# isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2019, 18 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019/30ce8db3-106c-4fed-96b5-316054baf3d9
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019/30ce8db3-106c-4fed-96b5-316054baf3d9)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isindebele. Question paper, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019-memo/286e24fa-c70d-4f49-a453-98ae10733d97) — Memo · 2019 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                         IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                     IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                          NOVEMBA 2019

IMITLOMELO: 70

ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-18.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       2                      DBE/Novemba 2019
                                                    NSC

YELELA

1.        Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
          aphendule imibuzo.

2.        Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
          elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
          ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
          bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.

3.        Iphepheli LINEENGABA EZINE:

          ISIGABA A:        Inovela                 (35)
          ISIGABA B:        Umdlalo                 (35)
          ISIGABA C:        Iindaba ezifitjhani     (35)
          ISIGABA D:        Iinkondlo               (35)

4.        Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.

          ISIGABA A: INOVELA
          Phendula imibuzo yenovela oyifundileko.

          ISIGABA B: UMDLALO
          Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko.

          ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
          Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI.

          ISIGABA D: IINKONDLO
          Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI.

5.        Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.

6.        Landela imiyalo onikelwe           yona    ekuthomeni   kwaleso   naleso   sigaba
          ngokuyelela okukhulu.

7.        Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

8.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

9.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-60
          ISIGABA D:        Pheze imizuzu ema-60

10.         Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    3       DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:

Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.
  INOMBORO YOMBUZO                       IMITLOMELO    INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele                                 18              5

1.2   UBonakele                                  17            6

ISIGABA B: UMDLALO

Phendula YOKE imibuzo.
2.1 Umngani                                      17            8

2.2   Umngani                                    18           10

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

Phendula YOKE imibuzo.

3.1   'Ngangingatjho!'                           18           12

3.2   'Ngeze ngawela phasi'                      17           14

ISIGABA D: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.
4.  'Uyangena umlobokazi'                        18            16

5.    'Ngiyathokoza'                             17            18

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    4                   DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

IRHELO LOKUQINISEKISA

Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.

    ISIGABA               IINOMBORO          INANI LEMIBUZO          ITSHWAYO
                           ZEMIBUZO         EZOKUPHENDULWA               (√)
ISIGABA A:

UMBUZO 1.1                1.1.1– 1.1.11                2
UMBUZO 1.2                1.2.1– 1.2.10
ISIGABA B:

UMBUZO 2.1                2.1.1–2.1.9                  2
UMBUZO 2.2                2.2.1–2.2.11
ISIGABA C:

UMBUZO 3.1                3.1.1– 3.1.11                2
UMBUZO 3.2                3.2.1– 3.2.10
ISIGABA D:

UMBUZO 4                    4.1– 4.11                  2
UMBUZO 5                    5.1– 5.11

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    5                         DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI A

          'Ngubani loyo oza lapha ngasuthi ngumnakwethu nje? Akubuzwa nguye,
          uSigwadi! Kwenzenjani namhlanjesi ngivakatjhelwe nguye, emva kweminyaka
          emine yoke ngingasamboni, iminyaka emine yoke! Nanje litjhudu bona
          ngikwazi ukumbona aseza kude kangaka.'
          Afikelwe kuthokoza okukhulu uMahlangu kube ngasuthi kukhona umthwalo 5
          osuswe phezu kwamahlombakhe. Eze abe afike umnakwabo.
          'Mahlangu!' kuthokoza uSigwadi.
          'Yewubandamele nganeno Sigwadi,' kuphendula uMahlangu ngethabo
          elikhulu.
          Lotjha mnakwethu,' kulotjhisa uSigwadi ngokukhulu ukuzithoba.                        10

          'Nanje ngisararekile bonyana kwenzenjani sakhunjulwa nguwe namhlanjesi,
          mnakwethu. Nisavuka kodwana?'
          'E … sekwaba lisiko nje bonyana sivume bonyana sisavuka nanyana ukuvuka
          kungekho. Litjhinga nezalo libuye liphume nezalo mihla le,' kuphendula
          uSigwadi.                                                               15
          'Kunjalo mnakwethu, sesithokoza nje nangabe umphefumulo usese
          senyameni. Ukuvuka ngikho lokhu bona uze ufike la. Nangabe gade ungavuki
          ngabe awukho lapha ukhona nje. Akhe utjho-ke Sigwadi, usihlasele ngaziphi
          ekuseni kangaka? Bengingakaqali umuntu ovela kude kangaka njengawe.
          Kukuphi eMgungundlovu nasila? Nakungimi zange khengilibeke nokulibeka 20
          lami inyawo khona.'
          'Liqiniso lelo Mahlangu, ukudla isikhathi angekhe kusangisiza kwanjesi
          ngombana indaba engikhamba ngayo itjho khona ukubhubhisa umuzi
          nabentwana,' kutjho uSigwadi, atjho ahlala kuhle phezu kwesihlalo.
          'Ungangithusi Sigwadi. Yewutjho bona yini le engaka engaze ibhubhise, 25
          itjhabalalise umuzami nabentwana?'
                                                                              [Ikhasi 50–51]

          1.1.1        Tlola ibizo lendawo lalapho uSigwadi ahlala khona.                       (1)
          1.1.2        Veza bona uSigwadi noMahlangu besele banesikhathi esingangani
                       bangasabonani.                                                           (1)
          1.1.3        Ngephuzu ELILODWA         rhunyeza   isizathu   esilethe   uSigwadi
                       kwaMahlangwapha.                                                         (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    6                        DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

          1.1.4        Veza umehluko osele ukhona ngengaphandle lomuzi kaMahlangu
                       njengombana sele kuhlala uNaSilombo kunendlela obugade
                       ungayo nakusahlala uNaMndebele.                                         (2)

          1.1.5        Tlola amagama ahlabako uNaSilombo awatjela uMahlangu
                       nakamtjela bona uyakhamba uyokufuna umndenakhe.                         (1)

          1.1.6        Hlathulula isizinda esivela etheksthini engehla. Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                       (2)

          1.1.7        Phendula isitatimende esingenzasi NGOLIQINISO nofana
                       AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.

                       Umlingisi oyikutani enovelini le nguKiller ngombana nguye egade
                       anomraro wokuthola umuntu ozokuba yikutani yephasi.                     (1)

          1.1.8        Ucabanga bona beyiyini ihloso yomtloli yokwenza bona uMahlangu
                       athenge iphephandaba bese uNaMndebele alalele umrhatjho
                       owawukhangisa ipi kaBonakele noDuke Hudson? Ipendulwakho
                       ayibe liphuzu ELILODWA.                                                 (2)

          1.1.9        Ingabe umukghwa kaMahlangu noSigwadi wokungavakatjhelani
                       isikhathi eside kangaka babentwana bomuntu usivezelani
                       ngehlangothini lobudlelwano abanabo? Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                       (2)

          1.1.10       Ingabe UYAZWELANA nofana AWUZWELANI                   noMahlangu
                       ngendlela ebesele aphiliswa ngayo nguNaSilombo?                         (2)

          1.1.11       Tshwaya    ngokuphumelela      komtloli ukusethulela       isifundo
                       esimayelana nomlingisi oyikutani wenovela le.                           (2)

1.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI B

          'Izambatho zami, imali namahabhula koke kutjhile, kodwana ngineqiniso
          lokobana amahabhula bawathethe ngombana nakhu akukho ngitjho
          nomfanekiswana wokobana khekwaba khona okufana nawo lapha kutjhe
          khonapha. Phana ngizokwenzanjani? Ngizakulala kuphi namhlanjesi?
          Imalami nayo bayithethe yoke nayingakatjhi.' Ezwe amathumbu alila, 5
          ayazibika bonyana selalambile.

          UBonakele akhange athande ukucabanga khulu ngokobanyana uzagoma
          ini, alale kuphi. Wavele waziphosa phasi khona lapha gade ajame khona,
          ngesikhatjhana nje bafika ubuthongo. Walala. Ngelanga elilandelako
          uBonakele wavuka wahlala lapha gade alele khona. Akhange athande bona 10
          akhambe agelagela nenarha yoke abawana nokudla, nemali yokuziphilisa.
          UBonakele wahlala lapho akhange ahlambe ngombana bekungekho
          angahlamba ngakho. Watlhuwisa khulu uBonakele namehlo atjhingela
          ngaphakathi. Indlala nayo yazipha amandla. Waqala lapha kunekoloyi
          agade alala kiyo lokha ingakatjhi yaphela yaba ngendlela esele ingayo le. 15

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    7                       DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

          'Mhlana ngifika kile narha, ngathi ngizakufela khona lapha engikhonapha.
          Sekufike esikhathini sokobana kwenzeke intando kaZimu. Ngiso isikhathi
          sokobana athathe umoya wakhe lo kimi.' Athule aqale phasi. Azizwe
          iinyembezi zibandamela emehlweni. Afumane amandla nethemba lokuphila
          kancanikancani, azizwe selasithi; 'Entambama ngizayozibandula naboKiller 20
          njengayizolo, e … kodwana angekhe ngabatjela ngalokhu okungiveleleko.'
                                                                                 [Ikhasi 32]

          1.2.1        Tlola izinto EZIMBILI ezalotjwa nguBonakele lokha nakutjha ikoloyi
                       egade ahlala kiyo.                                                       (2)
          1.2.2        Rhunyeza iqhinga elasetjenziswa nguBonakele ukuzakhela ipilo
                       engcono ngemva kwesehlakalo ekukhulunywa ngaso etheksthini
                       engehla le.                                                              (1)
          1.2.3        UBonakele akathomi ukuvelelwa sisehlakalo sokulahlekelwa
                       zizembatho nemali. Veza ezinye izehlakalo EZIMBILI lapho
                       uBonakele aloba khona imali nezambatho.                                  (2)
          1.2.4        Veza okufanako hlangana nelanga elikhulunyiswa etheksthini
                       engehla nelanga uBonakele afika ngalo ngeBenoni.                         (1)
          1.2.5        Ucabanga bona khuyini okwenza bona uBonakele athole amandla
                       amatjha ngemva kobana bekasele afisa bona uZimu athathe
                       umoyakhe? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                           (2)
          1.2.6        Khetha ipendulo enembako kezilandelako. Isehlakalo ongasithatha
                       njengesakha isitlhori enovelini le kulapho:
                       A    UBonakele azipha khona inarha.
                       B    UBonakele alwa khona noDuke Hudson.
                       C    UNaMndebele asebenza ngeJwanasbhege.
                       D    UMahlangu atjhiya umuzakhe ngehloso            yokuyokufuna
                            umkakhe nomntwanakhe.                                               (2)
          1.2.7        Hlathulula umnqopho womtloli wokwenza bona uNaMndebele athi
                       azihlalele kamnandi begodu arhola nemali enengi kwaFoos,
                       kodwana alokhu anganakuthula emphefumulwenakhe.                          (2)
          1.2.8        Phendula isitatimende esingenzasi NGOLIQINISO nofana
                       AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.
                       UNduku noSponono babantu abavulela uBonakele amasango
                       wokuba yikutani yephasi.                                                 (1)
          1.2.9        Ingabe UYAMSOLA nofana AWUMSOLI uBonakele ngokuqotha
                       uNaSilombo kwabo. Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.                                                                (1)
          1.2.10       Ngamaphuzu AMATHATHU coca                ngokuphumelela    komtloli
                       ukusethulele isingeniso somdlalo lo.                                     (3)
                                                              IMITLOMELO YESIGABA A:            35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    8                        DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

ISIGABA B: UMDLALO
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule
2.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI C

          (UMlakana usuke kwabo wanqopha ebakhozini bakhe. Ngetjhudu ubafumene
          babobathathu endleleni enqophe emavikilini base bayajama baphana
          umlomo. Bajame ngaphasi komuthi ngombana ilanga liyatjhisa.)
          U-OSCAR:           (Atshwenyekile.) Mlakana ninoBusi naqaleka njengabantu
                             abatshwenyekileko nje kwenzanjani? UBusi ufike lapha              5
                             atshwenyekile, nawe ufika lapha ngasuthi utshwenyekile.
          UMLAKANA:          (Adanile.) Oscar nanginje ngidaniswe ngumma ngombana
                             ungikatelela ngokobana ngiyokusebenza, nanyana mina
                             ngimtjela boyana ngifuna ukuragela phambili ngefundo.
          UBUSI:             (Adanile.) Nami nginomraro lowo. Ubaba akanamraro bona            10
                             ngiyokufunda, kodwana umma akawusekeli nakancani
                             umbono wokobana ngiragele phambili ngokuyokufunda.
          UKHABO:            Baqinisile ababelethi benu.
          UMLAKANA:          (Afuthumale.) Baqinisile ngaliphi Khabo?
          UKHABO:            (Ngomoya        ophasi.)    Mlakana   ummakho       akanamali     15
                             yokukufundisa yamukela. Ubujamo bemakhaya abulingani
                             yamukela.
          U-OSCAR:           (Afuthumele.) Ukhuluma njani Khabo?
          UKHABO:            (Ngokuzithoba.) Mina umma ngimtjelile bona angifuni
                             ukuragela phambili ngefundo. Ngiyokusungula irhwebo               20
                             ngemali afuna ukungifundisa ngayo, ngalokho uMlakana
                             nangalisa indabakhe yokufuna ukuyokufunda ngingamthatha
                             sisebenzisane ekusunguleni irhwebo leli engizolisungula.
          UBUSI:             (Anqophise kuKhabo.) Ngiyathoma ukuzwa umuntu omutjha
                             esikhathini sanamhlanje athi akafuni ukufunda njengoKhabo.        25
                             (Ngokurareka.) Wala ifundo eqakatheke kangaka?
          UKHABO:            (Anqophise kuBusi.) Busi ngiyakubawa ungangizwa kumbi.
                             Mina angithi ifundo ayikaqakatheki, kodwana ngilinga
                             ukuveza bonyana akusiyifundo yodwa ephilisa umuntu
                             nangabe akanayo imali yokuragela phambili ngefundo.               30
                             Njengami nje into engiyifunako, kuzithomela irhwebo nanyana
                             lilincazana lilungile.
          UMLAKANA:          (Asadanile.) Ngamanye amazwi ulinga ukungitjela bona
                             angeze ngafunda ngombana nginganamali?
          UKHABO:            Angitjho njalo Mlakana, kodwana ngiyakukhuthaza bona              35
                             ungaziriyadisi       ngento    onganasiqiniseko     sokobana
                             izokuphumelela.
          UMLAKANA:          Ngamanye amezwi uyangehlulela ngombana ekhaya
                             siyatlhaga?
          UKHABO:            Angikwehluleli       Mlakana,    kungakho    ngithi    sinawe     40
                             singasebenzisana ekusunguleni irhwebo leli engilifunako.
                                                                              [Ikhasi 23–24]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    9                     DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

          2.1.1        Tlola isibongo salapho kubelethwa khona unina lakaMlakana?             (1)

          2.1.2        Veza isizathu esenza bona uMlakana aqaleke adanile nakafika
                       ebanganini bakhe.                                                      (2)

          2.1.3        Ngikuphi okwarara uBusi ngekulumo kaKhabo yokobana yena
                       ngemali yokufunda uyokusungula irhwebo?                                (2)

          2.1.4        Ngokurhunyezweko hlathulula umbono ovezwa nguKhabo
                       kuMlakana wokobana akusiyifundo yodwa ephilisa umuntu
                       nangabe akanayo imali.                                                 (2)

          2.1.5        Madanisa okufanako okwenziwa bomma ABABILI okukhulunywa
                       ngabo emdlalweni lo.                                                   (2)

          2.1.6        Ucabanga bona uzokuba yini umphumela wesenzo sabommaba?
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                   (2)

          2.1.7        Phendula ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela
                       isiqunto osithathako.
                       Ukuya ngalokho okwenzeka hlangana noKhabo banoMlakana
                       ngehlangothini lokuraga ngeemfundo zabo, kuyatjho bona
                       baqinisile abadala nabathi. 'Umgade uhlanzela abanganampoto.'
                       Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.                         (2)

          2.1.8        Ngokubona kwakho ungathi ikulumo kaKhabo yokobana uMlakana
                       banoBusi bamukele lokho okutjhiwo babelethi babo bakhohlwe
                       ngokuragela phambili ngesikolo imveza amumuntu onjani?
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                   (2)

          2.1.9        Ingabe kuyinto EYAMUKELEKAKO nofana ENGAMUKELEKIKO
                       bona uKhabo ahlekise ngoMlakana njengombana anganayo imali
                       yokuzitlolisa eyunivesithi? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.                                                              (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    10                     DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

2.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI D

          (U-Oscar uthe nakaphuma ngekumbeni yokufundela, wanqopha ngelawini
          lakhe. Ufike wakhwela phezu kombhede wabhambalala. Ubhambalala nje
          usadla amathambo wehloko. Indaba kaMlakana isamkghabhudlha.)

          U-OSCAR:           (Akhuluma yedwa athabile.) Ngiyathaba ngombana
                             namhlanje bekulilanga lamaswaphela lokuzitlolisa lapha         5
                             eyunivesithi. Abaphundwe sikhathi nje, sebazazitlolisa
                             ebusika. (Ahleke kancani.) Ngiyazi nakunguMlakana lapha
                             akhona akakayihlanganisi imali efunekako yokuzitlolisa.
                             Ngathana bekayitholile ngabe sekezile ukuzozitlolisa
                             eyunivesithapha.     (Akareke.)    Ngiyathaba     ngalokhu     10
                             okwehlakele uMlakana, phela bekazongiphazamisa lapha
                             kuBusi. Eengazini zami sengiyamnina uMlakana, angazi bona
                             kungani. Kodwana lokhu engikucabangako gadesi kumele
                             ngikugandelele ngingakubonakalisi kuBusi nakuye uMlakana.
                             Kumele ngingakhohlwa bona sisonda soke. Ngalokho ngaso         15
                             soke isikhathi nasihlangeneko ngizokwenza kwangasuthi
                             anginamraro ngaye, nanyana mina ngizabe ngazi tswe bona
                             ihliziywami imhloya njengenyoka. Okhunye okungenza bona
                             ngihloye uMlakana kukobana uBusi lo ngasuthi umzwisisa
                             ukudlula     mina.   Nginokubona     nalokha    nangimsiza     20
                             ngeemfundo ezibudisi kuye, uhlala abalabala athi mina
                             angimsizi njengoMlakana. Uhlala angitjela bona uMlakana
                             unesineke, begodu uyambekezelela. UBusi lo akawuvali
                             umlomo ngoMlakana. Woke lamezwi kaBusi angezelela
                             inzondo enginayo ngoMlakana, ngize ngifise bona                25
                             angahlongakala       uMlakana,      khona      ngizokusala
                             ngokutjhaphuluka ngethando lami noBusi. Kwayena uBusi
                             angeze asangenzela itjhada nakangahlongakala uMlakana.
                             Ngathana bengingasabi ukungena esikhungweni, ngabe
                             ngiyamgudluza uMlakana lo. (Uthe angakatjheji kwangena         30
                             uBusi.)
          UBUSI:             (Akhuluma atjhidela athabile.) Heyi sthandwa uZimu
                             unamandla.
          U-OSCAR:           (Arareke.) Unamandla ngani? (Avuke ahlale ngamanzinzo
                             phezu kombhede.)                                               35
          UBUSI:             Phela benginoMlakana.
          U-OSCAR:           (Arareke.) BewunoMlakana kuphi?
          UBUSI:             (Ahlale     phezu     kombhede.)      Ngihlangene     naye
                             ngebulungelweni leencwadi.

                                                                              [Ikhasi 61]

          2.2.1        Tlola isikhathi sesibili somnyaka abafundi ekufanele bazitlolise
                       ngaso nabaphundwe ngilesi sokuthoma.                                     (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    11                   DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

          2.2.2        Tlola indawo lapho uBusi ahlangana khona noMlakana.                  (1)

          2.2.3        Ngokurhunyezweko hlathulula unobangela owenza bona uBusi
                       azwisise uMlakana kuno-Oscar.                                        (2)

          2.2.4        Veza isizathu esizokwenza u-Oscar azenze ngasuthi akanamraro
                       noMlakana nakahlangana naye.                                         (1)

          2.2.5        Veza unobangela owenza bona u-Oscar angakuthabeli ukuzwa
                       bona uBusi uhlangene noMlakana la eyunivesithi.                      (2)

          2.2.6        UBusi bano-Oscar umtloli ubaveze kubadlali abaneemilo
                       ezingafaniko. Madanisa isimilo sika-Oscar nesikaBusi.                (2)

          2.2.7        Isenzo sakaKhabo sokungafuni ukuraga neemfundo zakhe abe
                       anemali kusitjelani ngaye? Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                            (1)

          2.2.8        Ucabanga bona uyini umnqopho kaSello noMbizo ngokusiza
                       abentwana abafana noMlakana ngemali yokufunda?                       (2)

          2.2.9        Phendula isitatimende esingenzasi NGOLIQINISO nofana
                       AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.

                       U-Oscar mdlali onesirhawu begodu         uthembekile   akafani
                       noMlakana owagcina sele abotjhiwe.                                   (2)

          2.2.10       Ingabe isenzo sakaSello sokobana angatjeli uMlakana bona imali
                       amsiza ngayo ibuyaphi, kusisenzo esamukelekako nofana
                       esingamukelekiko   epilweni? Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                            (2)

          2.2.11       Coca ngokuphumelela komtloli ukusiphethela       umdlalo     lo.
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                 (2)

                                                         IMITLOMELO YESIGABA B:             35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    12                       DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
Phendula YOKE imibuzo.
UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye
3.1       'NGANGINGATJHO' – NJ Msiza
          Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.
          ITHEKSTHI E

          'NaKotheni iintumbanyana ozibamba noVukile zizonilethela ubudisi
          naningakatjheji, Zizokwenza bonyana kube netjhada. KukwaMbinakomo
          lapha anizuzilawula.'
          Wathi bona akhulise uVukile kusukela ebuncaneni bekufike nje.
          Wamthombisa ngamagagadlha amathathu weenkomo yena namhlanje 5
          nakufanele ayokungena ebubulweni elithengisa iinkoloyi engisebenza kilo,
          uthi uyadlula uyokufunda ukuya phambili. Akuzukwenzeka lokho, thana
          okungcono uthi uyokwenda kubuye iinkomo zakhe. Namhlanje nendlukazi
          nasi nayo iyamgwabisa.
          UNaKotheni nomntwanakhe sele bakhihla isililo. Wakhuluma ukhulumile 10
          uMbinakomo, akekho umuntu ongabe asatjho litho. UVukile nokho azange
          azigedle, besele athomile ukufaka iimbawo zokuyokufunda emazikweni
          aphakemeko. Nangathana unina bekasebenza bekazomsiza ukuya phambili
          bengeze arareka nakancani. Nasele babodwa kuzwakala uVukile asithi: 'Mma
          nakunje sithini ngombana ubaba uyazilandula?' Kubuza uVukile ebusweni 15
          ukhombisa adanile. 'Alo uthi angithini mntwanami? Uyamazi uyihlo
          nokusiqotha angasiqotha ekhaya.'
          'Kanti nina nabanjani bantu bakwaDlawulale? Kungaze kuhlale ifundo
          ngombana batjho ubaba wangithombisa? Usese khona umuntu othi uqedile
          nakafunde ibanga letjhumi nambili kwaphela. Nakhona imisebenzanyana 20
          enjalo ayipheleli ndawo. Khona yimadlana bani engiyithola emisebenzini
          leyo? Namhlanje woke umuntu ufuna ukuzibona afundele ibizelo alithandako.
          Athi angaqeda athenge umlilo wekoloyi, indlu kanokutjho nokhunye. Alo! Mina
          ngingonjani ophambana nehlombe?'
          'Ukuthloga sakho kubhiqa ngamanzi. Umntwanami uphenduke intandani. 25
          Thana nami bengisebenza bekungeze kwaba nje.'
                                                                                [Ikhasi 17–18]

          3.1.1        Tlola ibizo  lendawo         lapho     kuhlala   khona      umndeni
                       wakwaMbinakomo.                                                            (1)

          3.1.2        Tlola igama leyunivesthi eyathumela uVukile incwadi bona
                       iyamemukela.                                                               (1)

          3.1.3        Veza iinzathu EZIMBILI ezenza bona uVukile afune ukuragela
                       phambili ngeemfundo zakhe?                                                 (2)

          3.1.4        Tlola ibizelo elalandelwa nguVukile.                                       (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                       Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    13                       DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

          3.1.5        Ngamaphuzu AMABILI rhunyeza izinto uMbinakomo afisa bona
                       ngathana uVukile uyazenza esikhundleni sokuya emazikweni
                       aphakemeko wezefundo.                                                   (2)

          3.1.6        Hlathulula umqondo ovezwa magama atjhiwo ngunina likaVukile
                       athi:

                       'Ukutlhoga sakho kubhica ngamanzi.'                                     (2)

          3.1.7        Ucabanga bona isenzo sokobana woke umuntu abonakale
                       angakahlali phasi ngoVukile sisifundisani sibabantu emphakathini?       (2)

          3.1.8        Phendula isitatimende esilandelako NGOLIQINISO             nofana
                       AKUSILO IQINISO bese usekela isiqunto osithathako.

                       UVukile umtloli umveze amlingisi olandela igama lakhe.                  (1)

          3.1.9        Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo esakha isitlhori endatjaneni le?      (2)

          3.1.10       Tshwaya ngokukhambelana okukhona             hlangana    nesihloko
                       sendatjana le nommongondaba wayo.                                       (2)

          3.1.11       Coca   uveze    amazizwakho     ngokuthaba         okuzwakaliswa
                       nguMbinakomo esiphethweni sendatjana le.                                (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    14                   DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

3.2       'NGEZE NGAWELA PHASI' – SF Mthombeni

          Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI F

          'Kubudisi ephasini nawungakatjheji begodu ungazi. Nawuthi uyaphenduka
          imisebenzi iyakhangiswa mihla namalanga. Woke umuntu urhudule amehlo.
          Kumnandi ukubizwa uhlezi kuthiwe uyokungenela ukuhlungwa mhlamunye
          kwesikhundla esiphezulu. Alo! Lokho uzakwenza kuphi? Abantu abanengi
          khulu bobaba endaweni le. Nakungithi bona asisenakho ukuzibonakalisa. 5
          Nakunje     kuyanyukela.' NguNaMnyakeni     isisebenzi  semNyangweni
          wezeFundo seGauteng.

          Soloko athoma ukuba ngutitjhere nje akaneliseki nakancani. Sewuyasebenza
          nje bona abentwana balale badlile. Okubudisi kukobana bagandeleleke
          kokugcina babomma. Abobaba bayiphethe indaba yabo yokobana indawo 10
          kamma kungephunyaneni nokwelusa ikhaya nabentwana. Lokhu
          kuyabalimaza nabo balilela iinkhundla eziphezulu. Ukuzenzela ngikho
          okuzobalamulela. Kusabalabala uNaMnyakeni ngehliziyo. Khona lokho
          kungene utitjhere uMthimunye.

          'Alo ngakokoda kwathi du! Umraro yini ukhumbule kuphi?' Wathula kwangathi 15
          akekho uKosazana Mnyakeni. Imisebenzi imhlezi emahlombe. Akusikudlala
          ukuba liphini likahloko wesikolo begodu iBarhabile sikolo esikhulu. Imisebenzi
          yakhona minengi kangako. 'Awa! Mthimunye angikathuli Nomaziyana.
          Amehlwami anamathele emikhangisweni nasi yesiFunda seTlhagwini.'
          'Izanazo Kosazana. Bathini batjho basiqatjha nini? Khesiphumule itjhada 20
          elingaka lalapha esikolweni.'

          'Ungasatjho Mthimunye nakungimi yena sengifana nomuntu ohlangene
          ihloko. Kazi ngiyatjha kilomlilo. Angisazi bona phambili kukuphi emuva
          kukuphi. Nangiqala imikhangiso le kufuneka abajameli abahlanu beeyingi
          ezahlukahlukeneko.” Bakhuluma nje umsebenzi awukajami. Bayasebenza. 25
          UMthimunye ambuze bona unekanuko na?

                                                                        [Ikhasi 110–111]

          3.2.1        Tlola umnyango       nesifunda    salapho   kusebenza    khona
                       uNaMnyakeni.                                                         (2)

          3.2.2        Veza isizathu esenza bona uNaMnyakeni angamuzwa umuntu
                       okokodako emnyango.                                                  (1)

          3.2.3        Ngephuzu ELILODWA rhunyeza ikolelo yabobaba mayelana
                       neenkhundla ekufanele ziphathwe bomma.                               (1)

          3.2.4        Ngisiphi isikhundla egade sikhangisiwe?                              (1)

          3.2.5        Tlola  OKUBILI        okufanako      phakathi   kukaMthimunye
                       noNaMnyakeni.                                                        (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    15                 DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

          3.2.6        Bewuyini umnqopho KaMthimunye ngokunyefula abomma bona
                       angeze bakghona iinkhundla eziphezulu? Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                   (2)

          3.2.7        Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.        Abantu
                       besinanazelo esithi Nomaziyana ngebakwa:

                       A    Mthimunye
                       B    Mnyakeni
                       C    Malobola
                       D    Zoke ezingehla                                                 (2)

          3.2.8        Ingabe isenzo sakaMthimunye sokwenza kwangathi akanayo
                       itjisakalo ngomsebenzi okhangisiweko lo kanti naye usifakile
                       isibawo somsebenzi sisitjelani ngobuntu bakhe? Ipendulwakho
                       ayibe liphuzu ELILODWA.                                             (2)

          3.2.9        Ngokubona kwakho ucabanga bona uyini umnqopho womtloli
                       wokwenza bona isikhundla lesi sitholwe nguNaMnyakeni?
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                (2)

          3.2.10       Coca ngokuphumelela komtloli ukusiphethela      inovela     le.
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                (2)

                                                        IMITLOMELO YESIGABA C:             35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    16             DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

ISIGABA D: IINKONDLO
Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 4
Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

UYANGENA UMLOBOKAZI – MS Ntuli
1         Kwakwakwakwii ...!
2         Uyangen' umlobokazi,
3         Unyanyatha njengenwabu;
4         Ugeje ngezikanokutjho,
5         Nango weenkom' ezimasongesonge,
6         Zeempondw' ezimilele futhi.
7         Madoda phumani neenkhande,
8         Nizokuthambel' igugu lomuzi,
9         Ikwekwez' ekhanya salanga:
10        Ikwekwezi yomkhanyo wezungulekosi.
11        Hlaban' uMafunazoke,
12        Ikomo kababa yesiko, angene.
13        Mfaz' eenyawo ezimabatha,
14        Sukel' ukutunatuna njengonombhenyani,
15        Uhlangel' ukuphuma kwelanga:
16        Ulis' ukufuthwa yintuthu,
17        Inga ungumaqubutjhwana,
18        Ing' awunakhenomkhulu likhona.
19        Bamangel' abathi bayazazi:
20        Babasith' umend' awukho,
21        Bathi; akayikuwubona.
22        Nang' umlobokaz' angena!
23        Ungen' anyanyatha njengenwabu,
24        Ungen' agubuzele njengogubudu.
25        Kwakwakwakwii …!
26        Nomaphelephelana yelusa,
27        Ilimu lakh' elimakghwakghwa,
28        Libophe lingangeni nomlobokazi.
29        Makhelwana khalim' ihliziywakho,
30        Ulis' ukuhlolahlola ngombundwana.
31        Uyangen' umlobokazi;
32        Nosokana thanyela,
33        Ungalis' iinzibi zibuthene,
34        Emva komnyango nga,
35        Zihlekis' abayeni zinganamazinyo.
36        Uyangen' umma …
37        Nosokana ningabang' ubudala.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                         Phendla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    17                 DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

4.1       Tlola bewuthalele umhlobo wevumelwano elitholakala emudeni wama-20
          ukuya kewama-21.                                                              (2)

4.2       Veza iinlwana EZIMBILI imbongi ezifanisa nomlobokazi.                         (2)

4.3       Tlola ubukondlo obutholakala emudeni woku-1 wekondlo le.                      (1)

4.4       Rhunyeza ummongondaba omunyethwe yindima yesibili yekondlo engehla le.        (1)

4.5       Hlathulula umqondo omunyethwe mumuda wama-23 kufika kowe-24.                  (1)

4.6       Ucabanga bona khuyini okwenza bona umakoti nonosokana bagcine sele
          babanga ubudala? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                         (2)

4.7       Ingabe imbongi inqophe ukusitjelani ngesenzo sakamakhelwana sokuhlola
          ngomthangala angezi azokuthokozisa umakhelwanakhe nakatjhadisako?
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                          (2)

4.8       Phendula isitatimende esingenzasi NGOLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO
          bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.

          Abanye abantu bagcina sele bebamfungela begodu bamloya umakoti lo bona
          angatjhadi.                                                                   (2)

4.9       Ucabanga bona ngelinjani ilimu elimakghwakghwa? Ipendulwakho ayibe
          liphuzu ELILODWA.                                                             (1)

4.10      Coca ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa              isithombengqondo
          esitholakala emudeni wama-23 ukufika kewama-24.                               (2)

4.11      Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa ilimi ngendlela
          enembako elitholakala emudeni wesi- 5 ukuveza tjhatjhalazi ummongondaba
          wekondlo le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                             (2)
                                                                                        [18]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    18                   DBE/Novemba 2019
                                                 NSC

UMBUZO 5

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

NGIYATHOKOZA – JM Mthimunye

1         Indl' ekulu ngayiqala kabili kathathu;
2         Ngakhumbul' okwadlulako nokusezako,
3         Ngajama thwi! etatawin' elitalala!
4         Ngapheny' imikhwani yesiphila,
5         Nganghamela kuhle zam' izambatho.
6         Salani kuhle mabodakaz' amhlophe,
7         Salani ngokutlhogomela niyelele abezako.
8         Ngikhumbule phetjheya kweLigwa,
9         Ekhabo lanosokanami:
10        Owangiph' ikakaramba yomyenami,
11        Ngaritjhw' emin' ethe saka!
12        Ukuthokoza kwami kwaphelela.
13        Bakwethu ningangikhukhutheli ninginanabele,
14        Kazi nami ngingewekhaya, Baba.

5.1       Tlola bona imbongi yakhumbula ini nayiqala indlu ekulu le.                      (1)

5.2       Veza ubukondlo obumunyethwe mumuda we-14 wekondlo engehla le.                   (1)

5.3       Veza isizathu esenza bona imbongi izikhakhazise ngonosokanakhe.                 (2)

5.4       Tlola umhlobo wevumelwano-phetha elitholakala emdeni wesi-2 ukuya
          kowesi-5.                                                                       (1)

5.5       Rhunyeza into ehle imbongi eyikhumbulako ngendawo eya kiyo le.                  (1)

5.6       Hlathulula ummoya otholakala ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu
          ELILODWA.                                                                       (2)

5.7       Ucabanga bona uyini umnqopho wembongi wokusebenzisa ibuyelelangqondo
          elitholakala emdeni wesi-6 nowe-7.                                              (2)

5.8       Hlathulula umnqopho wembongi wokusebenzisa iinlingisi ezitholakala emdeni
          wesi-3 wekondlo le. Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI.                         (2)

5.9       Ucabanga bona uyokuba yini umphumela omuhle wembongi wokubuyela
          lapho ikhumbule khona? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                     (1)

5.10      Ngokubona kwakho ingabe imbongi beyikuthanda nofana beyingakuthandi
          ekhakwayo? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.                       (2)

5.11      Tshwaya ngelihlo elibukhali ummongondaba wekondlo le.                           (2)
                                                                                          [17]

                                                          IMITLOMELO YESIGABA D:          35
                                                                      INANI LOKE:         70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2019/f43787d5-a946-4d28-912d-44be1045b073) — isiNdebele FAL · QP · 2019 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2019/9239b93b-084d-47cd-beb0-74baaafd700e) — isiNdebele FAL · QP · 2019 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2023/54c4c3be-68b4-4495-beef-154648e2ff76) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022/732251eb-59b2-48e0-bcc5-f0b5a24dc71e) — isiNdebele FAL · QP · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021-1/7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021/a977b3ee-76d3-4a0b-a885-7b7566e270fe) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
