# isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2021 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2021, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2021/86e6ddd6-b37d-4b0d-b9f7-15ab0c7af0a4
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 P1 NSC November 2021 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2021/86e6ddd6-b37d-4b0d-b9f7-15ab0c7af0a4)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · isindebele. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2021-mg/949404bb-19a7-42dd-928c-816554ffef08) — Memo · 2021 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                         IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)

                                          NOVEMBA 2021

IMITLOMELO: 80

ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-12.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1    2                         DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

YELELA

1.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, kanye NESIGABA-C.

          ISIGABA A:        Ukufunda nokuzwisisa                                (30)
          ISIGABA B:        Ukurhunyeza                                         (10)
          ISIGABA C:        Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi       (40)

2.        Phendula YOKE imibuzo.

3.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

4.        Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.

5.        Tlola iinomboro zemibuzo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

6.        Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.

7.        Yelela bona upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
          ezwakalako.

8.        Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola ISIGABA NGASINYE:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-50
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-20
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-50

9.        Tlola kuhle ngesandla esibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1    3                   DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA

UMBUZO 1

Phendula UMBUZO 1.1 kanye NOMBUZO 1.2.

1.1       Funda itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI A

                                        UMTJHADO WE-KFC

          1    Baqinisile abadala nabathi ipilo itjhuguluka njengobujamo bezulu. Akekho
               umuntu ongakghona ukuhlathulula bonyana ipilo injani nokobana kusasa
               kuzokwenzekani. Umuntu ukghona ukulala ngendlala namhlanje
               kodwana kusasa azithole sele anakho okunengi akufunako epilwenakhe.
               Kungebangelo kuthiwa osemsamo limphosa emnyango, kuthi 5
               osemnyango limphose emsamo.

          2    Ipilo itjhugulukele iinthandani ezimbili, uHector Mkansi (31) omfundisi
               noNonhlanhla Soldaart (28), ngenyanga kaSinyikhaba emnyakeni
               wee-2019. Koke lokhu kwenzeka nabasesitolo esithengisa ukudla iKFC.
               Iinthandanezi bezize esitolwesi zizokuthola okuya ngethunjini kodwana 10
               isokaneli belazi bona lihlose ukwenzani. Kwenzeka okungakajayeleki
               lokha uHector Mkansi nakaguqa phasi ngedolo aphethe idzilamnwana,
               abawa uNonhlanhla bona avume amenze umkakhe.

          3    Abantu ebegade balapho bakghona ukuthatha iinthombe, nekwathi
               ekukhambeni kwesikhathi zathunyelwa eenkundleni zokuthintana 15
               bezarhatjheka inarha yoke. Abanye babona kuyinto ehle eyenziwe
               nguHector lo. Kanti-ke njengombana sazi bona sibabantu angeze savuka
               sibone ngalihlo linye, kube khona-ke nalabo abasola uHector ngokwenza
               isenzo esifana nalesi. Bangezelela nangokuthi, amadoda wabantu
               abanzima ngendlela atlhoga imali ngakho, abhalelwa kubhadela iindawo 20
               ezisezingeni eliphezulu nekukulapho kufanele enzele khona isenzwesi.

          4    Kesinye isikhathi abantu vane bathi barhurhubisa igama lakho edakeni,
               kanti bakufakela itjhudu. Iinthombeza nemibono yabantu yagcina sele
               isikinye abosomabhizinisi nabosaziwako enarheni mazombe. Woke
               umuntu wagcina sele anetjisakalo yokufaka isandla ekwenzeni bona 25
               umtjhado weenthandanezi ube mtjhado womnyaka. UHector uveza
               bona idzilamnwana le ebekayifaka umkakhe, bekungasiyo yokuthoma.
               Batjhada ngokwesintu kodwana idzilamnwana ayifaka umkakhe
               bekungasiyo ebiza imali enengi. Isifiso sakhe kwaba kukobana uzakuthi
               angathola imali, amthengele engconywana.                              30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1       4                          DBE/Novemba 2021
                                                    NSC

          5    Ukuya ngokwehlelo leenthandanezi, bekusafanele bona ziyokusebenza
               iminyaka   ngaphambi      kobana    benze     umtjhado    omhlophe
               wamabhudangwabo.       Nako    umgade    uhlanzela    abaneempoto.
               Idzilamnwana le efakelwe eKFC nekusitolo esithandwa khulu mkakhe,
               yenze bona umtjhado ebewufanele uthathe iminyakanyaka ulungiselelwa 35
               wenzeka ngokukopheza kwelihlo.

          6    Abosomabhizinisi bafake izandla ekuqinisekiseni bona iinthandanezi
               zithole umtjhado wamabhudangwazo. UHector Mkansi noNonhlanhla
               Soldaart batjhade mhlana amalanga ama-31 enyangeni kaNobayeni
               emnyakeni wee-2019. Yoke into benzelwe yona ukuya ngeemfuneko 40
               zabo. Bafunelwe nomuntu obekasebenza ukuhlela umtjhado lowo. Yoke
               into kube ngeyemali ebizako. Ngitjho izambatho, ukudla, iindzilamnwana,
               iinkoloyi nokhunye okutlhogekako emtjhadweni. Lo ube mtjhado ebegade
               bawubhudanga ngokubuyelelweko.

          7    Abavumi bangekhaya abanjengo-Amanda Black, Mafikizolo, Donald 45
               noDr. Tumi nabo bebakhona banandisa ngomvumo. Iintolo ezifana
               nePick n Pay, Woolies, Coca Cola neTiger Brands nazo zafaka isandla
               ekuqinisekiseni bona abantu badle basuthe bebakhombe ngophakathi
               emtjhadweni lo. Umnqophisi weKFC’s Public Affairs uZinhle Modisele
               ubhadele zoke iindleko zekhambo leenthandanezi lokuphumula ngemva 50
               komtjhado. Iinthandanezi ziyozigedla ngaphetjheya e-America. Okutjho
               bona bayokukhamba emoyeni, balale nehotela ephezulu, badle okwehla
               esiphundu bebadude kafuthumeleko nathoba umzimba.

          8    Umtjhado lo ube ngowangeqadi/ngemsitheleni. Kuvunyelwe iinhlobo
               nabangani abatjhidelene nabatjhadi kwaphela. Ngitjho nendawo yalapho 55
               bekubanjelwe khona umtjhado lo beyiyifihlo. IBlack Twitter ekungiyo
               ebeyibiza umtjhado lo kobana mtjhado welizwe loke ibone kulihlaya
               ngombana umtjhado lo ugcine ungewangeqadi. Abantu azange
               bavunyelwe bona bawukhambele umtjhado lo nangemva kokobana
               wathatjelwa babantu boke lokha indaba le nayivelako. IBlack Twitter 60
               yazwakalisa ukungakathabi ngokungakamenywa kwayo yagcina sele
               iveza indawo ebekubanjelwe kiyo umtjhado lo.

          9    Akusirari bona itjhudu elingaka balithola kuphi abantu ekukhulunywa
               ngabo laba. Ibizo lakamma lo nguNonhlanhla, okutjho bona itjhudweli
               lilandela ibizweli. Nendlela abantwaba abahlangana ngayo ayikavami. 65
               Kuthiwa bahlangana emngcwabeni. Akhange kuthathe isikhathi eside
               kwalotjolwa bebatjhada. Namhlanjesi sibathola benza umtjhado omhlophe
               nekuyinto ebebavele bayifisa. Kwamambala ithando litholakala kizo zoke
               iindawo begodu namabhudango ayafezeka.
                                             [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]

          1.1.1        Tlola isenzo esingakajayeleki       esenzeka       esitolo   sakwaKFC
                       esivezwe etheksthini engehla.                                                  (1)

          1.1.2        Veza unobangela owenza bona uHector athengele uNonhlanhla
                       idzilamnwana etja.                                                             (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                           Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      5                    DBE/Novemba 2021
                                                   NSC

          1.1.3        Rhunyeza isenzo samaSewula Afrika ngemva kokubona ividiyo le
                       eenkundleni zokuthintana esenza bona umtjhado lo ube
                       yipumelelo.                                                            (2)

          1.1.4        Rhunyeza unobangela owenza bona uHector akhethe ukufakela
                       umkakhe idzilamnwana esitolo esikhulunyiswa etheksthini engehla
                       le.                                                                    (1)

          1.1.5        Tlola amagama AMABILI wabantu ebebanandisa ngomvumo
                       emtjhadweni lo ekukhulunywa ngawo.                                     (2)

          1.1.6        Veza igama lendawo yokuphumula evakatjhelwe ziinthandanezi
                       ngemva komtjhado.                                                      (1)

          1.1.7        Hlathulula umehluko wobujamo bendawo lapha iinthandani
                       ezivezwe etheksthini zabonana khona kokuthoma nebeenthandani
                       ezinye.                                                                (2)

          1.1.8        Ucabanga bona bekuyini ihloso yabantu abathatha iinthombe
                       bazithumela eenkundleni zokuthintana ngaphandle kwemvumo
                       yabanikazi bendaba? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.               (2)

          1.1.9        Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.

                       Ikulumo ethi bayokukhamba emoyeni ihlathulula bona:

                       A    Bayokugijima baphetjhulwe mumoya.
                       B    Bayokukhwela isiphaphamtjhini.
                       C    Bayokukhamba ngekoloyi egijima ngebelo eliphezulu.
                       D    Zoke iimpendulo ezingehla.                                        (2)

          1.1.10       Ucabanga bona kungebanga lani umtjhado lo ubanjelwe endaweni
                       yangeqadi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                        (2)

          1.1.11       Hlathulula umqondo omunyethwe         yikulumo   ethi,    'umgade
                       uhlanzela abaneempoto'.                                                (2)

          1.1.12       Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
                       IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.
                       UHector noNonhlanhla babantu abathanda ipilo ephezulu.                 (2)

          1.1.13       Ingabe uyavumelana nesenzo samaSewula Afrika sokusekela
                       umtjhado weenthandani ebangazaziko? Ipendulwakho alibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                      (2)

          1.1.14       Ngokubona kwakho, ngimaphi amatjhuguluko azokuba khona
                       emaphilweni    weenthandanezi    ngemva komtjhado   lo?
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                   (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1    6                    DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

1.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI B

                                                           [Sithethwe ku-www.images.com]

          1.2.1        Tlola indawo lapho kutholakala khona abantwaba abavezwe
                       esithombeni.                                                         (1)

          1.2.2        Rhunyeza lokho okusitjengisa bona abantwaba abakavumeleki
                       ukwenza lokhu okubonakala bakwenza esithombeni.                      (1)

          1.2.3        Ucabanga bona uyini unobangela owenza bona abantwaba benze
                       lokhu okuvezwe esithombeni? Ipendulwakho ayibe liphuzu               (2)
                       ELILODWA.

          1.2.4        Nange unguNgqongqotjhe womNyango wabantu abavezwe
                       esithombeni esingehla, ucabanga bona ngikuphi ongakwenza
                       ukubalekela bona kube nobujamo ebakibo lobu?                         (2)

                                                        IMITLOMELO YESIGABA A:              30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      7                           DBE/Novemba 2021
                                                   NSC

ISIGABA B: UKURHUNYEZA

UMBUZO 2

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uyayirhunyeza ngamaphuzu ali-7 amayelana
nemiphumela emihle yokudlala imidlalo.

IMIYALO:

1.        Amagama angadluli kwama-60.
2.        Nombora imitjhwakho kusukela kewoku-1 bekufike kewe-7.
3.        Umutjho NGAMUNYE owutlolako awube nomqondo OWODWA opheleleko.
4.        Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
5.        Sebenzisa amagamakho, ngendlela ongakghona ngayo ungabuyeleli utlole
          okusesirhunyezweni.
6.        Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.

ITHEKSTHI C

                                UKUDLALA KUQAKATHEKILE

Minengi imihlobo yemidlalo edlalwako ephasini. Kuya ngokobana uthanda muphi
begodu nangokuyelela ikghono onalo emdlalweni ngamunye. Lokho kukusiza khulu
bona wazi ukobona ungazibandakanya kimuphi umdlalo. Ubunjalo bemidlalo ayifani.
Yeke-ke lokho kwenza bona ihluke begodu nalokhu okuhle esikutholako ngokudlala
imidlalo kungafani.

Kunengi esikufumanako ekuba miphumela emihle yokudlala imidlalo. Lokha nawudlala
imidlalo ufumana nekghono lokusebenzisana nabanye abantu. Nakuthiwa umuntu
ukghona ukusebenzisana nabantu kulokha nasele azi bona angekhe akghona
ukwenza izinto ayedwa. Umzimbakho ukghona ukwehla ube sezingeni elifunwa
nguwe. Ukudlala kwehlisa ukugandeleleka ngokomkhumbulo ebadlalini. Kwenza bona
umkhumbulo uhlale usebenza kuhle.

Kiyo yoke imidlalo kuba nabadlali ebababadosi phambili beenqhema zabo. Yeke-ke
ukudlala kwakha ikghono lokuba mdosi phambili. Ikghono lobudosiphambili liyatlhayela
ebantwini abanengi. Kanengi abantu abadlala imidlalo bavame ukudlala nabantu
abangabaziko kodwana bagcine sele bakhe ubungani obuqinileko. Ubunganobu
bakheka ngemva kokuhlangana esiqhemeni ebasidlalelako bagcine babangani
emaphilweni wabo.

Ukghona ukulala ngcono ngemva kokudlala umdlalo othileko. Lokho kwenziwa
kukobana umzimbakho vane uthabuluke ngokwaneleko nokwenza bona umkhumbulo
nawo utjhaphuluke kuhle. Ukghona ukuphila isikhathi eside khulu nawuzibandakanya
emidlalweni. Umzimbakho nawuwuthabulula ngokudlala awubi sethubeni lokusahlelwa
malwele lula. Esikhathini sanje ukudlala yipilo.

                                            [Ithethwe ku-inthathethi yatjhugululelwa esiNdebeleni]

                                                              IMITLOMELO YESIGABA B:                  10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                           Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1    8                   DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI

UMBUZO 3: ISIKHANGISO

Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI D

AWUSUYE UMUNTU OMUTJHA NAWUNGANAYE UFUNJATHWAKO LO. Gijimela
eSoKosi Electronics uzozitholela wakho simahla ube sezingeni. Woke umuntu omutjha
uvumelekile.

RHABA! UNGADISELWA ZIINYAWO.

Imibandela
 Kuthengiselwa abarhola ngehla kwee-R3 000,00 ngenyanga.
 Kuthengiselwa abaphakathi kweminyaka ema-20 ukuya eminyakeni ema-35.
 Nawufuna isikolodo iza nencwadi yomrholo nomazisi wakho.
                                                          [Sithethwe ku-www.images.com]

3.1       Tlola amaqhinga AMABILI wokukhangisa asetjenziswe esikhangisweni
          esingehla.                                                                      (2)

3.2       Dzubhula amagama anelimi lokudlelezela asetjenziswe esikhangisweni
          esingehla.                                                                      (1)

3.3       Hlathulula unobangela owenza bona amagama athi 'Electronics' atlolwe
          butjhigama esikhangisweni esingehla.                                            (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1    9                     DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

3.4       Tlola igama elisetjenziswe esikhangisweni elimqondofana nelithi 'mahala'.          (1)

3.5       Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese unciphisa igama elithalelweko.

          Nawufuna isikolodo iza nencwadi yomrholo.                                          (1)

3.6       Khetha ipendulo enembako kezilandelako.
          Amagama athi, 'Kuthengiselwa abaphakathi kweminyaka ema-20 ukuya
          eminyakeni ema-40' amumethe umqondo welimi lokubandlulula …

          A      ngokombala.
          B      ngokweminyaka.
          C      ngokobulili.
          D      ngokwefundo.                                                                (1)

3.7       Hlathulula umqondo olethwa magama athi 'ungadiselwa ziinyawo' ukuya
          ngesikhangiso esingehlesi.                                                         (1)

3.8       Ukuya ngesikhangiswesi kunokutjhayisana kwemiqondo emagameni avezwe
          phezulu esikhangisweni nalawo asetjenziswe emibandeleni. Tshwaya ngelihlo
          elibukhali ngemiqondo etjhayisanako.                                               (2)
                                                                                             [10]

UMBUZO 4: IKHATHUNI

Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI E

                                                          [Sithethwe ku-www.images.com]

4.1       Tlola bona abantu abasekhathunini engehla bakuphi?                                 (1)

4.2       Hlathulula izinto EZIMBILI ezibonakala ekhathunini ezisitjela bona abantwaba
          basendaweni oyitlole ngehla ku-1.1.                                                (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1    10                    DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

4.3       Dzubhula igama elisitjela bona umuntu wembaji osekhathunini engehla
          umtjhadile umma ahlezi naye lo.                                                    (1)

4.4       Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana uveze ukulandula.

          Ngizokuthanda bengiye kibobamkhulu.                                                (1)

4.5       Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese utjhugulule igama elithalelweko
          liveze ubukhulu.

          Umma esekhathunini uthokoza ukudla okungaka.                                       (1)

4.6       Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.
          Ikulumo ethi, 'ngizokuthanda bengiye kibobamkhulu' ihlathulula bona:

          A            Uzomthanda kufikela ahlongakala.
          B            Uzokuya ekhabomkhulu.
          C            Yena naye bazokuhlukaniswa kukufa.
          D            Ipendulo ngu A no C.                                                  (2)

4.7       Tshwaya ngokukhambelana okukhona phakathi kwekulumo yabantwaba
          abasekhathunini nalokhu okubonakala kusenzeka ekhathunini.                         (2)
                                                                                             [10]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1       11                     DBE/Novemba 2021
                                                    NSC

UMBUZO 5
          Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
5.1       ITHEKSTHI F

          Abafundi nabafuna ukuphumelela ngamalengiso eemfundweni zabo,
          kufanele bathome ukuzidima ubuthongo nobumnandi umnyaka usathoma.
          Abadala bathi amakonyana akhethwa kusakhanya ngombana lingatjhinga
          angeze usakghona ukuwabona. Ipumelelo le ilethwa kubambisana. Woke
          umuntu kufanele afake isandla ekuthuthukiseni ifundo yabantabethu. 5
          Umbelethi ngekhaya kutlhogeka bona anande abuza umntwana bonyana
          uraga njani eemfundweni zakhe. Abawe nokubona imisebenzi etloliweko
          nasele ihloliwe. Ngokwenza njalo uzabe atjengisa ikareko kilokho
          okwenziwako. Mqinise idolo nakangakenzi kuhle, mkwakwazelele nakenze
          kuhle uthi, 'Halala mntanami uyikwekwezana.' Utitjhere naye uyafundisa, 10
          ngemva kwalokho anikele imisebenzi yokuzijayeza. Ngemva kwalokho
          umfundi uyakwazi ukubona ubuthakathaka namandlakhe. Igadango
          elilandelako ngelokobana afune isizo lapho angakhange ezwe kuhle. Ungalali
          ungakahloli bona iimbalo nesayensi zisakwazi na?

          5.1.1        Ngokuyelela ukutlolwa nokupeledwa kwelimi lesiNdebele, buyelela
                       utlole umutjho ongenzasi ngendlela efaneleko.
                       Ungalali ungakahloli bona iimbalo nesayensi zisakwazi na?               (2)
          5.1.2        Tlola bona igama elithalelweko lisuselwa kisiphi isenzo.
                       Ipumelelo le ilethwa kubambisana.                                       (1)
          5.1.3        Hlathulula itjhuguluko lamatjhada elenzeke esakhini esithalelweko.
                       Abadala bathi amakonyana akhethwa kusakhanya                            (2)
          5.1.4        Tlola bona igama elithalelweko liyipambosi yiphi yesenzo.

                       Ipumelelo le ilethwa kubambisana.                                       (1)
          5.1.5        Tjhugulula umutjho olandelako ube sifaniso.

                       Mntanami uyikwekwezana.                                                 (2)
          5.1.6        Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako uqedelele ngayo
                       umutjho ongenzasi.
                       Ikulumo ethi amakonyana akhethwa kusakhanya …
                       A    isisaga.
                       B    isisitjho.
                       C    isifenqo.
                       D    isisitjho nesaga.                                                  (2)
          5.1.7        Hlathulula bona igama elithalelweko limumethe umhlobo bani
                       welimi, bewutjho nokobana lisetjenziswa nakwenze njani.
                       'Halala mntanami uyikwekwezana.'                                        (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1    12                         DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

          5.1.8        Thatha ibizo elithalelweko emutjhweni ongenzasi ulitjhugulule libe
                       sisandiso sendawo bese usisebenzisa emutjhweni ozakhele wona.

                       Woke umuntu kufanele afake isandla.                                      (2)

5.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          Umuntu kuzitjheja ngombana ayikho ikomo yobuthongo. Yidla ngendlela
          efaneleko. Balekela amafutha, itjhukela netswayi bese ugcina
          ngokuzithabulula.

           ITHEKSTHI G

                                                 [Sithethwe ku-www.images.com]

          5.2.1        Buyelela utlole umutjho ongenzasi ube sebunengini.

                       Umuntu kuzitjheja nakafuna ukuphila kuhle.                               (2)

          5.2.2        Buyelela utlole umutjho olandelako uthome ngegama elithalelweko.

                       Umma upheke ukudla okunganamafutha.                                      (1)

          5.2.3        Jamiselela igama elithalelweko ngesabizwana sokukhomba eduze.

                       Ubaba uyithanda khulu itjhukela.                                         (1)

          5.2.4        Thatha igama elithalelweko emutjhweni onganzasi ulisebenzise
                       emutjhweni ozakhele wona kuvele ihlathululo ehlukileko kunale
                       esetheksthini engehla.

                       Nawuzithabululako umzimbakho wehla ngitjho namabele.                     (2)
                                                                                                [20]

                                                              IMITLOMELO YESIGABA C:            40
                                                                          INANI LOKE:           80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021-1/7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021/a977b3ee-76d3-4a0b-a885-7b7566e270fe) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2021/c30db6dc-f9de-4a63-9a16-0ac51eefc722) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2023/dea210e0-0c58-4b5f-b2d1-1c5268cb6ddb) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2022/37d25a86-f8e5-480b-8179-6873ac200544) — isiNdebele FAL · QP · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2019/f43787d5-a946-4d28-912d-44be1045b073) — isiNdebele FAL · QP · 2019 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
