# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2017, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2017/0ab22145-cf14-4103-bcd1-fab890c58817
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2017/0ab22145-cf14-4103-bcd1-fab890c58817)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isindebele. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

               ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                      IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                                 2017

                                                                            IMITLOMELO: 70

                                                                    ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-13.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2          2                            DBE/2017
                                                       SCE

YELELA

1.        Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
          aphendule imibuzo.

2.        Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
          elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
          ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda yoke
          imibuzo bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.

3.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU:

          ISIGABA A:        Inovela                 (35)
          ISIGABA B:        Iindaba ezifitjhani     (35)
          ISIGABA C:        Iinkondlo               (35)

4.        Landela imiyalo onikelwe           yona    ekuthomeni   kwaleso   naleso   sigaba
          ngokuyelela okukhulu.

5.        Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA A nakuSIGABA C.

                                                  NOFANA

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA B nakuSIGABA C.

                                                  NOFANA

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA A nakuSIGABA B.

6.        Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.

7.        Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

8.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

9.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A: Pheze imizuzu ema-40
          ISIGABA B: Pheze imizuzu ema-40
          ISIGABA C: Pheze imizuzu ema-40

10.       Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    3                  DBE/2017
                                                 SCE

IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:

Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.
       INOMBORO YOMBUZO                          IMITLOMELO   INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele                                         17             5

1.2 UBonakele                                          18            6

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI – UZANGENZANI

Phendula YOKE imibuzo.
2. 'Imali yabantwabami'                                18            8

3. 'Ukukhamba Kubona'                                  17            9

ISIGABA C: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.
4. 'Erholweni LakoNomtjherhelo'                        17            11

5. 'Uyangen' umlobokazi'                               18            12

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                     Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      4                     DBE/2017
                                                   SCE

IRHELO LOKUQINISEKISA

Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule
YOKE imibuzo elindelekileko.

      ISIGABA                  IINOMBORO          INANI LEMIBUZO   ITSHWAYO
                                ZEMIBUZO         EZOKUPHENDULWA        ()
ISIGABA A:

UMBUZO 1                       1.1.1–1.1.10              2
                               1.2.1–1.2.9
ISIGABA B:

UMBUZO 2                             2.1–2.9             2
UMBUZO 3                            3.1–3.10
ISIGABA C:

UMBUZO 4                            4.1–4.8              2
UMBUZO 5                            5.1–5.9

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                          Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2     5                             DBE/2017
                                                  SCE

ISIGABA A: INOVELA
Phendula yoke imibuzo.
UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana
1.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI A

          'Uthini!' kwatjho uNaSilombo.
          'NaSilombo, akhe wehlisele ummoya wakho phasi' kwatjho uMahlangu.
          'Ngehlisele ummoya phasi umntwanami khibe ugongodwa yindoda?
          Ubhalelwa bomakhelana bakho, badlala ngawe mihla le. Into oyaziko
          kutlhagisa umntwanami. Izolo lokhu bengibambene nabomakhelana kuyincani 5
          indawo; bapheze bangigoma ngiphila kodwana wena nawubuya
          ngemsebenzini zange uthande nokwizwa. Wavele wakhwela wazehlela lapha
          kimi wangitjela bonyana ngimi umuntu ongakalungi!'
          Kwaba ngekulu ipi lapha kwaMahlangu baze bahlukana, bayokulala,
          kungekho ogobela omunye. Ihlaliswano ehle zange ibe khona. Kwaba ngiloyo 10
          naloyo wazenzela ngokuthanda kwakhe lapha kwaMahlangu. UBafunani
          zange abe nayo ipilo ehle lapha kwabo. Besele ayibona ihlalo le abazali
          bakhe abahlalisene ngayo, ngombana besele akhulakhulile aneminyaka
          elitjhumi nane ubudala.
           'Umma nobaba uMahlangu ngiyabona bonyana abanakho ukuzwana 15
          phakathi kwabo. Kunjalo nje nami ngiyabona bonyana abangithandi.
          Umma nangabe ungithanda kwamambala, Wenziwa yini bona avumele
          namtjhana yini engiyenzako. Ngitjho namtjhana ngonile, uyangijamela.
          Ngisesemncancani kodwana into ayenzako le, angiboni bonyana izangipha
          isimilo esihle.' UBafunani ukhuluma nje uvela ngesitolo, kungoMgqibelo. 20
          Abanye abantwana bakhambe nesikolo bayokudlala ibholo ePitori.
            'Ngibawa icolo ntombi.' Kwatjho omunye umsana kuBafunani.
            'Ungangibizi ngentombi mina. Angizwani nendaba leyo ngombana
          uyangibona bona ngisesemncani.'
            'Uthini? Lisa ukungihlekisa wena.'                                    25
                                                                           [Ikhasi 48-49]

          1.1.1        Tlola ibizo lomsana owahlangana noBafunani?                           (1)
          1.1.2        Wayebuyaphi uBafunani nakazakuhlangana nomsana lo?                    (1)
          1.1.3        Ngokurhunyezweko hlathulula izinto ebegade uNaSilombo
                       azibangisa uMahlangu esiqetjhaneni esingehla? Ipendulwakho
                       ayibe maphuzu AMABILI.                                                (2)
          1.1.4        Ngikuphi okhunye okukhombisa bona uNaSilombo usisilwi
                       ngaphandle kokulwa noMahlangu? Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                             (2)
          1.1.5        Sekela isitatimende esilandelako ngephuzu ELILODWA.
                       UMahlangu wazenza yena bona aphile ipilo yokutlhagiswa mfazi.         (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    6                               DBE/2017
                                                 SCE

          1.1.6        Ucabanga bona ngisiphi isizathu esenza bona uBafunani agcine
                       azibulele? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                        (2)
          1.1.7        Ngisiphi esinye isehlakalo esiveza uBonakele ngebizo lakhe
                       ngaphandle kwalapha alwa khona noNduku noSponono?
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                   (2)
          1.1.8        Hlathulula ngerarano elaba khona kwaMahlangu emva kobana
                       sele akhambile emzinakhe ayokuzuma uBonakele nonina.                   (2)
          1.1.9        Ingabe kuyinto EYAMUKELEKAKO nofana ENGAMUKELEKIKO
                       bona ababelethi balwe phambi kwabentwana babo njengo
                       Mahlangu noNaSilombo? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.                                                              (2)
          1.1.10       Ngikuphi ogade ungakwenza esikhathini sanje nagade
                       bewunguBonakele      unababelethi     abafana   noMahlangu
                       noNaSilombo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                      (2)
1.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI B

          'Baba nawe mma,' kwatjho uBonakele, iinyembezi zehla zilandelana.
          'Silalele ndodana,' kuphendula uMahlangu.
          'Awu …! Maye …! Kodwana ngendodana yami ekukuphela kwayo!'
          'Mma, Ngabe ukurhuwelela kwakho ngalendlela kutjho bonyana uthabele
          ukungibona namtjhana uyazisola ngokuhlangana nami njengobana …'         5
          'Ndodana, unyoko wenziwa kuthaba.'
          'Ngiyezwa baba kodwana ngaphambi kobana kube khona engikukhuluma
          nawe nomma, ngibawa into yinye kwaphela nje,' kwatjho uBonakele.
          'Kulungile ndodana, ngiyathembisa bona ngizakwenza namtjhana yini ofuna
          ngikwenzele yona khona nje,' kutjho uMahlangu.                          10
          'Nami ndodana ngivumelana naye uyihlo,' kutjho uNaMndebele.
          'Baba nawe mma.' Athule kancancani 'Ngibawa bona kuphele ukwahlukana
          phakathi kwethu. Ngibawa bona sibe munye njengekuthomeni. Ngaphandle
          kwalokho mina ngizazibulala. Begodu nangabe niyathembisa bonyana
          nizakubuye nibe munye njengesifungo enasenza phambi komfundisi noZimu 15
          mhla nitjhadako, mina ngizanenza abantu abanjingileko ephasini loke,' watjho
          njalo wathula uBonakele.
          'Ndodana ngilokho engikuzele lapha. Ngizele bona ngizozihlanganisa nani
          nobabili ninonyoko, khona sizaba mmoya munye njengobana nawe sele
          utjhwile nje. Angazi bona unyoko yena uthini ngendaba le.               20
          Ngibawa bona ungicolele khulu ngalokho engakwenza khona NaMndebele.
          Ngiyazisola kwamambala. 'Sengikucolele baba. Ngizimisele ukwenza koke
          lokho enifuna ngikwenze baba.' Kwaphendula uNaMndebele ngehliziyo ezele
          iinyembezi zethabo. Kwaba khona ukuthaba okukhulu phakathi komndeni
          wakaMahlangu.                                                           25
                                                                             [Ikhasi 74–5]

          1.2.1        Tlola bona gade bakuyiphi indawo uBonakele nababelethi bakhe
                       nabahlangene nje?                                                      (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      7                            DBE/2017
                                                   SCE

          1.2.2        Tlola okufanako obekufunwa nguMahlangu noNaMndebele
                       mayelana nekusasa labo njengomndeni nawuqalisa esiqetjhaneni
                       esingehla. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                      (2)

          1.2.3        Ngokurhunyezweko tlola lokho uBonakele          akubawa    bona
                       ababelethi bakhe bamenzele khona?                                    (2)

          1.2.4        Khetha ipendulo engasiyo kezilandelako.

                       Isenzo sakaMahlangu sokungalungisi iindaba zomndenakhe
                       bekatjelwa nguSgwadi bona ayokufuna umndenakhe simveza
                       amlingisi …

                       A    ongakghoniko ukuqalana neentjhijilo.
                       B    onganakghono lokutjheja umndenakhe.
                       C    onethando nowunakekelako umndenakhe.
                       D    okhetha ukuthula afele ngaphakathi nakanomraro.                 (2)

          1.2.5        LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona uBonakele nanyana
                       sele afumene ikamuru eDaveyton bekufanele bona abekezele
                       ukuze akghone ukuphumelela epilwenakhe. Sekela isiqunto
                       osithathako ngephuzu ELILODWA.                                       (2)

          1.2.6        Nawuqalisisa isizinda sesikhathi ucabanga bona inovela le
                       yenzeka ngasiphi isikhathi? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.                                                            (2)

          1.2.7        Ucabanga bona unjani ummoya enoveleni le? Sekela isiqunto
                       osithathako ngephuzu ELILODWA.                                       (2)

          1.2.8        Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esiveza isitlhori enovelini
                       engehla le?                                                          (2)

          1.2.9        Coca uveze amazizwakho ngesiphetho senovela le bona kube
                       siphetho esinjani? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.            (2)

                                                           IMITLOMELO YESIGABA A:           35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    8                      DBE/2017
                                                 SCE

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI

Kilesisigaba phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 2: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

'IMALI YABANTWABAMI'

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI C

'Ngithi, usakhumbula bona uNghodela ungikoloda imali ehle kangangani?'
'Iye kunjalo Mbuduma. Angithi ukubambe amakhulu amane weemponde?'
'Awa usakhumbula mkami. Akhe ungizele namanzi wembokotho ngizokuthusa iingazi,
angizizwa kuhle ngasuthi zikghadzile nehloko ithandukungiphula. Ngathana
bengirhamulile izolo ngangisithi nginesitlamatlama.' Nangambala eze nayo 5
ikofamadoda uNaDima. Akhe ngentonyani emjekeni athele ngekatjheni, athi rhamu
kanye athokoze anikele usobantwana.

'Arha-ke mkami. Akhe ungidose ngeendlebe bewungimange.'
'Awuzwa-ke ngifuna njalo. Asibuyele endabeni mfazi, uNghodela ungibambe izandla
neenyawo. Kunini ngisigidlhela isikolodwesi. Namhlanjesi ngiya kokuphela, 10
angizukubuya angakayibeki lapha imalami. Konje bayamutjho bonyana uthembe
iinqababa. Namhlanjesi ngimi naye esitikini.' Ngiyakuzwa uyakhuluma baba, kodwana
mina bengithi ncono ulindele uKanabo abuye evikilini, khona uzokukhamba naye,
nofana uyokubawa uSoMgudlwa akuphekelele. Ukhumbule bona umuntu okukolodako
kubudisana ukukubuyisela isikolodo msinyana. Angisayiphathi yabonghame abafana 15
naboNghodela.

Nangahlanye ngibona ngasuthi ubaba ufuthumele khulu, anizukuzwana phambili.
Kubenjani adelele, akubhedele njengombana haye enze lokha nakalandelelwako.
'Enzeni? Bengithi uza nendaba kanti nawe uhema njengaye uNghodela lowo. Khamba
uyokwenza umsebenzakho. Wothi ngikhambe bengisithi sizokubonisana kanti wena 20
uzele ukuzokugidisa umrhorhotjhi.' Nangambala angene ngendlini athathe zakhe abe
yindlela. 'Tjhe! Sewuyakhamba njalo yise kaKanabo. Bengisithi sisakhuluma nje.'
Sikhulumani, uKhulumani kulizinyo lakwenu lokubelethwa?
                                                                   [Ikhasi 11–12]

2.1       Tlola amagama AMABILI wabantwana bakaMabhena.                              (2)

2.2       Tlola isinanazelo sakwaMabhena.                                            (1)

2.3       Ngimaphi amagama alumelako uMabhena awatjela umkakhe lokha nakalinga
          ukukhulumisana naye ngokuthola umuntu ozomphekelela kwaNghodela.           (2)

2.4       Ngephuzu ELILODWA, rhunyeza into eqedela uMabhena ubuthongo.               (2)

2.5       Ucabanga bona iimphakamiso ezanikelwa nguNaDima nomkaNghodela
          emadodenabo zibaveza babomma abanjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu
          ELILODWA.                                                                  (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                          Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       9                              DBE/2017
                                                    SCE

2.6       LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO uNghodela mumuntu ongacabangiko
          nongabuyisiko lokha nakabolekwe okuthileko. Sekela isiqunto osithathako
          ngephuzu ELILODWA.                                                                    (2)

2.7       Ucabanga bona ngisiphi isizinda esitholakala esiqetjhaneni esingehlesi?
          Sekela isiqunto osithathako ngamaphuzu AMABILI.                                       (2)

2.8       Tshwaya ngelihlo elibukhali NGOKUKHOLWEKA NOKUNGAKHOLWEKI
          kwesenzo esenziwa nguKanabo emndenini kaNghodela. Ipendulwakho ayibe
          liphuzu ELILODWA.                                                                     (2)

2.9       Coca ukwakwazele ngokunikelwa kwendatjana le isihloko esithi, 'Imali
          Yabantwabami'.                                                                        (2)
                                                                                                [17]

UMBUZO 3: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

'UKUKHAMBA KUBONA'

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI D

Kwathi kungatjhinga ilanga wabona angathi ukubhambalala ekamerweni lakhe. Athi
ukulilotjhisa nangabe kukhona iinsikizi akwazi ukuzizwa kusakhanya. Nambala omdala
wathi ukubhambalala eengutjeni ezinuka kamnandi wazimisela ukuthatha amalanga
amabili abe selwandle athi ukupholisa umzimba. Nambala omdala wenza njengesifiso
sakhe, wazipha ilanga langoMvulo wangaphuma.                                       5
KungeLesibili ekuseni uMatjhiyana uvuka ekuseni ungena etjhawa. Uthe abuya
wathola okuya ngendeni. Walinda bona ilanga liphakame kancazana, waphuma
waliqalisa edorobheni. Ukhamba nje akazi bona lokufa alitjeli. Namhlanje uzakhe athi
ukucabuza iinrwerwe zendawo. Uthe asakhamba ahlangane nomngani wakhe akade
amgcina uSithole. Bubuye boke ubumnandi nethabo. USithole amthathe ambonise 10
iindawo ezikarisako ngedorobheni. Wathanda ukulibala khulu nomnganakhe lo
ngombana nakhu wamkhupha isizungu.
Bathe baphuma kilendawo wamthatha wamusa lapha kuhlala khona iinyoka. Phela
naye uselalibele bonyana kude lapha afikele khona, uzwelele ubumnandi bedorobha.
Kuthe lapha ilanga seliyokutjhinga baya evilweni (The Wheel). Bathi ukuzizwisa 15
ngokukhwelela lijike kancazana belifike phasi bahlike. Uthe lapho ahlukana noSithole
abone bona sekuhlwile kwamambala. Athome ukukhamba ngamandla kwanje, ezwe
bonyana umzimba uyabhala. Lokho alinga ukukwenza kade akugcina. Akatelele
ukugadanga ngamandla ezwe sele kulila isifuba tswi, tswi ehlise ikhambo lakhe.
Ezwe iinhluthu ziphakama azibhambade, aqale ngapha nangapha.                         20
                                                                             [Ikhasi- 70–71]

3.1       Tlola ibizo lomngani kaMatjhiyana ahlangana naye nakaya edorobheni.                   (1)

3.2       Tlola bona wafika         ngayiphi     iveke    uMatjhiyana   endaweni    agade
          ayivakatjhele le?                                                                     (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2        10                              DBE/2017
                                                     SCE

3.3       Tlola isizathu esenza bona uMatjhiyana akhambele indawo le.                             (2)

3.4       Ngokurhunyezweko hlathulula bona ngikuphi okwenziwa nguMatjhiyana                       (2)
          nomnganakhe ekuhlanganeni kwabo.

3.5       Hlathulula okwehlakalela uMatjhiyana emva kobana ahlukane noSithole.                    (2)

3.6       Umtloli uveze uMatjhiyana         amlingisi      onemali.   Sekela   isitatimendesi
          ngamaphuzu AMABILI.                                                                     (2)

3.7       Madanisa amagama asekholomini A nesitatimende esisekholomini B.

                      IKHOLOMU A                                IKHOLOMU B
          1.     Irarano langaphakathi.          A      NguMatjhiyana ngombana nguye
                                                        umlingisi oqalene nomraro.
          2.     Umlingisi oyikutani.
                                                 B      Ebhesini uMatjhiyana wabe athulile
                                                        azwelela ukunghanghabala
                                                        kwenceba nakahlikako bekazisola
                                                        nokobana ngathana ulayeze
                                                        abesana bazomthatha.

                                                 C      NguBhova ngombana nguye
                                                        owabetha uMatjhiyana.

                                                 D      Abotsotsi babetha uMatjhiyana
                                                        bebamthathela nemali.                     (2)

3.8       Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO
          bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.

          UMatjhiyana akhange alithole isizo ngemva kwesehlakalo esamvelelako
          ngemva kokuhlukana nomnganakhe.                                                         (2)

3.9       Ingabe isihloko sendatjana le 'Ukukhamba kubona' sisifundisani khulukhulu
          nasiqala ngehlangothini lakaMatjhiyana?                                                 (2)

3.10      Tshwaya ngelihlo elibukhali isenzo sakaMatjhiyana sokuthatha ikhambo
          elifana naleli ayedwa bona kusisenzo ESAMUKELEKAKO nofana
          ESINGAMUKELEKIKO na? Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                             (2)
                                                                                                  [18]

                                                               IMITLOMELO YESIGABA B:             35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                       Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       11                   DBE/2017
                                                    SCE

ISIGABA C: IINKONDLO
Kilesisigaba phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 4
Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ERHOLWENI LAKONOMTJHERHELO – MS Ntuli
1        Kwasabalala kwarhatjheka neenqwebu,
2        Kwasala irubhi labezimu;
3        UNzunza wazifihla ngeliba lendlala,
4        UNdala wala ukubona,
5        Walikhomba liphezu kwefokotho:
6        Wabona i-Apholo II,
7        Isehla njengekwekwezi ewako,
8        Ingwe yamfunza, waveza ifihlo.
9        Ingwe ebe sele iphe uNzunza umhlana,
10       Yatjhugulukela koNomtjherhelo,
11       Yabutha amakhakhazelo
12       Ingakayeleli bona azakutlhurha,
13       Imirabho idzimelele Kwa Mhlanga:
14       Ndebele buthwa nesakho!
4.1      Tlola ubukondlo obutholakala emideni elandelako:
         4.1.1     Kwasabalala kwarhatjheka neenqwebu.                                  (1)
         4.1.2     Ingwe yamfunza, waveza ifihlo.                                       (1)
4.2      Ngokurhunyezweko hlathulula okwenziwa yingwe emva kokutjelwa ifihlo
         nguNzunza.                                                                     (2)
4.3      Dzubhula imida eneenthombengqondo ezilandelako ekondlweni engehla:
         4.3.1     Isifaniso.                                                           (1)
         4.3.2     Iseqamagama.                                                         (1)
4.4      Hlathulula lokho okutjhiwo yimbongi emideni elandelako:
         4.4.1     Ingwe yamfunza, waveza ifihlo.                                       (2)
         4.4.2     Ingwe ebe sele iphe uNzunza umhlana.                                 (2)
4.5      Tlola bona okulandelako kungathekiswe nani ekondlweni engehla:
         4.5.1     Amakhuwa agade alwa kilekondlo.                                      (1)
         4.5.2     AmaNdebele agade alwa erholweni.                                     (1)
4.6      Dzubhula umuda ekondlweni engehla ohlathulula bona laba abathumbako
         epini le babuyela koNomtjherhelo bayokubulala egade basasele khona.            (2)
4.7      Coca ngommongondaba wekondlo le?                                               (2)
4.8      Tshwaya ngelihlo elihlabako ummoya wekondlo le.                                (2)
                                                                                        [18]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    12                       DBE/2017
                                                 SCE

UMBUZO 5
Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
UYANGEN' UMLOBOKAZI – MS Ntuli
1    Kwakwakwakwi ...!
2    Uyangen' umlobokazi,
3    Unyanyatha njengenwabu;
4    Ugeje ngezikanokutjho,
5    Nango weenkom' ezimasongesonge,
6    Zeempondw' ezilemele futhi.
7        Madoda phumani neenhlangu,
8        Nizokuthambel' igugu lomuzi,
9        Ikwekwez' ekhanya salanga;
10       Ikwekwezi yomkhanyo wezungu lekosi.
11       Hlaban' uMafunazoke
12       Ikomo kababa yesiko, angene.
13       Mfaz' eenyaw' ezimabatha
14       Sukel' ukutunatuna njengonombhenyani,
15       Uhlangel' ukuphuma kwelanga:
16       Ulis' ukufuthwa yintuthu
17       Ing' ungumaqubutjhwana
18       Ing' awunakhenomkhulu likhona.
19       Bamangel' abathi bayazazi;
20       Basith' umend' awukho,
21       Bathi; akayikuwubona.
22       Nang' umlobokaz' angena!
23       Ungen' anyanyatha njengenwabu'
24       Ungen' agubezele njengogubudu.
25       Kwakwakwakwi …!
26       Nomaphelaphelana yelusa
27       Ilimu lakh' elimakghwakghwa,
28       Libophe lingangeni nomlobokazi.
29       Makhelana khalim' ihlizywakho,
30       Ulis' ukuhlolahlola ngombundwana
31       Uyangen' umlobokazi;
32       Nosokana thanyela,
33       Ungalis' iinzibi zibuthene
34       Emva komnyango nga
35       Zihlekis' abayeni zinganamazinyo.
36       Uyangen' umma …
37       Nosokana ningabang' ubudala.
5.1       Dzubhula igama elisetjenziswe ekondlweni elitjho umakoti?                    (1)
5.2       Thalela ivumelwano elisemideni elandelako bewutlole nokobana mhlobo bani
          wevumelwano:
          'Bamangel' abathi bayazazi;
          Basith' umend'awukho,
          Bathi; akayikuwubona.'                                                       (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                            Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    13                         DBE/2017
                                                 SCE

5.3       Ngokurhunyezweko hlathulula isizathu esenza bona imbongi ithome ikondlo le
          ngokusebenzisa amagama la asemdeni wokuthoma beyiwabuyelele godu
          emdeni wama-25.                                                                (2)

5.4       Ucabanga bona ngiziphi izinto ezenzeka ekondlweni le ezikhombisa bona
          umnyanya okukhulunywa ngawo ekondlweni wenzeka ngekambiso yesintu?
          Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI.                                            (2)

5.5       Dzubhula imida esetjenziswe ekondlweni engehla esitjela bona umlobokazi
          lo gade kungakatjhejwa bona kuzakwenzeka abe nomnyanya lo?                     (2)

5.6       Ucabanga bona imbongi itjho ukuthini ngomuda olandelako.

          Unyanyatha njengenwabu.                                                        (2)

5.7       Ucabanga bona inqopheni imbongi ngemida elandelako:

          'Nomaphelaphelana yelusa
          Ilimu lakh' elimakghwakghwa,
          Libophe lingangeni nomlobokazi.'                                               (2)

5.8       Ngokubona kwakho ucabanga bona ngiwuphi umlayezo omunyethwe yindima
          yesihlanu yekondlo le.                                                        (2)

5.9       Coca ngommoya wekondlo engehla le.                                            (2)
                                                                                        [17]

                                                       IMITLOMELO YESIGABA C:           35
                                                                   INANI LOKE:          70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017/5e4bc540-a49b-46cb-982b-0ccda6327037) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2017/fd2ba435-0385-4fd1-bbd3-5df9f9733b7c) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2017/2d44201a-02e4-4997-b71b-484732b900c2) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-feb-march-2017/747214c0-4c04-46cb-9124-e09bf7565780) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2023/724fac4d-2c40-4875-9e4d-0ed1d89216b8) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2018/388432ab-87e7-47ec-85d3-318bad70ee72) — isiNdebele FAL · QP · 2018 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
