# isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2021, 17 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021/a977b3ee-76d3-4a0b-a885-7b7566e270fe
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 17

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021/a977b3ee-76d3-4a0b-a885-7b7566e270fe)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · isindebele. Question paper, 17 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                         IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                     IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                          NOVEMBA 2021

IMITLOMELO: 70

ISIKHATHI: Ama-iri ama-2½

                                    Iphepheli linamakhasi ali-17.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       2                      DBE/Novemba 2021
                                                    NSC

YELELA

1.        Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
          aphendule imibuzo.

2.        Ungalingi ufunde iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumunyethweko
          elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
          ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
          bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.

3.        Iphepheli LINEENGABA EZINE:

          ISIGABA A:        Inovela                 (35)
          ISIGABA B:        Umdlalo                 (35)
          ISIGABA C:        Iindaba ezifitjhani     (35)
          ISIGABA D:        Iinkondlo               (35)

4.        Khetha IINGABA EZIMBILI uphendule ngazo.

          ISIGABA A: INOVELA
          Phendula imibuzo yenovela oyifundileko.

          ISIGABA B: UMDLALO
          Phendula imibuzo yomdlalo owufundileko.

          ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI
          Phendula imibuzo ngeendatjana ZOMBILI.

          ISIGABA D: IINKONDLO
          Phendula imibuzo ngeenkondlo ZOMBILI.

5.        Sebenzisa irhelo lokuhlola ukuqinisekisa bona yoke imibuzo uyiphendulile.

6.        Landela imiyalo onikelwe           yona    ekuthomeni   kwaleso   naleso   sigaba
          ngokuyelela okukhulu.

7.        Tlola iinomboro zeempendulo njengombana zinjalo ephepheni lemibuzo.

8.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

9.        Isikhathi esiphakanyisweko sokuphendula isigaba ngasinye:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-75
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-75
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-75
          ISIGABA D:        Pheze imizuzu ema-75

10.       Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    3         DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

IKHASI LETHEYIBULA LOKUMUNYETHWEKO:

Abafundi bayeleliswa bona baphendule yoke imibuzo.

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.
    INOMBORO YOMBUZO                        IMITLOMELO   INOMBORO YEKHASI
1.1 UBonakele                                    17             5

1.2 UBonakele                                     18              6

ISIGABA B: UMDLALO

Phendula YOKE imibuzo.
2.1 Umngani                                       18              8

2.2 Umngani                                       17             10

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

Phendula YOKE imibuzo.
3. 'Kukhulu kuyeza'                               17             12

4. 'Asibhebhuleni iinthende'                      18             14

ISIGABA D: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.
5. 'Umona '                                       17             16

6. 'Ngiyakuthanda'                                18             17

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                     Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    4                   DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

IRHELO LOKUQINISEKISA

Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule yoke
imibuzo elindelekileko.

    ISIGABA               IINOMBORO          INANI LEMIBUZO          ITSHWAYO
                           ZEMIBUZO         EZOKUPHENDULWA               (√)
ISIGABA A:

UMBUZO 1.1                1.1.1–1.1.10                 2
UMBUZO 1.2                1.2.1–1.2.11
ISIGABA B:

UMBUZO 2.1                2.1.1–2.1.10                 2
UMBUZO 2.2                2.2.1–2.2.11
ISIGABA C:

UMBUZO 3                    3.1.–3.11                  2
UMBUZO 4                    4.1–4.10
ISIGABA D:

UMBUZO 5                     5.1–5.10                  2
UMBUZO 6                     6.1–6.11

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    5                   DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

ISIGABA A: INOVELA

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI A

          Umcabango wokobana uBonakele atjhiye ikhabo noyise, aziphe inarha
          njengonina, awumlisi, uziphe amandla. 'Ubaba kufanele athokoze khulu
          ngombana nakhu namhlanjesi sengifunde bengafika ebangeni lesibili, kunjalo
          nje senginemininyaka elitjhumi nambili. Yeke koke lokhu kutjho khona
          bonyana angisese mntwana omncani ongabhalelwa kuziphilisa ngombana 5
          vele nalapha ngakwethu ngiyaziphilisa. Akekho umuntu ongitjhejako. Koke
          lokho kungikatelele bona ngikwazi ukuziphatha ngokwami.'

          UBonakele ucabanga koke lokhu nje, uvela esikolweni uya ngakwabo,
          'Ngizakusuka lapha kwethu ngiziphe inarha ngombana umma kaBafunani
          muva nje sele asiza ngamalalo kimapha. Sele angenza isiratjhana sakhe.' 10
          Ngitjho nomuntu ophambana noBonakele, bekangazibonela angakabuzi
          bonyana yikulu into egoma uBonakele ngehliziyweni ngombana iinyembezi
          khabe zehla zehlile kodwana azisule msinyana ngombana angathandi bona
          abantu babone bonyana uyalila ngehliziywenakhe.

          'Angisafuni ukwiza litho lalapha kwethu. Kusasa ngizakuvukela indlela!' 15
          Watjho njalo waphakamisa iinyawo enzela bona khona azakufika kwabo
          alungise izambatho zakhe uyise angakafiki ngombana angahle ambuze
          imibuzwana engapheliko. UBonakele nakathi wenza into, uyenza angasaqali
          emuva kodwana uqala phambili kwaphela. Usuke unetjhudu elikhulu
          nakwenzeka akubikele ngomtlhagwakhe ngombana akusuye umntwana 20
          othanda bona abantu babone iinyembezi zakhe. Ngelanga elilandelako kwasa
          njengawo woke amalanga. UBonakele naye wavuka ngesikhathi avame
          ukuvuka ngaso.
                                                                             [Ikhasi 45]

          1.1.1        Tlola bona uBonakele wayeneminyaka emingaki nakazazipha
                       inarha?                                                               (1)

          1.1.2        Tlola igama nesibongo somntwana kaNaSilombo.                          (2)

          1.1.3        Ngokurhunyezweko     hlathulula  okwenziwa     nguBonakele
                       ngaphambi kobana aphume ekhabo mhlana azipha inarha.
                       Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI ahlukileko.                        (2)

          1.1.4        Hlathulula   isehlakalo esifanako esenzakalela uBonakele
                       noNaMndebele nabasahlala eSiyabuswa. Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                     (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    6                      DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

          1.1.5        Phendula isitatimende esilandelako ngoLIQINISO nofana
                       AKUSILO IQINISO bese usekela ipendulwakho ngamaphuzu
                       AMABILI.

                       UBonakele uvezwe njengomlingisi ongalahli ithemba kilenovela.        (2)

          1.1.6        Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokwenza bona umsana
                       atlhoge amahabhula esitolo agcine awathenge kuBonakele?              (2)

          1.1.7        Hlathulula isehlakalo esaba lirarano hlangana noBonakele
                       nendawo ebesele ahlala kiyo kwaMthimunye. Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                    (1)

          1.1.8        Ingabe ukulwa kwakaBonakele naboNduku esitetjhini sesitimela
                       kwaba namuphi umthelela epilwenakhe? Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                    (2)

          1.1.9        Coca ngesifundo osifumana ngesenzo sakaNaMndebele
                       sokungatjhugululi indlela aphila ngayo nanyana sele aphila
                       nomnganakhe uNompi.                                                  (1)

          1.1.10       Ngokubona kwakho ucabanga bona isenzo sakaNaSilombo
                       sokungabiki umntwana wakaBafunani kwaKhoza siyamukeleka
                       nofana asamukeleki? Sekela isiqunto osithathako ngephuzu
                       ELILODWA.                                                            (2)

1.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI B

           'Akhe utjho ke Sigwadi, usisahlele ngaziphi ekuseni kangaka?
           Bengingakaqali umuntu ovela kude kangaka njengawe. Kukuphi
           eMgungundlovu nasila? Nakungimi zange khengilibeke nokulibeka lami
           inyawo khona.'

           'Liqiniso lelo Mahlangu, ukudla isikhathi angekhe kusangisiza kwanjesi 5
           ngombana indaba engikhamba ngayo itjho ukubhubhisa umuzi nabentwana,'
           kutjho uSigwadi, atjho ahlala kuhle phezu kwesihlalo. 'Ungangithusi Sigwadi.
           Yewutjho bonyana yini le engaka engaze ibhubhise, itjhabalalise umuzami
           nabentwana? Khona eqinisweni utjho baphi abentwana ngombana ...'
           uSigwadi angasalindi bona uMahlangu awaginye la amezwi wokuphela.            10

           'Ngithunywe bezimu lapha kuwe Mahlangu.' Athule kancancani ezwe
           bonyana uMahlangu uzakuthini kodwana uMahlangu angatjho litho.
           'E … abezimu bangilemukise ihlekelele ongahle ungene kiyo nawungarhabi
           uvuke ujame ngeenyawo.' 'Ukhuluma ngani wena Sigwadi, abadala bathi
           ayibulali ngazombe mnakwethu. Njeke nawe yewutjho kuhle ngizwe lokho 15
           ongangiyelelisa ngakho,' kwatjho uMahlangu, amaphaphu sele aphezulu.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    7                      DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

          'Akukho okunengi ofanele ukwenze Mahlangu ngaphandle kobana wena
          ukhambe uyokufuna umkakho nomntwana. Abezimu bangibikele
          bonyana abentwabakho basaphila kodwana abafumani ukuphumula lapha
          bakhona. Kufanele ungasariyadi isikhathi Mahlangu, kufanele ubalekele ilaka 20
          labezimu.'

          'Ngiyezwa mnakwethu kodwana e … ngizabasaphi laba engihlala nabo khona
          nje? Ngitjho e …' Utjho uNaSilombo nomntwana uBafunani? Phana
          ungangitjela bonyana bafunani la emzinakho noNaMndebele?' 'E ...'
                                                                               [Ikhasi 51]

          1.2.1        Tlola igama lendawo lapha bekuhlala khona uSigwadi.                    (1)

          1.2.2        Rhunyeza umlayezo owawulethwe nguSigwadi kuMahlangu.                   (2)

          1.2.3        Hlathulula umehluko phakathi kwekolelo kaSigwadi nekolelo
                       kaNaMndebele.                                                          (2)
          1.2.4        Hlathulula bona uMahlangu wayifunyana njani indaba yokobana
                       uBonakele uyokulwa epini yamaguduva noDuke Hudson.                     (1)

          1.2.5        Tlola unobangela wokubotjhwa kwakaMahlangu eBenoni.                    (1)

          1.2.6        Ucabanga bona ukusikima kwakaMahlangu ayokufuna uBonakele
                       nonina kumveza amlingisi onjani? Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                              (2)

          1.2.7        Khetha ipendulo enembako kezingenzasi.

                       Emva kobana aboNduku batjhise ikoloyi kaBonakele wathola
                       ikamuru lokuhlala eDaveyton:

                       A    KwaMbuyiseli ekhabo likaDilika.
                       B    KwaMasombuka ekhabo likaKiller.
                       C    KwaMahlangu ekhabo likaFalakhona.
                       D    KwaMthimunye ekhabo likaDabula.                                   (1)

          1.2.8        Sekela isitatimende esilandelako ngezehlakalo EZIMBILI ezivezwe
                       enovelini engehla.

                       UNaSilombo begade alwa nabo boke abantu atjhidelene nabo.              (2)

          1.2.9        Ucabanga bona ngisiphi isehlakalo        esisitlhori   kilenovela.
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                   (2)

          1.2.10       Ngokubona kwakho izehlakalo ezenzeka enovelini le ziyakholweka
                       nofana azikholweki? Sekela ipendulwakho uqalise khulukhulu
                       ebujameni bepilo kaBonakele eSiyabuswa.                                (2)

          1.2.11       Coca ngesiphetho senovela le. Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                              (2)

                                                          IMITLOMELO YESIGABA A:              35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    8                      DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

ISIGABA B: UMDLALO

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule

2.1       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI C

          (Kungemva kwamadina kwaMahlangu kuqeda ukuphuma isondo, uMlakana
          nabakhozi bakhe bayahlangana, baphana umlomo. Bajame ngaphasi komuthi
          ngombana ilanga lisatjhisa.)

          UKHABO:           (Ngokuzithoba.) Mina umma ngimtjelile bona angifuni
                            ukuragela phambili ngefundo. Ngiyokusungula irhwebo             5
                            ngemali afuna ukungifundisa ngayo, ngalokho nange
                            uMlakana nakangalisa indaba yakhe yokufuna ukuyokufunda
                            ngingamthatha sisebenzisane ekusunguleni irhwebo leli
                            engizolisungula.
          UMLAKANA:         (Ngokurhaba.) Ungangirhapheli Khabo, mina angeze ngavuka        10
                            ngisebenzisene nawe. Ngizokwenza into efunwa yihliziyo yami
                            kwaphela … Alo kungaba njani naningangisiza sibaweni
                            umnikelo kibosomarhwebo, emasondweni …
          UBUSI:            (Angenelela.) Nami umbono womnikelo ngiwo engiwusekela
                            khulu …                                                         15
          UMLAKANA:         Asitholeni umsobo nephepha, sitloleni phasi incwadi
                            esizokukhamba sibawa ngayo umnikelo.
          U-OSCAR:          Incwadi leyo nasiqeda ukuyitlola kufanele siyoyibethisa
                            isitembu samapholisa, izokwazi ukuhlolwakala nasiyiveza
                            ebantwini …                                                     20
          UKHABO:           (Athabile.) Bakwethu ngiyathokoza ukunibona ningithabele.
                            Mina besele ngidlumbana bona seniyanginina, ngombana
                            saphambana ngamezwi.
          UMLAKANA:         Thina Khabo sasingaphikisani nawe, sasiphikisana nekulumo
                            yakho kwaphela.                                                 25
          UKHABO:           Alo niphethe ngani?
          U-OSCAR:          (Azikhomba.) Mina sengizitlolisile eyunivesithi. Kodwana
                            iimfundo ziyokuthoma ngenyanga ezako uMhlolanja.
          UKHABO:           UBusi banoMlakana bona?
          UMLAKANA:         UBusi uzokuya ukuyozitlolisa ngeLesibili.                       30
          UBUSI:            (Angenelela.) Bese siraga ngokubuthelela enye imali
                            uMlakana azozitlolisa ngayo.
          U-OSCAR:          Siyathemba bona kuzakuthi nakuphela uTjhirhweni lo, sizabe
                            sesiyibuthelele yoke imali leyo. (Anqophise kuKhabo.) Alo
                            wena uraga njani ngepilo?                                       35
          UKHABO:           Mina ngisale ngasungula irhwebo lokulungisa iinhluthu
                            zabantu, bengihlanze neenkoloyi, ngithengise nokudla. Kiyo
                            yoke lemisebenzi ngiqatjhe abasebenzi abalitjhumi.
          UMLAKANA:         (Amthokozisa.) Lirhwebo elihle khulu lelo Khabo.
                                                                           [Ikhasi 24–41]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    9                      DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

          2.1.1        Tlola izinto EZIMBILI ezenziwa erhwebeni lakaKhabo.                   (2)

          2.1.2        Rhunyeza ikulumo kaKhabo ayidlulisela kubadlali abavezwe
                       etheksthini engehla le.                                               (2)

          2.1.3        Tlola okwenziwa badlali abasesiqetjhaneni esingehla ukuqinisekisa
                       bona incwadi yesibawo sokubuthelela imali yokuzitlolisa
                       kukaMlakana ayisolisi kilabo abanikela ngemali yokusiza
                       uMlakana.                                                             (1)

          2.1.4        Hlathulula imibono yababelethi abalandelako mayelana nalokho
                       ebebafuna abentwababo bakwenze ngemva kokuphumelela
                       egreyidini le-12.

                       (a) Unina lakaBusi.                                                   (1)

                       (b) Unina lakaMlakana.                                                (1)

          2.1.5        Ingabe isenzo sabangani bakaMlakana sokumsiza ekubutheleleni
                       imali yokobana akghone ukuzitlolisa eyunivesithi sisitjelani
                       ngobungani babo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                 (2)

          2.1.6        Phendula isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO
                       IQINISO bese usekela isiqunto osithathileko ngephuzu
                       ELILODWA.

                       Nangathana   uMlakana    walalela   unina    wayokusebenza
                       nomalumakhe bekazokuba nekusasa elikhanyako.                          (1)

          2.1.7        Ucabanga bona bewuyini umnqopho womtloli wokwenza bona
                       uMlakana noKhabo babotjhwe? Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                             (2)

          2.1.8        Hlathulula  isizinda    sehlalo/sepilo   esivezwe     kilomdlalo.
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                  (2)

          2.1.9        Ekulumeni engehla abadlalaba batholakala basesondweni
                       nekuyinto ekhombisa bona bakhuliswe kuhle. Tshwaya
                       ngokungakhambelani kwelingemuva labo nalokho esele bangikho
                       emzimbeni kanye nesiphethweni somdlalo lo.                            (2)

          2.1.10       Coca ngokuphumelela komtloli ukunikela umdlalo lo isihloko
                       esinembako. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                      (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    10                      DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

2.2       Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI D

          (Ngemva kwamalangana           kusebusuku     ngelawini   likaBusi,     kunoBusi
          noMlakana.)

          UBUSI:    (Ahlezi phezu kombhede adanile.) Alo Mlakana utjho bona
                    ngamalanga mina ngizokuphila ngokukatwa nguwe ngombana
                    batjho ungipha imali bewungisize nangomsebenzi wesikolo                      5
                    ongihlulako?
          UMLAKANA: (Ezwa iindakamizwa.) Iye angitjho siya sizana sinawe?
          UBUSI:    Mina Mlakana angeze ngakubekezelela lokhu.
          UMLAKANA: Kumele ukubekezelele ngombana ifundo oyifunako ngeyakho.
                    Kwesibili isidlhadlha sakho asinamali angeze sakghona                        10
                    ukukusiza ngalokhu okutlhogako, kwamaswaphela ngimi
                    umuntu okusizako ngemisebenzi yeyunivesithi lapha
                    ekuhlulako.
          UBUSI:    Nanyana kunjalo Mlakana, kodwana akukafanelanga bona
                    ngivume ungikate mihla namalanga.                                            15
          UMLAKANA: Ungalibali bona ngaphandle koMlakana angeze waphumelela.
          UBUSI:    Alo ibizwa ngokuthi yini into esiyenzako le?
          UMLAKANA: Busi ungabuzi khulu, sinawe savumelana bona mina ngikusiza
                    ngemali, wena ungisiza ngengikutlhogako.
          UBUSI:    Ngendlela esele kungayo, sengifana nomuntu othengisa                         20
                    ngomzimba.
          UMLAKANA: Ifundo iyasetjenzelwa Busi. Angazi bona uliliswa yini.
                    Imisebenzi yeyunivesithapha ekuhlulako ngiyakwenzela.
                    Nawutlhoga imali ngiyakunikela. Alo umrarwako ukuphi?
          UBUSI:    Nanyana kunjalo mina ngibona kwangasuthi angisathembeki                      25
                    ku-Oscar.
          UMLAKANA: Ungaphathi ibizo laka-Oscar ngombana ngiyakghabhudlheka
                    ngaye.
          UBUSI:    Mlakana ngizwisise bona ngilinga ukuthini.
          UMLAKANA: Khuluma kodwana ungangitjeli ngo-Oscar.                                      30
          UBUSI:    Sino-Oscar siyathandana kodwana angisabi nesikhathi
                    esaneleko naye. Isikhathi esinengi ngisiqeda nawe.
                    Ngikhuluma nawe nje, sekumalanga ngingasamboni.
          UMLAKANA Kufanele bona kube njalo ngombana akanasizo umsanakho lo.
                    Umuntu okutjhejako ngimi.                                                    35
          UBUSI:     Alo siyokuphetha ngani ngaloku esikwenzako?

                                                                                [Ikhasi 79–80]

          2.2.1        Tlola ibizo lomuntu obizwa nguMlakana bona usidlhayela lo.                     (1)

          2.2.2        Tlola izinto EZIMBILI uMlakana athi uzenzela uBusi nengeze
                       zenziwa ngu-Oscar.                                                             (2)

          2.2.3        Rhunyeza amaqhinga AMABILI enziwa nguMlakana asese
                       sesikolweni ekuqinisekiseni bona uthola imali yokuya eyunivesithi.             (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                        Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    11                       DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

          2.2.4        Ngamaphuzu AMABILI rhunyeza izinto ezisitjela bona umalume
                       kaMlakana akaphili ipilo emnandi nanyana asebenza nje.                  (2)

          2.2.5        Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo kaMlakana nakathi,
                       'Ungaphathi ibizo laka-Oscar ngombana ngiyakghabhudlheka
                       ngaye.'                                                                 (1)

          2.2.6        Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.

                       Umdlali oyihlanganisa emdlalweni lo ngu ...

                       A    Mlakana.
                       B    Busi.
                       C    Khabo.
                       D    Oscar.                                                             (1)

          2.2.7        Ucabanga bona siyini isisusa serarano elitholakala etheksthini
                       engehla le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                        (2)

          2.2.8        Hlathulula isizinda esisithola etheksthini engehla le. Ipendulwakho
                       ayibe liphuzu ELILODWA.                                                 (2)

          2.2.9        Isenzo saka-Oscar sokuthandana noBusi kwabe uyazi bona
                       uMlakana uyamfuna simveza amdlali onjani? Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                       (1)

          2.2.10       Ngokubona kwakho ngiliphi iqhinga ebelingasetjenziswa nguBusi
                       ekutholeni   isizo     lakaMlakana   kezefundo     ngaphandle
                       kokumbhadela ngendlela evezwe etheksthini engehla le?
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                    (2)

          2.2.11       Coca ngesifundo osithola ngomdlali onguKhabo. Ipendulwakho
                       ayibe liphuzu ELILODWA.                                                 (1)

                                                            IMITLOMELO YESIGABA B:             35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    12                DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

'KUKHULU KUYEZA' – SF Mthombeni

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI E

UMavimbela naye sele athoma ukurhonona. Esikhathini esidlulileko begade athumela
imali yokudla nokhunye kanye enyangeni. Kwanjesi sele athumela imali kathathu
ngenyanga. Lokho kumenza arhonone. Sele azibuza imibuzo bonyana umkakhe
uyisaphi imali engaka? Kazi uthumela imali enengi. Okumraro kukobana umkakhe
uNoZabenzeni nguye nomntwanakhe kwaphela ekhaya lapha. Alo kwenziwani ngemali 5
engaka? Amadoda amanye aphele atjho bonyana abomma badlala ngemali yawo.
Bamakhele indlu kanokutjho bebamthengela nekoloyi. Abone kungcono ukuthula
uMavimbela kodwana kukhulu kuyeza.

Laba linye ilanga mhlana uZabenzeni avukela ukuhlwengisa. Wazitjela bonyana
uyokuthoma ngelawini likanina. Nakavula umnyango uzithela phezu kwendoda ilele 10
iqalise amadolo phezulu. Wapheze waduleka phasi uZabenzeni. Watjho arhuwelela.
'Sizani! Sizani! Sizani! Nasi isigebengu.' Nakwenzeka lokhu unina uyatinazela
ngephunyaneni. Izitja zetiye sele kubukhazikhazi etafuleni. Naye nakezwa umkhosi
ulisa akwenzako uyagijima. Nakahlangabeza uZabenzeni kuyakhanya kuye bonyana
nakuyifihlo yamathwasa ivele. Kufanele enzeni nakunje?                           15

'Zabenzeni! Zabenzini! Khuyini?' Athuke khulu umma emkhumbulweni wakhe sele
kukhona bonyana kungenzeka aphelelwe mumendo. 'Mma! Gijima, biza abantu! Nasi
isigebengu ngelawini lakho.' 'Zabenzeni! Thula! Ubanga itjhada. Sigebengu sani?
Uhlakaniphe khulu wena. Khona ufunani ngelawini lami? Phendula ngiyabuza.'
Uthuke kokuphela uNaZimu. Ubona bonyana ubukhali buzamsiza.                     20
                                                                      [Ikhasi 95–96]

3.1       Tlola ibizo lomntwana kaMavimbela noNaZimu.                                    (1)

3.2       Rhunyeza okwarara umntwana kaNaZimu lokha nakangena ngelawini
          lababelethi bakhe nakathi uyokuhlwengisa.                                      (1)

3.3       Hlathulula umehluko okhona hlangana nesikhathi sangaphambili esadlulako
          nalokha uNaZimu asele athoma ukuthandana nabesana mayelana nokuphiwa
          kukaNaZimu imali nguMavimbela.                                                 (2)

3.4       Veza izinto EZIMBILI uMavimbela asele azenzele uNaZimu.                        (2)

3.5       Rhunyeza isenzo sakaNaZimu esenza indodakhe irhonone bona kukhona
          adlelezelwa ngakho.                                                            (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    13                 DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

3.6       Ucabanga bona isenzo sokurhuwelela kwakaZabenzeni lokha nakabona
          umuntu ngelawini lakanina noyise besiyokuba namuphi umphumela
          emuntwini lo ekukhulunywa ngaye? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA
          uqalise emuntwini lo.                                                         (2)

3.7       Ucabanga bona indlela uNaZimu aziphatha ngayo muva nje iyokuba namuphi
          umthelela ekusaseni likaZabenzeni? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.       (2)

3.8       Phendula isitatimende esilandelako ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO
          bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.

          UZabenzeni mntwana othanda uyise khulu.                                       (2)

3.9       Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.

          Amasokana athandana noNaZimu la ahlala naye ngombana:

          A    Amthanda kwamambala.
          B    Afuna imali abapha yona.
          C    Afuna ukumthatha abemkawo.
          D    Adelela uMavimbela.                                                      (1)

3.10      Tshwaya ngelihlo elibukhali ngomongondaba wendatjana le.                      (2)

3.11      Ingabe uyazwelana noZabenzeni ngemva kokobana afumane isokana
          likanina ngelawini? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                      (1)
                                                                                        [17]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    14                DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

UMBUZO 4: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

'ASIBHEBHULENI IINTHENDE' – DN Msiza

Fundisisa itheksthi engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI F

Isondo lithathwa njengendawo ecwengileko. Yindawo lapho abantu bazizwa
batjhaphulukile begodu baphephile khona. Ukuthemba abantu abasesondweni
akusiyinto erarako.

Isondo leMkhorosi ligcwele liyaphuphuma ngabantu. Basebenzisa amatlasi wesikolo
samabanga aphasi iKhewuvuke. Umfundisi uPizana uthe nakangenako wafumana sele 5
woke umuntu ahlezi kuhle. Kuthe bonyana isondo lingene kwabonakala bona woke
umuntu uyakuthabela ukuba sebandleni. Umfundisi ufike ekuthomeni komnyaka.
Ngomunye wabafundisi esondweni labo eMkhorosi. Usese mutjha kodwana
utjhumayela ibe yincani indawo. Abantu bayamthanda, abanye besondweni lakhe
bayamlandela nakabizwe emasondweni amanye angasi kwelakhe. Ngemva kwesondo 10
umfundisi uzokuya kwaMaphupha.

Umma wakwaMaphupha wahlongakalelwa myenakhe ngomnyaka ophelileko.
Wamutjhiyela amabhizinisi, iimodere nomuzi osithabathaba. Umraro kukobanyana
akazi kuhle ngezinto eziphathelene namabhizinisi namkha ukusebenzisa i-inthanethi.
Bekangumma ozihlalela ekhaya, umyeni wakhe bekunguye oqalene nemisebenzi 15
efana nale. Usele nabesanyana ababili. Kungebanga lelo umfundisi avamile ukuya
kwaMaphupha. Usiza umkaMaphupha ngezamabhizinisi begodu usiza nangokutjhiriya
abesanyana laba, bebathanda uyise khulu begodu abakabi ukuzwisisa bona kubayini
bangasamboni.

Ngemva kwama-iri amabili isondo liphumile, umfundisi wanqopha kwaMaphupha. 20
Wafika ngamadina, bamphakululela naye. Nabaqeda ukudla waragela phambili
umfundisi ngokutjengisa umkaMaphupha ukusebenzisa i-inthanethi ukuthumela imali,
ukubhadela njalonjalo.
                                                                      [Ikhasi 8586]

4.1        Tlola abonobangela ABABILI abenza bona uMfundisi UPizana ahlala
           avakatjhela kwaMaphupha.                                                     (2)

4.2        Tlola izinto EZIMBILI ezenziwa Mfundisi uPizana ebandleni leMkhorosi
           nakumma wakwaMaphupha ezingamukelekiko emuntwini owazi uZimu.
           Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI.                                          (2)

4.3        Rhunyeza unobangela wokulandelwa libandla kukaMfundisi uPizana lokha
           nakabizwa kwamanye amabandla. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.           (1)

4.4        Ngamaphuzu AMABILI rhunyeza iphoso            eyenziwa   mkaMaphupha
           neyabangela bona agcine sele etjelwe imali.                                  (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    15                 DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

4.5        Ucabanga bona bewuyini umnqopho womtloli wokwenza bona
           umkaMaphupha abone umaliledininakhe sele kusebusuku bona kunemali
           ekhutjhiweko ebulungelweni lakhe lebhizinisi? Ipendulwakho ayibe liphuzu
           ELILODWA.                                                                    (2)

4.6        Sekela isitatimende esingenzasi ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO
           bese usekela isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.

           UmkaMaphupha      bekanganayo  enye   indlela  ebekangayisebenzisa
           ukutlhogomela imali ebigade inge-akhawuntini yebhizinisi ngaphandle
           kokubawa isizo kumfundisi.                                                   (2)

4.7       Khetha ipendulo enembako kilezi ezingenzasi.

          Ukusetjenziswa kwakamaliledinini ne-inthanethi endatjaneni le kusivezela
          isizinda …

          A    sendawo yesigoga.
          B    sesikhathi sanje.
          C    sendawo yemakhaya/yezabelweni.
          D    sekolo.                                                                  (1)

4.8        Hlathulula indlela umkaMaphupha agade angavikela ngayo ubugebengu lobu
           obenziwe mfundisi amthembe kangaka lokha nakabizwa yibhele yekoloyi
           egade ijame ngaphandle. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                 (2)

4.9        Tshwaya ngokukhambelana okukhona hlangana nesihloko sendatjana le
           kanye nalokhu esikubona kusenzeka ngemasondweni namhlanjesi.
           Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                         (2)

4.10       Coca ngokuphumelela komtloli ukusethulela umlayezo wendatjana le.
           Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                         (2)
                                                                                        [18]

                                                         IMITLOMELO YESIGABA C:         35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2       16              DBE/Novemba 2021
                                                    NSC

ISIGABA D: IINKONDLO

Phendula YOKE imibuzo.

UMBUZO 5

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

UMONA – MS Ntuli
1        Nguhliziyokul' umafela-ngendeni,
2        Sihlub' abany' iimpiko
3        Angazenzeli yena.
4        Ngumarhudul' amehlw'abomvu;
5        Wamalangab' atjhisa kutjhisa,
6        Abe makhaza kumakhaza.
7        Ngunyawo liphapha phezulu,
8        Nguhloko sithiya phasi.
9        Nguhliziyo silal' emini, sivuk'ebusuku;
10       Sirhulurhulu sirhuluphel' umnyama,
11       Uphetjhulwa mmoya,
12       Urhurhulwa mamanzi;
13       Upheka kuphakululwa, uphakulula kuphekwa.
14       Akwenzako kwaziwa nguye, umona.

5.1       Tlola bewuthalele umhlobo wevumelwano elitholakala emudeni we-7 ukuya
          kewobu-8.                                                                     (2)
5.2       Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni we-13 wekondlo engehla le.       (2)
5.3       Tlola isithombengqondo esitholakala emudeni we-9 wekondlo le.                 (1)
5.4       Rhunyeza umqondo omumethwe mumuda olandelako:

          'Nguhliziyo silal'emini, sivuk'ebusuku'                                       (2)
5.5       Imbongi emudeni wesi-2 newe-3 ihlathulula bona abantu abanomona
          bathathela abantu izinto zabo ezihle ngombana bona bangafuni ukuzithomela
          zabo. Hlathulula umphumela ongaqalana nabantu abanomona.                      (2)
5.6       Ucabanga bona ngonjani umuntu onguhliziyokul'           umafela-ngendeni.
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                          (2)
5.7       Dzubhula umuda ekondlweni engehla ohlathulula bona umuntu onomona
          uthatheka lula begodu akadzimeleli entweni eyodwa.                            (1)
5.8       Ucabanga bona uyini unobangela wokobana abantu babe nomona?
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                          (2)
5.9       Tshwaya ngelihlo elibukhali ummoya omumethwe yikondlo le. Ipendulwakho
          ayibe liphuzu ELILODWA.                                                       (2)
5.10      Coca uveze amazizwakho mayelana nommongondaba omumethwe yikondlo
          le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                      (1)
                                                                                        [17]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2    17                  DBE/Novemba 2021
                                                 NSC

UMBUZO 6

Fundisisa ikondlo engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

NGIYAKUTHANDA – JM Masango

1          Iye,
2          Uyazi
3          Kobanyana
4          Ngiyakuthanda;
5          Ngikuthanda ukukuthanda,
6          Vele ngiyakuthanda;
7          Begodu ngiyazi kobanyana nawe
8          Uyazi bonyana ngiyazi
9          Kobanyana kunjalo.
10         Vele kunjalo,
11         Ngikuthanda khulu
12         Tle!

6.1       Tlola bona imbongi ikhuluma nobani ekondlweni le.                              (1)

6.2       Veza ivumelwano elitholakala emudeni wesi-4 newesi-5 yekondlo le.              (1)

6.3       Tlola ubukondlo OBUBILI obutholakala emudeni wesi-5.                           (2)

6.4       Veza umhlobo wesithombengqondo esitholakala emudeni wesi-12.                   (1)

6.5       Rhunyeza ummongondaba wekondlo le ngephuzu ELILODWA.                           (2)

6.6       Ucabanga     bona      uyini   umnqopho     wembongi    ngokusebenzisa
          ibuyelelongqondo elitholakala emudeni wesi- 4 ukuya kewesi-6 ekondlweni
          le? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                       (2)

6.7       Ucabanga bona iphaseli lingaba yindawo enjani nange lokhu ekukhulunywa
          yimbongi ekondlweni le kungenzeka kibo boke abantu ephasinapha.
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                           (2)

6.8       Hlathulula ummoya otholakala ekondlweni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu
          ELIODWA.                                                                       (2)

6.9       Ingabe lisesekhona ithando elikhulunyiswa       yimbongi   ekondlweni   le.
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                           (1)

6.10      Ingabe kuyatlhogeka nofana akutlhogeki bona imbongi isoloko itjela umuntu
          lo bona iyamthanda nanyana isithi naye umuntu lo uyazi bona uyathandwa?
          Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                           (2)

6.11      Tshwaya ngokuphumelela kwembongi ukusebenzisa isithombengqondo
          esinembako emudeni we-12. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                 (2)
                                                                                         [18]
                                                        IMITLOMELO YESIGABA D:           35
                                                                    INANI LOKE:          70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2021-1/7353c80e-0f98-4309-a741-9665febe859a) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2021/86e6ddd6-b37d-4b0d-b9f7-15ab0c7af0a4) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2021/c30db6dc-f9de-4a63-9a16-0ac51eefc722) — isiNdebele FAL · QP · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2023/54c4c3be-68b4-4495-beef-154648e2ff76) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022/732251eb-59b2-48e0-bcc5-f0b5a24dc71e) — isiNdebele FAL · QP · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019/30ce8db3-106c-4fed-96b5-316054baf3d9) — isiNdebele FAL · QP · 2019 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
