# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2016, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2016-memo/e2ae3372-1c30-4c87-97db-74d9bd0b6769
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2016-memo/e2ae3372-1c30-4c87-97db-74d9bd0b6769)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · isindebele. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2016/027a106e-9c41-4a9c-b1d2-0754fb9edfe4) — QP · 2016 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2016

                                      IMEMORANDAMU

      IMITLOMELO: 70

                               Imemorandamu le inamakhasi ali-7.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                  Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       2                    DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 1

ISIGABA A: INOVELA

Umhlahlandlela wokutshwaya

1.        Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya
          ngememorandamu.
2.        Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa
          kodwana nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe.
3.        Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona,
          bangajeziswa.
4.        Iimpendulo ezidinga imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa
          ipendulo yaka-IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele
          kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela.
5.        Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
          IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo
          kwaphela.

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       1.1.1        NguBafunani.                                                          (1)

          1.1.2        -    Wambiza wamthuma bona           ayokuthenga      umgadango
                            azokwenzela uBafunani ukudla.
                       -    Wamtjela bona angamnyenyisi.                                     (2)

          1.1.3        Umehluko kukobana uMahlangu bekatlhorisa uNaMndebele
                       bewagcina aziphe inarha kodwana athanda uNaSilombo
                       ngombana wagcina amthethe nanyana yena sele atlhagiswa
                       nguNaSilombo azange amqothe.                                          (2)

          1.1.4        Kwakungesikhathi   somBuso    wakwaNdebele            ngombana
                       amaNdebele nawo ayenepalamende.                                       (2)

          1.1.5        -    UBonakele wayehlonipha nakahlala kwaMbuyiseli.
                       -    UBonakele bekalusa iinkomo zakwaMbuyiseli         nakabuya
                            esikolweni nangepelaveke.                                        (2)

          1.1.6        UThokozani wathatha isiqunto sokobana uyokufunda ngamandla
                       abe lilitho epilweni kodwana uBafunani wakhetha ukuhlala ekhaya
                       wangasabuyela esikolweni bewagcina azibulele.                         (2)

          1.1.7        Belingatjhingi ilanga angakacabangi ngomndenakhe, ihliziywakhe
                       beyihlala ibuhlungu atjho nokobana uBonakele lapha akhona
                       uyatlhaga yena uhlala kamnandi/Bekafikelwa mabhudango
                       abuhlungu, abhudange uMahlangu amtjela bona uBonakele
                       wabulala uBafunani nonina, njeke usejele angekhe asaphuma.            (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele lLimi Lokuthoma Lokwengeza (FAL)/P2        3                DBE/Novemba 2016
                                             NSC – Imemorandamu

          1.1.8        -    Ngiyazwelana naye ngombana wayemthanda ekuthomeni
                            angazi bona uzamjikela amdelele abe ahlunguphaze
                            noBonakele kangaka ngombana naye weza noBafunani.

                       -   Angizwelani naye ngombana uzenzile ngokuhlunguphaza
                           umkakhe womtjhado onguNaMndebele bewagcina aziphe
                           inarha.
                       (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa).                      (2)
                                                                                          [17]
1.2       1.2.1        Belivela e-Amerika.                                                (1)
          1.2.2        Wayokubetha unogada emarageni wathatha iinkhiya wayokweba
                       amahabhula wawathengisa esiteyitjhini wakghona ukuraga nepilo.     (2)
          1.2.3        Wayengahlali kamnandi ngombana kwakuthengiswa utjwala
                       ngepelaveke bekungalalwa nesokana lakhona uDabula belimdelela
                       lingena ekamurwinakhe lingakakokodi belimthuke.                    (2)
          1.2.4        Lalitlolwe ngesiNdebele.                                           (1)

          1.2.5        Kwaba nomthelela omuhle ngombana uKiller wezwa ngabantu
                       bona uBonakele uhlule aboNduku noSponono esiteyitjhini,
                       nokwenza bona amkatelele bonyana azozibandulela umdlalo
                       wezeendubulo nabo bewagcina athumbe ipi waba yikutani
                       kezeendubulo.                                                      (1)
          1.2.6        C/Sgwadi.                                                          (1)
          1.2.7        Usitjela bona uFoos noJubi bamaNdiya anobuntu/aneenhliziyo
                       ezilungileko/Kubaqatjhi abazitlhogomelako iinsebenzi zabo.         (2)
          1.2.8        UMahlangu wabotjhwa mapholisa ngombana           angakaphathi
                       umazisi nakayokufuna uBonakele eBenoni.                            (2)
          1.2.9        UBafunani wararana nonina babanga indaba yokobana uqotjhe
                       uMahlangu, njeke sebatlhaga nomntwanakhe uyagula begodu
                       imali yokumusa emtholapilo abanayo.                                (2)
          1.2.10       Isitlhori senovela le kulokha uBonakele alwa noDuke Hudson
                       emdlalweni wezeendubulo bewamhlula epini leyo ngetjhudu wabe
                       wahlangana nababelethi bakhe.                                      (2)
          1.2.11       Isiphetho-phekghu esivezwe enovelini le kulokha uBonakele
                       ahlangana nababelethi bakhe bewabuyela nabo ekhabo sele
                       angasatlhagi wafika waqotjha uNaSilombo owayemhlunguphaza
                       nakasese mncani.                                                   (2)
          1.2.12       Ngingaya emapholiseni wangekhethu ngibahlathululele ngobudisi
                       enginabo/Ngingaya kebezehlalakuhle ngibabawe bona bathathe
                       umntwana kaBafunani bamuse eentandanini.
                       (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa).                      (2)
                                                                                          [18]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA A:         35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele lLimi Lokuthoma Lokwengeza (FAL)/P2        4                   DBE/Novemba 2016
                                             NSC – Imemorandamu

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI

UMBUZO 2: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

IKHONDLO LIYATJHAGALA

2.1       KuseSwazini.                                                                        (1)

2.2       EPhiladelphia, ulinesi.                                                             (2)

2.3       -   Baneveni iDrifter nesibayibayi seBensi.
          -   Banesithabathaba samavikili.
          -   Banefemu eyenza iintina.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla).                                                    (2)

2.4       -    Bakhamba ntambama ngeLesihlanu bayokuzithabisa eCarousel babuya
               ngoMgqibelo ekuseni.                                                           (1)
          -    Balala koMphikeleli kufikela nge-iri Lesithathu bazilungiselela ukuya ku-6
               to 6 music festival KwaMhlanga.                                                (1)

2.5       Unqophe bona ababelethi nabangekho ekhaya abentwana bayazibusa benze
          nanyana yini ethandwa ngibo.                                                        (2)

2.6       -   Kwaba namatlawana abethanako abanga uMphikeleli.
          -   Kwaba namasokana aqala uMphikeleli kumbi athi ubathathela iintombi.
          -   Esinye isidakwana sapheze sambulala ngethotjwa.
          -   Kwagcina kungasesemnandi aboMphikeleli nabaKwaMhlanga                           (2)
              efestivalini, bebakateleleka bona bakhambe.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla).

2.7       Unobangela wengozi waba kukobana uMphikeleli wayesele arhamule khulu
          angasaboni kuhle nakatjhayelako/UMphikeleli besele ayigijimisa khulu ikoloyi
          /UMphikeleli wabetha izandla wajayiva atjhayela bese ikoloyi yaphuma
          elawulweni.                                                                         (2)

2.8       Indatjana le inommoya ovangileko. Kunommoya wokuthaba newokudana.
          AboMphikeleli bebathabile lokha nabaya eCarousel nefestivalini KwaMhlanga
          kodwana ithabelo lagcina ngesizi lokha nakuzakutholakala bona
          babandakanyeke engozini yekoloyi, batjhayisene nekoloyi yababelethi bakhe
          bebahlongakala bobabili, kwathi ngakeyabo ikoloyi kwahlongakala
          intombakhe uPopi nabanye abangani bakhe ababili, kwathi yena waqunteka
          imilenze yomibili.                                                                  (2)

2.9       -    Siphetho esilindelekileko ngombana ngendlela ebekasele utjwala ngayo
               uMphikeleli, nangendlela ebekagijimisa ikoloyi ngayo bekubonakala bona
               uzokubanga ingozi.
          -    Siphetho-phekghu ngombana besingakalindeli bona ababelethi
               bakaMphikeleli bangabandakanyeka engozini, batjhayiswe mntwanabo
               bebahlongakale.                                                                (2)
                                                                                              [17]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele lLimi Lokuthoma Lokwengeza (FAL)/P2        5                 DBE/Novemba 2016
                                             NSC – Imemorandamu

UMBUZO 3: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

IVALAMLUNGWANA

3.1       Wayephethwe yihloko.                                                              (1)

3.2       Waphambukela esitolo ngombana bekayokufuna iputjhana yokulapha ihloko.            (1)

3.3       USgantsontso/USkhumbasikagubudu.
          (Yinye ipendulo kezingehla).                                                      (1)

3.4       AboGotjiwe bazwana ngokusa           uyise   kuMsiphunesihluthu   osisangoma
          nongurhodoba wenyanga.                                                            (1)

3.5       Bebacabanga bona uMatjhiyana akakafi kodwana uthetjuliwe wayokwenziwa
          ikokonyana.                                                                       (2)

3.6       Sisivezela bona umumuntu onganahlonipho/odelelako.
          (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa).                                     (2)

3.7       Isizathu kukobana bebalandela imithetho ebayinikelwe nguSasalenungu.              (2)

3.8       Inyanga yabanikela iinhlahla yathi bazibekele iliba khona kuzokufa boke
          ababulele uMatjhiyana, ilijwa labuyela ngekhaya laqeda umndeni woke.              (2)

3.9       D/UZimu wabavikela.                                                               (2)

3.10      KUYAKHOLWEKA ngombana ikhona imindeni emiphakathini esiphila kiyo
          ethi ngemva kokuhlongakala kwelunga lomndeni bese isebenze isidumbeso
          kubonakale ilijwa libuyela ngemndenini lowo libarhayile baphele boke nya.
          (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa).                                     (2)

3.11       - NGIYAZWELANA nabo ngombana abanye babo njengabentwana bafela
             into abangayaziko ekusiqunto esathathwa babelethi babo.
           - ANGIZWELANI nabo, kuyazeka bona kuyingozi kangangani ukubeka
             ilijwa, ngombana langamfumana umloyi libuyela ngekhaya.
          (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa).                                     (2)
                                                                                            [18]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA B:           35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele lLimi Lokuthoma Lokwengeza (FAL)/P2        6                  DBE/Novemba 2016
                                             NSC – Imemorandamu

ISIGABA C: IINKONDLO

UMBUZO 4: NGIYATHOKOZA – JN Mthimunye

4.1       ILigwa.                                                                            (1)

4.2       -    Ngajama thwi etatawini elitalala
               Ngapheny' imikhwani yesiphila,
               Ngaghamela kuhle zam' izembatho.                                              (1)

          -    Ivumelwano-thoma.                                                             (1)

4.3       Imbongi beyibona utjani obuhlaza talala obusetatawini nemikhwani yesiphila.        (2)

4.4       Imbongi yanghamela kuhle izembatho zayo.                                           (1)

4.5       Mqondophikisana.                                                                   (2)

4.6       Imbongi isihlathululela bona yaphiwa izipho nayendako              nokulisiko
          lamaNdebele/Imbongi      isihlathululela bona nayendako            yakhutjwa
          njengomlobokazi nokulisiko lamaNdebele.                                            (2)

4.7       Amaboda la ngewendlu ekulu imbongi egade ihlala kiyo ingakabuyeli
          ekhakwayo.                                                                         (2)

4.8       Imbongi ithi inonosokana owayipha umyeni.                                          (1)

4.9       Imbongi iphumelele ukusebenzisa iinlingisi ezilandelako: Thwi!, Talala!
          no-saka! ukugandelela ihlathululo yekondlo le yokobana yajama etatawini
          elihlaza ngokudluleleko yangasikinyeka begodu yanikelwa iinritjhi emini ekulu.
          (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa).
                                                                                             (2)

4.10      Ekondlweni le imbongi izwakalisa ummoya wokuthaba. Ithatjiswa siqunto
          esihle esithetheko sokobana itjhiye indlu yayo ekulu ebegade ihlala ngakiyo
          ibuyele ekhakwayo iyokutlhogomela unosokanayo/Ekondlweni le imbongi
          izwakalisa ummoya wokudana. Imbongi idaniswa yindlela eyaziphatha ngayo
          yokobana ikhambe iyokuhlala endlinayo ingakakotizi ekhakwayo/Imbongi
          izwakala idliwa sisazelo sokobana yayokuhlala emzinayo ingakakotizi
          ekhakwayo.                                                                         (2)
                                                                                             [17]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       7                  DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

UMBUZO 5: IINDAWULA – MS Ntuli

5.1       Zenziwe ngamathambo weenkomo.                                                    (1)

5.2       Isithiyeleli/Isezura.                                                            (1)

5.3       - Ugogo.
          - Ukghari.
          - Unosokana.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla).                                                 (2)

5.4       - Ngesikhumba kwenziwa umkghadi.
          - Ngeempondo kwenziwa inghwani.
          - Ngeengazi kwenziwa ububende
          - Ngenyama kwenziwa isitjhebo.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla).                                                 (2)

5.5       Mqondo wokobana iindawula ziveza iindaba ezibuhlungu/ezilwisanako/
          ezithusako/eziqakathekileko kilabo ezikhuluma nabo.                              (2)

5.6       Zikhuluma zithule.                                                               (2)

5.7       Kilabo abazithembako ziba siboniboni ziveze ipilwabo bona ijame njani,
          kwabazizondako ziba sisitha.                                                     (2)

5.8       Khamba nazo nawungayi kude.                                                      (2)

5.9       Isenzo samakholwa esikhulunyiswa emideni le sokobana akhukhuthe
          ngobusuku aye eenyangeni kuthi emini athandaze uZimu asivezela bona
          akusiwo amakholwa weqiniso ngombana awazazi bona ithemba lawo alibeke
          kuphi.                                                                           (2)

5.10      Ikondlo le ikhuluma ngeendawula bona ziyakghona ukuveza iindaba zabantu,
          zirarulula imiraro kilabo abazithandako, ziletha ukulwa emndenini, ziyalamula
          kanti kabanye ziletha ipilo.
          (Enye nenye ipendulo enembako izokwamukelwa).                                    (2)
                                                                                           [18]

                                                          IMITLOMELO YESIGABA C:           35
                                                                      INANI LOKE:          70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2016-memo/3e9c5520-0974-4a01-8075-0b3d51e02299) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2016-memo/f8b87089-1ddc-4597-bc35-4a4dafadda67) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2023-mg/d30717fb-dd40-4d32-91b5-9f195f2da741) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022-mg/e996907b-8c76-48b9-bdb7-2e47c6ee0a5d) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019-memo/286e24fa-c70d-4f49-a453-98ae10733d97) — isiNdebele FAL · Memo · 2019 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2018-final-memo/273de550-c23b-4197-80db-02dfa70e57ba) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
