# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2016, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2016/91c828d1-2ce6-4bfa-8b9f-4ba6ab0508cd
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2016/91c828d1-2ce6-4bfa-8b9f-4ba6ab0508cd)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · isindebele. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                     IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                                2016

                                                                            IMITLOMELO: 70

                                                                    ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-13.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       2                               DBE/2016
                                                    SCE

YELELA

1.        Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
          aphendule imibuzo.

2.        Ungalingi ukufunda iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
          elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
          ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
          bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.

3.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU:

          ISIGABA A:        Inovela                 (35)
          ISIGABA B:        Iindaba ezifitjhani     (35)
          ISIGABA C:        Iinkondlo               (35)

4.        Landela imiyalo onikelwe           yona    ekuthomeni   kwaleso   naleso   sigaba
          ngokuyelela okukhulu.

5.        Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA A nakuSIGABA C.

                                                  NOFANA

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA B nakuSIGABA C.

                                                  NOFANA

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA A nakuSIGABA B.

6.        Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.

7.        Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

8.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

9.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-60

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    3                DBE/2016
                                                 SCE

IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:

Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.

YELELA: PHENDULA IINGABA EZIMBILI KWAPHELA

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.
   INOMBORO YOMBUZO                       IMITLOMELO   INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele                                  18             5

1.2 UBonakele                                    17           6

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI – UZANGENZANI

Phendula YOKE imibuzo.
2. 'Ilifu elinzima'                              17           8

3. 'Isikhundla madoda'                           17           9

ISIGABA C: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.
4. 'Umona'                                       17           11

5. 'Licimile ilanga'                             18           12

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    4                       DBE/2016
                                                 SCE

IRHELO LOKUQINISEKISA

Tlola itshwayo () erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule
YOKE imibuzo elindelekileko.

      ISIGABA                  IINOMBORO          INANI LEMIBUZO   ITSHWAYO
                                ZEMIBUZO         EZOKUPHENDULWA        ()
ISIGABA A:

UMBUZO 1.1                     1.1.1–1.1.10             2
UMBUZO 1.2                     1.2.1–1.2.10

ISIGABA B:

UMBUZO 2                            2.1–2.11            2
UMBUZO 3                            3.1–3.10

ISIGABA C:

UMBUZO 4                            4.1–4–9             2
UMBUZO 5                            5.1–5.9

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                          Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    5                                DBE/2016
                                                 SCE

ISIGABA A: INOVELA

Kilesisigaba phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI A

          'Hi, hi, hi …! Kulila uBafunani. Heyi! Ungangibangeli itjhada lapha, ngisadinwe
          ngunyoko, nawe ungibangela itjhada. Awumtjeli ngani akuphe imali unyoko
          ngombana mina kuthiwa angisuye uyihlo. Uyihlo kuthiwa namtjhiya eHlazatje.
          Awuyi ngani eHlazatje uyokubawa kuyihlo wamambala?' kwatjho uMahlangu
          ngokukhulu ukusilingeka. 'Baba, m … n … mina a… a … ngi …,' kuphendula
          uBafunani ngephimbo lokulila. 'Thula! Ngithe kuwe phuma uphele uyokulilela
          unyoko ngemlanjeni!'

          Aphume uBafunani ayokuhlala ngaphandle, alile khulu. UMahlangu ahlale
          yedwana acabange ngeenkinga zakhe. 'Yoke iminyaka le ngondlana nabo,
          namhlanjesi bangibona bona ngisidlhadlha sabo. Nanje ngiyabuyelela
          ngiyatjho bonyana ngaze ngazilaya ngokwahlukana nomfazami womtjhado.
          Ngihlezi nje angazi bona unina nomntwanami batjhinga kuphi.' Athule
          kancancani uMahlangu. 'Kodwana e … uBafunani akanamlandu, umlandu
          unonina. Akukafaneli bona sithi nasibhalelwa kurarulula iinkinga zethu bese
          sisulela ebantwaneni bethu. Umlandu unabazali.'

          UBafunani ulila nje unina uyamizwa ngemlanjeni. Nguye loya eza agijima
          njengomntazana omutjha. Watjhiya umgqomu wamanzi ngemlanjeni, weza
          athwele izandla ehloko ungasuthi kukhona ohlongakeleko ngakwakhe.
          'Ha, madekhethu, Kwenzenjani Bafunani? Ukubangisani uyihlo e … ngithi
          ukubangisani uMahlangu?' Adose uBafunani angene naye ngekhwitjhini.
          'Akaka … ngenzi li … tho mma,' kwaphendula uBafunani. 'Uthini!' kwatjho
          uNaSilombo. 'NaSilombo, akhe wehlisele umoya wakho phasi,' kwatjho
          uMahlangu.
                                                                             [Ikhasi 47–48]

          1.1.1        Wayeneminyaka emingaki uBonakele nakasuka eSiyabuswa?                   (1)

          1.1.2        Ngokurhunyezweko tlola bona uBafunani bekafuna ukwenzani
                       ngemali ayibawa kuMahlangu. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.            (2)

          1.1.3        Tlola bonyana uBafunani begade alilelani etheksthini engehla.
                       Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                                        (2)

          1.1.4        Tlola ngephuzu ELILODWA bona ikulumo elandelako iveza
                       uMahlangu amlingisi onesimilo esinjani.

                       'Kodwana e … uBafunani akanamlandu, umlandu unonina.
                       Akukafaneli bona sithi nasibhalelwa kurarulula iinkinga zethu bese
                       sisulela ebantwaneni bethu. Umlandu unabazali.'                         (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    6                             DBE/2016
                                                 SCE

          1.1.5        Ucabanga bona ngiyiphi into ebeyenziwa nguNaSilombo
                       ebonakala iyifundiso embi ekukhuliseni umntwana. Ipendulo ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                    (2)

          1.1.6        UBonakele umtlhagwakhe azange uphele nanyana besele
                       afumene ikamuru lokuqatjha eDaveyton. Sekela isitatimendesi
                       ngephuzu ELILODWA.                                                   (2)

          1.1.7        Hlathulula izehlakalo EZIMBILI lapha umlingisi onguBonakele
                       avela khona ngebizo lakhe.                                           (2)

          1.1.8        Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
                       IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.

                       Indawo  lapha      bekuhlala    khona   umndeni    kaBonakele
                       bekusemaplasini.                                                     (1)

          1.1.9        Tshwaya  ngelihlo   elibukhali    ipilo mazombe       yomlingisi
                       onguNaMndebele. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                     (2)

          1.1.10       Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI nomlingisi
                       onguMbuyiseli ngesehlakalo sokobana uBonakele agcine
                       akhambile    kwakhe    ngaphandle kokumlayelisa. Sekela
                       ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                                      (2)

1.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI B

          UBonakele bekanganaso isikhathi sokudlala ngamathuba nakavelako.
          Wazimisela ngawo woke amandla anawo bona naye abe ngomunye wabantu
          abaziwako emdlalweni weendubulo. Lokhu ukuzimisela kwakhe bakubona
          aboKiller nabanye ababambisene kilesi sitlhopha. Njeke nabo benza koke
          okusemandleni wabo bona bamenze bona agcine selayikutana yeendubulo.
          Umphathi wakhe azange athande ukudla isikhathi sakaBonakele. Wamfaka
          esiqhemeni sababhadelwako kwezeendubulo. Kwamthokozisa khulu lokho
          uBonakele.

          Kwaduma iDaveyton yoke bonyana uBonakele selangomunye wabalwela
          unongorwana kwezeendubulo. Abanye bamfisela itjhudu kodwana
          abangamthandiko njengoSponono noNduku khabe bafisa ngasuthi uBonakele
          angeze aphumelela. Kwathi ngemva kwesikhathi esincani nje kwezwakala
          emaphephandabeni nemirhatjhweni      bonyana   uBonakele     Mahlangu
          uzokubethana nesokana elivela ngaphetjheya kwelwandle bazokubanga
          unongorwana wephasi kwezeendubulo kilabo abasebangeni eliphakathi.

          Bonakele namhlanje uyindoda emadodeni, kodwana okunengi sizakukhuluma
          ngemva kobana sewulihlulile isokana ozokubambana nalweli ngenyanga
          esizayithoma le.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    7                                  DBE/2016
                                                 SCE

          Ngiyathemba bona nawe sewuyazizwa neengazini bonyana uzalihlula.
          Akusinjalo ndoda? Kwabuza uKiller. Ngifisa ngathi ngabe sibethana khona
          kusasa lokhu okusako! Kade ngililindile ithuba elifana naleli. Namhlanjesi
          nami ngiyazizwa namtjhana ngilele bonyana ngiyindoda emadodeni. Abadala
          baqinisile nabathi ubudoda abukhulelwa. 'Namhlanje ngimi lo esele kutlolwa
          ngaye emaphepheni nosele aziwa kiyo yoke inarha njengekutana esakhulako'
          kwatjho uBonakele ngokukhombisa ukuthaba okukhulu.
                                                                                  [Ikhasi 67]

          1.2.1        Tlola ibizo lesokana elivela ngaphetjheya kwelwandle elalizokulwa
                       noBonakele.                                                               (1)

          1.2.2        Ngokurhunyezweko tlola bona uBonakele wafika njani lapha
                       kuzibandulela khona aboKiller.                                            (2)

          1.2.3        UNaMndebele bekakuphi begodu enzani ngesikhathi uBonakele
                       akhutjhwe emaphephandabeni kuthiwa uyokulwa noDuke?                       (2)

          1.2.4        Tlola isizathu esenza bona uKiller athathe isiqunto sokobana
                       ayokuthatha uBonakele ambandule emdlalweni wezeendubulo.                  (1)

          1.2.5        Ketha ipendulo enembako kezingenzasi.

                       Uyise lomntwana kaBafunani ngu …

                       A     Sponono.
                       B     Dilika.
                       C     Thokozani.
                       D     Killer.                                                             (2)

          1.2.6        Hlathulula isizathu esenza bona uMahlangu agcine ayokufuna
                       umndenakhe. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                              (2)

          1.2.7        Hlathulula irarano elavela hlangana noNaSilombo noBafunani
                       ngemva kobana uMahlangu akhambile kwakhe eSiyabuswa.
                       Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                                          (2)

          1.2.8        Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
                       IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.

                       Ngemva kobana uNaMndebele aziphe inarha               emzinakhe,
                       walifumana isekelo ebantwini agade abasebenzela.                          (1)

          1.2.9        Coca uveze         amazizwakho   ngesehlakalo   esibumba     isitlhori
                       senovela le.                                                              (2)

          1.2.10       Nange unguNaSilombo ngiliphi igadango obewungalithatha
                       ngesikhathi kugula umntwana kaBafunani nemali yokumusa
                       emtholapilo unganayo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                (2)

                                                            IMITLOMELO YESIGABA A:               35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    8                          DBE/2016
                                                 SCE

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI

Kilesisigaba phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 2: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye
'ILIFU ELINZIMA'
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI C

Nabafika ekhaya burhagale ubulwele. 'NaMarhubani ubona njani wena?'
'Akusingcono siye kibondlelazinukimiswani? Nasele kunje kumele silinge iindawo
ezinengi. Kghani, sibuyele kwaNamkhokheli nofana siye kudorhodera?'
'Mina baba bengisithi ngcono siye kuMangothobana siyokwiza kuye, angithi uvele
akutjele into ephelako nezwakalako.'
'UMangothobana?'
'Iye uMangothobana kanti sewumkhohliwe na?'
'Tjhe, ngiyambona awutjho isangoma esingancangange Bhabhisi?'
'Ingani ungizwa kuhle baba.'
'Uyazi ukhuluma njengomfazi namhlanje kuze. Uyazi besele kuthe tjhira kimi ngaye.'
'Mma! Mma! Ba … baba! Ningazitshwenyi khulu ngami ngilisani ngife.'
'Uthini? Uyarhapha. Sikulise ufe, ucabanga bona ekufenapho kumnandi ngiyabon?'
NoKitimpana musukuphika naye mbambe ngapho simfake ekoloyini sikhambe.
Nangambala afakwe ekoloyini uMpotlogwana idose, bebayokufika.'
'Thokoza!'
'Thokoza mndawu.'
Ngenani kade nginilindile. Kuvuswe nabantu ebesele balele bonyana bambethele.
Atjho athome ingoma.

   Abagulako!
   Bayeza kusasa bayeza,
   Abagulako!
   Bayeza kusasa bayeza.

Utjho njalo weqa amalangatjha ugida isindawu. Iwahlo liwahlo likhambisana nengungu.
Eqele phezulu azirhadle phasi. 'Heyi! Yethi … thi … thi. Makhosi! Sizani naku
umnyama!'
Atsirimezeke. Laba abambethelako batjhentjhe ingoma ngendlela okuvame kwenziwe
ngayo nasele kukumbi. Kuthi kusenjalo athi rurhururhu aphume njengekule. Iragela
phambili ingoma. UMpotlogwana ulele phakathi nendawo ukubuyiswa nokukhanjiswa
yindeni kusathe khwephu.

                                                                       [Ikhasi 20–21]

2.1       Tlola igama lezibulo lekhabo kaMpotlogwana.                                    (1)

2.2       Ubegade ayephi uMpotlogwana nazabe asahlelwe kugula nje?                       (1)

2.3       Rhunyeza ngephuzu ELILODWA izinto ezazenzeka             kuMpotlogwana
          ezamenza bona acabange bona uphethwe yinyongo.                                 (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    9                           DBE/2016
                                                 SCE

2.4       Tlola izinto eziphikisanako ezatjhiwo nguNombengula noDorhodera uNell
          ebathi zingunobangela wokugula kwakaMpotlogwana.                               (2)

2.5       UMangothobana watjela ababelethi bakaMpotlogwana bonyana benzeni
          ukuze aphole?                                                                  (1)

2.6       Isenzo sababelethi bakaMpotlogwana sokuya ebantwini abanengi
          abahlukahlukene kangaka ukufikela lapha aphola khona uMpotlogwana
          sibaveza babalingisi abanjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.            (2)

2.7       Ucabanga bona umtloli usilethela muphi umqondo ngokusivezela
          uMpotlogwana sele ahlanza inyoka? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.         (2)

2.8       Tlola bewuhlathulule ikolelo yabantu bakwaThugwana. Ipendulo ayibe liphuzu
          ELILODWA.                                                                      (2)

2.9       Ngokubona kwakho ingabe kubangelwa yini bona esiphethweni senovela le
          uMpotlogwana nakaphaphamako afune amanzi nokudla.                              (2)

2.10      Coca ngesiphetho sendatjana le. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.               (2)
                                                                                         [17]

UMBUZO 3: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

'ISIKHUNDLA MADODA'

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI D

'Kosi,' kutjho uJali, afumbethe ingwani ngezandla. 'Ubaba uMotha akasekho.
Kuzwakele bona uthole ingozi yekoloyi, ngepelaveke. Manje Skhosana hlanganani
noke, ngibone bona angibize wena ngizokwazisa kwamathomo. Lokho ngikwenziswa
kukobana nginekinga yokobana ngubani ongakghona ukuthatha isikhundla
sakaMotha? Kwesibili Skhosana, iinsebenzi zekhamphani yethu le, inengi lazo
linommoya wezepolotiki. Nawe Skhosana bekutholakala bona ukhona ekubhenyogeni
kwazo, kodwana ngiyakunyula ngombana bekuthi entambama ukghone ukungibethela
umrhala nanyana ungibize ngize kwakho, ungitekele zoke, nokobana ngubani
onommoya khulu.'

'Kosami!' kutjho uJali. Manje-ke Skhosana ngifuna ungiphe umbono bona ngubani
esingamkhuphula esikhundleni sakhe, athathe isikhundla sakaMotha? Ngaphambi
kobana uphefumule, ngifuna ungalibali bona uMotha bekafundile. Kungalokho
nakubhenyogwako ubakghona ukunibiza abambe umhlangano nani, nikhulumisane.
Kungalokho ubakghona ukungeluleka bona ngenzeni, ukuze iinhliziyo zenu
nokuphatheka kwenu la ekhamphanini kubemnandi. Manje bakhona nokho abafunde
pheze njengoMotha, kanti-ke nawe nanyana ungakafundi kangako, kodwana kade
uyisebenzela i-Old Mutual. Phefumula-ke Skhosana ngizwe.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    10                         DBE/2016
                                                 SCE

Wathi bona ezwe uSkhosana bona, uMotha ubhubhile kwamfikela bona ithuba
ngelakhe-ke kwanje. Wacabanga ngekantorweni kaBotha waqeda bona isikhundla
sobunduna, sokuphatha kade asililela. Kade balila la ekhamphanini balila ngoMotha,
kesinye isikhathi bamthomelele namala. Namhlanje-ke uSkhosana uthole ithuba
lokusithola isikhundla sokuba sisandla sakaBotha.
                                                                       [Ikhasi 47–48]

3.1       Tlola unobangela wokubhubha kwakaMotha.                                        (1)

3.2       Tlola izinto EZIMBILI ezimamala ezazitjhiwo nguSkhosana ngoMotha
          nakabethela uBotha umtato. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                (2)

3.3       Tlola isizathu esenza bona uBotha azise uSkhosana kwamathomo
          ngokuhlongakala kwakaMotha ngaphambi kobana atjele ezinye iinsebenzi.          (2)

3.4       Ngokurhunyezweko tlola into eyenza bona uBotha angazithembi iinsebenzi
          zekhamphani kanye noSkhosana bona angabanikela isikhundla sakaMotha.           (2)

3.5       Hlathulula unobangela owenza bona uBotha anyule ukuthola umuntu ofunde
          njengoMotha ozokuthatha isikhundla sakhe.                                      (2)

3.6       Ucabanga   bona   kungebangalani    uSkhosana    abeka   imibandela
          yokungamenyezelwa kwesikhundla esatjhiywa nguMotha ukobana omunye
          nomunye umuntu ekhamphanini afake isibawo? Ipendulo ayibe liphuzu
          ELILODWA.                                                                      (2)

3.7       Ucabanga bona isiphetho sendatjana le kusiphetho esilindelekileko nofana
          esingakalindeleki. Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.              (1)

3.8       Ingabe indlela umtloli aveze ngayo uSkhosana isitjelani ngesimilo sakhe?
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                           (2)

3.9       Ingabe isenzo sakaSkhosana sokuthabela ukubhubha kwakaMotha khona
          yena azokuthola isikhundla sakhe, SIYAMUKELEKA nofana ASAMUKELEKI?
          Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                                         (2)

3.10      Nawuqalisisa isiphetho sendatjana le ingabe UYAZWELANA            nofana
          AWUZWELANI       noBotha   njengomphathi we-Old Mutual?           Sekela
          ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                                                (2)
                                                                                         [18]

                                                       IMITLOMELO YESIGABA B:            35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    11                           DBE/2016
                                                 SCE

ISIGABA C: IINKONDLO

Kilesisigaba phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 4

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

UMONA – MS Ntuli

1         Nguhliziyokul' umafela ngendeni,
2         Sihlub' abany' iimpiko
3         Angazenzeli yena.
4         Ngumarhudul' amehlw' abomvu;
5         Wamalangab' atjhisa kutjhisa,
6         Abe makhaza kumakhaza.
7         Ngunyawo liphapha phezulu,
8         Nguhloko sithaya phasi.

9         Nguhliziyo silal' emini, sivuk' ebusuku:
10        Sirhulurhulu sirhuluphel' umnyama,
11        Uphetjhulwa mumoya,
12        Urhurhulwa mamanzi;
13        Upheka kuphakululwa, uphakulula kuphekwa.
14        Akwenzako kwaziwa nguye, umona.

4.1       Tlola bona umona ungathekiswe nayiphi inyoni.                                   (1)

4.2       Buyelela utlole imida elandelako bese uthalela ivumelwano elitholakala kiyo
          utjho nokobona mhlobo bani wevumelwano:

          'Ngunyawo liphapha phezulu,
          Nguhloko sithaya phasi.'                                                        (2)

4.3       Tlola izinto EZIMBILI ezenziwa mumuntu onomona ezifana nezenziwa
          babantu abaloyako?                                                              (2)

4.4       Tlola ubukondlo obumunyethwe mumuda we-13 wekondlo engehla.                     (1)

4.5       Dzubhula umuda osetjenziswe ekondlweni engehla ohlathulula bona umona
          wenza izinto emsitheleni ungabonwa babantu njengenyoni ekhamba
          ebusuku.                                                                        (2)

4.6       Hlathulula imiqondo emunyethwe mimida elandelako:

          4.6.1 'Nguhliziyokul' umafela ngendeni'                                         (2)

          4.6.2 'Sihlub' abany' iimpiko'                                                  (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    12                          DBE/2016
                                                 SCE

4.7       Ingabe imikghwa yomuntu onomona evezwe ekondlweni iyamukeleka na?
          Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                                               (2)

4.8       Coca ngommoya omunyethwe yikondlo engehla le. Ipendulo ayibe liphuzu
          ELILODWA.                                                                      (2)

4.9       Coca ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa iinthombe-ngqondo
          ezibonakala zisetjenziswe ngobunengi ekondlweni le. Ipendulo ayibe
          maphuzu AMABILI.                                                               (2)
                                                                                         [18]

UMBUZO 5

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

LICIMILE ILANGA – A Mnguni

1         Besihlezi kamnandi,
2         Sifukanyelwe nguwe,
3         Singezwa amakhaza,
4         Singezwa lothe.
5         Gadesi akusese njalo,
6         Ilanga licimile,
7         Licimile ilanga.

8         Isitjhaba soke savelelwa,
9         Kwahlaluka bona ngeze
10        Kwaphilwa.
11        Iinhliziyo zarhohlomela
12        Zigubuzeswe budisi bephasi,
13        Amehlo asala amlambokazi.

14        Sizakulibala njani
15        Ilothe liziphe amandla nje?
16        Lizakukhandelwa ngubani
17        Isitjhaba sibuthakathaka nje?
18        Ngawe savuka ebuthongweni,
19        Ngawe indlela yakhanya,
20        Yakhanya kanye tere!
21        Sakwazi ukuphila, sagadanga
22        Siqale phambili umkhanyo ukhona.
23        Gadesi uphi?

24        Besihlezi kamnandi
25        Singazi bona liyokufika ilanga,
26        Ilanga ngitjho eliginya nelanga
27        Isitjhaba sisale sisodwa.
28        Gadesi siyazi ngombana
29        Licimile ilanga.

5.1      Tlola bona ngiliphi ilanga elicimileko ekukhulunywa ngalo ekondlweni engehla
         le?                                                                              (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       13                        DBE/2016
                                                    SCE

5.2         Tlola izinto EZIMBILI ezihle ekukhulunywa ngazo ekondlweni le ezenziwe
            lilanga ngaphambi kobana licime.                                              (2)

5.3         Dzubhula umuda osetjenziswwe ekondlweni engehla ositjela bona kwaba
            khona isililo esikhulu ngokucima kwelanga.                                    (2)

5.4         Tlola ubukondlo obusetjenziswe yimbongi emideni elandelako:

             5.4.1     'Sakwazi ukuphila, sagadanga'                                      (1)

             5.4.2     'Isitjhaba sisale sisodwa'                                         (1)

5.5         Hlathululula bona imbongi itjho liphi ilanga emudeni olandelako:

            'Ilanga … eliginya nelanga.'                                                  (2)

5.6         Tlola bewuhlathulule imihlobo yeenthombe-ngqondo emunyethwe mimida
            elandelako:

             5.6.1     'Licimile ilanga'                                                  (1)

             5.6.2     'Amehlo asala amlambokazi'                                         (1)

5.7         Ingabe izinto ezivezwa sitjhaba ngelanga elicimilekweli zisitjelani ngalo?
            Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                                              (2)

5.8         Coca ngomlayezo esiwethulelwa yimbongi ngekondlo engehla le. Ipendulo
            ayibe liphuzu ELILODWA.                                                       (2)

5.9         Coca ngommongondaba wekondlo le. Ipendulo ayibe mumuda OWODWA.                (2)
                                                                                          [17]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA C:         35
                                                                       INANI LOKE:        70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2016/7f8c50b0-ec33-45d0-a312-8e92c85c6b8b) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2016/2bca413f-074a-4911-9a43-5aed6fdca49e) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2016/027a106e-9c41-4a9c-b1d2-0754fb9edfe4) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2023/724fac4d-2c40-4875-9e4d-0ed1d89216b8) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2018/388432ab-87e7-47ec-85d3-318bad70ee72) — isiNdebele FAL · QP · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2017/0ab22145-cf14-4103-bcd1-fab890c58817) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
