# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2017 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2017, 21 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-feb-march-2017-memo/0bdcae8e-3b58-4cb0-b1f9-58418470d1bd
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-feb-march-2017-memo/0bdcae8e-3b58-4cb0-b1f9-58418470d1bd)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2017 · isindebele. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P3 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-feb-march-2017/e6545642-4932-4ddb-a27f-87c3c58a0570) — QP · 2017 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          NATIONAL
                                     SENIOR CERTIFICATE

                                        IGREYIDI 12

             ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                    FEBHERBARI/MATJHI 2017

                                       IMEMORANDAMU

IMITLOMELO: 100

                             Imemorandamu le inamakhasi ama-21.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                 Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3       2           DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)

UMBUZO 1

1.1       I-eseyi Ecocako ('Narrative')

          'Azange ngikholwe amehlwami bona ngimi lo owehlelwe litjhudu
          elingaka'.

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
          nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
          Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

               Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
               I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
               I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
               Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
                bekube sekugcineni.
               Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
                neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
               I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
                esisepepeneneni begodu esilindelekileko.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Hlathulula itjhudu elikwehleleko.
           -   Itjhuguluko elibe khona epilwenami.
           -   Isizo elilethwe litjhudu elikwehleleko.
           -   Ukusiza nabanye abaseqadi kwami.

          Tjheja: I-eseyi le ingaba ngehlathululako godu.                                      [50]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3       3           DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

1.2       I-eseyi Ecocako ('Narrative')

          'Angekhe ngisabuyelela ngiyenze into efana naleya'.

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
          nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
          Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

               Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
               I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
               I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
               Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
                bekube sekugcineni.
               Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
                neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
               I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
                esisepepeneneni begodu esilindelekileko.
          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Hlathulula bona kwenzakalani.
           -   Unobangela walokho okwenzakalako.
           -   Umphumela walokho okwenzakalako.
           -   Isifundo ngalokho okwenzakalako.
          Tjheja: I-eseyi le ingaba ngehlathululako godu.                                      [50]

1.3       I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye ('Argumentative')
          Ngendlela ubujamo bezinto bungakhona eSewula Afrika kubonakala
          kuqakathekile bona abantu bavowude ngesikhathi samakhetho.

          I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni
          atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane
          naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube
          sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni
          yomtloli.
          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          - Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.
          - Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela
            imibonwakhe.
          - Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.
          - Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele
            uphakamise imibono eqinileko.
          - Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
            nehlonipho.
          - Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako
            nesanelisako.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3       4             DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:
          Abavumelana nesihloko.

          -    Kulilungelo lakho ukuvowuda.
          -    Kuqakathekile ukuvowuda ukuzwakalisa iphimbo lakho.
          -    Ukuletha itjhuguluko enarheni yekhethu.
          -    Ukukhetha ihlangano ebusako.
          -    Ukuba nesandla ekuthuthukiseni inarha yekhethu.
          -    Ukwakha ikusasa elikhanyako.
          Abaphikisana nesihloko.

           -   Akunamehluko obakhona emphakathini.
           -   Iimfuneko zabantu azibonelelwa.
           -   Imali yombuso ayisetjenziswa ngefanelo.
           -   Iinsebenzi zikhwabanisa imali.
           -   Abantu bangakatjhagali abatjhejwa.                                                [50]

1.4       I-eseyi Ehlathululako ('Descriptive')

          Ubuhle nobumbi bokufunda ngeenqhema nanilungiselela iinhlahlubo.

          Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
          othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
          umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
          kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

               Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
                kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
               Otlolako    kufanele   akhethe    ngokuyelela     amagama      nobujamo
                bokukhuluma.
               Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
                bha.
               Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
                zokuzwa,     zobumnandi     nezokuthinta   ukuze     zimsize    ukwenza
                akuhlathululako kukhanye bha.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          Ubuhle

           -   Ukusizana lapho ungakazwisisi khona ngetlasini.
           -   Ukukhuthazana ngokufunda ngokuzimisela.
           -   Ukuhlathululela abanye lokho okuzwisisa khulu.
           -   Ukuhlela isikhathi sokufunda.
           -   Ukuhlala uzilungiselela ukufunda ngaso soke isikhathi.
           -   Ukufunda ukusebenzisana nabanye abentwana.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3       5           DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

          Ubumbi

           -   Ukudlala ngesikhathi sokufunda.
           -   Ukuphelelana ihliziyo.
           -   Ukunganikelani amathuba alingeneko wokwenza umsebenzi.
           -   Ukusaba ukuveza amazizwakho.
           -   Ukungasebenzisi isikhathi ngendlela efaneleko.                                  [50]

1.5       I-eseyi Ecocako ('Narrative')
          Kubonakala sele kunokungabekezelelani phakathi kweenhlangano
          zezepolotiki enarheni yeSewula Afrika.
          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
          nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
          Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.
          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:
               Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
               I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
               I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
               Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
                bekube sekugcineni.
               Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
                neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
               I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
                esisepepeneneni begodu esilindelekileko.
          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:
           -   Ukufuna ukuba yihlangano engcono kunenye.
           -   Ukuthembisa abantu izinto enye ihlangano engakghoni ukubanikela zona.
           -   Ukulwela ukuba yihlangano ebusako.
           -   Ukusebenzisa umphakathi ukulwa izipi zabo.                                      [50]

1.6       Indaba Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli ('Reflective')
          Izinto engingazilungisa epilwenami nange nginganikelwa ithuba lesibili.

          Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
          itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
          abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
          neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni
          ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.

          Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako
          abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko
          kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana
          ngepilo nje.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3       6                DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

          Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo
          ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo
          otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala.
          Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa le-eseyi:
          -     I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.
          -     Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu eseyini
                le.
          -     Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu
          -     kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni
                yaloyo otlolako.
          -     Imibono/Imicabango/Imizwa        eveziweko     kufanele   yembule     iqiniso
                nendima ethathwa ngotlolako.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -     Ukubawa ukulitjalelwa kibo boke engabonako.
          -     Ukuthoma ukulungisa ifundwami.
          -     Ukusebenzisa loke ithuba enginikelwe lona ngokuzimisela.
          -     Ukulisa ukuqalela abantu phasi.
          -     Ukuhlonipha woke umuntu engiphilisana naye.
          -     Ukunikela isizo kilabo engingakghona ukubasiza.
          -     Ukusebenza ngokuzimisela lokha nanginikelwe umsebenzi.
          -     Ukukhetha umsebenzi enginekghono lawo.                                              [50]

1.7       1.7.1        Kilesisithombe umfundi angatlola i-eseyi ecocako nanyana
                       ehlathululako. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-
                       eseyi evezwa ngotlolako. Utshwaya ngokulandela amaphuzu
                       alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo
                       mhlahlandlela.

                       Kilesisithombe   kubonakala          kuneencwadi        ezipakweko
                       neensetjenziswa zokutlola.

                       Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

                       - Ukuqakatheka kokufunda.
                       - Ukufunda ukuhlela isikhathi sokufunda.
                       - Ukuba nazo zoke iinsetjenziswa ezitlhogekako nawufundako.
                       - Ukufunda ukuze ubuthelele loke ilwazi olitlhogako.
                       - Ukuzilungiselela iinhlahlubo zakho ngokwaneleko.                           [50]

          1.7.2        Kilesisithombe umfundi angatlola i-eseyi ecocako nanyana
                       ehlathululako. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-
                       eseyi evezwa ngotlolako. Utshwaya ngokulandela amaphuzu
                       alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo
                       mhlahlandlela.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                        Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3       7             DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

                       Kilesisithombe   kubonakala        kusendaweni       yokukhwela
                       amateksi, kunabantu abanengi.

                       Umfundi angaveza okulandelako:

                       - Indawo yesikomplasi eneenkhwelo ezinengi.
                       - Abantu bakhamba ngeenthuthi zomphakathi.
                       - Ukuqakatheka kweenkhwelo ezivezwe esithombeni.
                       - Indlela abatjhayeli bamateksi baphatha ngayo abakhweli.
                       - Indima edlalwa libubulo lamateksi kezomnotho.                           [50]
                                                            IMITLOMELO YESIGABA A:               50

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3       8              DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA

UMBUZO 2

2.1       INCWADI YOBUNGANI
          Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa incwadi yobungani:

                Kufanele ibe nesiphande sinye, sitlolwe ngokujayelekileko esandleni
                 sokudla. Isiphande sotlolako asibe nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib:
                 Janabari/Tjhirhweni ingasi ngesiNgisi.
                Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu,
                 umzawakho, njll.
                Kunesilotjhiso esiphakamisa ibizo lomuntu omtlolelako. Isib. Jabulile,
                 Mma, Baba, njll.
                Kufuneka esingenisweni aveze umnqopho wokutlola incwadi leyo
                 ngobufitjhani. Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu
                 ubunengi. Akucocwa iindaba ezinengi lapha.
                Kufuneka bona otlolako ahlathulule ngokuzeleko emzimbeni ihloso
                 yokutlola kwakhe incwadi ngamaphuzu azwakalako nakhambisana
                 nesihloko anikelwe sona.
                Kumele ibe nesilayeliso; isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo
                 boke abangaziko ngapho; njll. Ekugcineni kumele utlole isiphetho, isib.
                Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi umzawakho/Ngimi, bese
                 kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho. Lokhu kwenzelwa
                 ukobana loyo otlolelweko azi kuhle ukuthi utlolelwe ngubani. Isibongo
                 akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana nabantu obatloleleko.               [30]

2.2       I-AJENDA NAMAMINITHI WOMHLANGANO

          Amaminithi womhlangano asirhunyezo salokho okwakukhulunywa ngakho
          ngomlomo emihlanganweni. Atlolwa abekwe ngehloso yokubulunga
          okwakhulunywako      kwavumelanwa      ngakho      ekutheni    kungalibaleki,
          kungalahleki, neenqunto zibulungeke. Loyo otlola amaminithi kufuze
          atjhejisise ukuthi akatloli koke okukhulunywa emihlanganweni, kodwana
          kutlolwa iimphakamiso neenqunto. Amagama walabo abathule iimphakamiso
          nalabo abasekelileko kuyenzeka atlolwe. Akukafaneli loyo otlola amaminithi
          atlole ukuphaphalaza, ukuphikisana, ukudelela nofana ukurarana.
          Umuntu nakakhuluma nge-ajenda akwenzeki angakhulumi ngamaminithi
          womhlangano ngokunjalo nalokha akhuluma ngamaminithi kuthinteka ne-
          ajenda yomhlangano. Ngakho-ke kuqakathekile ukobana umfundisi afundise
          abafundi i-ajenda yomhlangano namaminithi womhlangano kanyekanye.
          Kufanele kwenzeke okufanako nalokha abafundi sebahlolwa babuzwe nge-
          ajenda kanyekanye namaminithi womhlangano.                                              [30]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3       9            DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

2.3       I-INTHAVYU
          Le yikulumo eba hlangana nabantu ababili abakhuluma ngento ethileko.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaya i-inthavyu.
           - Akutlolwe amagama wesikhulumi ngasinye.
           - Akutlolwe ikholoni ngemva kwamagama wabantu abakhulumako.
           - Amagama walabo abakhulumako akatlolwe ngesandleni sesincele, abe
             mafitjhani nesibongo singasetjenziswa.
           - Akutlolwa litho ngaphasi kwamagama walabo abakhulumako.
           - Kumele kube nesingeniso. (Akulotjhisanwa, esingenisweni kulapho
             kwethulwa khona indaba ekuzokukhulunywa ngayo nokobana kuzabe
             kukhuluma abobani).
           - Kumele kube nomzimba, nesiphetho.                                                  [30]

2.4       I-ATHIKILI KAMAGAZINI

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutlolwa i-athikili kamagazini:

                Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze.
                I-athikili kufuze itjengiswe kuhle begodu nemiqaliswayo/iinthombe zibe
                 zihle ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo.
                Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako.
                Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombe-ngqondo, sihlathulule
                 nanyana sibe nezwelo.
                Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa
                 ku-athikili.
                I-athikili    kufuze    ivuse  ilulubezo  njengomkhangiso     ikhuthaze
                 abayifundako bona bayifunde.
                Iindima akukafuzi bona zibe zide.
                Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilayo azakwamukeleka.                   [30]

                                                            IMITLOMELO YESIGABA B:              30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3      10            DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA
UMBUZO 3
3.1       IFLAYA

          Amaflaya       maphetjhana     aba      nemininingwana ethileko. Mancani
          nakamadaniswa        namabhrotjha.      Ngokuvamileko  atlolelwa ubujamo
          neminqopho ehlukahlukeneko. Kungatlolwa iflaya ngomnqopho wokuyelelisa
          abantu ngezinto ezithileko, njengotjwala, ukuya emsemeni ungakavikeleki,
          isifo esihlasele endaweni ethileko, njalonjalo.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Imihlobo yemikhiqizo esetjenziswako.
          -    Imihlobo yesikhumba esizwa mikhiqizo leyo.
          -    Izinto ezenziwa mikhiqizo leyo esikhunjeni.
          -    Amalanga neenkhathi zokuvula nokuvala.
          -    Indawo lapha udorhodera ayokusebenzela khona.                                    [20]

3.2       IPOSKARADA

          Le ngenye indlela yokuthintana ngokutlola phasi ikulumo efitjhani.
          Ngokuvamileko iposikarada ithunyelwa mumuntu ayithumela emuntwini
          amaziko.     Iba    nesiphande  sinye  saloyo  othunyelwako,      esitlolwa
          ngakwesokudla phezulu la kutlolwa khona isiphande sotlola incwadi
          yobungani. Ngemva kwesiphande, ngenzasana kutlolwa isilotjhiso esingaba
          libizo laloyo otlolelwako bese kuthoma indaba efitjhani edluliselwa kiloyo
          ethunyelwa kuye. Othumela iposkarada ulayelisa ngebizo lakhe elaziwako
          ngaphandle kwesibongo.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Ukungavezi umhlobo wesipho enisenzileko.
           -   Ukumvezela bona nimeme abobani.
           -   Umnqopho wokubanikela isipho leso.                                               [20]
3.3       IMILAYELO

          Imilayelo yikulumo etjela umuntu bonyana akenzeni, kuphi, nini, njani
          njalonjalo. Lekulumo itlolwa phasi.         Ukuze ifeze umnqopho kufanele
          izwisiseke, ingarari, isebenzise ilimi elizwakalako begodu ingabi mide khulu
          ukuze loyo olayelwako azokwazi ukuyilandela.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Khupha imimada uyihlanze bewuyineke.
          -    Thoma ngaphakathi uyithanyele uwole neenzibi ezivelileko.
          -    Vala iminyango uqinisekise bona amafesidiri avaliwe.
          -    Ithele ngamanzi anganasibha ukuze isuke idaka nethuli.
          -    Ihlanze ngamanzi anesibha seenkoloyi.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3      11           DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                             NSC – Imemorandamu

          -   Ipule ngamanzi aphuma ephayiphini ukuze ihlwengeke kuhle.
          -   Isule ngetjhila leenkoloyi.
          -   Amafesidiri asule ngetjhila lawo elomileko.
          -   Ifake iphoritjhi yekoloyi uyilise imizuzu elitjhumi.
          -   Tjhatjha amatayere ngephoritjhi enzima.
          -   Ikhuphe iphoritjhi uzoyibona izokutsegema.                                       [20]

                                                             IMITLOMELO YESIGAB C:             20
                                                                       INANI LOKE:             100

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 12

IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com             12                                                 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                                                 NSC – Imemorandamu

ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA
   Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya isigabesi.
   Amamaksi kusukela e-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ama-5.
   Okumunyethweko, iqhinga leIimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.
   Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI]
       Iqhinga                                       Ngokudluleleko            Ngokwekghono            Ngokulingeneko          Ngokusisekelo         Ngokungakalingani
 OKUMUNYETHWEKO                                            27–30                    22–23                   15–17                   9–11                     3–5
 NOKUHLELA                                       -Ukuphendula             -Iimpendulo ezihleleke   -Ukuphendula           -Ukuphendula             -Ukuphendula
                                                  okudluleleko.            kuhle;                   okwanelisako.          okungakajami            okuphume endleleni
 (Ukuphendula)                                   -Imiqondo                 ezikhambelana           -Imiqondo               ndawonye.               khulu.

                             Izinga eliphezulu
 Ukuhleleka kwemiqondo                            ehlakaniphileko,         khulu begodu             ekhambelanako         -Imiqondo engakacaci.    -Imiqondo erarako
 yokuhlela                                        evusa imiqondo           ezimnandi,               nekholisako.          -Ubufakazi obuncani       nengakanqophi.
 Ukulemuka umnqopho,                              netjengisa ukukhula.     kunobufakazi            -Kunokuhleleka          bokuhleleka             -Imiqondo
 abamukelilwazi                                  -Ukuhleleka               nokukhula                okulingeneko           nokukhambelana.          engakahleleki
 nobujamo.                                        okudluleleko             okubonakalako.           nokukhambelana                                  nengakhambelaniko.
                                                  nokukhambelana          -Isingeniso, umzimba      nesihloko, umzimba
 30 AMAMAKSI                                      nesingeniso,              nesiphetho              nesiphetho
                                                  umzimba nesiphetho.       okuhleleke kuhle
                                                                            begodu
                                                                            okukhambelanako.
                                                           24–26                    18–21                   12–14                    6–8                     0–2
                                                 -Ukuphendula             -Ukuphendula             -Ukuphendula           -Ukuphendula             -Ukuphendula isihloko
                                                  okudluleleko kodwana     okuhlelwe kuhle.         okwanelisako           okungakhambelaniko       akukalingwa
                                                  kutlhayela              -Imiqondo ekarisako       kodwana                okukhulu.                nokulingwa.

                             Izinga eliphasi
                                                  amatshwayo wendaba        nekhambelanako.         kunokungacaci.        -Imiqondo                -Imiqondo
                                                  ehle ngokudluleleko.    -Isingeniso, umzimba     -Iimiqondo              ayikahlangani begodu     engakhambelaniko
                                                 -Imiqondo ekhulileko      nesiphetho ezihleleke    iyakhambelana          ihlangahlangene.         nengakafaneli.
                                                  nenokuhlakanipha.        kuhle                    ngokulingeneko.       -Abukho ubufakazi        -Imiqondo
                                                 -Isingeniso, umzimba      nezikhambelanako.       -Kunokuhleleka          bokuhlela.               engakanqophi.
                                                  nesiphetho ezihlelwe                              nokukhambelana
                                                  ngendlela edluleleko.                            okulingeneko
                                                                                                    kwesingeniso,
                                                                                                    umzimba nesiphetho.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                              Phendla

### Page 13

IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                13                                                 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                                                   NSC – Imemorandamu

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] (IRAGELA PHAMBILI)
               Iqhinga                          Ngokudluleleko              Ngokwekghono             Ngokulingeneko          Ngokusisekelo           Ngokungakalingani
 ILIMI, ISITAYELA                                                14–15                      10–11                     6–7                     2–3                      0
 NOKU-EDITHA                                    -Iphimbo, irejista,         -Iphimbo, irejista,      -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,     -Ilimi elingazwakaliko.
 Iphimbo, irejista,                              isitayela kanye             isitayela kanye          isitayela kanye         isitayela kanye        -Iphimbo, irejista,
 isitayela,                                      nelwazimagama               nelwazimagama            nelwazimagama           nelwazimagama           isitayela kanye
 ilwazimagama

                            Izinga eliphezulu
                                                 elifanele                   elifanele khulu          elifanele umnqopho,     elingakafaneli          nelwazimagama
 okufanele umnqopho,                             ngokudluleleko              umnqopho,                abamukelilwazi          umnqopho,               elingakafaneli khulu
 nobujamo.                                       umnqopho,                   abamukelilwazi           nobujamo.               abamukelilwazi          umnqopho,
 Ukukhethwa                                      abamukelilwazi              nobujamo.               -Ukusetjenziswa          nobujamo.               abamukelilwazi
 kwamagama.                                      nobujamo.                  -Ilimi liyanemba          kwelimi okwethula      -Ukusetjenziswa          nobujamo.
 Ukusetjenziswa                                 -Ilimi lithokozisa khulu.    begodu lisetjenziswe     ihlathululo.            kwelimi okusisekelo.   -Ilwazimagama
 kwelimi, imithetjhwana,                        -Ihlelo nesipelinghi         ngokufaneleko.          -Iphimbo elifaneleko.   -Iphimbo elifaneleko.    elitlhayela khulu lenza
 iimphumuzi, ihlelo,                             esinganamphoso             -Ihlelo nesipelinghi     -Amaqhinga              -Ilwazimagama            kube budisi
 nesipelinghi.                                   ezibonakalako.              asinamphoso khulu.       wokubuza enzelwe        elitlhayela khulu.      ukuzwisisa
                                                -Itlanywe kuhle khulu.      -Itlanywe kuhle.          ukugqamisa                                      itheksthi.
                                                                                                      okumunyethweko.
 15 AMAMAKSI

                                                               12–13                        8–9                      4–5                    0–1
                                                -Ilimi elihle               -Ilimi lihle.            -Ukusetjenziswa         -Ukusetjenziswa

                            Izinga eliphasi
                                                 ngokudluleleko             -Iphimbo elifaneleko.     kwelimi okulingeneko    okungakafaneli
                                                 begodu linethonya.         -Kuneemphoso              okunokuhluka.           kwelimi.
                                                -Akunamphoso zehlelo        ezimbalwa                -Iphimbo elifaneleko    -Ukungabi nomahluko
                                                 nesipelinghi                zehlelo nesipelinghi.    ngokulinganako         emitjhweni.
                                                 ezibonakalako.             -Ibunjwe kuhle.           nokusetjenziswa        -Ilwazimagama
                                                -Yakhiwe ngekghono                                    okutlhayelako           elincani
                                                 elikhulu.                                            kwamaqhinga             ngokusisekelo.
                                                                                                      wokubuza.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                 Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3                           14                                                DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                                  NSC – Imemorandamu

 ISAKHIWO                                           5                     4                        3                    2                        0–1

 Amatshwayo                         -Ukusungulwa             -Imininingwana        -Imininingwana        -Amaphuzu amanye          -Amaphuzu
 wetheksthi                          okuqakathekileko         isungulwe             ekhambelanako         anembako akhona.          afunekako
 Ukwakhiwa kwesigaba                 kwendaba.                ngokukhambelanako.    iveziwe.             -Imitjho neengaba          ayatlhayela.
 nokwakhiwa komutjho                -Imininingwana           -Imitjho, iingaba     -Imitjho, iingaba      kuneemphoso.             -Imitjho neengaba
                                     edluleleko.              kunikela umqondo.     kwakhiwe kuhle.       Indaba isazwakala.        kuneemphoso
                                    -Imitjho kanye                                 -Indaba isanikela                               -Indaba ayinamqondo.
           5                         neengaba kwakheke                              umqondo
         AMAMAKSI                    ngendlela edluleleko.
           IRENJI
         YAMAMAKSI                                40–50                 30–39                    20–29                10–19                      0–9

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                              Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3                              15                                                    DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                                     NSC – Imemorandamu

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA
SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 AMAMAKSI]
        Iqhinga                          Ngokudluleleko            Ngokwekghono            Ngokulingeneko             Ngokusisekelo            Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                               16–18                     13–15                    9–12                       6–8                       0–5
 UKUHLELA NESAKHIWO                 -Ukuphendula               -Ukuphendula okuhle     -Ukuphendula                -Ukuphendula             -Ukuphendula
                                     okudluleleko,              khulu okutjengisa       okulingeneko                ngokusisekelo            kutjengisa
 Ukuphendula nemibono:               okungaphezu kwalokho       ilwazi elihle           okutjengisa ilwazi          begodu kutjengisa        ukungabikhona
 Ukubuthelelwa kwemibono             okulindelweko.             lamatshwayo             lamatshwayo                 ilwazi lamatshwayo      kwelwazi
 ukuze kuhlelwe.                    -Imiqondo                   wetheksthi.             wetheksthi.                 wetheksthi.              lamatshwayo
 Umnqopho,                           ehlakaniphileko           -Inqophile,             -Akunakudzimelela           -Kunokunqopha             wetheksthi.
 abamukelilwazi,                     nekhulileko.              ayikaphumi               nokukhambelana              okukhona kodwana        -Akunakukhambelana
 amatshwayo/                        -Ilwazi elingeneleleko      esihlokweni isekelwe    okulingeneko                okunengi                 kwemiqondo.
 imithetjhwana kanye                 lamatshwayo                kuhle ngendlela         kokumunyethweko             kuphambene.             -Kunemininingwana
 nobujamo.                           wetheksthi.                enobukghoni begodu      nemiqondo.                 -Imininingwana            embalwa esekela
                                    -Umtlolo unqophile.         kunemininingwana       -Eminye imininingwana        embalwa esekela          isihloko.
 18 AMAMAKSI                        -Kunokukhambelana           esekela isihloko        esekela isihloko ikhona.    isihloko ikhona.        -Akakasebenzisi
                                     kokumunyethweko           -Isakhiwo esifaneleko   -Isakhiwo esifaneleko       -Usebenzise               imithetho efunekako
                                     nomqondo.                  esinokukhambelanako     ngokulingeneko,            imithetho                 namkha isakhiwo.
                                    -Kuhlathululwe kuhle        okuncazana.             kodwana                     eqakathekileko
                                     begodu yoke                                       kunokungakhambelaniko.       ngendlela embi.
                                     imininingwana isekela                                                         -Kunobutjhapha
                                     isihloko.                                                                      obubonakalako.
                                    -Isakhiwo esifaneleko
                                     nesinembako.
 ILIMI, ISITAYELA KANYE                        10–12                       8–9                     6–7                       4–5                        0–3
 NOKU-EDITHA                        -Iphimbo, irejista,        -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,         -Iphimbo, irejista,      -Iphimbo, irejista,
 Iphimbo, irejista, isitayela,       isitayela, ilwazimagama    isitayela,              isitayela,                  isitayela,               isitayela,
 kufanele                            elifanele umnqopho,        ilwazimagama            ilwazimagama kufanele       ilwazimagama             ilwazimagama
 umnqopho/umphumela/                 abamukelilwazi kanye       kufanele khulu          umnqopho,                   kufanele kancani         akukhambelani
 abamukelilwazi                      nobujamo.                  umnqopho,               abamukelilwazi kanye        umnqopho,                nomnqopho,
 kanye nobujamo.                    -Kuyanemba                  abamukelilwazi kanye    nobujamo.                   abamukelilwazi           abamukelilwazi kanye
 Ukusetjenziswa kwelimi              ngokwehlelo begodu         nobujamo.              -Zikhona iimphoso            kanye nobujamo.          nobujamo.
 kanye nemithetjhwana.               kwakhiwe kuhle.                                    Zehlelo.                   -Ihlelo elingakafaneli

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                       Phendla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3                     16                                             DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                            NSC – Imemorandamu

 Ukukhethwa kwamagama.              -Akunamphoso.   -Ihlelo linemba        -Ilwazimagama         elinemphoso                -Kuzele iimphoso
 Ukusetjenziswa                                      ngokwekghono           elifaneleko.          ezimbalwa.                 begodu
 kwamatshwayo kanye                                  elithileko begodu     -Iimphoso azilimazi   -Ilwazimagama              akuzwisisakali.
 nesipelinghi.                                       lakhiwe kuhle.         ihlathululo.          elitlhayelako.            -Ilwazimagama
                                                    -Ilwazimagama elihle                         -Ihlathululo ivimbekile.    alikawufaneli
                                                     khulu .                                                                 umnqopho.
 12 AMAMAKSI                                        -Akunamphoso.                                                           -Ihlathululo ayizwakali
                                                                                                                             kwamambala.
 IRENJI YAMAMAKSI                   24-30           18-23                  14-17                 6-13                       0-5

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                        Phendla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3                            17                                                 DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                                   NSC – Imemorandamu

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA

SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA
[20 AMAMAKSI]
        Iqhinga                        Ngokudluleleko          Ngokwekghono             Ngokulingeneko             Ngokusisekelo          Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                           9–12                     7–8                      5–6                          3–4                    0–2
 UKUHLELA NESAKHIWO                                                                                              -Ukuphendula         -Ukuphendula
                                    -Ukuphendula             -Ukuphendula okuhle     -Ukuphendula                 ngokusisekelo        kutjengisa
 Ukuphendula kanye                   okudluleleko,            khulu okutjengisa       okulingeneko                begodu kutjengisa    ukungabikhona
 nomqondo:                           okungaphezu kwalokho     ilwazi elihle           okutjengisa ilwazi          ilwazi              kwelwazi
 Ukuhlelwa kwemiqondo;               okulindelweko.           lamatshwayo             lamatshwayo                lamatshwayo           lamatshwayo
 amatshwayo/imithetjhwana           -Imiqondo                 wetheksthi.             wetheksthi.                 wetheksthi.          wetheksthi.
 kanye nobujamo.                     ehlakaniphileko         -Inqophile,             -Akunakudzimelela           -Kunokunqopha        -Akunakukhambelana
                                     nekhulileko.            ayikaphumi               nokukhambelana              okukhona             kwemiqondo.
 12 AMAMAKSI                        -Ilwazi elingeneleleko    esihlokweni isekelwe    okulingeneko               kodwana              -Kunemininingwana
                                     lamatshwayo              kuhle ngendlela         kokumunyethweko             okunengi             embalwa esekela
                                    wetheksthi.               enobukghoni begodu      nemiqondo.                  kuphambene.          isihloko.
                                    -Umtlolo unqophile.       kunemininingwana       -Eminye imininingwana       -Imininingwana       -Akakasebenzisi
                                    -Kunokukhambelana         esekela isihloko.       esekela isihloko ikhona.    embalwa esekela      imithetho efunekako
                                     kokumunyethweko         -Isakhiwo esifaneleko   -Isakhiwo esifanele          isihloko ikhona.     namkha isakhiwo.
                                     nomqondo.                esinokukhambelana       ngokulingeneko,            -Usebenzise
                                    -Kuhlathululwe kuhle      okuncazana.             kodwana                     imithetho
                                     begodu yoke                                     kunokungakhambelaniko.       eqakathekileko
                                     imininingwana isekela                                                        ngendlela embi.
                                     isihloko.                                                                   -Kunobutjhapha
                                    -Isakhiwo esifaneleko                                                         obubonakalako.
                                     nesinembako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                 Phendla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3                              18                                               DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                                     NSC – Imemorandamu

 ILIMI, ISITAYELA NOKU-                          7–8                       5–6                       4                   3                       0–2
 EDITHA                             -Iphimbo, irejista,        -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,   -Iphimbo, irejista,
                                     isitayela, ilwazimagama    isitayela,              isitayela,              isitayela,            isitayela,
 Iphimbo, irejista, isitayela,       elifanele umnqopho,        ilwazimagama            ilwazimagama            ilwazimagama          ilwazimagama
 ilwazimagama elifanele              abamukelilwazi kanye       kufanele khulu          kufanele umnqopho,      kufanele kancani      akukhambelani
 umnqopho,                           nobujamo.                  umnqopho,               abamukelilwazi kanye    umnqopho,             nomnqopho,
 nokumunyethweko;                   -Kuyanemba                  abamukelilwazi kanye    nobujamo.               abamukelilwazi        abamukelilwazi kanye
 Ukusetjenziswa kwelimi              ngokwehlelo begodu         nobujamo.              -Zikhona iimphoso        kanye nobujamo.       nobujamo.
 nemithetjhwana;                     kwakhiwe kuhle.           -Ihlelo linemba         zehlelo.                -Ihlelo               -Kuzele iimphoso
 Ukukhethwa kwamagama;              -Akunamphoso.               ngokwekghono           -Ilwazimagama           elingakafaneli         begodu
 Ukusetjenziswa                                                 elithileko begodu       elifaneleko.            elinemphoso          akuzwisisakali.
 kwamatshwayo nesipelinghi                                      lakhiwe kuhle.         -Iimphoso azilimazi      ezimbalwa.           -Ilwazimagama
                                                               -Ilwazimagama elihle     ihlathululo.           -Ilwazimagama          alikawufaneli
 8 AMAMAKSI                                                     khulu.                                          elitlhayelako.        umnqopho.
                                                               -Akunamphoso.                                   -Ihlathululo          -Ihlathululo ayizwakali
                                                                                                               ivimbekile.            kwamambala.
 IRENJI YAMAMAKSI                            16–20                     13–15                   9–12                    6–8                       0–5

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                 Phendla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3           19           DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                  NSC – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                         Phendla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi Lok uThoma LokweNgeza (FAL)/P3           20           DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                  NSC – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                         Phendla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LokuThoma LokweNgeza (FA L)/P3           21           DBE/Febherbari–Matjhi 2017
                                                  NSC – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-feb-march-2017-memo/06ffae4d-f754-4399-9233-acc72bdad880) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-feb-march-2017-memo/d170e461-41b5-438d-8bb9-4615d14305d4) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2017-memo/f31f96dc-111a-4e8d-a799-fdb1a396d7c6) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-feb-march-2017/71636cb6-fbd1-41da-a188-8ef906379295) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-feb-march-2017/747214c0-4c04-46cb-9124-e09bf7565780) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2017/fd2ba435-0385-4fd1-bbd3-5df9f9733b7c) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
