# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2021, 8 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2021-mg/949404bb-19a7-42dd-928c-816554ffef08
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2021-mg/949404bb-19a7-42dd-928c-816554ffef08)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · isindebele. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2021/86e6ddd6-b37d-4b0d-b9f7-15ab0c7af0a4) — QP · 2021 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      1                   DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

                                         GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                        IGREYIDI 12

             ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)

                                        NOVEMBA 2021

                         UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA

IMITLOMELO: 80

                    Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi abu-8.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1     2                       DBE/Novemba 2021
                                          NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA

UMBUZO 1

Ukutshwaywa kwesifundo sokuzwisisa

     Ngebanga lokobana umnqopho omkhulu ukuzwisisa, amagama angakapeledwa
      kuhle neemphoso zelimi eempendulweni azingajeziswa ngaphandle kobana
      mhlamunye iimphoso ezenziweko zitjhugulula nofana zilahlekisa umqondo/
      ukuzwisiseka kwependulo. (Iimphoswezo kufanele zitjengiswe/zivezwe).

     Nangabe umfundi usebenzise amagama avela kamanye amalimi angasi ngewelimi
      ahlolwa ngalo, ungawatjheji/eqisele amehlo amagama lawo, nangabe amagama
      lawo anemba ipendulo, ungajezisi. Kodwana nangabe etheksthini kusetjenziswe
      igama elivela kwelinye ilimi begodu lifanele libe yipendulo, lamukelekile.

     Imibuzo evulekileko efuna iimpendulo ezifuna u-iye nofana awa, ngiyavuma
      nofana ngiyaphika, liqiniso nofana mbono, liqiniso nofana akusilo iqiniso,
      kulungile nofana akukalungi, mbono omuhle nofana akusimbono omuhle,
      sisenzo esihle nofana sisenzo esimbi azinikelwa umtlomelo kodwana
      kutlonyeliswa ukusekela kwaphela (IMITLOMELO YOKE NGEYOKUSEKELA).

     Nangabe kulindeleke ipendulo yegama elilodwa kodwana umfundi unikele umutjho
      woke, mtlomelise nangabe igama eliyipendulo enembako ulithalele/uligwale
      ngepeni enombala ohlukileko (highlighted).

     Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana umfundi unikele
      amanengi, kwaphela tshwaya wokuthoma amabili/amathathu.

     Yamukela ukuhlukana kwelimi lesiphande (isiNzunza nesiNala).

     Emibuzweni la kukhethwa khona ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
      elikhambisana nependulo ekungiyo NOFANA ipendulo etlolwe ngokuzeleko.

1.1        1.1.1    UHector wakhupha idzilamnwana waguqa ngamadolo wabawa
                    uNonhlanhla bona amtjhade.                                                (1)

           1.1.2    Unobangela owenza bona uHector athengele uNonhlanhla
                    idzilamnwana etja kukobana idzilamnwana amthengela yona
                    ekuthomeni bekungasiyo ebiza imali enengi.                                (1)

           1.1.3    Abosaziwako,     abavumi,   amakhamphani    amakhulu   kanye
                    nomphakathi bafaka isandla/banikela ngezinto ukwenzela bona
                    umtjhado lo ube yipumelelo.                                               (2)

           1.1.4    Unobangela wokufakelwa kwedzilamnwana le esitolwesi kukobana
                    umkakhe uyakuthanda ukudla kwakhona.                                      (1)

           1.1.5    - Amanda Black.                                                           (1)
                    - Mafikizolo.
                    - Donald.
                    - Dr. Tumi.
                    (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                          (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1     3                       DBE/Novemba 2021
                                          NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          1.1.6     Igama lendawo ebayivakatjhelako yi-Amerika.                               (1)

          1.1.7     Iinthandani ezisetheksthini zahlangana emngcwabeni lapha
                    bekungasimnandi     kanti   ezinye      iinthandani   zihlangana
                    eminyanyeni/eenkolweni/emaphathini lapha kumnandi khona.                  (2)

          1.1.8     Ngicabanga bona abantwaba bebahlose ukuhlazisa indoda le bona
                    yenzela isenzwesi esitolo esijayelekileko nesinokudla okungabizi
                    khulu.
                    (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          1.1.9     B/Bayokukhwela isiphaphamtjhini.                                          (2)

          1.1.10 Ngicabanga bona iinthandanezi bezisaba bona nange kungavunyelwa
                 woke umuntu kungagcina kungasanabususo benyawo./Bengeze
                 kwaba nelawulo elifaneleko.
                 (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                           (2)

          1.1.11 Ikulumo le ihlathulula bona itjhudu lavelela abantu egade balitlhoga
                 kwamambala.
                 (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                           (2)

          1.1.12 Akusilo iqiniso bathoma ngokwenza umtjhado wesintu, bebafaka
                 nedzilamnwana etjhiphileko.
                 (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                           (2)

          1.1.13 Ngiyavumelana nesenzo samaSewula Afrika sokusiza iinthandani
                 ebangazaziko ngombana kungenzeka bona bengekhe bakghona
                 ukuzenzela wabo umtjhado./Ngiyavumelana nesenzo samaSewula
                 Afrika sokusiza iinthandani ebangazaziko ngombana lokho kutjengisa
                 ukusekelana njengesitjhaba sama-Afrika.
                 (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                           (2)

          1.1.14 Iinthandanezi sezizokuba bosaziwako/sezizokuhlonitjhwa babantu
                 boke/sezizokuphila    ipilo ephezulu/  sezizokufumana    itjhejo
                 eenkundleni zokuthintana.
                 (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                           (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1     4                       DBE/Novemba 2021
                                          NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

1.2       1.2.1     Abantwaba batholakala esibhedlela/emtholapilo.                            (1)

          1.2.2     Sibona ngetshwayo u 'X' elivezwe esithombeni elijamele bona
                    akulalwa emsebenzini.
                    (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (1)

          1.2.3     Unobangela kukobana basebenze ngokudluleleko sebadiniwe/
                    kukobana bawuqedile umsebenzabo./Azisekho iingulani ekufanele
                    bazihlinze/bazitjheje.
                    (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          1.2.4     - Ngingaqatjha abasebenzi abaneleko.
                    - Ngingaqinisekisa bona babe namalanga wokuphumula aneleko.
                    - Ngingaqinisekisa bona barhola kuhle.
                    (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)
                                                                                              [30]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA A:             30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1     5                       DBE/Novemba 2021
                                          NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: UKURHUNYEZA

UMBUZO 2

Ukutshwaywa kwesirhunyezo           kusekufakeni   amaphuzu     anembako     nokutjhiywa
kwamaphuzu anganembiko.

Ukurhunyeza okumayelana nemiphumela emihle yokudlala imidlalo.

Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.

                 IMIDZUBHULO                       AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
    A. 'Lokha nawudlala imidlalo ufumana     1.    Ukudlala kukupha ikghono
        nekghono           lokusebenzisana         lokusebenza nabanye abantu.
        nabanye abantu.'
    B. 'Umzimbakho ukghona ukwehla           2.    Ubudisi      bomzimbakho      behla
        ube sezingeni elifunwa nguwe.'             ngendlela ofuna ngayo.
    C 'Ukudlala kwehlisa ukugandeleleka      3.    Igandeleleko      ngokomkhumbulo
        ngokomkhumbulo ebadlalini.'                liyehla.
    D. 'Yeke-ke ukudlala kwakha ikghono      4.    Ukhulisa ikghono lokuba mdosi-
        lokuba mdosiphambili.'                     phambili.
    E. 'Kanengi abantu abadlala imidlalo     5.    Emidlalweni kwakheka isikhozi
        bavame      ukudlala       nabantu         esiqinileko.
        abangabaziko kodwana bagcine
        sele bakhe ubungani obuqinileko.'
    F. 'Ukghona ukulala ngcono ngemva        6.    Ubuthongo behla kamnandi ngemva
       kokobana udlale umdlalo othize.'            komdlalo.

    G.   'Ukghona ukuphila isikhathi eside 7.       Amalangakho wokuphila
         khulu           nawuzibandakanya          ayangezeleleka nawuzibandakanya
         ekudlaleni imidlalo.'                     emdlalweni. (33)

IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA

Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:

                                      Ukwabiwa kwemitlomelo:
     o    7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelo phuzu
          elilungileko.)
     o    3 imitlomelo yelimi
     o    Inani loke: 10

    Ukwabiwa   kwemitlomelo      yelimi      lokha   ohlolwako          nakasebenzise
     amagamakhe.
     o  1-3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
     o  4-5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
     o  6-7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1     6                       DBE/Novemba 2021
                                          NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

   Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi            lokha umfundi nakadzubhule            imitjho
    njengoba injalo etheksthini:

    o    6 - 7 yemidzubhulo: unganikeli umtlomelo welimi.
    o    4 - 5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
    o    2 - 3 yemidzubhulo: nikela imitlomelo emi -2 yelimi.

TJHEJA:

   Ukubala amagama:

    o     Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
    o     Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako azange atjengise inani
          lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
          akusingilo.
    o     Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emutjhweni
          wokugcina wenani elibekwe ngehla bese ungasakutjheja okhunye
          okusirhunyezo.

                                                           IMITLOMELO YESIGABA B:             10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1     7                       DBE/Novemba 2021
                                          NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI

UMBUZO 3

Ukutshwaywa kwesigaba C

 Ukupeleda:
  o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
    kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo
    ligamelo/yihlathululo yegamelo.
  o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
    nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
  o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
    (ungci).

 Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
  ezeleko njengokutjho komlayo.

 Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI iledere
  elikhambisana nependulo engiyo NOFANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.

3.1       - Amagama akhangisako nofana adosako atlolwe ngamagama
            amakhulu/amagabhadlhela.
          - Isithombe salokho okukhangiswako siveziwe.
          - Inani lalokho okukhangiswako liveziwe.
          - Imibandela itlolwe ngamagama amancani.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                                    (2)

3.2       Awusuye umuntu omutjha nawunganaye ufunjathwako lo./Gijimele eSoKosi                (1)
          Electronics uzozitholela wakho simahla ube sezingeni.

3.3       Amagama athi 'Electronics' atlolwe ngokutjhigamileko ngombana kumagama
          wesiNgisi hlangana namagama wesiNdebele.                                            (1)

3.4       Simahla.                                                                            (1)

3.5       Nawufuna isikolodo iza nencwajana yomrholo.                                         (1)

3.6       B/Lokubandlulula ngokweminyaka.                                                     (1)

3.7       Ungadiselwa ziinyawo      uletha   umqondo     wokobana     ungafiki   ngemva
          kwesikhathi/ungariyadi.                                                             (1)

3.8       Isikhangiswesi emagameni avezwe phezulu kuvezwe bona woke umuntu
           uvumelekile kodwana emibandeleni kuvezwe bona kuthengiselwa abarhola
           ngehla kwee-R3 000,00 ngenyanga./kuthengiselwa abatjha abaphakathi
           kweminyaka ema-20 ukuya eminyakeni ema-35.                                         (2)
          Esikhangisweni kuthiwa ufunjathwako lo utholakala simahla kodwana
           emibandeleni kuvela bona uyathengiswa.
                                                                                              [10]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lokuthoma LokweNgeza (FAL)/P1     8                       DBE/Novemba 2021
                                          NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

UMBUZO 4
4.1       Basesitolo esithengisa ukudla okuphekelwe safuthi./Base-restaurant.                 (1)
4.2       - Baphethe ibhugu ekutlolwe kiyo imihlobo yokudla etholakala esitolwesi.            (1)
          - Bahlezi eentulweni ezinetafula abazokudlela kiyo.                                 (1)
4.3       Mkami.                                                                              (1)
4.4       Angizokuthanda bengiye kibobamkhulu.                                                (1)
4.5       Umma esekhathunini uthokoza ukudlakazi okungaka.                                    (1)
4.6       D/Ipendulo ngu A no C.                                                              (2)
4.7       Iinkulumezi ziyakhambelana ngombana umma lo ukhutjhwe ngelanga
          leenthandani nekuyinto ekhambisana nethando elifakazelwa ngubaba lo
          nakathi ithando ebekanalo lisesekhona nanje begodu selingezelelekile.
          Esithombeni sibona baphethe iincwajana ekufanele bakhethe kizo ukudla
          abafuna ukukudla.                                                                   (2)
                                                                                              [10]
UMBUZO 5
5.1
5.1.1     Ungalali ungakahloli bona iimBalo neSayensi zisakwazi na.                           (2)
5.1.2     Lisuselwe esenzweni 'phumelela'/phuma.                                              (1)
5.1.3     Undebembili u 'm' utjhuguluke waba ngulwangeni/ngurhwalabha u 'ny'                  (2)
5.1.4     Yipambosi yokwenzisa.
          Yipambosi yokwenzana.
          (Yinye ipendulo kezingehla.)                                                        (1)
5.1.5     Mntanami unjengekwekwezana./Mntanami ufana nekwekwezana.                            (2)
5.1.6     A/isisaga.                                                                          (2)
5.1.7     - Limumethe ilimi lokuthaba.                                                        (1)
          - Lisetjenziswa lokha nawuthokozisa umuntu.                                         (1)
5.1.8     Esandleni.
          UBesabakhe akazibhadelele naye ngombana esandleni sakhe ufumbethe
          imali.
          (Iimpendulo ezinembako zizakwamukelwa.)                                             (2)
5.2
5.2.1     Abantu kuzitjheja nabafuna ukuphila kuhle.                                          (2)
5.2.2     Ukudla okunganamafutha kuphekwe ngumma.                                             (1)
5.2.3     Lo uyithanda khulu itjhukela.                                                       (1)
5.2.4     Ugogo upheke utjwala bamabele.
          (Ipendulo enembako izakwamukelwa)                                                   (2)
                                                                                              [20]
                                                           IMITLOMELO YESIGABA C:             40
                                                                       INANI LOKE:            80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2021-mg/4af27b16-0cce-4171-8f9c-6d50cef77b18) — isiNdebele FAL · Memo · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2023-mg/06dadf31-b5df-4f86-bfbb-3806d429ecb1) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2022-mg/d9a4f78c-1a98-4453-bb8a-dc613e8d5615) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2019-memo/b46bb6ad-4bfe-428e-a703-4c133e224976) — isiNdebele FAL · Memo · 2019 · isiNdebele
- [ISINDEBELE FAL P1 NOV 2018 FINAL MEMO](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2018-final-memo/0df3f1bc-9fb6-43af-8bcb-f3207b0b87ff) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2017-memo/a2e09c6c-a580-4738-a64a-a4b7a0f4d5e0) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
