# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2022, 10 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022-mg/e996907b-8c76-48b9-bdb7-2e47c6ee0a5d
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022-mg/e996907b-8c76-48b9-bdb7-2e47c6ee0a5d)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · isindebele. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2022/732251eb-59b2-48e0-bcc5-f0b5a24dc71e) — QP · 2022 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2022

                          UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA

IMITLOMELO: 70

                    Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-10.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                      Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      2                   DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA UMBUZO 1

ISIGABA A: INOVELA

Umhlahlandlela wokutshwaya

1.     Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya
       ngokomhlahlandlela.
2.     Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa,
       kodwana nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe.
3.     Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona,
       bangajeziswa.
4.     Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka
       IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe unobangela
       nokusekelwa kwependulo kwaphela.
5.     Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
       IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo
       kwaphela

UMBUZO 1

UBONAKELE – M Sikosana

1.1       1.1.1        NguDilika nofana nguHloyiwe.                                        (1)

          1.1.2        NguJamuludi.                                                        (1)

          1.1.3        Ubaba uMbuyiseli wabetha uBonakele ngehloso yokobana
                       uyamjezisa njengombana ahlala asenza ebantwaneni bakhe.
                       Nakaqeda ukumbetha wathi akhambe ayokufuna amakonyana
                       lawo, yena ubesithi uyamthusa nje khona azakwazi bonyana
                       akukafaneli alale ekweluseni.                                       (1)

          1.1.4        Kufihlwa kwamakonyana nguDilika noHloyiwe bathi alahlwe
                       nguBonakele ngombana bekalele ekwaluseni.                           (2)

          1.1.5        - Watlhorisa uBonakele.
                       - Bekalwa noMahlangu phambi koBonakele noBafunani.
                       - Wathela indoda yakwakhe ngamanzi abilako.
                       - Bekangaphilisani kuhle nabomakhelana.
                       - Wala ukubika umntwana kaBafunani ekhabo.
                       - Wapheze wakapa umntwana kaBafunani ngezembe.
                       (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                    (2)

          1.1.6        Ummongondaba wenovela le kutlhoriswa kwakaBonakele
                       nguNaSilombo ngemva kobana uNaMndebele anghale umzakhe
                       aziphe inarha. UBonakele wazipha inarha naye akhamba afuna
                       ipilo engcono bekwafika lapha abamdlali ophumeleleko
                       wezamaguduva.                                                       (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      3                      DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          1.1.7        Ngifunde bona abanye abantu baba nethuba lesibili lokulungisa
                       iimphoso zabo epilweni./Ngifunde bona kufanele ngivume
                       ababelethi bami nabangiyelelisako.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                       (2)

          1.1.8        Liqiniso uNduku noSponono badlale indima eqakatheke khulu
                       epumelelweni kaBonakele ngombana ngibo ebathoma bamlwisa
                       bekwagcina kubonakele ikghono lakaBonakele lokubetha iindubulo
                       elabonwa nguKiller.                                                     (2)

          1.1.9        B/NaSilombo.                                                            (1)

          1.1.10       Sisenzo esihle ngombana uNaSilombo naye watlhorisa uBonakele
                       lokha nakasakhulako/kufanele atjhidele uMahlangu nomkakhe
                       womtjhado uNaMndebele.

                       Sisenzo esimbi ngombana akukafaneli ubuyisele okumbi
                       ngokumbi/ uNaSilombo akunala angayokuhlala khona nakaqotjhwa
                       kwaMahlangu.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                       (1)

          1.1.11       Umtloli uphumelela kuhle khulu ukusethulela isingeniso senovela le
                       ngombana ukghonile ukusethulela umlingisi oyikutana, umraro
                       aqalene nawo kanye nendawo lapha indaba yenzeka khona.                  (2)
                                                                                               17

1.2       1.2.1        UNaSilombo noBafunani begade batlhoga imali yokusa umntwana
                       emtholapilo.                                                            (1)

          1.2.2        Umntwana kaBafunani ubelethwa kwaKhoza.                                 (1)

          1.2.3        -  UNaSilombo wahlukanisa uMahlangu nomkakhe ngombana
                          afuna ukudlala ngaye.
                       - Umsolela ukuthi wahlukaniswa yini noNkosi.
                       - Umsolela ukutlhoga imali yokuthengela umntwana ibisi.
                       (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                        (2)

          1.2.4        UNaSilombo wafika walwa noMahlangu banoNaMndebele,
                       uNaMndebele wabe wambetha ngehlanakela kodwana kwathi
                       nakungena uBonakele waguqa ngamadolo phasi.                             (2)

          1.2.5        UBonakele wakhamba wayokweba amahabhula wezinga
                       eliphezulu ngemarageni bewalimaza nomnikazi wesitolweso.                (1)

          1.2.6        Umnqopho     womtloli   wokobana      ayokuhlalisa uBonakele
                       kwaMbuyiseli ngaphambi kobana aye eDaveyton bekukukwenzela
                       bona akhe akhulakhule kancani ukuze athi nakafika eDaveyton
                       akghone ukujamelana nobujamo bakhona.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                       (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      4                      DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          1.2.7        Isifundo esisethulelwa mtloli ngesenzo somlingisi onguBonakele
                       lesi kukobana ungavumi bona ibhudango lakho litjhabalale
                       ngebanga lokobana sekukhona okhunye okubonakala kungcono
                       kunalo/Ungathengisi ngebhudango lakho.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                      (2)

          1.2.8        Ukubotjhwa kwakaMahlangu ngebanga lokungakaphathi umazisi
                       kusitjela bona indaba yenovela le yenzeka esikhathini
                       sakade/sebandlululo la bekusatlhogeka khona bona umuntu
                       onzima athi nakakhambako atholakale anomazisi khulukhulu
                       emadorobheni.                                                          (2)

          1.2.9        Amagama      la  ahlathulula   bona    umntwana       lo   ugula
                       khulu/angahlongakala nanyana kunini.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                      (1)

          1.2.10       -  Umtloli uphumelele ukusethulela uBonakele amlingisi oyikutani
                          ngombana sithulelwa yena esingenisweni nomraro aqalane
                          nawo okukutlhoriswa.
                       - UBonakele simthola ayemayema ekulingeni ukuthola
                          isisombululo somrarwakhe.
                       - UBonakele uvela kiyo yoke imileyo etholakala ngaphasi
                          kwesakhiwana senovela le.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                      (2)

          1.2.11       Lirarano langaphandle elihlangana nabalingisi esibathola
                       bangaboni ngelihlo linye begodu barhitjhana nangamagama.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                      (2)
                                                                                              18

                                                           IMITLOMELO YESIGABA A:             35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      5                   DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: UMDLALO

UMBUZO 2

UMNGANI – ST Nkambule

2.1       2.1.1        - Bebafunda ndawonye.                                               (1)
                       - Bebenza imisebenzi yesikolo ndawonye.
                       - Bebasonda ndawonye.
                       (Zimbili iimpendulo kezingehla)                                     (1)

          2.1.2        UMlakana akanamali yokuzitlolisa eyunivesithi ngombana
                       akanamuntu ongambhadelela kodwana u-Oscar unayo imali
                       yokuzitlolisa uyokubhadelelwa ngumalumakhe.                         (2)

          2.1.3        Unina lakaMlakana ufuna uMlakana ayokusebenza kunokuthi
                       aragele phambili nefundo kanti unina lakaBusi akamsekeli
                       nakancani bona ayokufunda ufuna ayokwenda.                          (2)

          2.1.4        UKhabo bekakatelela uMlakana bona alise ukufuna ukuyokufunda
                       eze azokusebenza naye erhwebeni lakhe.                              (1)

          2.1.5        Kufanele bayibethise isitembu semapholiseni incwadi ukuze
                       abantu ababawa kibo umnikelo babone bona isemthethweni.             (2)

          2.1.6        USello waveza umbono wokobana uMlakana azokusebenza naye
                       kuMbizo bathengise iindakamizwa.                                    (2)

          2.1.7        USello umngani ongumasizabulale ngombana wasiza uMlakana
                       ngokumnikela imali yokuzitlolisa eyunivesithi kanti uyithethe
                       kuMbizo owagcina amkatelele bona athengise iindakamizwa
                       nokwabulala ibhudango lakhe lokufunda.
                       (Umfundi angayibeka ngendlela yakhe ezwakalako.)                    (2)

          2.1.8        Umdlali oyikutani nguMlakana.                                       (1)

          2.1.9        Umdlalo lo unommoya ovangileko. Kunommoya wokuthaba
                       nommoya wokudana. Ekuthomeni komdlalo lo kuvezwe
                       abanganaba bathabile ngombana baphumelele kuhle khulu
                       eemfundweni zabo zebanga letjhumi. Kuvele nommoya wokudana
                       ngombana uMlakana akanamali yokuzitlolisa./UBusi wagcina
                       akatwa nguMlakana bewaba sidisi./UMlakana wagcina abotjhiwe.        (2)

          2.1.10       Umlayezo ngewokobana ungabathembi abangani ngombana
                       bangakufaka emrarweni benze bona ibhudango lakho
                       lingaphumeleli.
                       (Umfundi angayibeka ngendlela yakhe ezwakalako.)                    (1)
                                                                                           17

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      6                        DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

2.2       2.2.1        Ngu-Oscar.                                                               (1)

          2.2.2        USello ulethele uMlakana iindakamizwa ebazithengisako.                   (1)

          2.2.3        USello akafuni bona u-Oscar adunyuzwe ngombana asaba bona
                       isigidi sizokubanga itjhada besenze bona abantu abanengi bezwe
                       okwenzekako.                                                             (2)

          2.2.4        Isizathu kukobana u-Oscar      uthandana     noBusi    obekafunwa
                       nguMlakana nabasesikolweni.                                              (1)

          2.2.5        - UMlakana usiza uBusi ngemisebenzi yesikolo embhalelako.                (1)
                       - UMlakana upha UBusi imali.                                             (1)

          2.2.6        UMlakana no-Oscar ngaphambilini bebabangani kodwana muva
                       nje sebazizitha.                                                         (2)

          2.2.7        Isisusa serarano emdlalweni lo kutlhoga imali yokuzitlolisa
                       eyunivesithi kukaMlakana.                                                (2)

          2.2.8        Isenzwesi simveza amumuntu omarhamaru nothanda imali/
                       simveza amumuntu ongenza nanyana yini ukuthola imali.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                        (2)

          2.2.9        A/isizinda sesikhathi.                                                   (1)

          2.2.10       Emdlalweni lo ngifunde bona ungamthembi umuntu ngombana
                       utjhuguluka njengobujamo bezulu.
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                        (2)

          2.2.11       Umtloli uphumelele ngombana usivezele isehlakalo esisitlhori
                       lapho kubanjwa khona uMlakana noKhabo ngebanga lokuthengisa
                       iindakamizwa kanti uMlakana wabotjhelwa ukulinga ukubulala u-
                       Oscar.                                                                   (2)
                       (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)
                                                                                                18

                                                           IMITLOMELO YESIGABA B:               35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      7                   DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

UMBUZO 3

PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

'KANTI KUNJE' JN- Thamana

3.1       UNgombi bekangumarhistrada wekhotho yangeKutupu.                                  (2)

3.2       UNgombi wahlongakalelwa mkakhe.                                                   (1)
          UNgombi azange abe nabentwana emtjhadwenakhe.                                     (1)

3.3       Bekumakhaza kwenza abantu bahlale ngendlini bothe imililo.                        (1)

3.4       - Endlini kaNgombi uzibona phasi.
          - UNgombi uyaphekelwa bekabekelwe nokudla.
          - UNgombi ubekelwa kuhle imitjhoga ekufanele ayisele.
          - UNgombi uhlala ahlanzekile.                                                     (1)
          (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                                  (1)

3.5       Isenzwesi simveza angumma onethando ebantwaneni bakhe nongafuniko
          bona balimale imikhumbulo ngokubona izinto ezingakafaneli.                        (1)

3.6       Sikhathi sanje ngombana:
          - UmkaMlonyana uthengisa emrholweni.
          - UMlonyana usebenza esitolo esibaza ifenitjhara.
          - Iingebengu zisahlela abantu emini ilanga libalele.
          - UNgombi unomaliledinini owabika ukukhutjhwa kwemali.
          - UNgombi bekangumarhistrada ekhotho.
          (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                                  (2)
3.7       Umtloli bekahlose bona isigebengu sikwazi ukungena besenze umsebenzaso
          singabonwa babantu ngonobangela wokuhlala ngekhaya ngombana
          kumakhaza khona indaba izakwazi ukutjharagana iye phambili beyifike
          esitlhorini.                                                                      (2)

3.8       D/Kuthatha umhlalaphasi kwakaNgombi.                                              (2)

3.9       Umtloli uphumelele ngombana esingenisweni sivezelwe indawo lapho indaba
          yenzeka khona eSibetha, umlingisi oyikutani uNgombi nomraro aqalene nawo
          wokuthatha umhlalaphasi.                                                          (2)

3.10      Isehlakalo esakhe isitlhori kulokha isigebengu nasibulala uNgombi simbathisa
          ingubo simhlalisa nesofeni.                                                       (1)
                                                                                            17

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      8                   DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

UMBUZO 4

PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

'BENGENZANI'– NJ Msiza

4.1       NgewakwaGodongwana.                                                                   (1)

4.2       Izibulo lakaThubana nguBadanile.                                                      (1)

4.3       Unobangela owenza bona uThubana athabe kangaka kukobana uyathoma
          ukuba nomntwana womsana ngoSiphesihle njengombana ngakwakhe
          unabentazana abasithandathu./Uzibona athole indlalifa yakhe.                          (1)

4.4       Sisehlakalo sokubotjhwa mapholisa ngemva kokobana bebele umphakathi
          ama-TV wama-flat screen nabofunjathwako bama-Black Berry.                             (2)

4.5       UThubana ulunge khulu ebantwaneni akakhalimi kodwana uNaMdlharhari
          ubukhali ebentwaneni begodu ubetha msinya nangabe abakhalimeki.                       (2)

4.6       Ngicabanga bona ukufika kwakaSiphesihle kwaThubana ngikho okube sisusa
          serarano ngombana ngaphambi kokobana afike umndeni wakwaThubana
          bekumndeni ohlala kamnandi ngokuzwana.                                                (1)

4.7       Umntazana wakwaGogodwana bekazokuthandana noThubana nanyana
          anganaso isibayibayi sekoloyi akhamba ngaso ngombana bakhona
          abentazana abazithandela abobaba abakhulu kunabo.

          Umntazana wakwaGogodwana bekangeze athandana noThubana nanyana
          anaso isibayibayi sekoloyi akhamba ngaso ngombana bakhona abentazana
          abaqala izinto umuntu anazo qangi.                                                    (2)

4.8       Akusilo iqiniso ngombana ama flat screens tv nabofunjathwako be-Black
          Berry akusibo bakade ngebesikhathini esiphila kiso namhlanje. Nanje imizi
          pheze yoke ekhona isebenzisa ama flat screens tv nabofunjathwako.                     (2)

4.9       Umlingisi oyikutani nguThubana ngombana nguye onomraro wokufuna bona
          umntwanakhe womsana azokuhlala naye kwakhe.                                           (2)

4.10      Iyakholweka ngombana ngeenkolweni sinabo abentwaba ababhema
          iindakamizwa babancani begodu kuba lula bonyana bazithengise nangabe
          bayazibhema.                                                                          (2)

4.11      Umtloli uphumele kuhle khulu ukunikela indatjana le isihloko esiyifaneleko
          ngombana ubaba uThubana ubonakala azisola ngesenzo asenzako
          sokukatelela bona umntwanakhe azokuhlala kwakhe kwabe akazi bona
          ulelesa kangangani.
          (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako.)                                     (2)
                                                                                                18

                                                           IMITLOMELO YESIGABA C:               35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      9                   DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA D: IINKONDLO

UMBUZO 5

‘NGIYATHOKOZA' – JM Mthimunye

5.1       Indl’ ekulu ngayiqala kabili kathathu:
          Ngakhumbul’ okwadlulako nokusezako,
          Ngajama thwi! Etatawin’ elitalala!                                               (1)
          (Nikela umtlomelo munye wokuthalela.)
           Ivumelwano phakathi.                                                            (1)
           Ivumelwano thoma.                                                               (1)

5.2       - Isithiyeleli./Isezura                                                          (1)
          - Isijameleli.                                                                   (1)

5.3       Imbongi nayisuka endaweni ekiyo le iya ekhakwayo kunosokanakhe
          owayipha isokana eyende kilo.                                                    (2)

5.4       5.4.1    Umqondophikisana.                                                       (1)
          5.4.2    Isenzasamuntu.                                                          (1)

5.5       Imbongi yaritjhw’ emin’ ethe saka okuhlathulula bona imbongi yaphiwa izipho
          nokudla phambi kwabantu.                                                         (2)

5.6       AKUSILO IQINISO ngombana kuthiwa lapha:

             - Imbongi lapho beyijame khona bekuhlaza talala.
             - Imbongi yaphenya imikhwami yesiphila.                                       (2)

5.7       Imbongi ihlose ukugandelela bona ilayelisele futhi angeze isabuya endaweni
          le.                                                                              (1)

5.8       Ekondlweni engehla le kuvele ummoya ovangileko. Kunommoya wokudana
          lapha imbongi ikhumbule lapha yenda khona begodu kuvele ummoya
          wokuthaba ngombana ukuthokoza kwayo kuyaphelela nayikhumbula bona
          yaritjhwa emini ethe saka.                                                       (2)

5.9       AYIKHAMBELANI ngombana abomakoti banamhlanje abasakufuni ukuya
          emakhakwabo./Abomakoti abanengi ababakhumbuli abonosokana babo,
          bayabanina.                                                                      (1)
                                                                                           17

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2     10                   DBE/Novemba 2022
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

UMBUZO 6

'ERHOLWENI LAKONOMTJHERHELO' – MS Ntuli

6.1       - Ivumelwanothoma.                                                               (1)
          - Ivumelwanophetha.                                                              (1)

6.2       MaNzunza.                                                                        (1)

6.3       Sifaniso/isimanyaniso.                                                           (1)

6.4       Sisenzamuntu.                                                                    (1)
          Isithiyeleli/isezura.                                                            (1)

6.5       Ingwe yapha uNdala ukudla.                                                       (1)

6.6       Umuda lo uhlathulula bona abantu ebahlongakalela endaweni le azange
          babulungwa ngefanelo ngebanga lokubhubhela epini. Kungebangelo
          amaNdebele asaya ukuyokuphahla eRholweni lakoNomtjherhela qobe
          mnyaka.                                                                          (2)

6.7       Ikondlo le ikhuluma ngepi eyabakhona phakathi kwamaNdebele namaBhuru
          erholweni lakoNomtjherhelo neyagcina ibulele abantu abanengi khulu.
          Ukuphelelwa kukudla kwamaNdebele ngikho okwabangela bona amakhuwa
          awathole lapho ebekazifihle khona ngemva kobana uNdala awahlebele bona
          azifihle kuphi.                                                                  (2)

6.8       Umuda lo uhlathulula bona amabhuru besele abalekile epini le ngebanga
          lokuhlulwa maNdebele.                                                            (2)

6.9       Imbongi ihlathulula bona amaBhuru bekangakatjheji bona amaNdebele azabe
          asabakhona ngemva kwepi yerholweni njengombana siwabona sele
          adzimelele kwaMhlanga namhlanjesi.                                               (1)

6.10      Ikondlo le imumethe ummoya wokudana ngombana imbongi idaniswa
          kuhlongakala kwabantu ngobunengi lokha nakunepi erholweni
          lakoNomtjherhela.                                                                (2)

6.11      Imbongi ayikasebenzisi itshwayo emudeni lo ngombana umuda lo okutjhoko
          kuphelela emudeni olandelako.                                                    (2)
                                                                                           18

                                                           IMITLOMELO YESIGABA D:          35
                                                                       INANI LOKE:         70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2022-mg/d9a4f78c-1a98-4453-bb8a-dc613e8d5615) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2022-mg/3d6dab2c-2cf5-4fca-8897-3ee93181a4f7) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2023-mg/d30717fb-dd40-4d32-91b5-9f195f2da741) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2019-memo/286e24fa-c70d-4f49-a453-98ae10733d97) — isiNdebele FAL · Memo · 2019 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2018-final-memo/273de550-c23b-4197-80db-02dfa70e57ba) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2017-memo/55b9d4f0-6276-44de-8064-f9e5134c8f31) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
