# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2015, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-june-july-2015/7c9fae5e-dbb1-4395-9619-e9556d362448
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-june-july-2015/7c9fae5e-dbb1-4395-9619-e9556d362448)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · isindebele. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                     SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                     IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                                2015

                                                                           IMITLOMELO: 70

                                                                    ISIKHATHI: ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-14.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2          2                            DBE/2015
                                                       SCE

YELELA

1.        Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
          aphendule imibuzo.

2.        Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
          elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
          ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
          bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.

3.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU:

          ISIGABA A:        Inovela                 (35)
          ISIGABA B:        Iindaba ezifitjhani     (35)
          ISIGABA C:        Iinkondlo               (35)

4.        Landela imiyalo onikelwe           yona    ekuthomeni   kwaleso   naleso   sigaba
          ngokuyelela okukhulu.

5.        Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA A nakuSIGABA C.

                                                  NOFANA

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA B nakuSIGABA C.

                                                  NOFANA

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA A nakuSIGABA B.

6.        Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.

7.        Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

8.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

9.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-60

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2         3                DBE/2015
                                                      SCE

IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:

Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.

   INOMBORO YOMBUZO                        IMITLOMELO       INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele                                   18                 5

1.2 UBonakele                                    17                6

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI – UZANGENZANI

Phendula YOKE imibuzo.

2. Umonyani Awunamango                           18                8

3. Imali Yabantabami                             17                9

ISIGABA C: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.

4. Uyangen' umlobokazi                           17                11

5. Iindawula                                     18                13

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                        Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2      4                         DBE/2015
                                                   SCE

IRHELO LOKUQINISEKISA

Tlola itshwayo () erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.

      ISIGABA                  IINOMBORO          INANI LEMIBUZO      ITSHWAYO
                                ZEMIBUZO         EZOKUPHENDULWA           ()
ISIGABA A:
UMBUZO 1.1                     1.1.1–1.1.10              2
UMBUZO 1.2                     1.2.1–1.2.10
ISIGABA B:
UMBUZO 2                            2.1–2.11             2
UMBUZO 3                            3.1–3.10
ISIGABA C:
UMBUZO 4                            4.1–4-10             2
UMBUZO 5                            5.1–5.10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2      5                           DBE/2015
                                                   SCE

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       Fundisisa itheksthi elandelako bese uphendula imibuzo.

          Egade kutshwenya uMahlangu khulu kukobana akazi naye bonyana uzakuthi
          nakaqotha uNaSilombo, amfumane kuphi uNaMndebele ngombana akazi
          naye lapha atjhinga ngakhona. Abanye bamkhomba ngeGoli. Abanye
          bamkhomba ngeendaweni naye angazaziko, angazange afike kizo. Kodwana
          iqiniso kukobana usaphila.

          'Kulungile unina kaBafunani akaragele phambili nepilo angiphilisa ngayo le,
          kodwana uZimu uyangizwa nangithi nami lizakufika lami ilanga,
          ngizazibuyiselela kuye. Umma wangitjhiya. Ubaba uyasebenza akayiboni into
          eyenzeka lapha kwethu mihla yoke le. Njeke nasele ngikhulile kuhle nami
          ngizabatjhiya lapha kwethu.' Ihliziyo kaBonakele ibe buhlungu khulu.
          Ukhuluma nje usahlezi phezu kwedwala.

          'Ngizabatjhiya! Ngizabatjhiya ngiye e …' aphazamiswe nguNaSilombo.
          'Heyi, heyi! Ufuna ukusibonisani wena msanyana. Unehliziywana bani wena
          yokobana ungazondiswa kulokha nangikuyalako! Thatha nasi imali
          uyokuthenga umgadango ngizokwenzela uBafunani ukudla. Unganginyenyisi
          la!' UBonakele azange amphendule kodwana wathatha imali wenza
          njengobana uNaSilombo asitjho. Ukhamba nje ihliziyo yakhe ayikaqoli
          kodwana isese buhlungu.

          UBonakele khabe kumntwana olalelako nohloniphako kodwana mva nje
          akekho umuntu okade asele akwazi ukubona okusehlizywenakhe ngombana
          besele aphenduke ikomo edla yodwana. Abomakhelwana gade bayibona ipilo
          ephilwa nguBonakele mva nje kodwana nabo beyingekho indlela yokumsiza
          ngombana uyise usaphila.
                                                                            [Ikhasi 4–5]

          1.1.1        Ngubani unina kaBonakele?                                            (1)

          1.1.2        Ngubani umfazi wesibili kaMahlangu begodu wayevela kiyiphi
                       indawo?                                                              (2)

          1.1.3        Rhunyeza ngamaphuzu AMABILI indlela uNaSilombo abegade
                       aphatha ngayo uBonakele.                                             (2)

          1.1.4        Ngikuphi okubonakala kufana phakathi kwepilo kanina kaBonakele
                       nakasahlala noMahlangu eSiyabuswa nekaBonakele nakahlala
                       nomfazi owathathwa nguyise uNaSilombo.                               (2)

          1.1.5        Tlola into EYODWA eyenziwa nguMbuyiseli ekhombisa bona
                       uBonakele wamamukela njengomunye wabantwabakhe.                      (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2       6                              DBE/2015
                                                    SCE

          1.1.6        Ukuba mdala kwakaBonakele kodwana afunda emabangeni aphasi
                       kwaba namuphi umthelela epilwenakhe nesikolweni ebekufundisa
                       kiso uMbuyiseli? Tlola amaphuzu AMABILI.                                 (2)

          1.1.7        Isenzo sakaBonakele sokuthengisa amahabhula esiteyitjhini
                       seDaveyton simveza amlingisi onjani? Tlola amaphuzu AMABILI.             (2)

          1.1.8        UMahlangu noNaMndebele bayifumana njani indaba yokobana
                       uBonakele uyokulwa emdlalweni wezeendubulo?                              (2)

          1.1.9        Ngisiphi isifundo ositholileko ngepilo yomlingisi onguBonakele?          (2)

          1.1.10       Ngokucabanga kwakho ingabe bekufanele nofana bekungakafaneli
                       bona uNaMndebele atjhiye uBonakele eSiyabuswa nasele azipha
                       inarha? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                           (2)

                                             KANYE

1.2       Fundisisa itheksthi elandelako bese uphendula imibuzo.

          UNaMndebele wazizwa selaphelelwa mamandla wokusebenza kodwana
          azange akhombise ebusweni bakhe bonyana kukhona isilonda esimgoma
          ngehlizyweni imini nobusuku. Ngelinye ilanga UNaMndebele wezwa
          ngeNdiya selimbiza. Ibizo leNdiya leli nguNomzana Foos, umfazi wakhe yena
          ibizo lakhe nguJubi.

          'Maria, Maria! Mina funa khuluma nawe. Wena iza lapha! Kwatjho uFoos.'
          'Ngabe selangibizelani unomzana lo. Selazongitjela bonyana umsebenzi
          uphelile? Ngaze ngakubona okukhulu! Kungcono ngikhambe ngiyokwizwa.'
          UNaMndebele aphume aye ngapha kurhuwelela khona uNomzana uFoos.

          'Sengifikile Nomzana.'
          'Mina bona wena hayi jabulile, yini lo ndaba?'
          'Awa akukho okungithusileko nomzana indaba nje kukobanyana unomzana
          ungibiza nje bengisagoma. Njeke …'
          'Yena lungile Maria. Mina nalomfazi kamina, Jubi, bonile wena sebenza kahle
          sterek.'
          'Ngiyathokoza ukwizwa amezwi afana nalawo nomzana.'

          'E … Manje mina bonile yena muhle lomsebenzi mina nika wena lo extra
          money. Mina fakela wena lo-R20,00. Yena lungile Maria, ne?'
          'Imali enengi kangaka nomzana!' Kumthuse khulu lokhu akuzwako
          uNaMndebele, 'Angazi bonyana nginganithokoza ngani kilokhu okukhulu
          kangaka eningenzela khona nomzana.'
          'Iye kuliqiniso bonyana imali yakaNaMndebele khabe izakhutjhulwa. Kodwana
          yena lokho khabe kufana nokuthunuka isilonda esimile ehlizyweni yakhe.'

                                                                             [Ikhasi 58–59]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2     7                             DBE/2015
                                                  SCE

          1.2.1        Unina kaBonakele njengoba akhuluma noFoos nje ukiyiphi
                       indawo?                                                              (1)

          1.2.2        Weza njani uNaMndebele lapha akhona njenganje?                       (1)

          1.2.3        Ngubani umnakwabo kaMahlangu begodu ngiwuphi umlayezo
                       ayewulethe kuMahlangu.                                               (2)

          1.2.4        Ngokurhunyezweko akhe utlole isehlakalo esibuhlungu esavelela
                       uMahlangu nakaseBenoni.                                              (2)

          1.2.5        Indlela uNaSilombo ebekaphatha ngayo uBafunani yaba namuphi
                       umthelela epilweni kaBafunani. Tlola amaphuzu AMABILI.               (2)

          1.2.6        Madanisa igama elikukholomu A nesitatimende esikukholomu B.

                             KHOLOMU A                      KHOLOMU B
                       (a)    UDilika            A Libizo lombethi weendubulo
                                                   owalwa noBonakele.
                       (b)     UJubi
                                                 B Libizo lakanina kaBonakele.

                                                 C Libizo lomfazi walapha
                                                   bekusebenza khona uNaMndebele.

                                                 D Libizo lendodana kaMbuyiseli.
                                                                               (2 x 1)      (2)

          1.2.7        Ucabanga   bona   uyoba    yini umphumela         wokuqotjhwa
                       kwakaNaSilombo emndenini wakwaMahlangu?                              (2)

          1.2.8        Ingabe isitatimende esilandelako SILIQINISO nofana AKUSILO
                       IQINISO. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.

                       UNaMndebele uvezwe amlingisi onehliziyo ehle.                        (1)

          1.2.9        Ingabe uyazwelana nofana awuzwelani nomlingisi onguNaSilombo
                       nasele asele nomntwana kaBafunani begodu aqotjhwa emzini
                       kaMahlangu. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                   (2)

          1.2.10       Coca ngekolelo yomndeni wakaMahlangu. Ipendulo ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                            (2)

                                                          IMITLOMELO YESIGABA A:            35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2    8                             DBE/2015
                                                 SCE

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 2: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

Umonyani Awunammango

Fundisisa itheksthi elandelako bese uphendula imibuzo.

'Mina ngigetjengwe ngalendlela. Ngithi ngonelwe umntwana, bese ngenziwa nje.
Sikhulume sezwana nokuzwana? Ngingabuyela kabili ngoZimu. Phezu kwamakhulu
asithandathu wehlawulo esazwana ngawo sinoMahlangu umlomo nomlomo,
azongiphara ngeemponde ezimatjhumi amahlanu? Aqede lapho angitjele bona
sezwana? Athi angayemayema nengqondwakhe njalo, awaqalisise kuhle layo ma-
postal order. Awathole atlolwe R50,00 lilinye, negama lakhe litlowe kuhle, njengomuntu
ofuze akhokhelwe leyo mali. Kuthi akazibulale uNtuli. Arhwatjhule nencwadi atlolelwe
yona mkhozakhe uMahlangu. Ayithole bona ifundeka kamnandi. Itjho kuhle incwadi
bona njengabakhozi abaneengqondo ezithathako, kuyamjabulisa ukuthola bona
bayezwana ngehlawulo elikhulu lamaranda. Lokho kutjengisa ukuzwana nokwazi isintu
nomthetho. Esikhundleni se-R600,00 eyihlawulo umthumele i-R100,00 kwaphela.

'NaMaredi, qala lapho bona uMahlangu ungenzeni.' UNaMaredi akasakwazi ngitjho
nokwala, phezu kobana umntwanakhe aqothiwe. Ayithathe incwadi leyo ayiphathe
ngesandla, do ukuyipha amehlo. 'Imilandu ese ngiyenze ngalendlela. Ngiyabuza
phela? Ngirhuge amakhuwa azihlalele, ngesimanga sakhe. Sithi abantu
bemadorobheni bararene iinhloko, kanti asikababoni bekhaya. Khuyini khona lokhu?'
UNtuli ulwa nje uNaMaredi uqale phasi, iminyembezi iyagobhoza. Do ukuphendula.
Ihliziyo nomusa kukhambe noCynthia ngekoloyi kaMlotjwa.

                                                                          [Ikhasi 68–69]

2.1       Ubelethwa kwabani unina kaCynthia?                                                (1)

2.2       Tlola indawo la bekwenzeka khona indaba le?                                       (1)

2.3       Uyini unobangela wokobana uCynthia angasayi esikolweni.                           (2)

2.4       Esingenisweni sendaba le ngikuphi okuvelako okuzokwenzeka emzini KaNtuli
          okungenzeki keminye imizi. Tlola iphuzu ELILODWA.                                 (1)

2.5       Ngokurhunyezweko coca ngesehlakalo esivezwe etheksthini esenzakalele
          uyise kaCynthia. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                                 (2)

2.6       Ngimiphi imilandu uNtuli ebekanomraro yokuyilungisa ngemva kokuphuka
          kwesivumelano ebekanaso nomkhozakhe uMahlangu. Tlola amaphuzu
          AMABILI.                                                                          (2)

2.7       Umtlloli uveze uNtuli amlingisi ozikhakhazisako. Vumelana nofana uphikisane
          nesitatimendesi bese usekela isiqunto osithathako ngamaphuzu AMABILI.             (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2         9                              DBE/2015
                                                      SCE

2.8       Khetha ipendulo eyodwa enembako.

          UNtuli nakathi umonyani awunammango uhlathulula bona ...

          A       kenye nenye indawo sekwande ubugebengu.
          B       kenye nenye indawo awasalandelwa amasiko.
          C       kenye nenye indawo abantu abasahloniphi.
          D       kenye nenye indawo abantu bathanda imali.                                       (1)

2.9       Ingabe isenzo sabantu bakwaMahlangu sokungagcini isivumelwano
          sokuzokuhlawula sibaveza bababantu abanjani? Ipendulo ayibe maphuzu
          AMABILI.                                                                                (2)

2.10      Coca ngesifundo           esitholakala   kilendatjana?   Ipendulo   ayibe   liphuzu
          ELILODWA.                                                                               (2)

2.11      Nawuqalisisa isenzo sakaNtuli asenze emndeninakhe esiphethweni
          sendatjana le, ucabanga bona ngikuphi obekungenzeka kuye nabe indatjana
          le yenzeka esikhathini sanamhlanje samalungelo. Sekela ipendulwakho
          ngephuzu ELILODWA.                                                                      (2)
                                                                                                  [18]

                                              KANYE

UMBUZO 3: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

Imali yabantabami

Fundisisa itheksthi elandelako bese uphendula imibuzo.

Nangambala ithi ingabalwa, uNghodela nendodanakhe bangene indlela. Endleleni
bahlangane nomntwana ovela kwaBhuda othi uthunywe nguyise bona azokubiza
uNghodela. Athi nakathi uyabuzisisa uNghodela bona ubizelwani, umntwana
aphendula ngokuthi: 'Angazi, kodwana ubaba uthe urhabe kwamambala
nangikufumeneko ngize nawe ngombana usesiredzeni umodzile.'

Bathi bangaqeda ukubonisana laba ababili bagcine ngokuvumelana ngelokuthi
akudlule khona maqangi babone bona udliwa yini uBhuda. Nangambala bamfumana
ararekile uBhuda ngokusahlelwa bayeni abathi balethe ubuncani obumanqophana
noDzubhana umntazana wakwakhe omkhulu. Emva kokubalathisela laba ababili
bamphendula ngokuthi, 'Siyasizwa isililo sakho ndoda begodu indoda ayizigudi,
iinkomo nazo azibuyiselwa emva ngesikhethu. Nathi usibona sinje sisendleleni
eyakwaMabhena sikhambisa iphasela esele inamalangana.'

Ningatshwenyeki ngalokho Nghodela nendodana, sizakuthi singaqeda nginiphekelele
ngevenyana msinyana. 'Kulungile?'
'Kulungile Njakazana nawuzasiphekelela.' KukwaBhuda lapha bariyada khona, kunjalo
nje ekhaya akwaziwa bona baphambukele. UMabhena ngale ukwate uzele ipotjwana,
nendlela akayizwa. Wafika aphefumulela phezulu kwaNghodela. Wathokoza
wangahlala phasi. Ufumana umfazi athanyela ngerhodlweni. 'Iphi indodakwakho?
Ngifuna imalami begodu angikhambi ningakayibeki lapha kungamane kuphume
isidumbu.'
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                       Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2    10                          DBE/2015
                                                 SCE

          UmkaNghodela wangaphika naye, walinga ukuyana naye amlathisela koke.
          'Nanyana ungiwalazela nje, ubaba uye kwakho ukhambise imalakho leyo
          oyifuna ngendlovuyangena.'
                                                                        [Ikhasi 13–14]

3.1       Ngeyani imali ebeyibalwa nguNghodela nendodanakhe?                              (1)

3.2       Ngokurhunyezweko tlola bona uBhuda bekambizelani uNghodela?                     (2)

3.3       Yini eyabangela bona uNghodela ahlale isikhathi eside kangaka angabhadeli
          uMabhena? Tlola iphuzu ELILODWA.                                                (1)

3.4       Kubayini uMabhena angakholwa nakuthiwa uNghodela nendodanakhe baye
          kwakhe. Tlola iphuzu ELILODWA.                                                  (2)

3.5       Madanisa lokho obekwenziwa kwaMabhena nalokho obekwenzeka emzini
          kaNghodela okuvezwe mtloli endatjaneni le. Tlola iphuzu LINYE ihlangothi
          ngalinye.                                                                       (2)

3.6       Isenzo sakaKanabo sokulwa nabantu anganaqiniso lalokho okwenzakalele
          uyise simveza amlingisi onjani? Tlola iphuzu ELILODWA.                          (2)
3.7       Umtloli kilendatjana usivezele isizinda sesikhathi esivangileko. Sekela
          isitatimendesi ngephuzu ELILODWA.                                               (2)
3.8       Phendula ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto
          osithathako ngephuzu ELILODWA.
          Abantu bendawo lapha kuhlala khona uNghodela bababantu abasalandela
          amasiko.                                                                        (1)
3.9       Coca ngelihlo elibukhali ihloso yomtloli yokusebenzisa uBhuda abe
          ngomunye wabalingisi ababa khona nakuliwako emzini wakwaMabhena.
          Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                                                (2)
3.10      Ingabe uyazwelana nofana awuzwelani nomlingisi onguNghodela ngesenzo
          esimehlakalelekwesi. Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                     (2)
                                                                                          [17]

                                                       IMITLOMELO YESIGABA B:             35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2    11   DBE/2015
                                                 SCE

ISIGABA C: IINKONDLO

Kilesisigaba phendula yoke imibuzo.

UMBUZO 4

Fundisisa ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.

Uyangen' umlobokazi – JM Mthimunye

1      Kwakwakwakwii ...!
2      Uyangen' umlobokazi,
3      Unyanyatha njengenwabu;
4      Ugeje ngezikanokutjho,
5      Nango weenkomo ezimasongesonge,
6      Zeempondw' ezilemele futhi.

7      Madoda phumani neenhlangu,
8      Nizokuthambel' igugu lomuzi,
9      Ikwekwez' ekhanya salanga:
10     Ikwekwezi yomkhanyo wezungu lekosi.
11     Hlaban' uMafunazoke
12     Ikomo kababa yesiko, angene.

13     Mfaz' eenyaw' ezimabatha
14     Sukel' ukutunatuna njengonombhenyani,
15     Uhlangel' ukuphuma kwelanga:
16     Ulis' ukufuthwa yintuthu
17     Ing'ungumaqubutjhwana
18     Ing'awunakhenomkhulu likhona.

19     Bamangel' abathi bayazazi,
20     Babasith' umend' awukho,
21     Bathi; akayikuwubona.
22     Nang' umlobokaz' angena!
23     Ungen' anyanyatha njengenwabu,
24     Ungen' agubuzele njengogubudu.

25     Kwakwakwakwii …!
26     Nomaphelaphelana yelusa
27     Ilimu lakh' elimakghwakghwa,
28     Libophe lingangeni nomlobokazi.
29     Makhelana khalim' ihlizywakho,
30     Ulis'ukuhlolahlola ngombunjwana

31     Uyangen' umlobokazi;
32     Nosokana thanyela,
33     Ungalis' iinzibi zibuthene
34     Emva komnyango inga
35     Zihlekis' abayeni zinganamazinyo.
36     Uyangen' umma …
37     Nosokana ningabang'ubudala.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                       Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2    12                           DBE/2015
                                                 SCE

4.1         Tlola indlela umlobokazi ebekakhamba ngayo.                                    (1)

4.2         Tlola ibizo lekomo yesiko ekukhulunywa ngayo ekondlweni engehla.               (1)

4.3         Ngokuya ngekondlo engehla ngiziphi izinto ekufanele zenziwe babantu
            abalandelako lokha umlobokazi nakangenako:

            4.3.1     Amadoda.
            4.3.2     Unosokana.                                                           (2)

4.4         Ngokurhunyezweko tlola okutjhiwo yikondlo le. Ipendulo ayibe liphuzu
            ELILODWA.                                                                      (2)

4.5         Tlola izinto EZIMBILI imbongi ezingathekisa nomlobokazi.                       (2)

4.6         Imbongi inqophe ukuthini ngemida elandelako.

            Nomaphelaphelana yelusa
            Ilimu lakh' elimakghwakghwa,
            Libophe lingangeni nomlobokazi.                                                (2)

4.7         Uyini umnqopho womtloli wokusebenzisa isithombe-ngqondo esilandelako.

            Ungena anyanyatha njengenwabu.                                                 (2)

4.8         Ucabanga bona isenzo sabomakhelana sokuhlolahlola ngombunjwana
            sibaveza bababantu abanjani? Tlola iphuzu ELILODWA.                            (1)

4.9         Ingabe imbongi ikghonile nofana ayikakghoni ukukhetha amagama
            aveza bona ikondlo le ikhuluma ngomendo wesikhethu.                Sekela
            ipendulwakho ngamaphuzu AMABILI.                                               (2)

4.10        Coca ngokuphumelela kwembongi ukuveza ummoya wekondlo engehla.
            Usekele ummoya lowo ngephuzu ELILODWA.                                         (2)
                                                                                           [17]

                                             KANYE

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2    13   DBE/2015
                                                 SCE

UMBUZO 5

Fundisisa ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.

Iindawula – PS Skosana

1       Mathambo weenkomo ezafako
2       Zafela abaphilako.
3       Ziyavutha, zivutha zingakathungelelwa,
4       Amakholwa azibhoda ebusuku,
5       Emini azikhombe isibhakabhaka.

6       Zinamehlo zinganawo,
7       Zihlola ipilo yabaphilako,
8       Zikhuluma zithule,
9       Ziveza umbulali,
10      Zivimba umloyi.

11      Ziinganono zikasomswani,
12      Azirhatjhe ziveze ifihlo,
13      Zembula ziveza beenhliziyo
14      Ezigobene sanyoka;
15      Awa, ziyarhubhulula.

16      Awa, ziyarhubhulula,
17      Zenze ugogo umloyi,
18      Zenze ukghari umloyi,
19      Zenze unosokana umloyi,
20      Ngizo zona, ziyarhubhulula

21      Mathambo weenkomo ezafako,
22      Ngesikhumba senza umkghadi,
23      Ngeempondo senza inghwani,
24      Ngeengazi senza ububende,
25      Ngenyama senza isitjhebo.

26      Ziinsasa zenungu
27      Zihlaba ezimzondako,
28      Zilamula zilwisa,
29      Ziraranisa zirarulule umraro;
30      Ngizo zona, ziyakhulunyelwa.

31      Mathambo akhulunyelwa ngabawaziko,
32      Ingubo zigeja ngekamasizabulale
33      Ziyakhanyisa kusuke umnyama,
34      Abanye ipilo
35      Siyibona ngazo.

36      Siboniboni kabazithembako,
37      Sisitha kabazibinako:
38      UZimu akahlukaniselwana,
39      Zona ziyasehlelwana
40      Khamba nazo nawungayi kude.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                       Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi lokuThoma lokweNgeza (FAL)/P2      14                             DBE/2015
                                                   SCE

5.1         Thalela ivumelwano elisemideni elandelako bewutjho nokobana mhlobo
            bani wevumelwano.

            'Zihlaba ezimzondako,
            Zilamula zilwisa,
            Ziraranisa zirarulule umraro;'                                                    (2)
5.2         Ngokuya ngembongi zivezani iindawula?                                             (1)
5.3         Tlola ubukondlo OBUBILI obuvezwe emudeni olandelako.

            'Ziyavutha, zivutha zingakathungelelwa,'                                          (2)
5.4         Tlola abantu ABABILI abaziinhlobo zembongi iindawula ezibenza abaloyi.            (2)
5.5         Dzubhula umuda ekondlweni             engehla   otjho   abantu     abanomona
            nabangafiselani okuhle.                                                           (2)
5.6         Isenzo samakholwa sokubhoda iindawula ebusuku ukube emini abazifuni
            sisitjelani ngawo?                                                                (2)
5.7         Uyini umnqopho womtloli wokufanisa iindawula neensasa zenungu. Tlola
            iphuzu ELILODWA.                                                                  (2)
5.8         Qedelela umutjho         olandelako    ngokukhetha      ipendulo    enembako
            kezilandelako:

            Imbongi nayithi iindawula zigeja ngengubo kamasizabulale inqophe
            ukuthi ...

             A    Ziyasiza begodu zenze uphile kamnandi.
             B    Ziyasiza begodu zilethe ukuzwana.
             C    Ziyasiza begodu zikuphilise kabuhlungu.
             D    Ziyasiza begodu zenze uhlale uphilile.                                      (1)
5.9         Ingabe uyavumelana nofana awuvumelani nembongi nayithi ukhambe
            neendawula nawungayi kude. Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
            ELILODWA.                                                                         (2)

5.10        Ngiwuphi umlayezo imbongi esethulela wona ekondlweni engehla le?                  (2)
                                                                                              [18]
                                                            IMITLOMELO YESIGABA C:            35
                                                                        INANI LOKE:           70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-june-july-2015/06ccc753-f6dc-4736-bbf9-86d098a6c817) — isiNdebele FAL · QP · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-june-july-2015/80250c5a-1824-4b1d-94ee-0ddcb96753a3) — isiNdebele FAL · QP · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2023/724fac4d-2c40-4875-9e4d-0ed1d89216b8) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2018/388432ab-87e7-47ec-85d3-318bad70ee72) — isiNdebele FAL · QP · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2017/0ab22145-cf14-4103-bcd1-fab890c58817) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2016/91c828d1-2ce6-4bfa-8b9f-4ba6ab0508cd) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
