# isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2018 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2018, 17 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2018/a15ad4db-cf2d-45cf-a636-42b1cfe7f1f5
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 17

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2018/a15ad4db-cf2d-45cf-a636-42b1cfe7f1f5)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isindebele. Question paper, 17 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2018-final-memo/273de550-c23b-4197-80db-02dfa70e57ba) — Memo · 2018 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                         IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                     IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                          NOVEMBA 2018

IMITLOMELO: 70

ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-17.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       2                      DBE/Novemba 2018
                                                    NSC

YELELA

1.        Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
          aphendule imibuzo.

2.        Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
          elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
          ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
          bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.

3.        Iphepheli LINEENGABA EZINE:

          ISIGABA A:        Inovela                 (35)
          ISIGABA B:        Umdlalo                 (35)
          ISIGABA C:        Iindaba ezifitjhani     (35)
          ISIGABA D:        Iinkondlo               (35)

4.        Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.

          ISIGABA A: INOVELA
          Phendula imibuzo yenovela oyifundileko.

          ISIGABA B: UMDLALO
          Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko.

          ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
          Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI.

          ISIGABA D: IINKONDLO
          Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI.

5.        Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.

6.        Landela imiyalo onikelwe           yona    ekuthomeni   kwaleso   naleso   sigaba
          ngokuyelela okukhulu.

7.        Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

8.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

9.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA D:        Pheze imizuzu ema-60

10.         Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    3       DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:

Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.
  INOMBORO YOMBUZO                       IMITLOMELO    INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele                                 18              5

1.2 UBonakele                                    17            6
ISIGABA B: UMDLALO

Phendula YOKE imibuzo.
2.1 Umngani                                      18            8

2.2 Umngani                                      17           10
ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

Phendula YOKE imibuzo.
3. 'Kanti kunje'                                 17           12

4. 'Kukhulu kuyeza'                              18           13
ISIGABA D: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.
5. 'Ngiyakuthanda'                               18            15

6. 'Mbizo yokuthula'                             17           16

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    4                   DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

IRHELO LOKUQINISEKISA

Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.

    ISIGABA               IINOMBORO          INANI LEMIBUZO          ITSHWAYO
                           ZEMIBUZO         EZOKUPHENDULWA               (√)
ISIGABA A:

UMBUZO 1.1                1.1.1–1.1.10                 2
UMBUZO 1.2                1.2.1–1.2.10
ISIGABA B:

UMBUZO 2.1                 2.1.1–2.1.9                 2
UMBUZO 2.2                 2.2.1–2.2.9
ISIGABA C:

UMBUZO 3                      3.1–3.9                  2
UMBUZO 4                     4.1–4.10
ISIGABA D:

UMBUZO 5                     5.1–5.10                  2
UMBUZO 6                      6.1–6.9

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    5                    DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

ISIGABA A: INOVELA
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana
1.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI A
          NgeSiyabuswa emzini wakaMahlangu, umntwana kaBafunani uyagula,
          akafuni ngitjho nokumunya kunina. UNaSilombo noBafunani batlhoga ngitjho
          neranda leli lokobana bathumele umntwana ngemtholapilo njengombana
          agula kungaziwa nokobana uphethwe yini kangaka. Umntwana ulila ubusuku
          nemini. Iinyanga zabantu egade amlaphisa kizo, sezihlulekile sekubonwa 5
          ngokusa nje kilomntwana kaBafunani.
          'Mma njengombana ilanga litjhinga nje sizokuthathani sihlanganise nani
          namhlanje njengombana umntwana agula kangaka nje?' Kubuza uBafunani
          kunina. 'Mntwanami mina amaqhinga selangiphelele. Ase sibekezele
          mhlambe ukugula kuzaziphelela. Akukho esingabe sisakwenza nasele 10
          kunjengobana kunje,' kuphendula uNaSilombo.
          'Mma utjho bona sihlale sibekezele umntwana agula kangaka?
          Bengingakawalindeli amazwi afana nalawo kuwe mma ngombana nalokha
          mina nangithi asiyokubika umntwana kwaKhoza, wena wathi lokho angeze
          kwasisiza ngalitho. Umsana nakangasamfuni umntazana, kusuke sekuphelile, 15
          akukho okungabe kusenziwa bonyana ajamelane nemilandu yakhe, hi … hi …
          hi …!' Alile uBafunani.
          'Bafunani mntwanami bengingazi bonyana uMahlangu uzakukhamba asitjhiye
          singanamali njengombana singanayo nje. Ngathana uyihlo uMahlangu
          bekakhona nje, ngabe umntwana sesimsile ngemtholapilo. Nami angazi 20
          bonyana ngithatheni ngihlanganise nani kwanjesi. Ithemba lona lisesekhona
          lokobana uMahlangu angangena nanini ukusukela khona nje.'
          'Kodwana mma mina ngikubona kuliphutha elikhulu lokobana ubaba ondle
          mina nawe abuye ondle ambathise umntwanami. Lokhu bekumsebenzi
          wakayise lomntwana uThokozani.'                                      25
                                                                             [Ikhasi 77]

          1.1.1        Tlola isibongo salapho kubelethwa khona umntwana kaBafunani.         (1)
          1.1.2        UBafunani kwaMahlangu weza nonina. Tlola bona uyise weengazi
                       uhlala kuphi.                                                        (1)
          1.1.3        Rhunyeza ngephuzu ELILODWA isiphetho esagcina sithethwe
                       nguBafunani ngemva kwekulumiswano engehla le.                        (2)
          1.1.4        Hlathulula isizathu esanikelwa nguNaSilombo lokha nakangafuni
                       ukubika umlandu wokuba sidisi kwakaBafunani kwaKhoza.                (2)
          1.1.5        UBonakele noBafunani abafani ngendlela abajamelana ngayo
                       neentjhijilo. Madanisa indlela ebajamelana ngayo neentjhijilo.
                       Ipendulwakho ayibe maphuzu anembako.                                 (2)
          1.1.6        Hlathulula irarano elaba khona hlangana noNaSilombo
                       noNaMndebele lokha nabahlangana ngeSiyabuswa emzini
                       kaMahlangu.                                                          (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    6                     DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

          1.1.7        Qedelela isitatimende esilandelako ngependulo enembako.
                       Unobangela omkhulu wokuzisola kukaMahlangu ngokutlhalana
                       nomfazakhe wokuthoma, kumkhumbula ngezenzo …
                       A    zokuhlonipha indoda kodwana angazi bona abantwana balala
                            badleni.
                       B    zokweba nokungathlogomeli umzakhe.
                       C    zokutjhiya uBonakele ekhaya angamenzeli litho.
                       D    zokuhlonipha nokwazi bona umuzi uphathwa njani.                  (2)
          1.1.8        Phendula isitatimende esilandelako ngoLIQINISO nofana
                       AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.
                       UNaSilombo ungumma ongawalandeliko amasiko.                           (2)
          1.1.9        Ngokucabanga kwakho ingabe isiqunto esathathwa nguNaSilombo
                       sokungabikeli bekhabo lakaThokozani bona uBafunani uzithwele
                       umntwana kaThokozani sizokuba namuphi umthelela? Sekela
                       ipendulwakho    ngephuzu   ELILODWA      uqalise  khulukhulu
                       emntwaneni kaBafunani.                                                (2)
          1.1.10       Tshwaya ngelihlo elibukhali isenzo sakaSigwadi sokusuka kude le
                       eMgungundlovu azokutjela uMahlangu umlayezo wabezimu.                 (2)
1.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI B
          'Maye, maye ngomntwana ekukuphela kwakhe, hi … hi … hi ...! Maye …!
          Maye …! Hi …!'
          'Yewuthule kosikazi ngombana angikaqedi ukukhuluma. Uzasala ulila mina
          sengikhambile. Ngikhuluma indaba yokobanyana uBafunani khange asafika
          esibhedlela. Umoya uphume i-Ambulensi ingakafiki esibhedlela. Wena 5
          ongakwenza nje, ungasiza ngokobana uvele emakhazeni uyokukhuluma nabo
          mayelana neemfanelo okuzafanela bona uzilungise.'
          'Sewungasala kuhle kosikazi kodwana ngisazakubuya ngizokuzwa kuhle bona
          kuthe umntwanakho azaziphosela ngaphambi kwekoloyi nje wena
          bewumsilinge ngani lapha kwakho.'                                       10
          Laphuma ipholisa latjhiya uNaSilombo asararekile. Kwaba ngasuthi
          uyabhudanga. Akhange akholwe lokhu akuzwako. Wathatha umntwana
          wambhebhula wagelagela ngaphandle ngasuthi yikukhu efuna isikhundla
          sokubekela amaqanda. Zehla zalandelana iinyembezi lokha nasele angene
          ngendlini ahlezi phezu komseme.                                       15
          'Akukho engingabe ngisakwenza nasele kunje. Kungcono ngisuke
          ngiyozanelisa ngamehlo khona ngemakhazeni. Ilanga lona ngiyalibona
          bonyana seliyokutjhinga kodwana akukho engingakwenza ngombana
          ubuthongo bona angekhe behla ebusuku. Khona indaba enje ngizayibikela
          bani ngombana boke abantu benarha le bayangizonda. Angazi bona 20
          ngabenzani engaka. Akekho ngitjho namunye ongikhulumisako. Kulungile
          angikhambe.' Asuke khonokho angene indlela uNaSilombo. Nguye loya
          akhamba asula iinyembezi indlela yoke le. Ukhamba nje akakhulumisani
          namuntu.
                                                                           [Ikhasi 80–81]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2     7                     DBE/Novemba 2018
                                                  NSC

          1.2.1        Tlola bona umuntu okhuluma noNaSilombo usebenza muphi
                       umsebenzi.                                                            (1)

          1.2.2        Veza isizathu esenza bona indoda ekhuluma noNaSilombo le
                       ithembise ukubuya godu kuNaSilombo nayilayelisako.                    (2)

          1.2.3        Ngokurhunyezweko hlathulula bona khuyini okulilisa uNaSilombo
                       etheksthini engehla.                                                  (2)

          1.2.4        Ingabe isenzo sabomakhelana bakaNaSilombo sokurhatjha indaba
                       yokuhlongakala kwakaBafunani kodwana bangayi ukuyomlilela
                       sisitjelani ngepilo yabantu bendawo leyo? Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                     (2)

          1.2.5        Hlathulula bona imikghwa mazombe kaNaSilombo ibe namuphi
                       umphumela emndeninakhe nepilwenakhe.                                  (2)
          1.2.6        Khetha ipendulo YINYE enembeka kezingenzasi.
                       Isenzo sakaNaSilombo         sokugelagela   njengekukhu    efuna
                       ukubekela sitjho ukuthi:
                       A    Wayefuna umuntu ongamsalela nomntwana.
                       B    Wayehlanganyelwe yihloko angazi bona enzeni.
                       C    Wayeqalaqala umakhelanakhe.
                       D    Wayeqalaqala bona mhlamunye angambona umntwanakhe.               (2)

          1.2.7        UBonakele umntwana onganakho ukubekezela. VUMELANA
                       nofana UPHIKISANE nesitatimendesi.                                    (2)

          1.2.8        Coca ngesifundo esisithola ngalokhu okuvelele uNaSilombo
                       sokobana azithole sele aqotjhwa nguBonakele kwaMahlangu.              (2)

          1.2.9        Tshwaya ngekghono lomtloli ekwethuleni isiphetho senovela le.         (2)

                                                           IMITLOMELO YESIGABA A:            35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      8                         DBE/Novemba 2018
                                                   NSC

ISIGABA B: UMDLALO

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule

2.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI C

          UMLAKANA:           Alo kungaba njani naningangisiza sibaweni umnikelo
                              kibosomarhwebo,          emasondweni          neenhlanganweni
                              zomphakathi, mhlamunye singakghona ukuyihlanganisa
                              imali leyo.
          BOBABILI:           (Bavuma ngeenhloko.) Mbono omuhle khulu lowo Mlakana.               5
          UBUSI:              Unembile lapho Mlakana, banengi abantwana esibaziko
                              abafundiswe        masondwabo,         abanye       bafundiswe
                              bosomarhwebo        abanetjisakalo    yokusiza     umphakatrhi
                              abaphila kiwo.
          U-OSCAR:            Mhlamunye         nathi     singaba     netjhudu      sifumane      10
                              abosomarhwebo          abanjalo,    abanetjisakalo    yokusiza
                              abantwana abavela emphakathini abaphila kiwo, begodu
                              nabo abafundisi abafani, bakhona abafundisi bamabandla
                              amakhulu ababasizako abantwana abafuna ukuyokufunda.
          UBUSI:              Kunjalo Oscar. Kwamanye amabandla ufumana abantu                    15
                              bamemezela        esondweni      bona    bafuna     abentwana
                              abanetjisakalo     yokufunda,      bazababhadelela      iindleko
                              zokufunda.
          UMLAKANA:           Nangabe asiphumeleli lapho, mhlamunye singasungula
                              irhwebonyana elincazana, elinjengokuguda abantu iinhluthu           20
                              nokuhlanza iinkoloyi.
          U-OSCAR:            (Amngene emlonyeni.) Awa Mlakana, irhwebo lizosidlela
                              isikhathi, begodu besivumelene ngokuthi asilifuni. Mina
                              umbono engiwusekelako, ngewokubawa umnikelo.
          UBUSI:              (Angenelela.) Nami umbono womnikelo ngiwo engiwusekela              25
                              khulu. Yerhwebo yona ngiyayilandula, uKhabo angasibona
                              kwangathi simudla iinthende.
          BOKE:               (Bahleka.)
          UMLAKANA:           Nakunjalo kuhle khulu. Asitholeni umsobo nephepha, sitloleni
                              phasi incwadi esizokukhamba sibawa ngayo umnikelo.                  30
          U-OSCAR:            Incwadi leyo nasiqeda ukuyitlola, kufanele siyoyibethisa
                              isitembu samapholisa, izokwazi ukukholwakala nasiyiveza
                              ebantwini esizabe sibawa kibo umnikelo.
                              (U-Oscar ukhulume njalo bebakhupha umsobo nephepha
                              batlola incwadi leyo.)                                              35
                                                                                 [Ikhasi 29–30]

          2.1.1        Ngiziphi iindaba ezimnandi uMlakana azibikela unina uNaMasuku?                 (1)

          2.1.2        Kubayini uNaMasuku afuna bona uMlakana ayokusebenza?                           (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                        Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    9                       DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

          2.1.3        Tlola imisebenzi eyenziwa nguSello kwaMbizo afuna bona
                       bayoyenza banoMlakana. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI.              (2)

          2.1.4        Ngokurhunyezweko hlathulula        umbono ovezwa      nguMlakana
                       kuBusi no-Oscar mayelana           nokuthola imali    yokuzitlolisa
                       eyunivesithi.                                                           (2)

          2.1.5        Madanisa   igama          eliku-KHOLOMU        A     nesitatimende
                       esiku-KHOLOMU B.

                           IKHOLOMU A                          IKHOLOMU B
                       (a) UStanza               A     ngunina lakaMlakana

                       (b)   UNaMasuku           B     umsana othengisela uMbizo
                                                       iindakamizwa eMaza

                                                 C     msana owasiza uKhabo ngerhwebo
                                                       lakhe

                                                 D     ngunina lakaBusi
                                                                                   (2 x 1)     (2)

          2.1.6        Hlathulula isehlakalo ocabanga bona siveza umlayezo olandelako
                       emdlaweni lo. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.

                       (a) Umngani uyakghona bona akudle iinthende.                            (2)

                       (b) Umngani uyakghona bona akuthengise komunye umuntu.                  (2)

          2.1.7        Sekela isitatimende esilandelako ngephuzu ELILODWA.

                       UMbizo ungumasizabulale esitjhabeni seMaza.                             (2)

          2.1.8        Ngokucabanga kwakho ingabe uyini ummongondaba womdlalo lo?
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                    (2)

          2.1.9        Ngisiphi isiqunto obewungasithatha nabe usebujameni bukaBusi
                       bokutlhoriswa nguMlakana? Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                               (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    10                      DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

2.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI D

          (UBusi bano-Oscar baditjhe elawini lapha kuqatjhe khona uBusi bayacoca.
          Babhambalele phezu kombhede.)
          U-OSCAR:         (Athabile.) Uyazi Busi nanje angikholwa bonyana kwamambala
                           ngithandana nawe.
          UBUSI:           (Athabile.) Kukatelelekile bona ukholwe Oscar ngombana             5
                           nakhu kwenzekile. Sinawe siyathandana, begodu kumele wazi
                           bona angidlali nangithi ngiyakuthanda Oscar, ngikuthanda
                           khulu kwamambala.
          U-OSCAR:         (Amphulula ubuso.) Ngendlela engikuthanda ngayo Busi, ngize
                           ngirabhele uZimu bona angitlhogomelele wena size sitjhade.         10
          UBUSI:           (Aphulula isandla saka-Oscar.) Sinawe Oscar akukho
                           okuzosikhandela bona senze koke esikufisako ngeenhliziyo
                           zethu, ngombana nami nginesifiso sokobana ngizithole
                           ngitjhadwe nguwe.
          U-OSCAR:         (Amamaza.) Kwangasuthi ithando lethu leli lingahlala               15
                           lingahlangabezani neenqabo neentjhijilo.
          UBUSI:           Ngokuhloniphana nangokuthembana kuzokwenzeka lokho
                           sthandwa. (Athulathule.) Uyazi sthandwa sinawe ngasuthi
                           sesizitjheje thina kwaphela nethando lethu.
          U-OSCAR:         (Ngokungayeleli.) Iye sthandwa, senza kuhle nasizitjheje thina     20
                           sodwa, ngombana ithando ngelabantu ababili.
          UBUSI:           Angitjho lokho mina. Eqinisweni nginqophe ekutheni sesilibele
                           ngoMlakana. Isivumelwano esasenza naye, ngesokuthi
                           sizomsiza ukubuthelela imali yokuthi naye akghone
                           ukuzokufunda lapha eyunivesithi njengathi.                         25
          U-OSCAR:         (Atjhugululeke ebusweni.) UMlakana uyindoda, ngalokho
                           angakghona ukuzakhela amano wokufumana imali leyo
                           ayedwa.
          UBUSI:           Awa sthandwa ungakhulumi njalo ngomnganethu.
          U-OSCAR:         (Aziba.)    Ungangizwa      kumbi   ngekulumami     sthandwa.      30
                           Enginqophe ukukutjho kukobana ngalesisikhathi anathi
                           uMlakana, bekunguye osidosa phambili nasikhamba sibawa
                           imali kibosomarhwebo.
                                                                             [Ikhasi 58–59]

          2.2.1        Ngaphandle kwesikolweni ngiyiphi enye indawana lapha aboBusi
                       naboMlakana bebahlangana khona?                                            (1)

          2.2.2        Ngokurhunyezweko hlathulula bona wenzani uMlakana ukuqeda
                       ithando lakaBusi no-Oscar. Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                                  (2)

          2.2.3        Hlathulula izinto ezibonakala zifana ebezenziwa nguMlakana,
                       uBusi, uKhabo no-Oscar nebezenza bona ubungani babo buragele
                       phambili. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI.                              (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    11                  DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

          2.2.4        Sekela isitatimende esilandelako ngephuzu ELILODWA.

                       USello wagcina anomthelela omumbi epilweni kaKhabo.               (2)

          2.2.5        Ucabanga bona ngubani ovezwe njengekutani emdlaweni lo
                       begodu uyini umraro aqalene nawo?                                 (2)

          2.2.6        Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esiveza uStanza amngani
                       wamambala wakaRaizor? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.        (2)

          2.2.7        LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona uKhabo uyithanda
                       khulu imali. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                 (2)

          2.2.8        Ngokucabanga    kwakho ingabe BEKUFANELE     nofana
                       BEKUNGAKAFANELI bona u-Oscar asome uBusi abe agcine
                       athandana naye?                                                   (2)

          2.2.9        Ngelihlo elihlabako akhe utshwaye ngesifundo esisitholako
                       mayelana     nobungani    obuhlangana noMlakana  noSello.
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                              (2)

                                                         IMITLOMELO YESIGABA A:          35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    12                            DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

'KANTI KUNJE' – JN Thamana

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI E

Nokho uNaphambani uyalitjheja iqhegu elingumalumabo. Endlini yalo uzibona phasi.
UmkaMlonyana yikukhu. Njengoba uNgombi aphila ngokusela imitjhoga, uyamphekela
amtjhiyele ukudla, ambekele kuhle nemitjhoga azoyisela. Nabomakhelana badlula
bathokoza ngesenzwesi. UNgombi akahlalwa yipukane. Uyambona bona nayisese
nguye bekanejamo.                                                                5
Okumenza asabe kukobana namhlanje uyedwa. UMlonyana akakayi emsebenzini
kodwana uthe uya ebukhazini kwaTsehla. Bamthiya ibizo elithi Mlonyana okulibizo
lokudlala ngombana akakhulumeli futhi ubuya nakusako. Yena ibizo lakhe nguSaleleni.
Nanyana aphele aye emarhugwini, umuntu yena akanaburatjhana. Usuthembele kuye
umalumakhe. Thana udadwabo khange amtjhiyele umntwana begade azamthathaphi 10
umuntu ozokuhlala naye? Udephe ngemicabango nje uNgombi nevalo alikamlisi
liphele limbetha. Okurarako li-iri lethoba ekuseni. Yini engathusa umuntu omduna.
Abantu abayaluki kangako eentaradeni ngonobangela wamakhaza. Omunye nomunye
unamathele emlidlwaneni wangakwakhe. Nakusaphila umkakhe bekangafuni ukubona
inyawana lomuntu thwayithwayi emzinabo. Kwanje abanye babona ubuntu bukamakoti 15
okhona lo umkaMlonyana. Uthanda ukubukela umabonakude uNgombi khulukhulu
iindaba, ibholo namanye amahlelo wokususa isizungu.
Uziphuthela   ngeengubo       zikanokutjho     azithengelwa    ngumalokazanakhe
eJwanasbhege. 'Kwangathi ivalo liyangiqinela. Kwenzenjani? Nangithi ngivusa amehlo
ungasuthi umuntu uzakungena aphethe isikhali angikape. Miqondo enjani le emini 20
engaka?'
                                                                                  [Ikhasi 62–63]

3.1       Ngubani igama lomkaNgombi?                                                                (1)

3.2       Hlathulula ngokurhunyezweko bona ngubani uNgombi. Ipendulwakho ayibe
          maphuzu AMABILI.                                                                          (2)

3.3       Hlathulula ngamaphuzu         AMABILI        izinto   ezingasizihle     ebezenziwa
          nguMlonyana.                                                                              (2)

3.4       Ucabanga bona indlela yokuziphatha kukaMlonyana izokuba namuphi
          umphumela emndeninakhe njengombana noNgombi asele ahlongakele nje?
          Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                                                    (2)

3.5       Ucabanga bona umtloli umveze amlingisi                   onjani   uNaPhambani?
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                                      (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                         Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    13               DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

3.6       Ucabanga bona uyowasiza njani amapholisa umaliledinini ukuthola
          isigebengu esibulele uNgombi? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.           (2)
3.7       Indatjana le yenzeka ngasiphi isikhathi? Sekela isiqunto osithathako
          ngamaphuzu AMABILI.                                                          (2)
3.8       Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI noNgombi ngokubulawa
          kwakhe? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.                       (2)
3.9       Tshwaya ngommoya wendatjana le, bese usekela ummoya lowo ngephuzu
          ELILODWA.                                                                    (2)
                                                                                       [17]

UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
'KUKHULU KUYEZA' – SF Mthombeni
Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
ITHEKSTHI F

Indawo yeThuthukile yihle khulu begodu nelanga nalo litjhisa ngokweqileko. Okumraro
kukobana indawo le iphenduke yaba kwamgade. Abentwana benza nanyana ngayini
abayifunako. Umraro okhona kukobana abobaba nabomma babanjwe ngezephasi.
Ungathi umdala ungakaboni. Imizi iphadlhekile ngaphandlapha. Nakubomma sele
baphenduke abantazana. Abobaba sele kumasokana. UNaZimu ngunina kaZabenzeni 5
oyithoro kuye.
UNaZimu wende kwaMavimbela. Isondo libanjelwa kwakhe. UZabenzeni nonina ngibo
abelusa ikhaya njengombana umfundisi uMavimbela asebenza nje. Uza kanye
namkha kabili enyangeni. UNaZimu uthoma ukutshwenywa yikanuko amalanga la.
Nakungena isondo uyathaba nakabona amasokana amatjha eza ngobunengi 10
esondweni. Amasokana asakhulako la mahle ungezwa ngomuntu akutjela nanyana
ukhamba naye hlangana nabantu awubetjhwa livalo. Bambatha kuhle bafanelwe.
Bakarisa khulu nawuthola omunye wabo adle ngefetjheni, athi uyasikinyeka kuvume.
NakunguNaZimu yena udinwe maqhegu afana naboMavimbela. Udinwe nayindaba
yesondo.    Uyatjho uyabuyelela     uthi nakunguMsebenzi yena         ngewakhe. 15
Akunamntazana azomvumela atjhidele eduze kwakhe. Ngapha alalako kuhle ayikho
into engekho. Kulekwe amatjhila amhlophe twa! Umbhede ugcwele ilawu. Uthathekile
umma begodu ufikelwa lithando eliphuphumako. Ukarwe yindlela umswa lo aphathana
ngayo.
'Kufanele bonyana ngibambe ngiqinise. Nange ngingaphunyurhwa ngiloya umsana 20
ngizabe ngingesilephuka iindende isidlhadlha. Ngizamenzela nanyana yini ayifunako.'
Umma lo useminyakeni ematjhumi amahlanu namine.
                                                                     [Ikhasi 94–95]

4.1       Wende kwabani uNaZimu?                                                       (1)
4.2       Tlola ngokurhunyezweko izinto ezimraro ezenziwa bobaba nabomma
          endaweni yeThuthukile. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA ihlangothi
          ngalinye.                                                                    (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                            Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    14             DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

4.3       Ngikuphi okwakwenza bona uMavimbela arhonone bona kukhona
          okungakhambi kuhle emndeninakhe lokha nakasemsebenzini? Ipendulwakho
          ayibe liphuzu ELILODWA.                                                   (1)

4.4       Ngaphandle kokuthumela imali ngikuphi okhunye obekukhombisa bona
          uMavimbela uyindoda ewutjhejako umndenakhe. Ipendulwakho ayibe
          maphuzu AMABILI.                                                          (2)

4.5       Isenzo sakaNaZimu sokuletha uMsebenzi emzini kaMavimbela sisitjelani
          ngesimilo sakhe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                     (2)

4.6       LIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bona uNaZimu besele angasalifihli
          ithando lakhe noMsebenzi emphakathini? Sekela ipendulwakho ngephuzu
          ELILODWA.                                                                 (2)

4.7       Ucabanga bona uyoba yini umphumela wekusasa likaMsebenzi ngesenzo
          sakhe sokuthandana nomuntu wengubo osezingeni lakaNaZimu?
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                      (2)

4.8       Njengoba uZabenzeni sele afumene isokana lakhe nonina nje, ucabanga
          bona lokho kungaba namuphi umthelela epilweni yakhe khulukhulu
          nawuqalise kezethando? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.               (2)

4.9       Ngokubona kwakho ingabe lokhu okwenziwa nguNaZimu KUYAKHOLWEKA
          nofana AKUKHOLWEKI? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.        (2)

4.10      Nabe unguZabenzeni ngiliphi igadango obewungalithatha emva kokufumana
          uNaZimu ongunyoko nesokana lakho? Ipendulwakho ayibe liphuzu
          ELILODWA.                                                                 (2)
                                                                                    [18]

                                                       IMITLOMELO YESIGABA C:       35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                         Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    15                       DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

ISIGABA D: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 5

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

NGIYAKUTHANDA – JM Masango

1         Iye,
2         Uyazi
3         Kobanyana
4         Ngiyakuthanda.
5         Vele ngiyakuthanda;
6         Ngikuthanda ukukuthanda,
7         Begodu ngiyazi kobanyana nawe
8         Uyazi bonyana ngiyazi
9         Kobanyana kunjalo.
10        Vele kunjalo,
11        Ngikuthanda khulu.
12        Tle!

5.1       Tlola bona imbongi ikhuluma nobani ekondlweni engehla.                              (1)

5.2       Ngokurhunyezweko hlathulula ngemida yekondlo engehla le.                            (2)

5.3       Dzubhula igama elisetjenziswe          ekondlweni   elisitjela   bona   imbongi
          inesiqiniseko ngalokho ekutjhoko.                                                   (1)

5.4       Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni olandelako.

          'Uyazi bonyana ngiyazi'                                                             (2)

5.5       Tlola bona uyini umnqopho wembongi ngokusebenzisa ibuyelelo magama
          elisemudeni we-7 newo-8.                                                            (2)

5.6       Tlola isithombe-ngqondo esitholakala emudeni we-12 wekondlo le.                     (2)

5.7       Ingabe uyini umnqopho wembongi ngokusebenzisa igama elisemudeni
          we-12?                                                                              (2)

5.8       Ucabanga bona liyini iqhinga lembongi lokusebenzisa ibuyelelangqondo
          elisemudeni we-4 newe-6 wekondlo le?                                                (2)

5.9       Tshwaya ngelihlo elihlabako ummoya wekondlo le.                                     (2)

5.10      Coca ngommongondaba wekondlo le.                                                    (2)
                                                                                              [18]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    16             DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

UMBUZO 6

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

MBIZO YOKUTHULA – MS Ntuli

1         Mbizo yeentjhaba zeSewula-Afrika,
2         Ngikubiza ngebizo
3         Ngingasililitho ephasini;
4         Ngithi ndabezitha!
5         Mbizo yokuthula,
6         Mbizo yecolo,
7         Ngithi bayethe kuwe.

8         Mbizo, sisahlelwe sivunguvungwani,
9         Nakusililo sitjhile,
10        Kusele umlomo ukukhamisa,
11        Kusele imikhono ehloko;
12        Iphaphu liphaphela phezulu,
13        Ihloko itjhuguluka yodwana,
14        Umzimba uqale emva.

15        Mbizo, umzimba urabhalele,
16        Ubuqopho bubetjhwa mmoya
17        Ikhakhayi litjhiswa lilanga,
18        Amehlo aqalele futhi
19        Amatjhiya akasawagubuzi;
20        Khona bekazawagubuza yimbiza?
21        Maye, aphelelwe msebenzi.

22        Mbizo, ngikutjela ngepilo
23        Ivinyilika amanzi sengamdzwela,
24        Ubusuku senga yimini,
25        Imini senga busuku,
26        Umphako awugonywa mntwana,
27        Umuntu umilele omunye iimpondo,
28        Urharhula senga yingwe.

                       II

29        Mbizo, wena uzokuthanyela,
30        Uhlanganise iinkonjani neentakana;
31        Uhlanganise amagwigwi nabojojo,
32        Uhlanganise amakhozi namazuba,
33        Ududuze abahlolo,
34        Ududuze abahlolokazi,
35        Udunduzele iintandani.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                         Phendla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    17                DBE/Novemba 2018
                                                 NSC

36        Mbizo ngawe sithi:
37        Mkhulu wakwaMandela,
38        Unesibindi wakwaDe Klerk,
39        Siyathokoza kewakwaButhelezi,
40        Bayethe kini noke mabandla;
41        Noke mabandla weentjhaba zeSewula-Afrika
42        Asibe munye, sifane njengeenkwenkwezi.

43        Mbizo, umthunzi wepilo;
44        Simema iindalwa zoke,
45        Zoke zikwethamele njengelanga,
46        Kuvuke ithando,
47        Kuvuke ihlonipho,
48        Kuvuke ubuntu,
49        Isisekelo kunguwe mbizo.

6.1       Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni wama-42 wekondlo
          engehla le.                                                                  (2)

6.2       Ngiliphi igama elitholakala ekondlweni elisitjela ngendawo ehlala imanzi
          ehlobo nebusika?                                                             (1)

6.3       Dzubhula igama elitholakala ekondlweni le elitjengisa bona imbizo le
          ingathekiswa nekosi.                                                         (2)

6.4       Rhunyeza ummongondaba omunyethwe yindima yesi-5 yekondlo engehla le.         (2)

6.5       Ngokuzwisisa kwakho ikondlo le ucabanga bona uyini umnqopho wembongi
          ngokusebenzisa ibuyelelamqondo emudeni wama-33 ukuya kowama-34
          yekondlo engehla?                                                            (2)

6.6       Ingabe ukusetjenziswa kwesaga esitholakala ekondlweni le kusilethela
          mqondobani ngokommongondaba wekondlo le?                                     (2)

6.7       Hlathulula umnqopho wembongi wokusebenzisa            isithombengqondo
          esitholakala emudeni wama-43 wekondlo engehla le.                            (2)

6.8       Coca ngommoya otholakala ekondlweni le.                                      (2)

6.9       Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombe-ngqondo
          esisetjenziswe ngobunengi khulu ekondlweni le.                               (2)
                                                                                       [17]

                                                       IMITLOMELO YESIGABA D:          35
                                                                   INANI LOKE:         70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2018/91c48e8b-a144-4446-a95d-f2d5b6fb3c48) — isiNdebele FAL · QP · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2018/9be64455-eeb1-4755-96ab-488fd19b416c) — isiNdebele FAL · QP · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2018/388432ab-87e7-47ec-85d3-318bad70ee72) — isiNdebele FAL · QP · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2023/54c4c3be-68b4-4495-beef-154648e2ff76) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022/732251eb-59b2-48e0-bcc5-f0b5a24dc71e) — isiNdebele FAL · QP · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021-1/7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
