokuzwisisa                                (30)
          ISIGABA B:        Ukurhunyeza                                         (10)
          ISIGABA C:        Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi       (40)

2.        Phendula YOKE imibuzo.

3.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

4.        Thalela ngemva kokuphendula imibuzo yesigaba ngasinye.

5.        Tlola iinomboro zemibuzo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

6.        Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.

7.        Peleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho ezwakalako.

8.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-50
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-20
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-50

9.        Tlola kuhle ngesandla esibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1    3                   DBE/Novemba 2017
                                                 NSC

ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA

UMBUZO 1

Phendula UMBUZO 1.1 KANYE NOMBUZO 1.2.

1.1       Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI A

                        KULWISANWA NOBULELESI ESEWULA AFRIKA

          1      Inarha yeSewula Afrika ingenye yeenarha ezithandwa khulu ephasini
                 mazombe. Ineendawo ezihle zokuvakatjha, ezidosa ngitjho
                 neemvakatjhi zangaphetjheya. Umraro omkhulu inarha le eqalene
                 nawo bulelesi. Ungaba semakhaya ubulelesi bukhona, ube
                 sedorobheni, nemaplasini koke kuyafana.                           5

          2      Ukuya ngerhubhululo elivele amalanga la kuyavela bona kunezinto
                 ezibonakala zingunobangela wobulelesobu. Umtlhago obhode
                 amanzinzo obonakala keminye imizi uyalikhuphula izinga lobulelesi
                 enarheni le. Kuyenzeka emzini munye kube nogogo nabentazana
                 abanabentwana, boke bathembele emalini kagogo yomrholo. 10
                 Abentwana esele babakhudlwana emizini enjengaleyo bagcina sele
                 baziinlelesi  ngebanga    lakakatsu  olala  eziko.    Kunabazali
                 abanganakuliso ehle ebentwaneni, abondli, abanye nabaye
                 emsebenzini babuya mhlana bafunako kodwana bangabeka litho
                 etafuleni.                                                        15

          3      Indawo eyayibonakala iphephe khulu kusesikolweni kodwana kwanje
                 iinkolo ziphenduke iindawo zeenqhema ezilwako, wena owabona
                 abesegwabo nabafuna kuvele bona ingwenya ngubani. Eenkolweni
                 ezijame kuhle ngokweemali baqatjhe nabonogada. Bayasetjha nabo
                 kodwana akhe kuvuke ipi hlangana nabafundi, uzakuzwa bathi 20
                 omunye umfundi udumuze omunye urareke bona isigidi singenephi.
                 Isehlakalo esahlahlathisela umzimba ngesenzeka ngomnyaka
                 we-2015 lapha kwabulawa khona umfundi esikolweni iScottsdene.
                 Ukuya ngombiko kaNgqongqotjhe wezeFundo eTjingalanga Kapa
                 uJessica Shelver uthi: isehlakalwesi senzeka ngesikhathi sokudla 25
                 begodu ukulwa lokho kwakumthelela weenqhema zeenlelesi
                 eziseKapa. Ukuya ngerhubhululo elenziwa yihlangano iSafer City
                 Durban ngomnyaka we-2000 kwafunyanwa bona ukungakaphephi
                 eenkolweni     kubangelwa     kukobana    seziphenduke     iintolo
                 zeendakamizwa.                                                     30

          4      NaboMasipala abanengi benza amaphaliswano wezemidlalo,
                 wezobukghwari neminyanya yokuzithabisa lapha kuqalwa khona
                 amakghono wabantu abatjha ngehloso yokubalekisa ilutjha
                 ebulelesini. UmNyango wezokuPhepha nokuVikeleka nawo ulinga
                 ngamandla bona uhlome iinhlangano ezizokuvikela imiphakathi. 35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      4                           DBE/Novemba 2017
                                                   NSC

                  ICommunty      Policing   Forum ngenye      yazo,   okuyihlangano
                  ekukatelelekileko bona ibe namapholisa namalunga womphakathi.
                  Ihlangano le iyazinikela bona umphakathi nawubona lapha kwenzeka
                  ubulelesi ubathinte ngokurhabako. Kuneenomboro zomrhala ezaziwa
                  ngitjho nabentwana bekulisa ezidoselwa ubusuku nemini okghona 40
                  ukubika kizo nakunobulelesi obenzekako.

          5       Amapholisa aneemfundobandulo ezethulwa ngitjho neenkolweni
                  imbala. Ayafundisa bona umuntu angakubalekela njani ukuba
                  ngungazimbi wokukatwa njengokuthi nasele kuhlwile nifanele
                  nikhambe nisiqhenyana. Awuvikeleki kuphela ekukatweni kodwana 45
                  nebulelesini bokukhukhuthiswa kwabantu. Ukutlhoriswa kwabomma
                  nabentwana nakho akukabekelwa ngeqadi. Abomma nabentwana
                  bayafundiswa bona bangathuli nakunabantu ababatlhorisako.
                  Kuneenhlangano ezibavikelako njengePeople Opposed to Women
                  Abuse (POWA) eyihlangano ezijameleko. Ngenyanga kaSinyikhaba 50
                  amalanga nama-25 kufikela nali-10 kuNobayeni qobe mnyaka
                  kubanjwa ijima elivikela ukutlhoriswa kwabomma nabentwana
                  i-16 Days of Activism.

          6       Edorobheni sekusekhaya amalanga la. Kazi ngaphambilini bewugcina
                  umbethe nejasi ukwazi ukuvikela isikhwama sakho esinemali, kwabe 55
                  ilanga likhupha unomdakana ngemgodini. Nawuya emtjhinini wemali
                  bekuba ngcono nawunomzimba ngombana ukghona ukusitha
                  imininingwanakho.    Namhlanje       ekhoneni   elinye    nelinye
                  kunamapholisa. Amakhemera nawo athi ngilapha ukusiza nangabe
                  khekwaba nesehlakalo sobulelesi.                                  60

          7       Obunye ubulelesi obutlhogisa ubuthongo ngebokuzifumana
                  uneenkolodo ongazaziko. Abanye bathathelwa imali ebhanga kwabe
                  ikarada uliphethe esandleni. Kusese budisi kilobu bulelesi ukufumana
                  isisombululo.   Ngeenkhathi     zamaholideyi    imindeni     eminengi
                  iyavakatjha. Kuqakathekile bona kutjhiywe umuntu ozokugada indlu. 65
                  Abantu abakhamba bagqekeza imizi nasele babotjhiwe bayaveza
                  bona iindaba zekhambo lomndeni bazithola emilayezweni ethunyelwa
                  malunga womndeni kibomaliledinini.

          8       Ufumana umndeni woke uvele kuProfile picture kutlolwe nomlayezo
                  othi 'Kumnandi eDurban'. Isigebengu sithi 'Ngadla mina kababa' 70
                  sibuthe koke besiswaphelise ngokupheka okuya ngethunjini.
                  Nawumumuntu othanda ukuditjha nabangani, kuyakhuthazwa bona
                  ungatjhiyi isiselo sakho nabanye abantu. Abantu abanengi bathunjwa
                  eendaweni zokuzithabisa. Asisebenzisane namapholisa, silwisane
                  nobulelesi khona sizakuhlala siphephile.                           75
                                          [Ithethwe ku-Inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]

          1.1.1      Tlola bona ngiwuphi umraro omkhulu inarha yeSewula Afrika
                     eqalene nawo.                                                                    (1)

          1.1.2      Veza isizathu esenza bona inarha yeSewula Afrika ibe yinarha
                     ethandwa khulu. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                             (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                           Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1     5                  DBE/Novemba 2017
                                                  NSC

          1.1.3      Ngamaphuzu AMABILI rhunyeza izinto ezihle              ezenziwa
                     nguMasipala njengomzamo wokukhandela ubulelesi.                      (2)

          1.1.4      Rhunyeza uveze indima esele idlalwa mNyango wezokuPhepha
                     nokuVikela ekulwiseni ubugebengu ngenarheni yekhethu. Veza
                     amaphuzu AMABILI.                                                    (2)

          1.1.5      Hlathulula   iinzathu    EZIMBILI  ezibangela   bona     abantu
                     nabavakatjhileko kusale kugqekezwa emizinabo.                        (2)

          1.1.6      Ucabanga bona uyini unobangela wokobana amalunga
                     weCommunity Policing Forum abe malunga womphakathi
                     namapholisa? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                    (2)

          1.1.7      Ingabe ngikuphi ongakwenza ukuzivikela bona iinlelesi zingaboni
                     imininingwanakho okungakabalwa etheksthini lokha nawukhupha
                     imali emtjhinini?                                                    (2)

          1.1.8      Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.

                     Ikulumo ethi, 'wena owabona abasegwabo nabafuna kuvele bona
                     ngubani ingwenya' ihlathulula bona ngubani:

                     A      Oyikutani
                     B      Onamandla
                     C      Osabekako
                     D      Koke okungehla                                                (2)

          1.1.9      Ucabanga bona kungcono ngani ukugetjengwa imali nepahla
                     kunokukhukhuthiswa kwabantu? Ipendulwakho ayibe liphuzu
                     ELILODWA.                                                            (2)

          1.1.10     Funda isitatimende esingenzasi bese uphendula ngoLIQINISO
                     nofana MBONO. Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.

                     Izinga lokutlhoriswa kwabomma nabentwana liyehla qobe mnyaka
                     ngemva kokubanjwa kwejima elibavikelako lePOWA.                      (2)

          1.1.11     Ingabe ukuba khona kwamapholisa eenthabathabeni zeentolo
                     KUYASIZA ekunciphiseni izinga lobulelesi nofana AKUSIZI? Sekela
                     ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                                      (2)

          1.1.12     Ngokubona kwakho ucabanga bona ngikuphi okwenziwa bentazana
                     okugcina kubafake engozini yokobana bathunjwe babantu?
                     Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                 (2)

          1.1.13     Coca ngesiyeleliso ongasipha abantu ukuze baphephe ebulelesini
                     bokuzifumana baneenkolodo ezibathathela imali ebhanga.               (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1       6                       DBE/Novemba 2017
                                                    NSC

1.2       Qalisisa iinthombe ezingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI B

          ISITHOMBE A

                                                                   [Zithethwe ku-The Citizen]
          ISITHOMBE B

                                                                   [Zithethwe ku-The Citizen]

          1.2.1        Tlola bona ngisiphi isirhatjhi esiqalwe bentwanaba.                         (1)

          1.2.2        Rhunyeza ngephuzu         ELILODWA       okubonakala       kusenziwa
                       bentwanaba?                                                                 (1)

          1.2.3        Ucabanga bonyana yini eyenza bona abentwanaba bathabe
                       kangaka?                                                                    (2)

          1.2.4        Coca ngomthelela omumbi ongaba khona ngento le esiyibona
                       yenzeka esithombeni esingehlesi. Ipendulo ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                                   (2)

                                                            IMITLOMELO YESIGABA A:                 30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                        Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1       7                          DBE/Novemba 2017
                                                    NSC

ISIGABA B: UKURHUNYEZA

UMBUZO 2

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngamaphuzu ali-7 amayelana
neendlela ongakha ngazo ukuzithemba.

IMIYALO:

1.        Amagama angadluli kwama-60.
2.        Nombora imitjhwakho kusukela kewoku-1 bekufike kewe-7.
3.        Umutjho ngaMUNYE owutlolako awube nomqondo OWODWA.
4.        Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
5.        Sebenzisa amagamakho ngendlela ongakghona ngayo ungabuyeleli utlole
          okusesirhunyezweni.
6.        Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo.

ITHEKSTHI C

                      IINDLELA ONGAKHA NGAZO UKUZITHEMBA

Ukuzithemba akusiyinto esibelethwa nayo, kodwana iindaba ezimnandi kukobana
ungakwakha. Ukuzithemba akuveli ekutheni umuntu muhle nofana akanamphoso.
Kuqakathekile bona uhlahlube iindlela eziimbadlwana ufumane ezilungele wena.

Ekwakheni ukuzithemba kubona ubuhle kunokubona ubumbi kuwe. Tlola irhelo lezinto
ozithanda khulu ngawe nanyana zizincani. Ukwamukeleka kusenza sizizwe sihlaliseka
kamnandi kodwana umraro kukuthi lokha nawuthabisa abanye iphasi elingaphakathi
kuwe liyabulungwa. Lisa ukuzitshwenya ngokuthi abanye abantu bacabangani ngawe.

Kanengi siyasaba ukwenza izinto ngombana sisaba bona angekhe siphumelele.
Ukulinga ukwenza izinto nanyana unevalo kuhle. Kazi idorobha iRoma azange lakhiwe
ngelanga linye. Nakungenzeka ulinge ukwenza into ikwehlule ibuyelele
bewuphumelele.

Khuthalela bona uzamukele ngendlela ongayo ngombana lokho kuzokunikela isibindi
sokwenza into oyifunako kungakhathaleki bonyana abanye bathini. Lokhu
kungatjhugulula indlela egade uqala ngayo ipilo. Khumbula-ke ubujamo bakho
bomzimba nangendlela oqaleka ngayo kunomthelela omkhulu ekuzithembeni kwakho.
Umzimbakho umbathise kuhle.

Hlala hlangana nabantu abanebonelo phambili ngepilo ngombana nawujayelene
nabantu ababalabalako uzokulahlekelwa kuzithemba. Amalanga la kukhuthazwa bona
sizithabulule ukuze sihlale siphilile. Ziphe isikhathi sokuzithabulula ngombana
kukwenza bona uzizwele bona nawe umumuntu. Ukwakha ukuzithemba kutlhoga
ukuzimisela, ukukghodlhelela kanye nomdlandla, kodwana unongorwana wakhona
angeze wamthengwa ngemali.
                                             [Ithethwe ku-Inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]

                                                              IMITLOMELO YESIGABA B:                  10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                           Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      8                      DBE/Novemba 2017
                                                   NSC

ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI

UMBUZO 3

Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI D

                                        DRIVING SCHOOL   L

                                                     [Sithethwe ku-www.images.com]

3.1       Tlola umbandela MUNYE osetjenziswe esikhangisweni esingehlesi.                         (1)

3.2       Dzubhula amagama asetjenziselwe ukudosa abathengi asesikhangiswenesi.                  (1)

3.3       Tlola KUBILI okukhombisa bona umtloli wesikhangiso uwalandele amaqhinga
          wokukhangisa.                                                                          (2)

3.4       Khetha ipendulo engasiyo kezilandelako.

          Ingabe umutjho ongenzasi uhlathulula ukuthini?

          Udinwe kutjhayelelwa matjhapha.

          A       Amatjhapha batjhayeli abatjhayela barhamulile.
          B       Amatjhapha batjhayeli abangalandeli imithetho yendlela.
          C       Amatjhapha     batjhayeli   abatjhayela    bangacabangeli          abanye
                  abasebenzisi bendlela.
          D       Amatjhapha batjhayeli abalandela yoke imithetho yendlela.                      (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1        9                        DBE/Novemba 2017
                                                     NSC

3.5       Buyelela utlole umutjho olandelako ube sesikhathini esizako.

          Abantu abatlolisa kokuthoma babhadela i-R1 000.                                         (2)

3.6       Buyelela umutjho          ongenzasi    bese     uyawutjhugulula      ube   yikulumo
          engakanqophi.

          Umnikazi weFunda Nathi uthi, 'Mina ngitlolisa abaphethe incwadi yokuthoma
          yokutjhayela.'                                                                          (2)
                                                                                                  [10]

UMBUZO 4

Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI E

          Uyabona msanami indlela
           ibuzwa kwabaphambili.                  Kutjo khona bona kufanele
            Angeze waphumelela                     ube netshele ngesikhathi
             nawungakakareliko                      esidlula ungakenzi litho
          eemfundweni. Ipumelelo                      ngeencwadi zakho.
             isezandleni zakho.                      Kubamba ezumako.

                                                     [Sithethwe ku-www.images.com]

4.1       Tlola igama eliphikisana naleli elithalelweko emutjhweni ongenzasi.

          Umsana uhlezi nogogo embhedeni.                                                         (1)

4.2       Tjhugulula umutjho olandelako ube sebunyeni.

          Ipumelelo isezandleni zakho.                                                            (2)

4.3       Tlola bona ibizoqarha/ibizomvango elithalelweko emtjhweni ongenzasi
          lakhiwe ngaziphi iinkhekhe zekulumo.

          Uyabona msanami indlela ibuzwa kwabaphambili.                                           (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                       Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      10                   DBE/Novemba 2017
                                                   NSC

4.4       Buyelela utlole umutjho olandelako bese kuthi igama elithalelweko linikele
          umqondo wobukhulu obudluleleko.

          Bahlezi phezu kombhede ongaka.                                                       (1)

4.5       Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.

          Ikulumo yomsanalo ethi, kufanele ube netshele ngesikhathi esidlula
          ungakenzi litho ihlathulula bona:

          A       Kufanele ukhambe nesikhathi.
          B       Kufanele ube netshele isikhathi nasidlulako.
          C       Kufanele ulilele isikhathi esidlula kungananto oyenzileko.
          D       Kufanele udlale isikhathi sisese khona ngombana asikajami.                   (2)

4.6       Thatha isaga esitholakala etheksthini engehla bese usisebenzisa emutjhweni
          ozakhele wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso.                                  (2)
                                                                                               [10]

UMBUZO 5

5.1       Funda itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI F

          Ilitje selisila ngomunye umhlathi namhlanjesi. Amakhaya amanengi sele
          aphethwe bentwana ngombana ababelethi basebenza kude nofana uthola
          bonyana sebadlula ephasini ngonobangela wekankere, isifuba, iingazi
          eziphezulu nofana eziphasi, itjhukela nezinye ezinengi.

          Abentwana abagada amakhaya, badosa emhlweni eemfundweni zabo 5
          ngonobangela wegandeleleko ababa nalo lokha nakufanele badlale indima
          yokuba ngumma nofana ngubaba ngekhaya.

          Omunye umsebenzi uyasalela njengombana kusitjhiwo bona iinyoni ezimbili
          angeze wazibetha ngelitje elilodwa. Abanye bagcina babongazimbi
          bokutlhoriswa ngokomseme nofana bazithengise kibobaba abadala. 10
          Ngemva kwamalangana uthole sebazithwele nofana bathole amalwele
          athathelana ngokomseme nangasalaphekiko.

          5.1.1        Tlola ibizobuthelela esikhundleni      samagama         athalelweko
                       emutjhweni ongenzasi.

                       Ababelethi sebadlula ephasini ngonobangela wekankere, isifuba,
                       iingazi eziphezulu nofana eziphasi netjhukele.                          (1)

          5.1.2        Buyelela umutjho ongenzasi kuthi egameni elithalelweko utlole
                       isinciphiso.

                       Amakhaya amanengi sele aphethwe bentwana.                               (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1             11                  DBE/Novemba 2017
                                                          NSC

          5.1.3        Emutjhweni olandelako              khupha   isithomo   nesiqu   sebizo
                       elithalelweko.

                       Ilitje selisila ngomunye umhlathi.                                          (2)

          5.1.4        Buyelela utlole umutjho olandelako kodwana uthome ngegama
                       elithalelweko.

                       Ilitje libethe iinyoni ezimbili.                                            (2)

          5.1.5        Buyelela utlole umutjho olandelako bese esikhundleni samagama
                       athalelweko utlole izabizwana zamambala.

                       Abentwana bagada amakhaya.                                                  (2)

          5.1.6        Sebebenzisa isihlanganiso esifaneleko ukuhlanganisa imitjho
                       engenzasi.

                       Abentwana badosa emhlweni eemfundweni zabo. Abentwana
                       banegandelelo lomkhumbulo.                                                  (1)

          5.1.7        Tlola ipambosi emunyethwe mumutjho lo ongenzasi.

                       Amakhaya amanengi sele aphethwe bentwana.                                   (1)

          5.1.8        Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.

                       Ikulumo ethi, 'ilitje selisila ngomunye umhlathi' ihlathulula bona:

                       A    Ilitje lineensila.
                       B    Izinto sezatjhuguluka.
                       C    Izinto zikhamba kancani.
                       D    Umhlathi usila ukudla.                                                 (2)

          5.1.9        Thatha isitjho esitholakala etheksthini engehla le usisebenzise
                       emutjhweni ozakhele wona kuvele bona uyayazi ihlathululo yaso.              (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                        Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1        12                         DBE/Novemba 2017
                                                     NSC

5.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI G

                                                 [Sithethwe ku-www.images.com]

          5.2.1        Tlola bona igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lo libolekwe
                       kiliphi ilimi.

                       Ngitlhoga nepeni enzima godu.                                                (1)

          5.2.2        Ngokuyelela imithetho yokutlolwa nokupeleda kwamagama,
                       buyelela utlole umutjho olandelako kuthi egameni elithalelweko
                       ulitlole ngendlela efaneleko.

                       Ngihlala ngitlhoga nepeni njalo enyangeni katjhirhweni.                      (1)

          5.2.3        Buyelela utlole umutjho ongenzasi            bese    ulungisa     izakhi
                       ezithalelweko ukuze ufundeke kuhle.

                       Indoda bakhiphele ngaphandle iinkhwama sayo.                                 (2)

          5.2.4        Igama elithi inyanga lineenhlathululo ezinengi. Thatha igameli
                       utlole ngalo imitjho EMIBILI kuvele iinhlathululo ezihlukileko kile
                       engehla.                                                                     (2)
                                                                                                    [20]

                                                              IMITLOMELO YESIGABA C:                40
                                                                          INANI LOKE:               80

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2017/2d44201a-02e4-4997-b71b-484732b900c2) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2017/d2f6891a-f20d-4d91-8e10-044576ac7c70) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017/5e4bc540-a49b-46cb-982b-0ccda6327037) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-feb-march-2017/71636cb6-fbd1-41da-a188-8ef906379295) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2023/dea210e0-0c58-4b5f-b2d1-1c5268cb6ddb) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2022/37d25a86-f8e5-480b-8179-6873ac200544) — isiNdebele FAL · QP · 2022 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
