# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2017, 10 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2017-memo/55b9d4f0-6276-44de-8064-f9e5134c8f31
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2017-memo/55b9d4f0-6276-44de-8064-f9e5134c8f31)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isindebele. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2017/2d44201a-02e4-4997-b71b-484732b900c2) — QP · 2017 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2017

                                      IMEMORANDAMU

       IMITLOMELO: 70

                              Imemorandamu le inamakhasi ali-10.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                  Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       2                  DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 1

ISIGABA A: INOVELA

Umhlahlandlela wokutshwaya

1. Nangabe     iimpendulo    azikanonjorwa       ngokufaneleko, tshwaya    ukuya
   ngememorandamu.
2. Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa,
   kodwana nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe.
3. Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona,
   bangajeziswa.
4. Iimpendulo ezidinga imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka
   IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela
   nokusekelwa kwependulo kwaphela.
5. Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
   IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo
   kwaphela

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       1.1.1        NgewakwaSilombo.                                                    (1)

          1.1.2        Amalanga amathathu.                                                 (1)

          1.1.3        UBonakele gade akhamba phakathi kwendlela angakayeleli
                       iinkoloyi begodu akude ngomkhumbulo. Wezwa ngekoloyi sele
                       ijama ngemva kwakhe wathukwa bewabhalelwa nakubaleka.
                       Umnikazi wekoloyi waba nobuntu nesineke bewagcina amkhweza
                       bakhambisana ngombana basiya endaweni eyodwa.                       (2)

          1.1.4        UBonakele emzimbenakhe khabe embethe izembatho zakhe zoke,
                       manje wathi bona angene ngekoloyini umnikazi wekoloyi
                       wamnikela isikhwama bona afake ezinye zezambatho zakhe
                       ngombana gade kutjhisa khulu.                                       (2)

          1.1.5        KukwaMbuyiseli.                                                     (1)

          1.1.6        Kumsize bona akghone ukutjharaganisa indaba iye phambili
                       ngombana ukusaba kwenza uBonakele bona aphume ehlathini aye
                       kwaMbuyiseli khona azakwamukelwa ngazo zombili, ekuthomeni
                       kubonakele sengathi uthole elinye ikhaya kanti izinto
                       zisazokutjharagana ukuya phambili ukwenzela bona indaba ikhule
                       beyiyokufika esitlhorini.                                           (2)

          1.1.7        UKiller wezwa ngabantu indlela uBonakele abegade alwa ngayo
                       esiteyitjhini wakhamba wayomzuma, wambandula bona abe mdlali
                       weendubulo. Lokho kwaletha ipumelelo epilweni kaBonakele
                       wagcina sele ayikutani yephasi.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                   (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       3                 DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

          1.1.8        Ngiyaphikisana naso isitatimendesi ngombana:

                       UBonakele mlingisi okghodlhelelako ebudisini ahlangabezana
                       nabo, wakwazi ukubekezelela ipatho kaNaSilombo yokuthukwa
                       nokuthunywa nakadlalako./Wakwazi ukuhlala ehlathini amalanga
                       amathathu/waqinisela nalokha angena isikolo nabantwana
                       abancani./Wakwazi ukujamelana nobujamo bangeDaveyton lokha
                       nakahlala ngekoloyini atlhoriswa boDilika banoSponono.
                       (Nanyana ngiyiphi ipendulo enembako izakwamukelwa.)                (2)

          1.1.9        Ummoya wenovela le uvangile.

                       - Kunommoya wokudana nommoya wokuthaba. Ummoya
                         wokudana uvela lapha uBonakele atshwenyeke khona
                         ngendlela uNaSilombo amphethe ngayo. Ugcina asehlathini
                         atlhaga, asebenza budisi emaplasini. Ufika eDaveyton lapha
                         azitjela khona bona ipilo izokuba ngcono, uzithela phezu
                         koNduku noSponono.
                       - Kunommoya wokuthaba. Ummoya wokuthaba uvela lapha
                          uBonakele sele akwaMbuyiseli, amukelwa ngezandla zombili./
                          Emaphethelweni wencwadi kuvela ithabo epilweni kaBonakele
                          lapha athumba khona ipi yeendubulo wagcina ayikutani
                          yephasi. Ukuthaba kwakhe kungezelelwa kufumana kwakhe
                          ababelethi bakhe nokulibalelana kwabo.
                       (Nanyana ngiyiphi ipendulo enembako izakwamukelwa.)                (2)

          1.10         Bengingabiza uNaSilombo noBonakele ngihlale nabo phasi,
                       sikhulumisane kwakheke ukuthula hlangana nabo./Ngingayokubika
                       ubujamo bakaBonakele kebezehlalakuhle ngimbawele isizo.
                       (Nanyana ngiyiphi ipendulo enembako izakwamukelwa.)                (2)

1.2       1.2.1        Wathi nakahlika ibhesi wazithela phezu koNduku noSponono
                       abamtjhayisako, bathi nguye obatjhayisileko emva kwalokho
                       bamuwunawuna bebamthathela nemadlana agade ayiphethe.
                       UBonakele wathobela umthetho bewalanyulelwa ngumma
                       obekadlula ngendlela.                                              (2)

          1.2.2        - UBonakele wafika asambethe izembatho zokwelusa.
                       - Amanyathelo gade asese nobulongwe, adabukile begodu
                         isithende selinye inyathelo besingasekho.                        (2)

          1.2.3        Kwaba nomsanyana owayeze ukuzokuthenga ama-abhula amabili
                       esitolo wathola bona aphelile, uBonakele wamthengisela agade
                       azithengele wona. Wabona bonyana angathoma irhwebo lakhe
                       athengise amahabhula. Wathatha imadlana leyo wathenga ama-
                       habhula ambadlwana wathengisa wagcina asele akwazi ukuthenga
                       ibhoksi loke lamahabhula.                                          (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       4               DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

          1.2.4        UBonakele wazibandulela umdlalo weendubulo, walwa noDuke
                       Hudson wathumba ipi waba yikutani yephasi. Lokhu kwamenza
                       wabonakala emphakathini weDaveyton nebazalini bakhe.             (2)

          1.2.5        - Umphakathi uzomsaba uBonakele bewumhloniphe.
                       - UBonakele uzozigedla angasatshwenywa babantu.                  (2)

          1.2.6        - Liqiniso, wabhudanga agijinyiswa mapholisa nangambala
                         uNduku wamtjela bona amapholisa ayamfuna ngombana
                         angasuye wangeDaveyton.

                       - Liqiniso, wabhudanga ikoloyi ahlala kiyo itjha nemalakhe
                          nangambala     uNduku     noSponono bamebela    imalakhe
                          bebatjhisa nekoloyi leyo.
                       (Yinye ipendulo kezingehla.)                                     (2)

          1.2.7        C/Emrhatjhweni nephephandabeni.                                  (2)

          1.2.8        UBonakele wayefunda isikolo nabantwana abancani, babedlala
                       ngaye bambiza ngotitjhere lokho kwakungamphathi kuhle.
                       UBonakele wayelusa iinkomo zakwaMbuyiseli nakabuya
                       esikolweni, abesana bakhona babemhloyile babophelela
                       amakonyana emthini bathi alahlwe nguye. UMbuyiseli wambetha
                       ngokuzitjela bona uyamkhalima.                                   (2)

          1.2.9        Umtloli unikele uBonakele umzimba onethambo, owondlekileko,
                       oqinileko, onamandla namahlombe avulekileko ukwenzela bona
                       akwazi ukuzilwela kilabo abamtshwenyako nokuthi akwazi
                       ukufaneleka ukuba mdlali weendubulo nofana ikutani yephasi.      (2)

                                                          IMITLOMELO YESIGABA A:        35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       5                  DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

ISIGABA B: UMDLALO

UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule

2.1       2.1.1        KukwaTjhigila.                                                      (1)

          2.1.2        Bungani bokwenza izinto ngokuhlanganyela, bebafunda begodu
                       nemisebenzi yesikolo bebayenza ndawonye.                            (2)

          2.1.3        UMlakana bekanganamali yokutlolisa eyunivesithi kanti abangani
                       bakhe bekunabantu abazobabhadelela eemfundweni zabo.                (2)

          2.1.4        - Imveza amdlali onganalo izwelo, ngombana uMlakana ukufuna
                         khulu ukuragela phambili neemfundo zakhe.                         (1)

                       - Imveza amdlali ozikhakhazisako ngebanga lokobana kwabo
                         banemali, abatlhogi litho.                                        (1)

          2.1.5        Isisusa serarano kilomdlalo    kutlhoga   kwakaMlakana   imali
                       yokuzitlolisa eYunivesithi.                                         (2)

          2.1.6        Umtloli bekenzela bona uMlakana agcine ayifumene kuSello imali
                       ukuze ummongondaba womdlalo lo ukwazi ukuvela.
                       (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.)                       (2)

          2.1.7        (a) LIQINISO, ngombana akafuni bona uBusi aragele phambili
                           neemfundo zakhe ngombana batjho umumuntu wengubo
                           ufanele ayokwenda.                                              (1)

                       (b) LIQINISO,    U-Oscar    wakghona      ukusoma     uBusi
                           bewathandana naye kwabe uyazi bona uMlakana uyamfuna.           (1)

          2.1.8        USello umngani okhohlakeleko wakghona ukungenisa uMlakana
                       eendakamizweni bewamfundisa ubulelesi wagcina alahlekelwe
                       libhudango lakhe lokufunda./Wangenisa iindakamizwa erhwebeni
                       lakaBusi wagcina abotjhiwe.                                         (2)

          2.1.9        NGIYAZWELANA naye ngombana into eyamenza bona agcine
                       akilobubujamo mtlhago ogade usekhabo nokutlhoga kwakhe imali
                       yokutlolisa eYunivesithi.

                       ANGIZWELANI naye ngombana wayefanele angasaragela
                       phambili nokuba mngani kaSello emva kobana amkhuthaze bona
                       ayokusebenzela uMbizo osilelesi.
                       (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.)                       (2)

2.2       2.2.1        Ufuna uMlakana ayokusebenza nomalumakhe ekontrageni akwazi
                       ukususa itjhirho ebaphetheko.                                       (1)

          2.2.2        - Umakhiwo awutholileko usebujameni obuhle.
                       - Umakhiwo werhwebo usendaweni ephithizela abantu.                  (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       6                   DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

          2.2.3        - Umalume kaMlakana akanakoloyi.
                       - Umalume kaMlakana akanayo indlu ehle kangangokuba
                         uMlakana uthi yindlu kathekwana.                                   (2)

          2.2.4        B/Umngani ngumasizabulale.                                           (1)

          2.2.5        - Umdlali onganazwelo ngombana udlisa abentwana bendaweni
                         yeMaza iindakamizwa.

                       - Umdlali oliqili, wapha uSello iqhinga lokuyenga uMlakana bona
                         amsebenzele ngokumsiza ngemali yokuya eYunivesithi
                         ngakelinye ihlangothi kwabe yena uyazi bona uzomsebenzisela
                         ukuthengisa iindakamizwa.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela.)                               (2)

          2.2.6        USello bekazi bona uMlakana angeze ayamukela imali kaMbizo,
                       ngaphambilini wakhe wala ukuyokusebenza naye ngombana
                       athengisa iindakamizwa.                                              (2)

          2.2.7        Asamukeleki ngombana uBusi mntwanakhe uyazi bona nekhabo
                       lesokana lakhe angeze bamamukela ngombana akakendi.                  (2)

          2.2.8        Akusilo iqiniso ngombana nabegade amthanda kwamambala
                       ubengeze amkata, ubengamkhuthaza bona ahlukane no-Oscar
                       athandane naye kuhle.                                                (2)

          2.2.9        Sifundo sokobana umuntu akhethe kuhle umngani begodu nasele
                       angasakwenzisi izinto ezifaneleko ufanele uhlukane naye.
                       (Enye nenye ipendulo ezwakalako izakwamukelwa.)                      (2)

          2.2.10       UKhabo     wavuma      bona    uSello    alethe    iindakamizwa
                       zizokuthengiswa erhwebeni lakhe enzela bona kuzokudla abantu
                       abanemali erhwebeni lakhe naye athole enye imali kuSello.            (2)

                                                          IMITLOMELO YESIGABA B:            35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       7                       DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

'BENGENZANI' – J Msiza

3.1       Wawakhe eThulani.                                                                      (1)

3.2       Umuzi wakwaThubana unamagwalo amahle,                  utjani   obuhlaza   tlabha
          namathuthumbo anemibala ehlukahlukeneko.                                               (1)

3.3       UThubana waba nomntwana ngaphandle kwaGogodwana manje bekafuna
          umntwanakhe lowo azokukhulela kwakhe, umkakhe uNaMdlharhari
          ulikhomba libaba bona akafuni umntwana eze kwakhe.                                     (2)

3.4       - UThubana begade anganaye umsana abelethe abentazana kwaphela.
          - UThubana bekathabele bona umsanakhe lo uSiphesihle uzokuvusa umuzi
            wakwakhe naye akhe abe nomakoti.                                                     (2)

3.5       UNaMdlharhari ubukhali, libilibili kanti uThubana unekani njengesirhwarhwa.            (2)

3.6       Liqiniso, uSiphesihle uyalova esikolweni, udla iindakamizwa begodu ukhamba
          agqekeza imizi yabantu.                                                                (2)

3.7       USiphesihle wafika wangaziphatha kuhle bewabotjhwa lokho kutjho bona
          ibhudango lakaThubana lokobana uSiphesihle uzokuthuthukisa isibongo
          sakwaThubana nelokobana ngelinye ilanga uzokuba nomakoti azange
          lisafezeka.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe ngendlela.)                                               (2)

3.8       Sisitjela bona ungubaba ongazihloniphiko ngombana umumuntu osele
          athethe/akanathando lomndenakhe/akanamaqiniso ngombana kungenzeka
          bona wamkhohlisa umntazana wakwaGogodwana bona akanamfazi.
          (Enye nenye ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                          (2)

3.9       Isitlhori sivela lapha uSiphesihle afunwa mapholisa kodwana uThubana
          angakholwa bona usigebengu, nasele bamzuma banamapholisa bamthola
          hlangana notjani bamdosa bambopha uThubana wabe wayatha.                               (2)

3.10      Isifundo kukobana ungamphikeli umntwanakho/Nawungubaba othetheko
          kufanele uziphathe kuhle.
          (Enye nenye ipendulo ezwakalako izakwamukelwa.)                                        (2)
                                                                                                 [18]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       8                  DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

'NGANGINGATJHO' – J Msiza

4.1       - Bebanesithabathaba somuzi.
          - UMbinakomo usebenza ebubulweni lokuthengisa iinkoloyi.
          - KwaMbinakomo bebangatlhogi litho.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                                  (2)

4.2       - Woke umuntu bekalilela ubuhlakaniphi bukaVukile.
          - Abotitjhere bebenza koke okusemandlenabo bona uVukile ayokuragela
             phambili ngeemfundo zakhe emva kwebanga letjhumi nambili.
          - Iimfundo zakhe zoke uzithole ngezinga lekhomba.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                                  (2)

4.3       -  UMbinakomo bekafuna uVukile ayokwenda abuyise iinkomo zakhe
             amthombisa ngazo.
          - UMbinakomo bekafuna uVukile ayokusebenza ebubulweni lokuthengisa
             iinkoloyi.
          (Yinye ipendulo kezingehla.)                                                      (1)

4.4       4.4.1 Zimveza amlingisi obukhali begodu ongaphikiswako.                           (2)

          4.4.2    Zimveza amlingisi othanda ifundo begodu othanda izinto zakanokutjho
                   ngombana nangu ufuna umlilo wekoloyi nendlu kanokutjho.                  (2)

4.5       - Wawakhulunyiswa kukobana uMbinakomo wayengafuni bona uVukile
            ayokufunda isikolo.

          - Wawakhulunyiswa kukobana wayengacabangi bona angabona
            uMbinakomo athabe kangaka ngombana uyindoda ebukhali.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                 (2)

4.6       -   Kuvele ummoya wokudana ngombana uVukile nonina bebatshwenyekile
              bakhihla isililo ngebanga lokobana uMbinakomo bekangafuni bona uVukile
              aye esikolweni.                                                               (1)
          -   Kuvele ummoya wokuthaba lapha uMbinakomo sele agida ngombana
              uVukile ubuya ukuyokumbatha iphuraphura yobudorhodere begodu wenze
              nomnyanya wedwendwe nobukhazi.                                                (1)

4.7       Asimukeleki ngombana uMbinakomo nguye uyise lakaVukile kumsebenzakhe
          bona amfundise.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela izakwamukelwa.)                              (2)

4.8       UMbinakomo uphikisana namalungelo wabantu bengubo ngombana
          uhlukumeza umkakhe ngokungavumi bona abe nelizwi eendabeni zakwakhe
          begodu uhlukumeza noVukile ngokungafuni ukumbhadelela esikolweni athi
          akayokwenda.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela izakwamukelwa.)                              (2)
                                                                                            [17]

                                                          IMITLOMELO YESIGABA C:            35
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       9                DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

ISIGABA D: IINKONDLO

UMBUZO 5: NGITLHUWILE – JN Malobola

5.1       - Umnombela.
          - Umtshadlho.
          - Umvilo.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                                (2)

5.2       'Ngithi uphi wakwethu umlambo
          Ngisuse ukutjhisa nenyora?'
          Yivumelwano-thoma.                                                              (2)

5.3       Indima le isitjela bona ngaleso sikhathi bekuhlalwa kamnandi kunganandlala
          amabele agcwele. Utjwala bungatlhogeki butlhodlwa malanga woke kodwana
          abantu bangadakwa ngombana bebarhamula kwaphela.                                (2)

5.4       Imbongi itlhuwiswa yindlela izinto esele zingayo ephasini egade kufuywa
          bekudliwa neenthelo zemmangweni ngayo kodwana namhlanjesi seligcwele
          ngemakhiwo, amafemu neemayini kangangokuba nefuyo ayisenawo
          amadlelo.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                               (1)

5.5       Imbongi inqophe bona umuntu wayethi nakakhula ngokomzimba abe akhule
          nangokomkhumbulo.                                                               (2)

5.6.1     Umumethe umqondo wokobana imbongi sele irarekile/iraranelwe ngombana
          izinto egade izazi begodu izibona azisekho/sezatjhuguluka.                      (2)

5.6.2     Umumethe umqondo wokobana kwakumalanga lapho abantu begade
          bezwana, babambene, batlhogomelana, bazwelana begodu banethando.                (2)

5.7       Mummoya wokudana, imbongi idaniswe kutjhuguluka kwezinto zephasini
          ezilethwe ngabamhlophe kwatjhabalala ubuhle nebhoduluko lemvelo.                (2)

5.8       Angeze kusakghonakala ngombana amatjhuguluko akhona la matjhuguluko
          esiwatlhogako sibabantu. Emmangwenapho sekwakhiwa iinkolo, iimbhedlela,
          amafemu neemayini ekuzizinto esizitlhogako amalanga la.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                               (2)
                                                                                          [17]

UMBUZO 6: UMKGHADI – PS Skosana

6.1       Yingubo yakwaMabhoko.
          Yingubo yakoNomtjherhelo.                                                       (2)

6.2       Umuntu ohlongakeleko uphekelelwa ngawo kibobamkhulwakhe.
          Umuntu ophilako uzivikela ngawo elotheni/ emakhazeni.                           (2)

6.3       Bawutlhoga bawufuna ngobulwele.                                                 (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      10                DBE/Novemba 2017
                                            NSC – Imemorandamu

6.4       Mqondo-phikisana.                                                              (2)

6.5       Umnqopho wembongi kusiyelelisa bona amadoda kufanele afuye khona
          azokwazi ukuthola umkghadi nakalalako/Kusiyelelisa bona nawunganayo
          ikomo angeze wakwazi ukuba nengubo ozoyembatha nawuya emadlozini
          wekhenu/Nawunganakomo uzokubulawa lilothe/makhaza.                             (2)

6.6       Kuletha bona mbala ikolelo inamandla ngombana iyakwazi ukuzwisa indoda
          ubuhlungu ingasakwazi ukubufihla igcine sele izwisa woke umuntu ngokulila
          irhuwelele njengenghwani nayivuthelwako./Siveza bona into nawukholelwa
          kiyo kufuze uyigcine ngendlela efaneleko ngombana nawungenzi njalo
          angeze wakwazi ukujamelana nemiphumela yakhona.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                              (2)

6.7       USAQAKATHEKILE, ngombana abantu besikhethu banekolelo yokobana
          umuntu oleleko kufanele ahlatjelwe ikomo azokwazi ukukhanjiswa ngawo
          ukwenzela bona iindlela zakhe zivuleke begodu nabaseleko bakwazi ukuba
          nepilo ehle.

          AWUKAQAKATHEKI, abantu abakholelwa kuZimu abanandaba nabezimu
          kanye nomzimba bona uvunule ini into eqakathekileko kibo mummoya bona
          wamukeleke kuZimu kwaphela bese kuthi abaseleko nabo balungiselele
          imimmoya yabo. Abakholelwa bona abangasekho banesabelo kwabaphilako.           (2)

6.8       Ikondlo le ikhuluma ngesikhumba esisetjenziswa ekubulungeni umuntu
          esitholakala ngokuhlaba ikomo mhlana umuntu loyo ayokubulungwa. Indoda
          yamukelwa ngaso ebezimini bekhabo/Ikondlo le ikhuluma ngesikhumba
          esitjhukwako sizeswe ngamafutha siphazime senziwe ingubo yokulala.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela.)                                         (2)

6.9       Imbongi iphumelele ukukhetha amagama ngombana iyaveza bona yingubo
          yabobamkhulu begodu indoda iya ngayo ebezimini, umkghadi uyayibawela
          ebezimini bona yamukeleke, abezimu balala ngayo, nawungakalali ngayo
          uzokugula uzifumane uzwa obukhulu ubuhlungu.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela.)                                         (2)

                                                                                         [18]

                                                          IMITLOMELO YESIGABA D:         35
                                                                      INANI LOKE:        70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2017-memo/a2e09c6c-a580-4738-a64a-a4b7a0f4d5e0) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-feb-march-2017-memo/d170e461-41b5-438d-8bb9-4615d14305d4) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2023-mg/d30717fb-dd40-4d32-91b5-9f195f2da741) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022-mg/e996907b-8c76-48b9-bdb7-2e47c6ee0a5d) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019-memo/286e24fa-c70d-4f49-a453-98ae10733d97) — isiNdebele FAL · Memo · 2019 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2018-final-memo/273de550-c23b-4197-80db-02dfa70e57ba) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
