# isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2016 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2016, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2016/027a106e-9c41-4a9c-b1d2-0754fb9edfe4
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2016/027a106e-9c41-4a9c-b1d2-0754fb9edfe4)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · isindebele. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2016-memo/e2ae3372-1c30-4c87-97db-74d9bd0b6769) — Memo · 2016 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                         IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                     IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                          NOVEMBA 2016

IMITLOMELO: 70

ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-13.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2          2                   DBE/Novemba 2016
                                                       NSC

YELELA

1.        Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
          aphendule imibuzo.

2.        Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
          elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
          ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda yoke
          imibuzo bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.

3.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU:

          ISIGABA A:        Inovela                 (35)
          ISIGABA B:        Iindaba ezifitjhani     (35)
          ISIGABA C:        Iinkondlo               (35)

4.        Landela imiyalo onikelwe           yona    ekuthomeni   kwaleso   naleso   sigaba
          ngokuyelela okukhulu.

5.        Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA A nakuSIGABA C.

                                                  NOFANA

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA B nakuSIGABA C.

                                                  NOFANA

          Phendula yoke imibuzo kuSIGABA A nakuSIGABA B.

6.        Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.

7.        Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

8.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

9.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-40
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-40
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-40

10.       Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2         3       DBE/Novemba 2016
                                                      NSC

IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:

Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.

   INOMBORO YOMBUZO                       IMITLOMELO        INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele                                  18                  5

1.2 UBonakele                                    17                 6

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI – UZANGENZANI

Phendula YOKE imibuzo.

2.    'Ikhondlo liyatjhagala'                    17                 8

3.    'Ivalamlungwana'                           18                 9

ISIGABA C: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.

4.    'Ngiyathokoza'                             17                 11

5.    'Iindawula'                                18                 12

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                        Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      4              DBE/Novemba 2016
                                                   NSC

IRHELO LOKUQINISEKISA

Tlola itshwayo () erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule
YOKE imibuzo elindelekileko.

      ISIGABA                  IINOMBORO          INANI LEMIBUZO   ITSHWAYO
                                ZEMIBUZO         EZOKUPHENDULWA        ()
ISIGABA A:

UMBUZO 1.1                     1.1.1–1.1.8               2
UMBUZO 1.2                     1.2.1–1.2.12
ISIGABA B:

UMBUZO 2                             2.1–2.9             2
UMBUZO 3                            3.1–3.11
ISIGABA C:

UMBUZO 4                            4.1– 4–10            2
UMBUZO 5                            5.1– 5.10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                           Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2     5                     DBE/Novemba 2016
                                                  NSC

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI A

           Egade kutshwenya uMahlangu khulu kukobana akazi naye bonyana
           uzakuthi nakaqotha uNaSilombo, amfumane kuphi uNaMndebele
           ngombana akazi naye lapha atjhinga ngakhona.
           Abanye bamkhomba ngeGoli. Abanye bamkhomba ngeendaweni naye
           angazaziko, angazange afike kizo kodwana iqiniso kukobana usaphila. 5

           'Kulungile unina kaBafunani akaragele phambili nepilo angiphilisa yona le,
           kodwana uZimu uyangizwa nangithi nami lizakufika lami ilanga,
           ngizazibuyiselela kuye. Umma wangitjhiya. Ubaba uyasebenza akayiboni
           into eyenzeka lapha kwethu mihla yoke le. Njeke nasele ngikhule kuhle
           nami ngizabatjhiya lapha kwethu.' Ihliziyo kaBonakele ibe buhlungu khulu. 10
           Ukhuluma nje usahlezi phezu kwedwala.

           'Ngizabatjhiya! Ngizabatjhiya ngiye e …' aphazanyiswe nguNaSilombo.
           'Heyi, wena! Ufuna ukusibonisani wena msanyana. Unehliziywana bani
           wena yokobana ungazondiswa kulokha nangikuyalako! Thatha nasi imali
           uyokuthenga       umgadango        ngizokwenzela    uBafunani   ukudla. 15
           Unganginyenyisi la!' UBonakele azange amphendule kodwana wathatha
           imali wenza njengobana uNaSilombo asitjho. Ukhamba nje ihliziyo yakhe
           ayikacoli kodwana isese buhlungu.

           UBonakele khabe kumntwana olalelako nohloniphako kodwana mva nje
           akekho umuntu okade asele akwazi ukubona okusehliziywenakhe 20
           ngombana besele aphenduka ikomo egoma yodwa. Abomakhelana gade
           bayibona ipilo ephilwa nguBonakele mva nje kodwana nabo beyingekho
           indlela yokumsiza ngombana uyise usaphila.
                                                                              [Ikhasi 4]

          1.1.1        Tlola igama lomntwana kaNaSilombo.                                      (1)

          1.1.2        Ngikuphi okuvezwe etheksthini engehla okukhombisa bona
                       uNaSilombo akamthandi nakancani uBonakele? Ipendulwakho
                       ayibe maphuzu AMABILI.                                                  (2)

          1.1.3        Tlola umehluko phakathi kwendlela uMahlangu abekaphatha
                       ngayo uNaSilombo nendlela ebekaphatha ngayo uNaMndebele.                (2)

          1.1.4        Tlola iphuzu ELILODWA elifakazela isitatimende esingenzasi.

                       UBonakele nakasuka eSiyabuswa kwakungesikhathi somBuso
                       waKwaNdebele.                                                           (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    6                     DBE/Novemba 2016
                                                 NSC

          1.1.5        Ucabanga bona ngikuphi okwaveza isimilo esihle sakaBonakele
                       ngebizo lakhe lokha nakahlala kwaMbuyiseli. Ipendulwakho ayibe
                       maphuzu AMABILI.                                                      (2)

          1.1.6        Madanisa iinqunto ezathathwa nguBafunani nezathathwa
                       nguThokozani mayelana nekusasa labo emva kobana uBafunani
                       abe sidisi. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                      (2)

          1.1.7        Ngikuphi    okukhombisa    bona      uNaMndebele ipilwakhe
                       beyingasimnandi nanyana bebamphethe kuhle kangaka uJubi
                       banoFoos. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                        (2)

          1.1.8        Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI noMahlangu nasele
                       adelelwa nguNaSilombo kangaka? Sekela ipendulwakho ngephuzu
                       ELILODWA.                                                             (2)

1.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI B

          Indaba yepi phakathi kwakaBonakele nesokana le-Amerika yabesele idume
          khulu kiyo yoke inarha. Noyise kaBonakele, uMahlangu, besele ayizwile
          ngendlebe yinye. Phela wasele akhamba yoke indawo afunana noBonakele
          banonina.

          'Sekuphele isikhathi eside khulu ngigelagela nenarha ngithi ngifuna 5
          umfazami noBonakele kodwana akukho ngitjho nomncani umtlhala
          engiwufumanako. Engikuzwako nje ngikho lokhu kwepi phakathi kwesokana
          elivela   enarheni   ekude     nonomzana        okuthiwa    nguBonakele
          wakwaMahlangu.' Nanje ngisajanyelwe yihloko bonyana kuza njani bona
          unomzana lo abe nebizo elifana nelomntwanami! Alo-ke khewabona bona 10
          abantu bafane ngamabizo nangeembongo zabo? Abahluke ngakho nje
          kukobana umuntu ekuthiwa yikutani yesifunda le yindoda ekulu.

          Indodanami yona isese msanyana. Kunjalo nje ngiyazi bonyana lapho
          ikhona iyatlhaga. UMahlangu aphazanyiswe msanyana othengisa
          iphephandaba;                                                                15
          'Iphephandaba ephethe zoke iindaba zephasi! Yazi iindaba zephasi lekhenu
          ngokobana uthenge nanti iphephandaba …! Iza baba, iza mma nawe
          ntanga! Iphephandaba, iphephandaba …!' Kurhuwelela umsanyana.
          'E … liyimalini leli lesiNdebele ndodana?' Kubuza uMahlangu.
          'Amatjheleni amabili kwaphela nomzana, ngingakunikela lona?'                 20
          'Kulungile nasi imali.' UMahlangu alithathe alifunde 'Kodwana yini le eyenza
          bona amehlwami angasuki kilesisithombe esingaphezulu? Athule
          uMahlangu aqalisise isithombe.
          'Ibizo lalendoda nguBo … na … ke … kele Mahlangu! Mntwanami lo, ngitjho
          sekusithiwani, yindodanami le!'                                              25

                                                                         [Ikhasi 68–69]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      7                      DBE/Novemba 2016
                                                   NSC

          1.2.1        Belivela kiyiphi inarha isokana elalizokulwa noBonakele.               (1)

          1.2.2        Ngokurhunyezweko hlathulula bona uBonakele wenzani bona
                       akghone ukuphila emva kobana uNduku noSponono batjhise koke
                       okungekwakhe. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                     (2)

          1.2.3        Hlathulula ipilo kaBonakele lokha nakahlala kwaMthimunye.
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                   (2)

          1.2.4        Lalitlolwe ngaliphi iLimi iphephandaba elathengwa nguMahlangu
                       nakayokuzuma uBonakele?                                                (1)

          1.2.5        Ukulwa kwaboNduku noBonakele kwaba nomthelela omuhle
                       epilwenakhe. Sekela isitatimendesi ngephuzu ELILODWA.                  (1)

          1.2.6        Zalisa isikhala emutjhweni ongenzasi ngokukhetha ipendulo
                       enembako.

                       Umnakwabo kaMahlangu owamlethela umlayezo wabezimu ngu …

                       A    Dabula.
                       B    Dilika.
                       C    Sgwadi.
                       D    Hloyiwe.                                                          (1)

          1.2.7        Umukghwa kaFoos noJubi wokukhuphulela uNaMndebele umrholo
                       usitjelani ngabo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                 (2)

          1.2.8        Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esavelela uMahlangu
                       esikhombisa bona inovela le yenzeka ngesikhathi sombuso
                       webandlululo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                     (2)

          1.2.9        Hlathulula ngerarano elavela hlangana nabalingisi ngemva kobana
                       uMahlangu akhambile kwakhe eSiyabuswa. Ipendulo ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                              (2)

          1.2.10       Coca ngesitlhori senovela le. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.         (2)

          1.2.11       Ngelihlo elihlabako akhe utshwaye ngesiphetho-phekghu esivezwe
                       mtloli enoveleni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.              (2)

          1.2.12       Ingabe     ngisiphi isiqunto    obewungasithatha     nangabe
                       bewusebujameni obufana nebakaNaSilombo bokuqotjhwa emzini
                       owende kiwo unesizukulwani esele singasenanina. Ipendulo ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                      (2)

                                                            IMITLOMELO YESIGABA A:            35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    8                 DBE/Novemba 2016
                                                 NSC

ISIGABA B: IINDABA EZIFITJHANI

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 2: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

'IKHONDLO LIYATJHAGALA'

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI C

'Hayi, buzakulisa ndodana.' Unina naye alahlele lakho lobubudlhana. 'Mphikeleli
khese nilise ukurherhemuka nenarha le, amalanga la iphasi liyaluma. Ungabizi
abanganyana bakho nizokuzala ekhayapha. Indlwami le akusiyo yabesana.'
'Uthomile nje mma, uzalokhu ungibalabalela ngasuthi ngingudofana ngizwile.
Njenganini ngenza into efana naleyo?'                                             5
'Njenganini? Asati, nyalo ucale nini kuphendvulana nami? Ngitakwenta nitikhohliso
ngalobufundzisinyana be …'

'Khwela sikhambe NaVilakazi ulise ukukhwendeza isikhenu uzakutshitshita phambili
kude phela eSwazini.'
Bahleke bangene evenini idose, idle amalitha beyiyokutjhinga. UMphikeleli usele 10
yedwa ukhamba akurulula koke.
'Qalani batjho bafihlele mina iinkhiya, ezibhamba ngalendlela. Awuzwa-ke wothi
ngibethele esibhedlela umrhala.'
'Hallow ngikhuluma nobani?'
'Awusangizwa, maPopza, ngiyihliziyo yakho nje?'                                  15
'Hawu kanti nguwe Mphi dali? Kubayini ilizwi lakho litjhentjhe kangaka, uyagula
nofana utshwenyekile.'

'Ungatshwenyeki my skat mgomanyana ongatjho litho.'
'Manje?'
'Manje yani. Ungasabuza izinto ezinengi, lunga ngiyeza siya eCarousel nasibuya 20
lapho ntambama sizokuya ku-6 to 6 music festival KwaMhlanga. Angithi u-ofile?'
'Kunjalo. Alo, sikhamba sobabili begodu sizokukhamba ngani?'
Ngithe ungabuzi izinto ezinengi wena uzakubona ngami. Kghani awufuni? Ungitjele
ngibone ngamanye amehlo. Walokhu ubuza ipasa nesipetjheli nje angithi ukhona
uKhulufelo noZakes, lunga wena. Ungakhohlwa ukufaka unketse.                    25

                                                                       [Ikhasi 76]

2.1       Kukuphi ekhabomkhulu kaMphikeleli?                                             (1)

2.2       Isebenzaphi begodu isebenzani intombi kaMphikeleli?                            (2)

2.3       Tlola amaphuzu AMABILI akhombisa bona ababelethi bakaMphikeleli
          bababantu abanjingileko.                                                       (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    9                    DBE/Novemba 2016
                                                 NSC

2.4       Ngokurhunyezweko tlola lokho okwenziwa boMphikeleli naboPopi kusukela
          ngeLesihlanu ukufikela ngoMgqibelo nge-iri Lesithathu. Ipendulwakho ayibe
          maphuzu AMABILI.                                                                (2)

2.5       Ingabe unqopheni uMphikele ngamagama athi, 'Ukatsu nakangekho ikhondlo
          vane litjhagale'?                                                               (2)

2.6       Ingabe yini eyakatelela aboMphikeleli bonyana bagcine           bakhambile
          efestivalini KwaMhlanga? Ipendulo ayibe maphuzu AMABILI.

          Kwagcina kungasese mnandi aboMphikeleli nabaKwaMhlanga efestivalini
          bebakateleleka bona bakhambe.                                                   (2)

2.7       Ucabanga bona uyini unobangela wengozi           eyavelela   aboMphikeleli.
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                            (2)

2.8       Tshwaya ngommoya wendatjana le, bese usekela ummoya lowo ngephuzu
          ELILODWA.                                                                       (2)

2.9       Ingabe isiphetho sendatjana le ngesilindelekileko nofana isiphetho-phekghu?
          Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.                                  (2)

UMBUZO 3: UZANGENZANI – DM Jiyane nabanye

'IVALAMLUNGWANA'

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI D

Nangambala bayikhupha ikomo ematlhari bahlukana ezandleni babona enganatjani.
Bahlahlatha njalo bebayokufika lapho batjhiye ikoloyi khona. Kwangenwa ekoloyini
nakaqedako wafaka amafutha umtjhayeli yadla phasi. Bathi nabafika ekhaya
banqopha esidunjini basisebenza njengombana balayeliwe. Yoke into bayenza
ngesidu nabaqeda lapho isidumbu sasiwa emakhazeni. Kwalungiselelwa 5
umngcwabo.

Ngelanga lesilahlo kwasuka ngitjho nesinedolo, abantu bazozihlobokela
uMatjhiyana. Kwenzeka isimanga esarara abantu boke, sengitjho ukulila iinhlobo
zakamufi. Abantu abatjhili nabo balinga ukuzibamba nababona iinhlobo zakamufi
zingathontisi ngitjho nethosana. Bekungasimumuntu esilahlweni bewungafunga uthi 10
kufihlwa uHani nofana ikosi. Nokho wadlula ngaphandle kokuphazamiseka.
USasalenungu amakhosi wakhe amkghamakghama athi nakasafuna ukudla
amabele akadle phasi. Naye wabona bonyana unganyelwe lithunzi elinzima
waphuthaphutha woke amaratjhana wakhe waphuma waphela endaweni, indlela
etjhinga eMaputo yaba yifitjhani tle kuye.                                      15

Kwadlula iveke uMatjhiyana akhambile, sasuka isidumo. Kwathi kungakatjhejwa
waphorhoka umhlolokazi. Kuthe kusakhuzwa umhlolo kwalandela abentwana
ababili. Bathi nabathi basazwile kwalandela umntazana omkhulu owendileko.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2     10                   DBE/Novemba 2016
                                                  NSC

Iinhlobo zakaMatjhiyana zafa ubuthaphuthaphu kwaba bujadajada. UGotjiwe;
abomalumakhe nabobabakhe bavumelana ngokuthi kubuyelwe kuSasalenungu 20
ayokuncengwa bona ayokuvala. Kwathi kusese njalo kwahlabeka uGotjiwe, yavalwa
indlu yakwabo. Ihlumaya yavakatjhela ngitjho nekhabomkhulu kaGotjiwe.
USuhla noMgiyelwa basinda ngombana bebathandaza ubusuku nemini bona
umkhokha ubagegede ungabaphambukeli.

                                                                              [Ikhasi 45]

3.1       Wayephethwe yini uMatjhiyana?                                                         (1)

3.2       Tlola isizathi       esenza   uMatjhiyana   aphambukela   esitolo     nakasuka
          emsebenzini?                                                                          (1)

3.3       Tlola igama LOMUNYE walabo uGotjiwe agade anesiqiniseko sokobana
          banesandla ekubulaleni uyise.                                                         (1)

3.4       Tlola bona uGotjiwe nabomalumakhe bazwana ngokumusaphi uyise ukuze
          afumane isizo?                                                                        (1)

3.5       Rhunyeza ngephuzu ELILODWA lokho okwakucatjangwa ngumnakwabo
          kaMatjhiyana nomndenakhe bona kube ngunobangela wokufa kwakhe
          okubenze bona bagcine baye kuSasalenungu.                                             (2)

3.6       Ingabe isenzo sakaGotjiwe sokulwa nosonghwanakhe sisivezela bona
          umumuntu onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                 (2)

3.7       Ucabanga bona ngisiphi isizathu esenza bona umndeni wakwaMatjhiyana
          ungalili ngelanga lesilahlo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                     (2)

3.8       Hlathulula unobangela wokufa komndeni wakwaMatjhiyana bewuphele
          ngalindlela. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                     (2)

3.9       Khetha ipendulo enembako kilezi ezingenzasi.

          USuhla noMgiyela basinda lokha umndeni kaMgiyela nawuhlongakalako
          ngombana:

          A      Amadlozi wekhabomkhulu abavikela.
          B      Amadlozi wekhabo abavikela.
          C      Inyanga ebakhama kiyo yabavikela.
          D      UZimu wabavikela.                                                              (2)

3.10      Ngokubona kwakho ingabe lokhu okwenzeke emndenini wakwaMatjhiyana
          KUYAKHOLEKWA na? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.                       (2)

3.11      Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI nomndeni wakwaMatjhiyana
          ngesehlakalo esibenzakalelekwesi na? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
          ELILODWA.                                                                             (2)

                                                          IMITLOMELO YESIGABA B:                35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2        11                  DBE/Novemba 2016
                                                     NSC

ISIGABA C: IINKONDLO

Kilesisigaba phendula yoke imibuzo.

UMBUZO 4

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

NGIYATHOKOZA – JM Mthimunye

1         Indl' ekulu ngayiqala kabili kathathu;
2         Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako,
3         Ngajama thwi! Etatawini elitalala!
4         Ngapheny' imikhwani yesiphila,
5         Nganghamela kuhle zam' izembatho.
6         Salani kuhle mabodakaz' amhlophe,
7         Salani ngokutlhogomela niyelele abezako.
8         Ngikhumbule phetjheya kweLigwa
9         Ekhabo kanosokanami:
10        Owangiph' ikakaramba yomyenami,
11        Ngaritjhw' emini ethe saka!
12        Ukuthokoza kwami kwaphelela.
13        Bakwethu ningangikhukhutheli ninginanabele,
14        Kazi nami ngingewekhaya, Baba.

4.1       Tlola igama lomlambo imbongi eyayikhumbule ngaphetjheya kwawo.                     (1)

4.2       Thalela ivumelwano etholakala emideni elandelako bewutjho nokobana
          mhlobo bani wevumelwano.

          'Ngajama thwi! Etatawini elitalala!
          Ngapheny' imikhwani yesiphila,
          Nganghamela kuhle zam' izembatho.'                                                 (2)

4.3       Ngokurhunyezweko          tlola   izinto   eziyimvelo   ebezibonwa   yimbongi
          nayilayelisako?                                                                    (2)

4.4       Ngikuphi okwenziwa yimbongi ngaphambi kobana ilayelise indawo egade
          ikiyo le?                                                                          (1)

4.5       Tlola umhlobo wesithombe-ngqondo osetjenziswe emudeni wesi–2 wekondlo
          engehla le.                                                                        (2)

4.6       Ingabe imbongi izama ukusihlathululelani ngomuda olandelako?

          'Ngaritjhw' emini ethe saka!'                                                      (2)

4.7       Ucabanga bona ngewakuphi amabodakazi amhlophe la imbongi ewasalisako
          ekondlweni engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                        (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      12                DBE/Novemba 2016
                                                   NSC

4.8       Dzubhula igama elisetjenziswe ekondlweni engehla le elisitjela bona imbongi
          imumuntu owendileko.                                                            (1)

4.9       Coca ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa iinlingisi ekondlweni
          engehla le bewutjho nokobana ziyithinta njani ihlathululo yekondlo le.          (2)

4.10      Tshwaya ngelihlo elibukhali ummoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni le.          (2)

UMBUZO 5

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

IINDAWULA – MS Ntuli

1         Mathambo weenkomo ezafako
2         Zafela abaphilako.
3         Ziyavutha, zivutha zingakathungelelwa,
4         Amakholwa azibhoda ebusuku,
5         Emini azikhombe isibhakabhaka.

6         Zinamehlo zinganawo,
7         Zihlola ipilo yabaphilako,
8         Zikhuluma zithule,
9         Ziveza umbulali,
10        Zivimba umloyi.

11        Ziinganono zikasomswani,
12        Azirhatjhe ziveze ifihlo,
13        Zembula ziveza beenhliziyo
14        Ezigobene sanyoka;
15        Awa, ziyarhubhulula.

16        Awa, ziyarhubhulula,
17        Zenze ugogo umloyi,
18        Zenze ukghari umloyi,
19        Zenze unosokana umloyi,
20        Ngizo zona, ziyarhubhulula.

21        Mathambo weenkomo ezafako,
22        Ngesikhumba senza umkghadi,
23        Ngeempondo senza inghwani,
24        Ngeengazi senza ububende,
25        Ngenyama senza isitjhebo.

26        Ziinsasa zenungu
27        Zihlaba ezimzondako,
28        Zilamula zilwisa,
29        Ziraranisa zirarulule umraro;
30        Ngizo zona, ziyakhulunyelwa.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       13                  DBE/Novemba 2016
                                                    NSC

31        Mathambo akhulunyelwa ngabawaziko,
32        Ingubo zigeja ngekamasizabulale
33        Ziyakhanyisa kusuke umnyama,
34        Abanye ipilo
35        Siyibona ngazo.

36        Siboniboni kabazithembako,
37        Sisitha kabazibinako:
38        UZimu akahlukaniselwana,
39        Zona ziyasehlelwana
40        Khamba nazo nawungayi kude.

5.1       Tlola bona iindawula zenziwe ngani.                                               (1)

5.2       Tlola ubukondlo obutholakala emudeni olandelako.

          'Ngizo zona, ziyarhubhulula.'                                                     (1)

5.3       Tlola abantu ABABILI abavezwe ekondlweni engehla iindawula ezibenza
          abaloyi?                                                                          (2)

5.4       Ngokurhunyezweko tlola bona ngaphandle kweendawula ngikuphi okhunye
          OKUBILI okulisizo ebantwini okutholakala ekomeni.                                 (2)

5.5       Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda olandelako.

          'Ziyavutha, zivutha zingakathungelelwa'                                           (2)

5.6       Dzubhula umuda OWODWA osetjenziswe endimeni yesi-2 ositjela bona
          iindawula zikutjela iindaba ngelimi lamatshwayo?                                  (2)

5.7       Ingabe ngiyiphi indima edlalwa ziindawula kilabo abazithembako nakilabo
          abazizondako ukuya ngekondlo le?                                                  (2)

5.8       Dzubhula umuda OWODWA osetjenziswe endimeni yobu-8 ositjela bona
          nawuthembe iindawula angeze waphumelela.                                          (2)

5.9       Tshwaya ngelihlo elibukhali isenzo samakholwa imbongi ekhuluma ngaso
          emudeni we-4 nowe-5 wekondlo engehla. Ipendulwakho ayibe liphuzu
          ELILODWA.                                                                         (2)

5.10      Coca ngommomngondaba            wekondlo    le. Ipendulwakho   ayibe   liphuzu
          ELILODWA.                                                                         (2)

                                                           IMITLOMELO YESIGABA C:           35
                                                                       INANI LOKE:          70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2016/1f5662f7-2098-4989-ad57-290765b8b72d) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2016/50ed3325-bddf-4f08-baed-2c7329d161fc) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2016/91c828d1-2ce6-4bfa-8b9f-4ba6ab0508cd) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2023/54c4c3be-68b4-4495-beef-154648e2ff76) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022/732251eb-59b2-48e0-bcc5-f0b5a24dc71e) — isiNdebele FAL · QP · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021-1/7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
