# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2019, 10 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019-memo/286e24fa-c70d-4f49-a453-98ae10733d97
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019-memo/286e24fa-c70d-4f49-a453-98ae10733d97)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isindebele. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019/30ce8db3-106c-4fed-96b5-316054baf3d9) — QP · 2019 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2019

                          UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA

IMITLOMELO: 70

                    Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-10.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                      Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com

 IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      2                   DBE/Novemba 2019
                                      NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: INOVELA

UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 1

Umhlahlandlela wokutshwaya

1.     Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya
       ngokomhlahlandlela.
2.     Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa,
       kodwana nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe.
3.     Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona,
       abangajeziswa.
4.     Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka
       IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela
       nokusekelwa kwependulo kwaphela.
5.     Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
       IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo
       kwaphela

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       1.1.1        USigwadi uhlala eMgungundlovu.                                       (1)

          1.1.2        Besele baneminyaka emine bangasabonani.                              (1)

          1.1.3        USigwadi uthunywe bezimu bona azokutjela uMahlangu kobana
                       akhambe ayokufuna umkakhe nomntwanakhe.                              (2)

          1.1.4        Umuzi kaMahlangu     awusagwalwa    begodu        awusasindwa
                       njengombana   sekuhlala  uNaSilombo     nje,       nakusahlala
                       uNaMndebele bewugwalwa begodu usindwa.                               (2)

          1.1.5        Wathi akusingcono bona akhambele safuthi mhlambe bazakhe
                       bakghone ukuphila ipilo engcono.                                     (1)

          1.1.6        Isizinda sehlalo/isikopilo ngombana abantwaba basakholelwa
                       emadlozini ngikho uSigwadi angazange ala lokha abezimu
                       nabamthumako kanti noMahlangu naye akayibetheli mthalazeni
                       indaba elethwe nguSigwadi lo ngikho athatha igadango
                       lokuyokufuna umndenakhe.                                             (2)

          1.1.7        Akusilo iqiniso ngombana umlingisi oyikutani enovelini le
                       nguBonakele begodu nguye esingenisweni senovela anomraro
                       wokutlhoriswa nguNaSilombo.                                          (1)

          1.1.8        Umtloli bekahlose bona abantwaba bakwazi ukuzwa ngepi le bese
                       bakghone ukuyikhambela nekukulapho bahlangana khona
                       bobathathu bebabuyelana baba mndeni owodwa.                          (2)

 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      3                       DBE/Novemba 2019
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

         1.1.9        Umukghwabo lo usivezela bona ubudlelwano babo abusesebuhle,
                      ngikho uMahlangu angakwazi la kwakhe khona umnakwabo
                      begodu nomnakwabo solo agcina ukubavakatjhela kusahlala
                      uNaMndebele. Namhlanje simthola la ngombana athunywe
                      bezimu.
                      (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                        (2)

         1.1.10       Angizwelani naye ngombana kuthiwa into enye nenye oyenza
                      komunye umuntu ngelinye ilanga nakuwe izakwenzeka,
                      UMahlangu watlhorisa uNaMndebele namhlanjesi kutlhoriswa
                      yena.

                      Ngiyazwelana noMahlangu ngombana ulinga ngamandla
                      ukukhombisa uNaSilombo bona uyamthanda begodu utlhogomela
                      nomntwanakhe uBafunani.
                      (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                        (2)

         1.1.11       Umtloli uphumelele ukusethulela isifundo bona umtlhago
                      uyamakha umuntu. Nanyana ungatlhaga kangangani kodwana
                      nawusunduza ngamandla ugcina sele uphumelela epilweni.
                      (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                        (2)

1.2      1.2.1        Zizambatho.
                      Yimali.
                      Mahabhula.
                      (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                         (2)

         1.2.2        UBonakele wakhamba wayokugqekeza                  emarageni   weba
                      amahabhula   amakhulu wawathengisa                 amenzela   imali
                      ebonakalako.                                                             (1)

         1.2.3        -UBonakele waloba izembatho mhlana asuka kwabo aya
                      ngeBenoni watjhiya izambatho zakhe ngekoloyini agade ayikhwele.

                      -UBonakele wathathelwa imalakhe mhlana afika ngeDaveyton
                      yathathwa boNduku noSponono abathoma ngokumwunawuna.                     (2)

         1.2.4        -Watlhoga indawo yokulala.
                      -Gade alambile/anganakudla.
                      -Wayenganazambatho.
                      -Gade alila/atlhuwisa.
                      (Yinye ipendulo kezingehla.)                                             (1)

         1.2.5        Ngicabanga bona into eyamupha amandla amatjha nethemba
                      lokuphila ipilo engcono kuzibandula kwakhe naboKiller nokwenza
                      bona azimisele ukudlula ekuthomeni khona azokuphila ngcono
                      nasele ayikutani yephasi.                                                (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      4                   DBE/Novemba 2019
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

         12.6         B/UBonakele alwa khona noDuke Hudson.                                (2)

         1.2.7        Umtloli bekanqophe bona indaba itjharagane ukuya phambili
                      beyiyokufika esitlhorini nekukulapho afisa ukuyifikisa khona
                      ukuphumelelisa ummongondaba awuhlosileko.
                      (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                   (2)

         1.2.8        Liqiniso ngombana uKiller wezwa bona uBonakele unamandla,
                      uhlule abesana ebebamhlanganyele esiteyitjhini. Ngemva kwepi
                      leyo uKiller wabona ikutani kezeendubulo.
                      (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                   (1)

         1.2.9        Angimsoli ngombana uBonakele bekangekhe akwazi ukuhlala
                      nomuntu owamtlhorisa ngaleya ndlela. Bekazokuthi nakamqalako
                      malanga woke akhumbule ubuhlungu amzwisa bona.

                      Ngiyamsola ngombana uNaSilombo bekufanele ahlale nabo
                      akwazi ukubona ipumelelo kaBonakele bese azisole khona angeze
                      asenza omunye umuntu kumbi njengombana kusitjhiwo bona
                      iswazi lamva libuhlungu.
                      (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                   (1)

         1.2.10       -Umtloli uphumelele ngombana esingenisweni sethulelwe umlingisi
                      oyikutani uBonakele.

                      -Esingenisweni sethulelwe indawo lapho inovela yenzeka khona
                      eSiyabuswa.

                      -Esingenisweni sivezelwe umraro umlingisi oyikutani aqalane nawo
                      wokutlhoriswa.                                                       (3)

                                                          IMITLOMELO YESIGABA A:             35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      5                   DBE/Novemba 2019
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: UMDLALO

UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule

2.1      2.1.1        Ubelethwa kwaSithole.                                                (1)

         2.1.2        UMlakana udaniswe ngummakhe omtjele bona angasaraga
                      neemfundo zakhe kodwana akhambe ayokufuna umsebenzi.                 (2)

         2.1.3        Wararwa kukuzwa umuntu omutjha esikhathini sanamhlanje athi
                      akafuni ukufunda njengoKhabo nje.                                    (2)

         2.1.4        UKhabo bekazama ukuveza umbono wokobana uyabakhuthaza
                      bona bangazibambezeli ngento abanganasiqiniseko sokobana
                      izokuphumelela.                                                      (2)

         2.1.5        - Unina lakaMlakana wathi uMlakana ayokusebenza nomalumakhe
                      akhohlwe ngendaba yesikolo.
                      - Unina kaBusi naye gade angayingeni indaba kaBusi yokuraga
                      ngeemfundo wathi ayokufuna umsebenzi.                                (2)

         2.1.6        Umphumela wabommaba kukobana abentwana babo angeze
                      babanabantu ababakhuthazako bona baragele phambili ngefundo,
                      yeke angeze babanalo ikusasa elikhanyako.                            (2)

         2.1.7        Kuliqiniso ngombana uKhabo unemali yokuya esikolweni kodwana
                      ukhetha ukuthatha imali leyo athome ngayo irhwebo. Abentwana
                      abazimisele ukuraga ngeemfundo zabo njengoMlakana batlhoga
                      imali yokuzitlolisa eyunivesithi.                                    (2)

         2.1.8        Imveza amumuntu onganandaba nabanye abantu kodwana
                      ozitjheje yena kwaphela bona aphumelele.
                      (Ipendulo enembako izokwamukelwa.)                                   (2)

         2.1.9        Akusiyo into eyamukelekako ngombana sibabantu asibuyi
                      emakhaya afanako begodu uMlakana akakazikhetheli ukuba
                      nomndeni otlhagako.                                                  (2)

2.2      2.2.1        Abafundi abaphundwe sikhathi sokuthoma sebazazitlolisa ebusika.      (1)

         2.2.2        UBusi banoMlakana bahlangana ngebulungelweni leencwadi/
                      Elayibhrari.                                                         (1)

         2.2.3        UBusi uthi uMlakana umsiza ngeemfundo ezibudisi begodu
                      unesineke, uyambekezelela.                                           (2)

         2.2.4        Isizathu kukobana basonda boke.                                      (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      6                    DBE/Novemba 2019
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

         2.2.5        Unobangela owenze bona u-Oscar angakuthabeli ukuhlangana
                      kukaBusi noMlakana kukobana ubengafuni bona uMlakana
                      aphumelele ukuza eyunivesithi ngombana athi uzobaphazamisa
                      yena noBusi.                                                          (2)

         2.2.6        UBusi unehliziyo ehle ngombana ubesazimisele ukuragela
                      phambili ngokusiza uMlakana ngokufuna imali yokuzitlolisa
                      nanyana selathandana no-Oscar. U-Oscar unehliziyo embi
                      ngombana ubengasafuni bona uMlakana asizwe ngemali
                      yokuzitlolisa.                                                        (2)

         2.2.7        Isenzo sakaKhabo sokungafuni ukuraga nefundo sisitjela bona
                      umntwana ongayithandiko ifundo/Othanda imali.                         (1)

         2.2.8        Umnqopho kaSello noMbizo kukobana bafuna ukusebenzisa
                      abentwana      abatlhagileko   ukufezekisa iindingo zabo
                      zokubathengisisa iindakamizwa.                                        (2)

         2.2.9        Akusilo iqiniso, u-Oscar akanaso isirhawu begodu akakathembeki
                      ngombana wathandana noBusi azi bona uMlakana uyamsoma./
                      Bekangasafuni bona uMlakana azokufunda eyunivesithi.
                      (Ipendulo enembako izokwamukelwa.)                                    (2)

         2.2.10       Isenzo sakaSello sokobana angatjeli uMlakana ngemali amsize
                      ngayo bona ivelaphi kusisenzo esingamukelekiko ngombana
                      kufanele amazi umuntu loyo, kuphume kuye bona uyayamukela
                      nofana akayamukeli azokwazi ukumthokoza.                              (2)

         2.2.11       Umtloli uphumelele ukusiphethela umdlalo lo ngombana sifumana
                      isiphetho esingakalindeleki okusiphetho-phekghu. Besingakalindeli
                      bona uMlakana uzokuphelela ejele.                                     (2)

                                                          IMITLOMELO YESIGABA B:              35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com

 IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      7                   DBE/Novemba 2019
                                      NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

3.1       'NGANGINGATJHO' – NJ Msiza

3.1.1      Umndeni wakwaMbinakomo uhlala eTjhejani kwaDlawulale.                            (1)

3.1.2      Igama leyunivesithi eyatlolela uVukile incwadi yokumamukela yiMedunsa.           (1)

3.1.3      - UVukile ufuna ukuragela phambili ngeemfundo zakhe ngombana ufuna
           ukufundela ibizelo alithandako.
           - UVukile ufuna ukuragela phambili ngeemfundo zakhe ngombana ufuna
           ukuthenga umlilo wekoloyi nendlu kanokutjho.                                     (2)

3.1.4      UVukile walandela ibizelo lobudorhodera.                                         (1)

3.1.5      - UMbinakomo ufisa bona uVukile angeza azokusebenza naye ebubulweni
           elithengisa iinkoloyi.                                                           (1)
           - UMbinakomo ufisa bona uVukile ayokwenda abuyise iinkomo zakhe
           amhlabela zona nakathombako.                                                     (1)

3.1.6      Amagama la aveza umqondo wokobana nangathana unina lakaVukile
           bekanemali nofana asebenza bekazambhadelela umntwanakhe imali
           yokuraga iimfundo zakhe.                                                         (2)

3.1.7      Isenzo lesi sisifundisa bona umntwana nakathanda ifundo woke umuntu uba
           netjisakalo yokufaka isandla bona aragele phambili ngeemfundo zakhe.             (2)

3.1.8      Liqiniso ngombana umtloli unikele umlingisi oyikutani igama lakaVukile
           ngehloso    yokusitjengisa bona     ikoro yakwaMbinakomo yavuswa
           ebuthongweni nguVukile ngokwenza izinto ezimbili ezihle. (Ulotjolwe
           bewathola nebizelo lakhe.)
           (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                (1)

3.1.9      Isehlakalo esakha isitlhori kulokha uVukile nakalayelisa uyise amtjela bona
           uya esikolweni abe azi bona uyise akafuni ayokuthuthukisa iimfundo zakhe.        (2)

3.1.10     Isihlokwesi esithi, 'Ngangingatjho' siyakhambelana nommongondaba
           wendatjana le ngombana sithola uVukile athi bekangatjho bonyana
           angakwazi ukufeza ibhudango lakhe lokuba ngudorhodera njengombana
           uyise bekasiqabo endlelenakhe./UVukile ukghonile ukuthola isokana
           elinetlha nelakwazi ukumlobola ngeenkomo uyise agade azifuna ngombana
           athi wazihlabisa uVukile ngequde lakhe.
           (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                               (2)

3.1.11    UMbinakomo uthatjiswe kukobana isifiso sakhe sifezekile sokobana uVukile
          wendile bekwabuya iinkomo zakhe amthombisa ngazo. Okumthabise
          khulukhulu kukobana namhlanjesi iinkomo zigcwele isibaya kwakhe.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                 (2)
 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com

 IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      8                      DBE/Novemba 2019
                                      NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

3.2       'NGEZE NGAWELA PHASI’ – SF Mthombeni

3.2.1     UNaMnyakeni usebenza emNyangweni wezeFundo esifundeni seGauteng.                      (2)

3.2.2     Isizathu esenza bona uNaMyakeni angakghoni ukuzwa umuntu okokodako lo
          kukobana     amehlwakhe    bekanamathele    emkhangisweni   wesifunda
          seTlhagwini ebegade ukhangisiwe.                                                      (1)

3.2.3     Ikolelo yabobaba kukobana iinkhundla            zabomma        kungephunyaneni
          nokugada/ukutlhogomela abentwana.                                                     (1)

3.2.4     Sikhundla sabajameli abahlanu beeyingi ezahlukahlukeneko.                             (1)

3.2.5     -Bobabili bangenela ukuhlungwa mayelana nomsebenzi obukhangisiwe.                     (1)
          -Bobabili botitjhere.                                                                 (1)

3.2.6     Umnqopho kaMthimunye kukwehlisa abomma isithunzi nokubaqeda amandla
          bona bangazitshwenyi ngokufuna iinkhundla eziphezulu emsebenzini.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                     (2)

3.2.7     A/Mthimunye.                                                                          (2)

3.2.8     Isenzo sakaMthimunye sisitjela bona umumuntu onegandelelo phezu
          kwabantu bengubo nanyana afundile nje begodu akabahloniphi abantu
          bengubo/Umumuntu othathela abantu bengubo phasi nonganathemba
          lokobana bangaziphatha iinkhundla eziphezulu.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                     (2)

3.2.9     Umnqopho womtloli kusikhombisa bona umbuso utjhidile ekolelweni yakade
          yokobana indawo kamma kungephunyaneni nokwelusa abentwana.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                     (2)

3.2.10    Umtloli esiphethweni sakhe usivezele isiphetho-phekghu ngombana
          uMthimunye ubegade angakalindeli bona uNaMnyakeni kungaba nguye
          okhethwa kilesisikhundla sokuba mjameli wesiyingi seManthole.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                     (2)

                                                           IMITLOMELO YESIGABA C:               35

 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      9                   DBE/Novemba 2019
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA D: IINKONDLO

UMBUZO 4: 'UYANGENA UMLOBOKAZI' – MS Ntuli

4.1      Basithi … Yivumelwano thoma.
         Bathi …                                                                            (2)

4.2      Inwabu.                                                                            (1)
         Ugubudu.                                                                           (1)

4.3      Ifanatjhada/ifanangwaqa/ifanakamisa.                                               (1)

4.4      Ummongondaba wendima le kukobana abobaba abathambele/abagidele
         ukungena kukamalokazana womkhaya owembethe ingubo yesikhethu
         bamhlabele nekomo yokumamukela.                                                    (1)

4.5      Imida le imumethe umqondo wokobana umakoti nakangena ekhakwakhe
         ungena akhamba kancani njengenwabu begodu azembese ubuso
         njengogubudu nawumthintako.                                                        (1)

4.6      Ngicabanga bona umakoti nonosokana babanga bona unosokana vane sele
         abona kwangathi umakoti sekafuna ukuzenza umma wangekhayapha
         njengalokha nakathoma ukutjhidisa izinto zangendlini ngaphandle kokubawa
         imvumo kunosokana/kubangwa imali yendoda kamakoti lo ebigade iphiwa
         unosokana lokha indodanakhe ingakathathi okutjho bona nje akasayitholi
         seyitholwa ngumakoti lo.                                                           (2)

4.7      Imbongi inqophe ukusitjela bona abanye abomakhelana baba nomona lokha
         nawenza izinto ezihle benza ngathi abafuni ukuzibona kanti bazibonela
         ngemsitheleni ukwenzela bona bazokwazi ukukhamba bahleba ngazo.                    (2)

4.8      Liqiniso ngombana ekondlweni imbongi ithi bamangele ebebathi bayazazi,
         abanye bathi akayikuwubona umendo okuhlathulula bona bakhona egade
         bamphosa yeke-ke kwanje bararekile nesele bambona atjhada.                         (2)

4.9      Ilimu elimakghwakghwa lilimi elinamanga/elingakhisiko/elilwisako.                  (1)

4.10     Imbongi iphumelele ukusebenzisa isifaniso ukukhombisa indlela umakoti
         akhamba kancani ngakho nakangena ekhakwakhe begodu wamfanisa
         nogubudu ohlala aqale phasi nongeze wabubona ubuso bakhe ngombana
         umakoti naye uyazigubuzesa nakazokwenda.                                           (2)

4.11     Imbongi iphumelele ukusebenzisa ilimi elinembako emudeni lo ukuveza
         tjhatjhalazi ummongondaba wekondlo le ngombana ikhuluma ngeenkomo
         zoboya ezinengi ezilobola umakoti ngombana vele ekadeni bekungalotjolwa
         ngemali kodwana ngeenkomo begodu ezinengi ngikho kuthiwa
         zimasongesonge nje.
         (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                  (2)
                                                                                            [18]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2     10                   DBE/Novemba 2019
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

UMBUZO 5: 'NGIYATHOKOZA' – JM Mthimunye

5.1      Imbongi yakhumbula okwadlulako nokusezako.                                        (1)

5.2      Sithiyeleli/Isezura.                                                              (1)

5.3      Imbongo izikhakhazisa ngonosokanayo ngombana wamupha ikakaramba
         yomyeni.                                                                          (2)

5.4      Yivumelwano singathano.                                                           (1)

5.5      Imbongi ikhumbula umlambo iLigwa kanye nonosokanakhe.                             (1)

5.6      Ikondlo le imumethe ummoya ovangileko ngombana ekuthomeni imbongi
         idaniswa kukobana itjhiya indawo ehlala kiyo le ngikho siyizwa ithi, 'Indlu
         ekulu ngayiqala kabili kathathu' okusivezela ummoya wokudana. Bese
         ikondlo le nasele iphakathi iba nommoya wokuthaba. Imbongi isebenzise
         amagama athi 'Ukuthokoza kwami kwaphelela' ukuhlathulula bona ithabele
         ukwenda ekhayeneli.                                                               (2)

5.7      Imbongi beyinqophe ukugandelela indlela esalisa ngayo nokutjengisa bona
         kwamambala izimisele ngokutjhiya umuzi lo ahlala kiwo ibuyele ekhakwayo.          (2)

5.8      - Imbongi ngokusebenzisa isilingisi esithi,'Thwi' inqophe ukusivezela indlela
         ebeyijame ngayo ingasikinyeki.                                                    (1)
         - Imbongi ngokusebenzisa isilingisi esithi,'Talala’ inqophe ukusivezela bona
         indawo agade ajame kiyo beyinotjani obuhlaza ngokudluleleko.                      (1)

5.9      Umphumela wembongi wokubuyela ekhabo uzakuba kukhulisa ubuhlobo.
         Kuthaba epilwenakhe ngombana ibuyele endaweni eyithandako.
         (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                 (1)

5.10     Imbongi beyikuthanda ekhakwayo ngombana ekondlweni le siyithola ibuyela
         ekhakwayo ikhumbule unosokanayo.

         Imbongi beyingakuthandi ekhakwayo ngombana                yakghona   ukusuka
         yayokuhlala kenye indawo.
         (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                 (2)

5.11     Ummongondaba wekondlo kukobana imbongi ibuyela ekhakwayo. Itjhiya
         indlu ekulu ebeyihlala kiyo, beyithokoza nehlalo ebeyinayo endlini le. Ibuye
         ithokozele nokobana ibuyela kunosokanayo.
         (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                 (2)
                                                                                           [17]

                                                          IMITLOMELO YESIGABA C:           35
                                                                      INANI LOKE:          70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2019-memo/b46bb6ad-4bfe-428e-a703-4c133e224976) — isiNdebele FAL · Memo · 2019 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2019-memo/76985e9e-faf6-46a8-8a4d-79ce00711e06) — isiNdebele FAL · Memo · 2019 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2023-mg/d30717fb-dd40-4d32-91b5-9f195f2da741) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022-mg/e996907b-8c76-48b9-bdb7-2e47c6ee0a5d) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2018-final-memo/273de550-c23b-4197-80db-02dfa70e57ba) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2017-memo/55b9d4f0-6276-44de-8064-f9e5134c8f31) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
