# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2017, 18 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2017-memo/f31f96dc-111a-4e8d-a799-fdb1a396d7c6
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2017-memo/f31f96dc-111a-4e8d-a799-fdb1a396d7c6)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isindebele. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P3 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2017/fd2ba435-0385-4fd1-bbd3-5df9f9733b7c) — QP · 2017 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

             ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                             2017

                                        IMEMORANDAMU

                                                                   IMITLOMELO: 100

                              Imemorandamu le inamakhasi ali-18.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                          Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       2                       DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)

UMBUZO 1

1.1       I-eseyi Ecocako (Narrative)

          'Sengiyakholwa bona ukusiza omunye umuntu kuzisiza wena'.

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
          nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
          Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
          •    I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
          •    I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
          •    Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
               bekube sekugcineni.
          •    Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
               neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
          •    I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
               esisepepeneneni begodu esilindelekileko.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Umuntu engamsizako.
           -   Isizo egade alitlhoga.
           -   Engingamsiza ngakho.
           -   Umehluko owalethwa lisizo lami kuye.
           -   Isizo wena ogade ulithloga.
           -   Angisize ngakho umuntu loyo.
           -   Isifundo owasithola ngokusiza umuntu.

          Tjheja: Le eseyi ingaba ngehlathululako godu.                                  [50]

1.2       I-eseyi Ehlathululako (Descriptive)

          Umnyaka engingeze ngawulibala epilwenami.

          Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
          othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
          umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
          kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       3                           DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
               kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
          •    Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo
               bokukhuluma.
          •    Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
               bha.
          •    Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
               zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza
               akuhlathululako kukhanye bha.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Kwakumnyaka muphi?
           -   Isehlakalo esakuvelelako.
           -   Indawo yesehlakalo.
           -   Unobangela wesehlakalweso.
           -   Ukuthinteka kwepilo yakho ngebanga lesehlakalweso.

          Tjheja: Le eseyi ingaba ngecocako godu.                                            [50]

1.3       I-eseyi Ehlathululako (Descriptive)

          Ngaphunyurha ngentunja yenalidi.

          Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
          othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
          umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
          kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
               kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
          •    Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo
               bokukhuluma.
          •    Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
               bha.
          •    Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
               zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza
               akuhlathululako kukhanye bha.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:
           -   Indawo yesehlakalo.
           -   Okwakwenzeka lapho.
           -   Ubujamo obumbi owazithola ungaphakathi kwabo.
           -   Indlela owaphunyurha ngayo.
           -   Isifundo owasifunda ngesehlakalweso.

          Tjheja: Le eseyi ingaba ngecocako godu.                                            [50]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       4                           DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

1.4       I-eseyi evezako/Eveza Imizwa Yomtloli (Reflective)

          Umuntu onesimilo esihle engingathanda ukumfuza.

          Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
          itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
          abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
          neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni
          ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.

          Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako
          abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko
          kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana
          ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze
          kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya
          kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso
          lamambala.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.
          •    Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu
               e-eseyini le.
          •    Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu
               kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni
               yaloyo otlolako.
          •    Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso
               nendima ethathwa ngotlolako.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Ngubani umuntu loyo?
          -    Indlela aziphatha ngayo.
          -    Indlela aphilisana ngayo nabanye abantu.
          -    Indlela enza ngayo izinto.
          -    Okufisako ngaye umuntu loyo.                                                  [50]

1.5       I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako (Discursive)

          Ubuhle nobumbi bokuba wedwa ngakwenu.
          I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukuthi kiyo yomibili
          imihlobo le, otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukuthi e-eseyini
          emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono yomibili.
          Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento atlola ngayo. Okumnandi
          ngomhlobo lo we-eseyi kukobana otlolako utjhiyela ofundako ekutheni
          azikhethele yena isiqunto sokobana ngiliphi ihlangothi abona lingcono
          kunelinye. Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni
          kwe-eseyakhe kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe
          ngokulinganako e-eseyini.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       5                              DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •      Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi.
          •      Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle.
          •      Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento
                 ethileko anikelwe yona esihlokweni.
          •      Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso.

          [Otlolako kufanele        aveze   kokubili,   ubuhle   nobumbi   bokuba   wedwa
          ngakwenu].

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          Ubuhle
          - Uthola yoke into oyifunako.
          - Ilifa kuba ngelakho awulibangi nomuntu.
          - Utjhidelana khulu nababelethi bakho.
          - Uphathwa njengeqanda.

          Ubumbi
          - Udliwa sizungu.
          - Ubhalelwa kucoca ezinye iindaba nababelethi bakho.
          - Akubi nomuntu okulamlelako nawubetjhwako.
          - Ubhalelwa kuzijamela epilweni ngombana uphathwa njengeqanda.
          - Utlhoga udadwenu nofana umnakwenu ongakusiza nawuqalene
             neentjhijilo zokukhula.                                                           [50]

1.6       I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye (Argumentative)

          Iinkolo amalanga la seziphenduka iindawo zokulwa.

          I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni
          atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane
          naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube
          sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni
          yomtloli.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.
          •    Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela
               imibonwakhe.
          •    Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.
          •    Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele
               uphakamise imibono eqinileko.
          •    Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
               nehlonipho.
          •    Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako
               nesanelisako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       6                            DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          Abavumelana nesihloko.

          -    Ukuphathwa nokubhenywa kweendakamizwa.
          -    Ukulwa hlangana nabafundi.
          -    Ukulwa hlangana nabafundi nabafundisi.
          -    Ukudelelana kwabafundi.
          -    Ukutlhogeka kwevikeleko.
          -    Ukungasalawuleki kwabafundi.

          Abaphikisana nesihloko.

          -    Ukutholakala kwevikeleko.
          -    Ukuhloniphana kwabafundi nabafundisi.
          -    Itjisakalo yokuphumelela kwabafundi.
          -    Itjhejo labafundisi.                                                          [50]

1.7       1.7.1        Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-
                       eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi
                       ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu
                       alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo
                       mhlahlandlela.

                       Kilesisithombe     kubonakala     abantu    abasephageni   badla
                       ipikinikhi.

                       Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

                       -    Umndeni ohlezi ephageni.
                       -    Indlela yokubuyisana komndeni okukade wagcinana.
                       -    Ukuhlanganyela ukudla nokwazana ngcono.
                       -    Ukubetjhwa mumoya ningabi sekhaya.                               [50]

          1.7.2        Kilesisithombe umfundi angatlola nanyana ngiwuphi umhlobo we-
                       eseyi. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-eseyi
                       ovezwa ngotlolako bese utshwaya ngokulandela amaphuzu
                       alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo
                       mhlahlandlela.
                       Kilesisithombe kubonakala iinlelesi zikhombe umtjhayeli
                       ngeengidi zifuna ukuthatha ikoloyakhe.
                       Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:
                       -    Ukuthathelwa ikoloyi.
                       -    Ingozi engahle ikwehlakalele nawusilelesi.
                       -    Ukubotjhwa nawusilelesi.
                       -    Ukuphila ejele.                                                  [50]

                                                             IMITLOMELO YESIGABA A:          50

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       7                           DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA
UMBUZO 2
2.1       INCWADI YABAKHULU/YOMTHETHO.

          Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga
          lesiNdebele nofana lesiNgisi elitlolwe ngokwesiNdebele isib. Matjhi,
          Febherbari, Janabari njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni,
          okulilimi elingakavumeleki.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yomthetho:

          •    Iba neemphande ezimbili, zitlolwe ngendlela ehle eyamukelekako.
               Isiphande sokuthoma siba ngesaloyo otlolako, begodu sitlolwa
               ngesandleni sokudla phezulu. Isiphande sotlolelwako asibi nelanga
               ekutlolwe ngalo incwadi.
          •    Itlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni nanyana endaweni
               ethileko. Ngalokho-ke otlolako kufanele atlole isikhundla saloyo
               amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili.
          •    Iba nesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu kodwana esitlolwa
               ngalendlela: Nomzana/Kosikazi.
          •    Otlolako    kufanele     atlole  isihloko  salokho  atlola  ngakho
               ngamagabhadlhela nanyana ngamagama amancani athalelweko.
          •    Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo
               ncwadi.
          •    Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe.
          •    Iba nesilayeliso.
          •    Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana
               iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla.                            [30]
2.2       I-ATHIKILI YEPHEPHANDABA.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa i-athikili yephephandaba:

          •    Isihloko kufuze sidose ozosifunda begodu silulubeze.
          •    Nikela isihloko esincani nesicacileko.
          •    I-athikili kufuze itjengise kuhle begodu nemiqaliswayo ibe mihle
               ngemibala ekhanyako nedosako ekhambelana nayo.
          •    Ayitlolwe ngamakholomu, ingeze yafana ne-eseyi.
          •    Kufuze ikhulume noyifundako begodu ibe sesitayeleni saloyo oyitlolako.
          •    Beka amaphuzu ngobufitjhani nangokunembako.
          •    Isitayela sotlolako singasebenzisa iinthombe-ngqondo, sihlathulule
               nanyana sibe nezwelo.
          •    Rhunyeza ngokunembako ngaphandle kokulahla iqiniso.
          •    Amagama, iindawo, isikhathi, ubujamo nezinye iinsiza zingafakwa ku-
               athikili.
          •    I-athikili kufuze ivuse ilulukezo njengomkhangiso ikhuthaze abayifundako
               bona baragele phambili nokuyifunda.
          •    Iindima akukafuzi bona zibe zide.
          •    Amaledere asetjenzisweko kufuze kube ngilawo azakwamukeleka.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       8                                  DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Ukonakala kwepahla.
           -   Umtlhago umphakathi oqalana nawo ngebanga lokutjhiswa kwepahla.
           -   Iindleko zokuvuselelwa kwemakhiwo eyonakeleko.
           -   Ukuloba imali enengi kwakarhulumende.                                                [30]

2.3       IKULUMO EHLELEKILEKO.

          Umfundi nangabe utlole ikulumo ehlelekileko, kumele akhumbule bonyana
          abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo, ngabakuthandako
          nokhunye. Kumele umfundi acabange ukobana bazawathanda amaphuzu
          azowakhuluma emnyanyeni loyo.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikulumo ehlelekileko:

          •    Ihloso yekulumo.
          •    Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo ehlelekileko:

          Isihloko >                -       Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo
                                            izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga begodu
                                            sethule okumunyethwe yikulumo.
          Isilotjhiso>              -       Kumele ococako alotjhise abakhona ngokulandelana
                                            kwabo, abakhulu nabancani, abalamanise kuhle
                                            ngokweenkhundla zabo emehlweni womphakathi.
          Isingeniso >              -       Kumele sidose kodwana sibe sifitjhini senze kobana
                                            balalele.

          Ummongondaba > -                  Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko, ibe nemitjho
                                            emifitjhani   enemiqondo       elula, beyisebenzise
                                            neembonelo ezijayelekileko. Ummongondaba awube
                                            magama akhiwe kuhle kugegedwe ukubuyelela
                                            amagama ngokudluleleko ngombana kulahlekisa
                                            ihlathululo yamambala.
          Isiphetho>                    -   Siqakathekile begodu sirhunyezo salokho esele
                                            kukhulunyiwe, asifake iselela.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Ukumthokozisa ngokukhethwa kwakhe.
          -    Ukumluleka bona aziphathe kuhle.
          -    Ukumfisela itjhudu ekhambeni lakhe.                                                  [30]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                         Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       9                      DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

2.4       IKULUMO-PENDULWANO.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikulumo-pendulwano:

          •    Njengemitlolo yoke kufanele kube khona isingeniso. Esingenisweni
               kulapho kwethulwa khona indaba ekuzokucocwa ngayo nokobana
               izokucocwa bobani nendawo lapha izokucocelwa khona.
          •    Akulotjhisanwa kungenwa endabeni zisuka zibekwa.
          •    Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe
               mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi
               kwamagama walabo abakhulumako.
          •    Kutlolwa ikholoni emuva kwamagama wabantu abakhulumako.
          •    Amagama aveza imizwa nobujamo balabo abakhulumako akatlolwe
               afakwe ngaphakathi kweembayana ngemva kwekholoni etlolwe eduze
               negama lokhulumako nofana laloyo okhulumako.
          •    Ukukhethwa kwamagama kumele kutjengise ukwehlukana kwezinga
               lalabo abakhulumako. Isib. ubaba nakakhuluma nendodana,
               umntwanesikolo nakakhuluma notitjhere.
          •    Ukobana ikulumo-pendulwano ithoma ngesingeniso akutjho bona akube
               khona isigaba esisiphetho. Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo,
               kuzwakale bonyana seyiyaphetha.
          •    Ingaphetha ngokobana bazwane nanyana bangezwani kuye ngokobana
               indaba egade icocwa ikhambe bunjani.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Ihlathululo yesehlakalo esibangele bona ikoloyi ibhodoke.
          -    Unobangela wokobana nikhambe ngekoloyi.
          -    Ukubawa ukulitjalelwa.
          -    Amazizo wakababa.
          -    Indlela enigcine niphetha ngayo umraro lo.                              [30]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA B:      30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                            Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      10                        DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA

UMBUZO 3

3.1       IFLAYA

          Iflaya ngenye yeendlela zokukhangisa ngokunikela imininingwana ezeleko
          ngalokho okukhangiswako ukudosa abantu ngento ethileko ethengiswako
          ngomnqopho wokuthi bagcine sebayithengile nanyana bebakhohliswa.
          Ukunikela abantu ilwazi ngento namkha indawo ethileko. Abosomarhwebo
          bavamise ukusebenzisa imikhangiso emihlobohlobo ukubiza abathengi.
          Isikhali esikhulu sokukhangisa kubuyelelwa kwemibiko kanye nokusebenzisa
          amagama ayengako. Leflaya imayelana nerhwebo elizokuvulwa bona abahlali
          bazi ngalo bakghone nokulivakatjhela.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Indawo lapho irhwebo likhona.
          -    Izinto ezitholakala erhwebenelo.
          -    Iinkhathi zokuvula nokavala irhwebo.
          -    Ilanga lomnyanya wokuvula irhwebo.
          -    Abavumi abazabe bakhona emnyanyeni.
          -    Imininingwana yokuthintana.                                               [20]

3.2       IPOSKARADA

          Le ngenye indlela yokuthintana ngokutlola phasi ikulumo efitjhani.
          Ngokuvamileko iposkarada lithunyelwa mumuntu alithumela emuntwini
          amaziko. Iba nesiphande sinye saloyo othunyelwako, esitlolwa
          ngakwesokudla phezulu lapha kutlolwa khona isiphande sotlola incwadi
          yobungani. Ngemva kwesiphande, ngenzasana kutlolwa isilotjhiso esingaba
          libizo lalowo otlolelwako bese kuthoma indaba efitjhani edluliselwa kiloyo
          ethunyelwa kuye. Othumela iposkarada ulayelisa ngebizo lakhe elaziwako
          ngaphandle kwesibongo.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Ukuthaba okube khona emndenini.
          -    Amagama wokumthokozisa.
          -    Iiyeleliso zokobana ayiphathe kuhle indlu.
          -    Amukele kuhle abantu abazokuza bazoyibona.                                [20]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      11                          DBE/2017
                                            SCE – Imemorandamu

3.3       IMILAYELO

          Imilayelo yikulumo etjela umuntu bonyana akenzeni, kuphi, nini, njani
          njalonjalo. Lekulumo itlolwa phasi. Ukuze ifeze umnqopho kufanele izwisiseke,
          ingarari, isebenzise ilimi elizwakalako begodu ingabi mide khulu ukuze lowo
          olayelwako azokwazi ukuyilandela.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Ukuhlela isikhathi sokufunda.
          -    Ukuhlukana nezinye zezinto ogade ujwayele ukuzenza.
          -    Ukunciphisa isikhathi sabangani.
          -    Ukuhlukanisa iimfundo ozozifunda.
          -    Ukungezelela isikhathi sokufunda.                                            [20]

                                                            IMITLOMELO YESIGAB C:           20
                                                                      INANI LOKE:           100

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 12

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com            12                                                                     DBE/2017
                                                                               SCE – Imemorandamu

ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]

TJHEJA

•   Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya isigabesi.
•   Amamaksi kusukela e-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ama-5.
•   Okumunyethweko, iqhinga leIimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.
•   Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI]
      Iqhinga                                        Ngokudluleleko           Ngokwekghono           Ngokulingeneko           Ngokusisekelo           Ngokungakalingani
 OKUMUNYETHWEKO                                           27–30                    22–23                   15–17                   9–11                       3–5
 NOKUHLELA                                      -Ukuphendula             -Iimpendulo ezihleleke   -Ukuphendula            -Ukuphendula              -Ukuphendula
                                                okudluleleko.            kuhle; ezikhambelana     okwanelisako.           okungakajami              okuphume endleleni

                            Izinga eliphezulu
 (Ukuphendula)                                  -Imiqondo                khulu begodu             -Imiqondo               ndawonye.                 khulu.
 Ukuhleleka kwemiqondo                          ehlakaniphileko, evusa   ezimnandi,               ekhambelanako           -Imiqondo engakacaci.     -Imiqondo erarako
 yokuhlela                                      imiqondo netjengisa      -Kunobufakazi            nekholisako.            -Ubufakazi obuncani       nengakanqophi.
 Ukulemuka umnqopho,                            ukukhula.                nokukhula                -Kunokuhleleka          bokuhleleka               -Imiqondo engakahleleki
 abamukelilwazi                                 -Ukuhleleka              okubonakalako.           okulingeneko            nokukhambelana.           nengakhambelaniko.
 nobujamo                                       okudluleleko             -Isingeniso, umzimba     nokukhambelana
                                                nokukhambelana           nesiphetho okuhleleke    nesihloko, umzimba
 30 AMAMAKSI                                    nesingeniso, umzimba     kuhle begodu             nesiphetho.
                                                nesiphetho.              okukhambelanako.
                                                          24–26                    18–21                   12–14                     6–8                      0–2
                                                -Ukuphendula             -Ukuphendula             -Ukuphendula            -Ukuphendula              -Ukuphendula isihloko
                                                okudluleleko kodwana     okuhlelwe kuhle.         okwanelisako kodwana    okungakhambelaniko        akukalingwa
                                                kutlhayela amatshwayo    -Imiqondo ekarisako      kunokungacaci.          okukhulu.                 nokulingwa.

                            Izinga eliphasi
                                                wendaba ehle             nekhambelanako.          -Iimiqondo              -Imiqondo ayikahlangani   -Imiqondo
                                                ngokudluleleko.          -Isingeniso, umzimba     iyakhambelana           begodu                    engakhambelaniko
                                                -Imiqondo ekhulileko     nesiphetho ezihleleke    ngokulingeneko.         ihlangahlangene.          nengakafaneli.
                                                nenokuhlakanipha.        kuhle                    -Kunokuhleleka          -Abukho ubufakazi         -Imiqondo
                                                -Isingeniso, umzimba     nezikhambelanako.        nokukhambelana          bokuhlela.                engakanqophi.
                                                nesiphetho ezihlelwe                              okulingeneko
                                                ngendlela edluleleko.                             kwesingeniso, umzimba
                                                                                                  nesiphetho.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                              Phendla

### Page 13

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com              13                                                                      DBE/2017
                                                                                 SCE – Imemorandamu

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] (IRAGELA PHAMBILI)
                 Iqhinga                        Ngokudluleleko             Ngokwekghono              Ngokulingeneko          Ngokusisekelo             Ngokungakalingani
 ILIMI, ISITAYELA                                           14–15                     10–11                     6–7                     2–3                         0
 NOKU-EDITHA                                    -Iphimbo, irejista,        -Iphimbo, irejista,       -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,       -Ilimi elingazwakaliko
 Iphimbo, irejista,                             isitayela kanye            isitayela kanye           isitayela kanye         isitayela kanye           -Iphimbo, irejista,

                            Izinga eliphezulu
 isitayela, ilwazimagama                        nelwazimagama              nelwazimagama             nelwazimagama           nelwazimagama             isitayela kanye
 okufanele umnqopho,                            elifanele ngokudluleleko   elifanele khulu           elifanele umnqopho,     elingakafaneli            nelwazimagama
 nobujamo                                       umnqopho,                  umnqopho,                 abamukelilwazi          umnqopho,                 elingakafaneli khulu
 Ukukhethwa                                     abamukelilwazi             abamukelilwazi            nobujamo.               abamukelilwazi            umnqopho,
 kwamagama.                                     nobujamo.                  nobujamo.                 -Ukusetjenziswa         nobujamo.                 abamukelilwazi
 Ukusetjenziswa kwelimi,                        -Ilimi lithokozisa khulu   -Ilimi liyanemba begodu   kwelimi okwethula       -Ukusetjenziswa           nobujamo.
 imithetjhwana,                                 -Ihlelo nesipelinghi       lisetjenziswe             ihlathululo.            kwelimi okusisekelo.      -Ilwazimagama
 iimphumuzi, ihlelo,                            esinganamphoso             ngokufaneleko.            -Iphimbo elifaneleko.   -Iphimbo elifaneleko.     elitlhayela khulu lenza
 nesipelinghi                                   ezibonakalako.             -Ihlelo nesipelinghi      -Amaqhinga wokubuza     -Ilwazimagama             kube budisi ukuzwisisa
                                                -Itlanywe kuhle khulu.     asinamphoso khulu.        enzelwe ukugqamisa      elitlhayela khulu.        itheksthi.
 15 AMAMAKSI                                                               -Itlanywe kuhle.          okumunyethweko.
                                                         12–13                         8–9                      4–5                    0–1
                                                -Ilimi elihle              -Ilimi lihle.             -Ukusetjenziswa         -Ukusetjenziswa

                            Izinga eliphasi
                                                ngokudluleleko begodu      -Iphimbo elifaneleko.     kwelimi okulingeneko    okungakafaneli kwelimi.
                                                linethonya.                -Kuneemphoso              okunokuhluka.           -Ukungabi nomahluko
                                                -Akunamphoso zehlelo       ezimbalwa zehlelo         -Iphimbo elifaneleko    emitjhweni.
                                                nesipelinghi               nesipelinghi.             ngokulinganako          -Ilwazimagama elincani
                                                ezibonakalako.             -Ibunjwe kuhle.           nokusetjenziswa         ngokusisekelo.
                                                -Yakhiwe ngekghono                                   okutlhayelako
                                                elikhulu.                                            kwamaqhinga
                                                                                                     wokubuza.
 ISAKHIWO                                                   5                            4                         3                     2                        0–1
                                                -Ukusungulwa               -Imininingwana            -Imininingwana          -Amaphuzu amanye          -Amaphuzu afunekako
 Amatshwayo wetheksthi                          okuqakathekileko           isungulwe                 ekhambelanako           anembako akhona.          ayatlhayela.
 Ukwakhiwa kwesigaba                            kwendaba.                  ngokukhambelanako.        iveziwe.                -Imitjho neengaba         -Imitjho neengaba
 nokwakhiwa komutjho                            -Imininingwana             -Imitjho, iingaba         -Imitjho, iingaba       kuneemphoso.              kuneemphoso.
                                                edluleleko.                kunikela umqondo.         kwakhiwe kuhle.         -Indaba isazwakala.       -Indaba ayinamqondo.
 5 AMAMAKSI                                     -Imitjho kanye                                       -Indaba isanikela
                                                neengaba kwakheke                                    umqondo.
                                                ngendlela edluleleko.
           IRENJI
         YAMAMAKSI                                       40–50                      30–39                    20–29                    10–19                      0–9

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                  Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                       14                                                                                        DBE/2017
                                                                             SCE – Imemorandamu

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA

SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 AMAMAKSI]
        Iqhinga                          Ngokudluleleko                  Ngokwekghono                      Ngokulingeneko                 Ngokusisekelo               Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                             16–18                           13–15                             9–12                           6–8                          0–5
 UKUHLELA NESAKHIWO                 -Ukuphendula okudluleleko,       -Ukuphendula okuhle              -Ukuphendula okulingeneko        -Ukuphendula               -Ukuphendula kutjengisa
                                    okungaphezu kwalokho             khulu okutjengisa ilwazi         okutjengisa ilwazi               ngokusisekelo begodu       ukungabikhona kwelwazi
 Ukuphendula nemibono:              okulindelweko.                   elihle lamatshwayo               lamatshwayo wetheksthi.          kutjengisa ilwazi          lamatshwayo wetheksthi.
 Ukubuthelelwa kwemibono            -Imiqondo ehlakaniphileko        wetheksthi.                      -Akunakudzimelela                lamatshwayo                -Akunakukhambelana
                                    nekhulileko.                     -Inqophile, ayikaphumi           nokukhambelana                   wetheksthi.                kwemiqondo.
 ukuze kuhlelwe
                                    -Ilwazi elingeneleleko           esihlokweni isekelwe kuhle       okulingeneko                     -Kunokunqopha              -Kunemininingwana
 Umnqopho, abamukelilwazi,          lamatshwayo wetheksthi.          ngendlela enobukghoni            kokumunyethweko                  okukhona kodwana           embalwa esekela isihloko.
 amatshwayo/imithetjhwana           -Umtlolo unqophile.              begodu kunemininingwana          nemiqondo.                       okunengi kuphambene.       -Akakasebenzisi imithetho
 kanye nobujamo                     -Kunokukhambelana                esekela isihloko.                -Eminye imininingwana            -Imininingwana             efunekako namkha
                                    kokumunyethweko                  -Isakhiwo esifaneleko            esekela isihloko ikhona.         embalwa esekela            isakhiwo.
 18 AMAMAKSI                        nomqondo.                        esinokukhambelanakooku           -Isakhiwo esifaneleko            isihloko ikhona.
                                    -Kuhlathululwe kuhle             ncazana.                         ngokulingeneko, kodwana          -Usebenzise imithetho
                                    begodu yoke imininingwana                                         kunokungakhambelaniko.           eqakathekileko
                                    isekela isihloko.                                                                                  ngendlela embi.
                                    -Isakhiwo esifaneleko                                                                              -Kunobutjhapha
                                    nesinembako.                                                                                       obubonakalako.
 ILIMI, ISITAYELA KANYE                          10–12                            8–9                               6–7                           4–5                          0–3
 NOKU-EDITHA                        -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista,        -Iphimbo, irejista, isitayela,
 Iphimbo, irejista, isitayela,      ilwazimagama elifanele           ilwazimagama kufanele            ilwazimagama kufanele            isitayela, ilwazimagama    ilwazimagama
 kufanele                           umnqopho, abamukelilwazi         khulu umnqopho,                  umnqopho, abamukelilwazi         kufanele kancani           akukhambelani
 umnqopho/umphumela/                kanye nobujamo.                  abamukelilwazi kanye             kanye nobujamo.                  umnqopho,                  nomnqopho,
 abamukelilwazi                     -Kuyanemba ngokwehlelo           nobujamo.                        -Zikhona iimphoso zehlelo.       abamukelilwazi kanye       abamukelilwazi kanye
 kanye nobujamo                     begodu kwakhiwe kuhle.           -Ihlelo linemba                  -Ilwazimagama elifaneleko.       nobujamo.                  nobujamo.
                                    -Akunamphoso.                    ngokwekghono elithileko          -Iimphoso azilimazi              -Ihlelo elingakafaneli     -Kuzele iimphoso begodu
 Ukusetjenziswa kwelimi
                                                                     begodu lakhiwe kuhle.            ihlathululo.                     elinemphoso                akuzwisisakali.
 kanye nemithetjhwana                                                -Ilwazimagama elihle                                              ezimbalwa.                 -Ilwazimagama
                                                                     khulu.                                                            -Ilwazimagama              alikawufaneli umnqopho.
 Ukukhethwa kwamagama.                                               -Akunamphoso.                                                     elitlhayelako.             -Ihlathululo ayizwakali
 Ukusetjenziswa kwamatshwayo                                                                                                           -Ihlathululo ivimbekile.   Kwamambala.
 kanye nesipelinghi

 12 AMAMAKSI
 IRENJI YAMAMAKSI                               24–30                           18–23                              14–17                        6–13                           0–5

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                                Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                         15                                                                                            DBE/2017
                                                                               SCE – Imemorandamu

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA

SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA
[20 AMAMAKSI]
        Iqhinga                         Ngokudluleleko                   Ngokwekghono                     Ngokulingeneko                    Ngokusisekelo                   Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                                 9–12                             7–8                             5–6                               3–4                            0–2
 UKUHLELA NESAKHIWO                 -Ukuphendula                     -Ukuphendula okuhle khulu        -Ukuphendula                     -Ukuphendula                     -Ukuphendula kutjengisa
                                    okudluleleko, okungaphezu        okutjengisa ilwazi elihle        okulingeneko okutjengisa         ngokusisekelo begodu             ukungabikhona kwelwazi
 Ukuphendula kanye                  kwalokho okulindelweko.          lamatshwayo wetheksthi.          ilwazi lamatshwayo               kutjengisa ilwazi                lamatshwayo wetheksthi.
                                    -Imiqondo ehlakaniphileko        -Inqophile, ayikaphumi           wetheksthi.                      lamatshwayo wetheksthi.          -Akunakukhambelana
 nomqondo:
                                    nekhulileko.                     esihlokweni isekelwe kuhle       -Akunakudzimelela                -Kunokunqopha okukhona           kwemiqondo.
 Ukuhlelwa kwemiqondo;              -Ilwazi elingeneleleko           ngendlela enobukghoni            nokukhambelana                   kodwana okunengi                 -Kunemininingwana
 amatshwayo/imithetjhwana           lamatshwayo wetheksthi.          begodu kunemininingwana          okulingeneko                     kuphambene.                      embalwa esekela isihloko.
 kanye nobujamo                     -Umtlolo unqophile.              esekela isihloko.                kokumunyethweko                  -Imininingwana embalwa           -Akakasebenzisi imithetho
                                    -Kunokukhambelana                -Isakhiwo esifaneleko            nemiqondo.                       esekela isihloko ikhona.         efunekako namkha
 12 AMAMAKSI                        kokumunyethweko                  esinokukhambelana                -Eminye imininingwana            -Usebenzise imithetho            isakhiwo.
                                    nomqondo.                        okuncazana.                      esekela isihloko ikhona.         eqakathekileko ngendlela
                                    -Kuhlathululwe kuhle                                              -Isakhiwo esifanele              embi.
                                    begodu yoke                                                       ngokulingeneko, kodwana          -Kunobutjhapha
                                    imininingwana isekela                                             kunokungakhambelaniko.           obubonakalako.
                                    isihloko.
                                    -Isakhiwo esifaneleko
                                    nesinembako.
 ILIMI, ISITAYELA NOKU-                          7–8                              5–6                               4                                 3                              0–2
 EDITHA                             -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,
                                    ilwazimagama elifanele           ilwazimagama kufanele            ilwazimagama kufanele            ilwazimagama                     ilwazimagama
 Iphimbo, irejista, isitayela,      umnqopho, abamukelilwazi         khulu umnqopho,                  umnqopho, abamukelilwazi         kufanele kancani                 akukhambelani
                                    kanye nobujamo.                  abamukelilwazi kanye             kanye nobujamo.                  umnqopho, abamukelilwazi         nomnqopho,
 ilwazimagama elifanele
                                    -Kuyanemba ngokwehlelo           nobujamo.                        -Zikhona iimphoso                kanye nobujamo.                  abamukelilwazi kanye
 umnqopho,                          begodu kwakhiwe kuhle.           -Ihlelo linemba                  zehlelo.                         -Ihlelo elingakafaneli           nobujamo.
 nokumunyethweko;                   -Akunamphoso.                    ngokwekghono elithileko          -Ilwazimagama elifaneleko.       elinemphoso ezimbalwa.           -Kuzele iimphoso begodu
 Ukusetjenziswa kwelimi                                              begodu lakhiwe kuhle.            -Iimphoso azilimazi              -Ilwazimagama                    akuzwisisakali.
 nemithetjhwana;                                                     -Ilwazimagama elihle             ihlathululo.                     elitlhayelako.                   -Ilwazimagama
 Ukukhethwa kwamagama;                                               khulu.                                                            -Ihlathululo ivimbekile.         alikawufaneli umnqopho.
 Ukusetjenziswa                                                      -Akunamphoso.                                                                                      -Ihlathululo ayizwakali
 kwamatshwayo nesipelinghi                                                                                                                                              kwamambala.

 8 AMAMAKSI
 IRENJI YAMAMAKSI                              16–20                            13–15                             9–12                              6–8                              0–5

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                                       Phendla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3           16           DBE/2017
                                                 SCE – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                      Phendla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3           17           DBE/2017
                                                 SCE – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                      Phendla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3           18           DBE/2017
                                                 SCE – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017-memo/b1f24c79-03d6-4ef0-b875-52390fbd8629) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-feb-march-2017-memo/0bdcae8e-3b58-4cb0-b1f9-58418470d1bd) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2018-memo/d368836b-bd88-440d-9596-7e2725b54f22) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2016-memo/760cdc21-8353-423a-8236-3c8fa57766a6) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-june-july-2015-memo/fb324349-9333-4196-9f2f-bccb369cb2cf) — isiNdebele FAL · Memo · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017/5e4bc540-a49b-46cb-982b-0ccda6327037) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
