# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2016 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2016, 21 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2016-memo/f8b87089-1ddc-4597-bc35-4a4dafadda67
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2016-memo/f8b87089-1ddc-4597-bc35-4a4dafadda67)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · isindebele. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2016/50ed3325-bddf-4f08-baed-2c7329d161fc) — QP · 2016 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         GRAAD 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                        IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                        NOVEMBA 2016

                                        IMEMORANDAMU

IMITLOMELO: 100

                             Imemorandamu le inamakhasi ama-21.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                 Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       2                DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)

UMBUZO 1
1.1       'Ngangingatjho bona ngizabe ngifike egreyidini letjhumi nambili'.

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
          nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
          Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
          •    I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
          •    I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
          •    Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
               bekube sekugcineni.
          •    Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
               neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
          •    I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
               esisepepeneneni begodu esilindelekileko.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Ifundo emagreyidini aphasi.
           -   Ukungaphumeleli kamanye amagreyidi.
           -   Ukutlhoga iinsetjenziswa zefundo.
           -   Ukungazwisisi ezinye iimfundo.
           -   Ukufunda eenkolweni ezihlukahlukeneko.

          Tjheja: I-eseyi le ingaba ngehlathululako godu                                  [50]

1.2       I-eseyi Ecocako (Narrative)

          Ithekhnoloji isiqede nya isikhathi somndeni.

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
          nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
          Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       3                 DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •     Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
          •     I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
          •     I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
          •     Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
                bekube sekugcineni.
          •     Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
                neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
          •     I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
                esisepepeneneni begodu esilindelekileko.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

            -   Ukubukela khulu umabonakude.
           -    Ukungasakhulumi izinto eziqakathekileko nimndeni.
           -    Ukutlhoga isikhathi sokutjhejana.
           -    Ukungasavakatjhelani komindeni.
           -    Ukuhlala ucoca ngeensetjenziswa zethekhnoloji.

          Tjheja: I-eseyi le ingaba ngehlathululako godu.                                  [50]

1.3       I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye (Argumentative)

          Ipilo yedorobheni ibulula.

          I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni
          atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane
          naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube
          sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni
          yomtloli.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •     Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.
          •     Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela
                imibonwakhe.
          •     Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.
          •     Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele
                uphakamise imibono eqinileko.
          •     Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
                nehlonipho.
          •     Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako
                nesanelisako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       4                    DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          Abavumelana nesihloko.
           -   Izinto zitholakala ngobuduze.
           -   Imisebenzi itholakala lula.
           -   Iinkolo namayunivesithi zitholakala ngobuduze.
           -   Iimbhedlela namatlinigi zitholakala ngobuduze.
           -   Iinkhwelo zihlala zikhona ngaso soke isikhathi.
           -   Umphakathi uthola iinsetjenziswa ezifaneleko.

          Abaphikisana nesihloko.

           -   Ipilo yemadorobheni ifuna imali enengi.
           -   Omunye nomunye utjheje zakhe iindaba.
           -   Sikhohlwa amasiko wethu.
           -   Iindleko zeensetjenziswa zomphakathi ziyabiza.                                 [50]

1.4       I-eseyi Ehlathululako (Descriptive)

          Indlu yebhudango lami.

          Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
          othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
          umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
          kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
               kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
          •    Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo
               bokukhuluma.
          •    Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
               bha.
          •    Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
               zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza
               akuhlathululako kukhanye bha.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Indawo lapho indlu izokwakhiwa khona.
           -   Iplani ekhethekileko yendlu.
           -   Inani lamakamura azokwakhiwa.
           -   Ubukhulu bendlu.
           -   Amagaratjhi wokuhlala iinkoloyi.
           -   Ithekhnoloji ezokusetjenziswa ngendlini.
           -   Ingaphandle elinengadi ekhethekileko.
           -   Idamu lokududa.                                                                [50]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       5                   DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

1.5       I-eseyi Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli (Reflective)

          Ngiyazikhakhazisa ngokuba mSewula Afrika.

          Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
          itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
          abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
          neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni
          ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.

          Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako
          abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko
          kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana
          ngepilo nje.

          Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze kungamdondisi loyo
          ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya kwengqondo yaloyo
          otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso lamambala.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:
          •    I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.
          •    Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu e-
               eseyini le.
          •    Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu
               kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni
               yaloyo otlolako.
          •    Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso
               nendima ethathwa ngotlolako.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:
           -   Ubuzwe engingibo.
           -   Amasiko nobukghwari.
           -   Zikhakhazise ngelimi olikhulumako.
           -   Indlela ombatha ngayo.
           -   Ukungazitjhugululi umbala wesikhumba sakho.                                   [50]

1.6       I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako (Discursive)

          Ubuhle nobumbi bokuba nomngani epilweni.

          I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukobana kiyo
          yomibili imihlobo le otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukobana
          e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono
          yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento acoca ngayo.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       6                     DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

          Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe-eseyakhe
          kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako
          endabeni.

          Umtlolo kumele uzwakale ungathathi hlangothi. Kumele kuvezwe iintatimende
          ezizwakala kuhle. Lapha otlolako uveza ubuhle nobumbi bento ethileko
          anikelwe yona esihlokweni, kufanele anikele amaphuzu avumelana nesihloko
          nalawo aphikisana naso.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          Ubuhle

          -   Umngani ukusekela lapho ubuthakathaka khona.
          -   Nibambisana ekwenzeni izinto.
          -   Nifundisana izinto ezinengi epilweni.
          -   Umngani ukubuyisa endleleni nasele uphambuka.

          Ubumbi

          -   Umngani kesinye isikhathi uyakumonakalela.
          -   Angalawula ipilwakho.
          -   Akafuni bona umdlule ngepumelelo.
          -   Uthokozela ukwehluleka kwakho.
          -   Uveza iimfihlo zakho.                                                           [50]

1.7       1.7.1        Kilesisithombe umfundi angatlola i-eseyi ecocako nanyana
                       ehlathululako. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-
                       eseyi evezwa ngotlolako. Utshwaya ngokulandela amaphuzu
                       alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo
                       mhlahlandlela.

                       Kilesisithombe kubonakala kunabafundi              abathengisako
                       ngelanga lemakethe esikolweni.

                       Umfundi angaveza okhunye okulandelako:

                       - Ukuqakatheka kokufunda ngokuphatha ibhizinisi.
                       - Ukufunda ukubala imali.
                       - Ukufunda indlela yokuphatha abathengi.
                       - Ukufunda ukusebenzisana nabanye abantu.
                       - Abafundi bafunda ukubekezelelana.                                    [50]

          1.7.2        Kilesisithombe umfundi angatlola i-eseyi ecocako nanyana
                       ehlathululako. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-
                       eseyi evezwa ngotlolako. Utshwaya ngokulandela amaphuzu
                       alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo
                       mhlahlandlela.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       7                   DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

                       Kilesisithombe kubonakala kunomntwana oqale idlhowubhu
                       elikhanyako.

                       Umfundi angaveza okhunye okulandelako:

                       -   Ukufanisa umkhanyo wedlhowubhu nekusasa lakho.
                       -   Ukuhlela izinto ngokuzimisela.
                       -   Ukungadlali ngamathuba.
                       -   Ukwenza izinto ube nebonelo phambili lekusasa lakho.
                       -   Izinto ocabanga ukuzenza ukuze ufikelele amabhudangwakho.        [50]
                                                          IMITLOMELO YESIGABA A:            50

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       8                       DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA
UMBUZO 2
2.1          INCWADI YABAKHULU

             Incwadi yabakhulu/yomthetho.

             Kilomhlobo wencwadi esiphandeni kungasetjenziswa igama lenyanga
             yesiNdebele nofana lesiNgisi elitlolwe ngokwesiNdebele isib. Matjhi,
             Febherbari, Janabari njll. Oyitlolako akukafaneli asebenzise ilimi lendleleni,
             okulilimi elingakavumeleki.

             Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa incwadi yomthetho:

             •    Iba neemphande ezimbili, zitlolwe ngendlela ehle eyamukelekako.
                  Isiphande sokuthoma siba ngesaloyo otlolako, begodu sitlolwa
                  ngesandleni sokudla phezulu. Isiphande sotlolelwako asibi nelanga
                  ekutlolwe ngalo incwadi.
             •    Itlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni elithileko/
                  emNyangweni othileko. Ngalokho-ke otlolako kufanele atlole isikhundla
                  saloyo amtlolelako ngaphambi kokutlola isiphande sesibili.
             •    Iba nesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu kodwana esitlolwa
                  ngalendlela: Nomzana/Kosikazi
             •    Otlolako kufanele atlole isihloko salokho atlola ngakho
                  ngamagabhadlhela.
             •    Esingenisweni kufanele kutlolwe umnqopho/isizathu sokutlola leyo
                  ncwadi.
             •    Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe.
             •    Iba nesilayeliso.
             •    Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana
                  iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla.                             [30]

2.2       UMLANDO KAMUFI

          Nakutlolwa umlando ngomufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako
          esinamagamakhe apheleleko, bese kutlolwa koke-ke lokhu esele sikubale
          ngenzasi. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa,
          njengokuthi: Lala uphumule, Mgwezani, nofana IKosi ayikuphe
          umphumulela wafuthi nanyana-ke ngamanye amagama anehlonipho

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa umlando kamufi:

         •       Isihloko esinamagama kamufi apheleleko.
         •       Amagama kamufi apheleleko.
         •       Ilanga abelethwa ngalo.
         •       Ubelethwa bobani.
         •       Ubelethelwe kiyiphi indawo.
         •       Imithombo yefundo asele adlule kiyo.
                 Tjheja: Akungatlolwa igama lesibhedlela.
         •       Akuzuzako eemfundweni zakhe.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3       9                     DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

          •       Iindawo asebenze kizo.
          •       Iinkhundla azifunyanako.
          •       Ilanga akhambe ngalo ephasini.
                  Tjheja:      Akungatlolwa   unobangela     wokuhlongakala,    kodwana
                  kungavezwa        khunye   kwalokhu:    Webiwe     ngunokufa,    lokha
                  nakahlongakele ngengozi. Uhlongakele ngemva kokugula isikhathi
                  esifitjhani nofana eside.
          •       Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi,
                  abentwana, ababelethi, iinzukulu, nabanye.
                  Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko.                           [30]

2.3       IKULUMO EHLELEKILEKO

          Umfundi nangabe utlola ikulumo ehlelekileko, kumele akhumbule bonyana
          abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo, ngabakuthandako
          nokhunye. Kufanele umfundi acabange ukobana bazawathanda amaphuzu
          azowakhuluma emnyanyeni lowo na?

                   Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikulumo ehlelekileko:
          •       Ihloso yekulumo.
          •       Iinhlokwana ezilindelekileko ngaphasi kwekulumo ehlelekileko.
              -    Isihloko >            -   Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo
                                             izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga
                                             begodu sethule okumunyethwe yikulumo.

              -    Isilotjhiso >         -   Kumele    ococako   alotjhise   abakhona
                                             ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani,
                                             abalamanise kuhle ngokweenkhundla zabo
                                             emehlweni womphakathi.

              -    Isingeniso >          -   Kumele sidose kodwana sibe sifitjhani senze
                                             kobana abantu baba nekareko yokulalela.

              -    Ummongondaba >        -   Ikulumo      ayitlolwe ngokucacileko, ibe
                                             nemitjho emifitjhani enemiqondo elula
                                             beyisebenzise neembonelo ezijayelekileko.
                                             Ummongondaba awube magama akhiwe
                                             kuhle kugegedwe ukubuyelela amagama
                                             khulu ngokudluleleko ngombana kulahlekisa
                                             ihlathululo yamambala.

              -    Isiphetho >           -   Siqakathekile begodu sisirhunyezo salokho
                                             esele kukhulunyiwe, asifake iselela.
                  Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -       Ukuthokozisa umfundi ngokuthumba unongorwana.
          -       Ukumluleka bona aziphathe kuhle.
          -       Ukumkhuthaza bona abuthe ilwazi azoliphakela nabanye.
          -       Ukumfisela itjhudu ekhambeni lakhe.                                          [30]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      10                  DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

2.4       UMBIKO OHLELEKILEKO

          Umbiko ungaba ngento umuntu ayibonileko, ayizwileko kanye nento ayenzileko.
          Imibiko ivama ukutlolwa eendaweni zemisebenzi. Kungaba mbiko weemali,
          umbiko ngomphumela womdlalo, ngeembotjhwa ezeqe ejele. Njengoba imibiko
          imayelana nezinto ezimihlobohlobo, ngokunjalo nendlela imibiko etlolwa ngayo
          iyahlukahluka.

          Naka amaphuzu aqakathekileko ngombiko

          •   Umnqopho wombiko kudlulisa ilwazi elithileko.
          •   Amaphuzu kumele abe liqiniso, kungabi mibono.
          •   Amaphuzu kumele aphathelane nesihloko.
          •   Amaphuzu kumele atlolwe ngokwamaphuzu.
          •   Ilimi elisetjenziswako kumele likhambisane naloyo nanyana labo umbiko
              oqaliswe kibo.
          •   Ukuze umbiko uzwakale kuhle kumele utlolwe ngomuntu wesithathu
              okukhulunywa ngaye.
          •   Kumele umbiko ube nesihloko esitjhoko bona umbiko umayelana nani.
          •   Isihloko kumele sibe nebizo lomuntu nanyana abantu umbiko oqaliswe
              kibo.
          •   Kumele kutlolwe indlela elandelweko ekutloleni umbiko.
          •   Kumele kutlolwe lokho okutholakale ephenyweni.
          •   Kumele kube nesiphetho.
          •   Kumele kube neemphakamiso.
          •   Kumele ekugcineni umbiko utlikitlwe.
          •   Kumele godu umbiko ube nelanga otlolwe ngalo.                                 [30]

                                                          IMITLOMELO YESIGABA B:            30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      11                   DBE/Novemba 2016
                                            NSC – Imemorandamu

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA
UMBUZO 3
3.1       IPHOSTARA
          Amaphostara     mitlolo  etlolelwe  ukukhumbuza    abantu   ngalokho
          okuqakathekileko eempilweni zabo. Angavela abujamo obuhlukahlukeneko
          njengeenthombe nanyana imigwalo. Vane atlolwe abonakale ukuze umuntu
          awabone aseza le kude begodu kumele abe nomlayezo omfitjhani
          nonembako.
          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:
          -   Abavumi abazokuthabisa abantu.
          -   Izinto eziyokwenziwa ngemali eyokubuthelelwa.
          -   Imininingwana enjengelanga, indawo, isikhathi nemali ebhadelwako.
          -   Iinthombe ezidosa abantu.                                                      [20]
3.2       IDAYARI
          Idayari yincwajana la umuntu atlola khona izehlakalo eziphathelene
          nepilwakhe, izinto eziqakathekileko afisa ukuzikhumbula nokhunye. \
          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa idayari.
          •   Itlolwa ngeenkhathi ezivamileko (ingaba ngeyamalanga nanyana iimveke)
          •   Kumele itlolwe ngelimi lomuntu okhulumako.
          •   Kumele itlolwe ibe sesikhathini sanje.
          •   Kuyenzeka godu itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
          •   Kanti kungenzeka begodu itlolwe ibe sesikhathini esizako.
          •   Kumele kutlolwe iingaba ezifitjhani.
          •   Kusetjenziswa ilimi elitjhaphulukileko.                                        [20]
3.3       IINKOMBANDLELA
          Epilweni kuyenzeka umuntu akhambele endaweni angayaziko okufuneka
          ukobana abuze indlela ebantwini ahlangana nabo. Umuntu olayela omunye
          indlela usebenzisa iinkomba zendlela. Umnqopho weenkombandlela
          kutjengisa umuntu othileko indlela nanyana indawo ethileko ekumele aye
          kiyo. Kungaba yindlela eya emzini othileko, emsebenzini, esikolweni, eposini,
          lapho kukhwelwa khona iimphaphamtjhini.
          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa iinkombandlela:
          •   Akuvele iindlela umuntu azozikhamba.
          •   Akuvele amagama weendawo umuntu azokudlula kizo.
          •   Akutjengiswe imilambo umuntu azokuwela kiyo, iintaba azozikhwela
              njalonjalo.
          •   Umuntu olayelwako kumele alalelisise kuhle ukuze athole lapho aya
              khona.
          •   Loyo olayela omunye asebenzise ilimi elinqophileko, elingazokulahla loyo
              olayelwako                                                                     [20]
                                                            IMITLOMELO YESIGAB C:            20
                                                                      INANI LOKE:            100

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 12

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com            12                                                        DBE/Novemba 2016
                                                                               NSC – Imemorandamu

ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA
•   Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya isigabesi.
•   Amamaksi kusukela e-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ama-5.
•   Okumunyethweko, iqhinga leIimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.
•   Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI]
      Iqhinga                                       Ngokudluleleko            Ngokwekghono           Ngokulingeneko          Ngokusisekelo         Ngokungakalingani
 OKUMUNYETHWEKO                                           27–30                    22–23                   15–17                   9–11                    3–5
 NOKUHLELA                                      -Ukuphendula             -Iimpendulo ezihleleke   -Ukuphendula           -Ukuphendula            -Ukuphendula
                                                 Okudluleleko.            kuhle;                   okwanelisako.          okungakajami           okuphume endleleni
 (Ukuphendula)                                  -Imiqondo                 ezikhambelana           -Imiqondo               ndawonye.               Khulu.

                            Izinga eliphezulu
 Ukuhleleka kwemiqondo                           ehlakaniphileko,         khulu begodu             ekhambelanako         -Imiqondo engakacaci.   -Imiqondo erarako
 yokuhlela                                       evusa imiqondo           ezimnandi,               nekholisako.          -Ubufakazi obuncani      nengakanqophi.
 Ukulemuka umnqopho,                             netjengisa ukukhula.     kunobufakazi            -Kunokuhleleka          bokuhleleka            -Imiqondo
 abamukelilwazi                                 -Ukuhleleka               nokukhula                okulingeneko           nokukhambelana.         engakahleleki
 nobujamo.                                       okudluleleko             okubonakalako.           nokukhambelana                                 nengakhambelaniko.
                                                 nokukhambelana          -Isingeniso, umzimba      nesihloko, umzimba
 30 AMAMAKSI                                     nesingeniso,              nesiphetho              nesiphetho
                                                 umzimba nesiphetho.       okuhleleke kuhle
                                                                           begodu
                                                                           okukhambelanako.
                                                          24–26                    18–21                   12–14                    6–8                    0–2
                                                -Ukuphendula             -Ukuphendula             -Ukuphendula           -Ukuphendula            -Ukuphendula isihloko
                                                 okudluleleko kodwana     okuhlelwe kuhle.         okwanelisako           okungakhambelaniko      akukalingwa
                                                 kutlhayela              -Imiqondo ekarisako       kodwana                okukhulu.               nokulingwa.

                            Izinga eliphasi
                                                 amatshwayo wendaba        nekhambelanako.         kunokungacaci.        -Iimiqondo              -Imiqondo
                                                 ehle ngokudluleleko.    -Isingeniso, umzimba     -Iimiqondo              ayikahlangani begodu    engakhambelaniko
                                                -Imiqondo ekhulileko      nesiphetho ezihleleke    iyakhambelana          ihlangahlangene.        nengakafaneli.
                                                 nenokuhlakanipha.        kuhle                    ngokulingeneko.       -Abukho ubufakazi       -Imiqondo
                                                -Isingeniso, umzimba      nezikhambelanako.       -Kunokuhleleka          bokuhlela.              engakanqophi.
                                                 nesiphetho ezihlelwe                              nokukhambelana
                                                 ngendlela edluleleko.                            okulingeneko
                                                                                                   kwesingeniso,
                                                                                                   umzimba nesiphetho.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                            Phendla

### Page 13

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com               13                                                          DBE/Novemba 2016
                                                                                  NSC – Imemorandamu

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] (IRAGELA PHAMBILI)
                Iqhinga                         Ngokudluleleko              Ngokwekghono             Ngokulingeneko          Ngokusisekelo           Ngokungakalingani
 ILIMI, ISITAYELA                                                14–15                      10–11                     6–7                     2–3                      0
 NOKU-EDITHA                                    -Iphimbo, irejista,         -Iphimbo, irejista,      -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,     -Ilimi elingazwakaliko.
 Iphimbo, irejista,                              isitayela kanye             isitayela kanye          isitayela kanye         isitayela kanye        -Iphimbo, irejista,
 isitayela,                                      nelwazimagama               nelwazimagama            nelwazimagama           nelwazimagama           isitayela kanye
 ilwazimagama                                    elifanele                   elifanele khulu          elifanele umnqopho,     elingakafaneli          nelwazimagama

                            Izinga eliphezulu
 okufanele umnqopho,                             ngokudluleleko              umnqopho,                abamukelilwazi          umnqopho,               elingakafaneli khulu
 ubujamo                                         umnqopho,                   abamukelilwazi           nobujamo.               abamukelilwazi          umnqopho,
 Ukukhethwa                                      abamukelilwazi              nobujamo.               -Ukusetjenziswa          nobujamo.               abamukelilwazi
 kwamagama                                       nobujamo.                  -Ilimi liyanemba          kwelimi okwethula      -Ukusetjenziswa          nobujamo.
 Ukusetjenziswa                                 -Ilimi lithokozisa khulu.    begodu lisetjenziswe     ihlathululo.            kwelimi okusisekelo.   -Ilwazimagama
 kwelimi                                        -Ihlelo nesipelinghi         ngokufaneleko.          -Iphimbo elifaneleko.   -Iphimbo elifaneleko.    elitlhayela khulu lenza
 Imithetjhwana,                                  esinganamphoso             -Ihlelo nesipelinghi     -Amaqhinga              -Ilwazimagama            kube budisi
 iimphumuzi, ihlelo,                             ezibonakalako.              asinamphoso khulu.       wokubuza enzelwe        elitlhayela khulu.      ukuzwisisa
 isipelinghi.                                   -Itlanywe kuhle khulu.      -Itlanywe kuhle.          ukugqamisa                                      itheksthi.
                                                                                                      okumunyethweko.

 15 AMAMAKSI
                                                              12–13                         8–9                      4–5                    0–1
                                                -Ilimi elihle               -Ilimi lihle.            -Ukusetjenziswa         -Ukusetjenziswa
                                                 ngokudluleleko             -Iphimbo elifaneleko.     kwelimi okulingeneko    okungakafaneli

                            Izinga eliphasi
                                                 begodu linethonya.         -Kuneemphoso              okunokuhluka.           kwelimi.
                                                -Akunamphoso zehlelo        ezimbalwa                -Iphimbo elifaneleko    -Ukungabi nomahluko
                                                 nesipelinghi                zehlelo nesipelinghi.    ngokulinganako          Emitjhweni.
                                                 ezibonakalako.             -Ibunjwe kuhle.           nokusetjenziswa        -Ilwazimagama
                                                -Yakhiwe ngekghono                                    okutlhayelako           elincani
                                                 elikhulu.                                            kwamaqhinga             ngokusisekelo.
                                                                                                      wokubuza.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                 Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                            14                                                   DBE/Novemba 2016
                                                                  NSC – Imemorandamu

 ISAKHIWO                                           5                      4                       3                    2                   0–1

 Amatshwayo                         -Ukusungulwa             -Imininingwana        -Imininingwana        -Amaphuzu amanye      -Amaphuzu
 wetheksthi                          okuqakathekileko         isungulwe             ekhambelanako         anembako akhona.      afunekako
 Ukwakhiwa kwesigaba                 kwendaba.                ngokukhambelanako.    iveziwe.             -Imitjho neengaba      ayatlhayela.
 nokwakhiwa komutjho                -Imininingwana           -Imitjho, iingaba     -Imitjho, iingaba      kuneemphoso.         -Imitjho neengaba
                                     edluleleko.              kunikela umqondo.     kwakhiwe kuhle.       Indaba isazwakala.    kuneemphoso
                                    -Imitjho kanye                                 -Indaba isanikela                           -Indaba ayinamqondo.
           5                         neengaba kwakheke                              umqondo
         AMAMAKSI                    ngendlela edluleleko.
           IRENJI
         YAMAMAKSI                                40–50                  30–39                   20–29                10–19                 0–9

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                         Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                              15                                                              DBE/Novemba 2016
                                                                    NSC – Imemorandamu

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA
SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 AMAMAKSI]
       Iqhinga                           Ngokudluleleko            Ngokwekghono            Ngokulingeneko              Ngokusisekelo            Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                               16–18                     13–15                    9–12                        6–8                      0–5
 UKUHLELA NESAKHIWO                 -Ukuphendula               -Ukuphendula okuhle     -Ukuphendula                -Ukuphendula             -Ukuphendula
                                     okudluleleko,              khulu okutjengisa       okulingeneko                ngokusisekelo            kutjengisa
 Ukuphendula nemibono:               okungaphezu kwalokho       ilwazi elihle           okutjengisa ilwazi          begodu kutjengisa        ukungabikho kwelwazi
 Ukubuthelelwa kwemibono             okulindelweko.             lamatshwayo             lamatshwayo                 ilwazi lamatshwayo       lamatshwayo
 ukuze kuhlelwe.                    -Imiqondo                   wetheksthi.             wetheksthi.                 wetheksthi.              wetheksthi.
 Umnqopho,                           ehlakaniphileko           -Inqophile –            -Akunakudzimelela           -Kunokunqopha            -Akunakukhambelana
 abamukelilwazi,                     nekhulileko.               akunakuphuma,           nokukhambelana              okukhona kodwana         kwemiqondo.
 amatshwayo/                        -Ilwazi elingeneleleko      isihloko sisekelwe      okulingeneko                okunengi                -Kunemininingwana
 imithetjhwana kanye                 lamatshwayo                kuhle ngendlela         kokumunyethweko             kuphambene.              embalwa esekela
 nobujamo.                           wetheksthi.                enobukghoni begodu      nemiqondo.                 -Imininingwana            isihloko.
                                    -Umtlolo unqophile.         kunemininingwana       -Eminye imininingwana        embalwa esekela         -Akakasebenzisi
 18 AMAMAKSI                        -Kunokukhambelana           esekela isihloko        isekela isihloko ikhona.    isihloko ikhona.         imithetho efunekako
                                     kokumunyethweko           -Isakhiwo esifaneleko   -Isakhiwo esifaneleko       -Usebenzise imithetho     namkha isakhiwo.
                                     nomqondo.                  esinokukhambelanako     ngokulingeneko,             eqakathekileko
                                    -Kuhlathululwe kuhle        okuncazana.             kodwana                     ngendlela embi.
                                     begodu yoke                                        kunokungakhambelani.       -Kunobutjhapha
                                     imininingwana isekela                                                          obubonakalako.
                                     isihloko.
                                    -Isakhiwo esifaneleko
                                     nesinembako.
 ILIMI,ISITAYELA KANYE                         10–12                       8–9                     6–7                        4–5                       0–3
 NOKU-EDITHA                        -Iphimbo, irejista,        -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,         -Iphimbo, irejista,      -Iphimbo, irejista,
 Iphimbo, irejista, isitayela,       isitayela, ilwazimagama    isitayela,              isitayela,                  isitayela,               isitayela,
 kufanele                            elifanele umnqopho,        ilwazimagama            ilwazimagama kufanele       ilwazimagama             ilwazimagama
 umnqopho/umphumela/                 abamukelilwazi kanye       kufanele khulu          umnqopho,                   kufanele kancani         akukhambelani
 abamukelilwazi                      nobujamo.                  umnqopho,               abamukelilwazi kanye        umnqopho,                nomnqopho,
 kanye nobujamo.                    -Kuyanemba                  abamukelilwazi kanye    nobujamo.                   abamukelilwazi           abamukelilwazi kanye
 Ukusetjenziswa kwelimi              ngokwehlelo begodu         nobujamo.              -Zikhona iimphoso            kanye nobujamo.          nobujamo.
 kanye nemithetjhwana.               kwakhiwe kuhle.                                    Zehlelo.                   -Ihlelo elingakafaneli

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                      Phendla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                      16                                                      DBE/Novemba 2016
                                                            NSC – Imemorandamu

 Ukukhethwa kwamagama.              -Akunamphoso.   -Ihlelo linemba        -Ilwazimagama         elinemphoso                -Kuzele iimphoso
 Ukusetjenziswa                                      ngokwekghono           elifaneleko.          ezimbalwa.                 begodu
 kwamatshwayo kanye                                  elithileko begodu     -Iimphoso azilimazi   -Ilwazimagama              akuzwisisakali.
 nesipelinghi.                                       lakhiwe kuhle.         ihlathululo.          elitlhayelako.            -Ilwazimagama
                                                    -Ilwazimagama elihle                         -Ihlathululo ivimbekile.    alikawufaneli
                                                     khulu .                                                                 umnqopho.
 12 AMAMAKSI                                        -Akunamphoso.                                                           -Ihlathululo ayizwakali
                                                                                                                             kwamambala.
 IRENJI YAMAMAKSI                   24-30           18-23                  14-17                 6-13                       0-5

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                        Phendla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                              17                                                        DBE/Novemba 2016
                                                                    NSC – Imemorandamu

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA

SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA
[20 AMAMAKSI]
       Iqhinga                          Ngokudluleleko            Ngokwekghono           Ngokulingeneko            Ngokusisekelo         Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                            9–12                      7–8                     5–6                         3–4                   0–2
 UKUHLELA NESAKHIWO                                                                                            -Ukuphendula          -Ukuphendula
                                    -Ukuphendula               -Ukuphendula okuhle     -Ukuphendula             ngokusisekelo         kutjengisa
 Ukuphendula kanye                   okudluleleko,              khulu okutjengisa       okulingeneko            begodu kutjengisa     ukungabikho kwelwazi
 nomqondo:                           okungaphezu kwalokho       ilwazi elihle           okutjengisa ilwazi      ilwazi lamatshwayo    lamatshwayo
 Ukuhlelwa kwemiqondo;               okulindelweko.             lamatshwayo             lamatshwayo             wetheksthi.           wetheksthi.
 amatshwayo/imithetjhwana           -Imiqondo                   wetheksthi.             wetheksthi.            -Kunokunqopha         -Akunakukhambelana
 kanye nobujamo.                     ehlakaniphileko            Inqophile –            -Akunakudzimelela        okukhona kodwana      kwemiqondo.
                                     nekhulileko.               akunakuphuma,           nokukhambelana          okunengi             -Kunemininingwana
 12 AMAMAKSI                        -Ilwazi elingeneleleko      isihloko sisekelwe      okulingeneko            kuphambene.           embalwa esekela
                                     lamatshwayo wetheksti.     kuhle ngendlela         kokumunyethweko        -Imininingwana         isihloko.
                                    -Umtlolo unqophile.         enobukghoni begodu      nemiqondo.              embalwa esekela      -Akakasebenzisi
                                    -Kunokukhambelana           kunemininingwana       -Eminye imininingwana    isihloko ikhona.      imithetho edingekako
                                     kokumunyethweko            esekela isihloko.       esekela isihloko       -Usebenzise            namkha isakhiwo.
                                     nomqondo.                 -Isakhiwo esifaneleko   ikhona.                  imithetho
                                    -Kuhlathululwe kuhle        esinokukhambelana      -Isakhiwo esifanele      eqakathekileko
                                     begodu yoke                okuncazana.             ngokulingeneko,         ngendlela embi.
                                     imininingwana isekela                              kodwana                -Kunobutjhapha
                                     isihloko.                                         kunokungakhambelani.     obubonakalako.
                                    -Isakhiwo esifaneleko
                                     nesinembako.
 ILIMI, ISITAYELA NOKU-                          7–8                       5–6                     4                       3                     0–2
 EDITHA                             -Iphimbo, irejista,        -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,   -Iphimbo, irejista,
                                     isitayela, ilwazimagama    isitayela,              isitayela,              isitayela,            isitayela,
 Iphimbo, irejista, isitayela,       elifanele umnqopho,        ilwazimagama            ilwazimagama            ilwazimagama          ilwazimagama
 ilwazimagama elifanele              abamukelilwazi kanye       kufanele khulu          kufanele umnqopho,      kufanele kancani      akukhambelani
 umnqopho,                           nobujamo.                  umnqopho,               abamukelilwazi kanye    umnqopho,             nomnqopho,
 nokumunyethweko;                   -Kuyanemba                  abamukelilwazi kanye    nobujamo.               abamukelilwazi        abamukelilwazi kanye
 Ukusetjenziswa kwelimi              ngokwehlelo begodu         nobujamo.              -Zikhona iimphoso        kanye nobujamo.       nobujamo.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                Phendla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                     18                                                        DBE/Novemba 2016
                                                           NSC – Imemorandamu

 nemithetjhwana;                    kwakhiwe kuhle.   -Ihlelo linemba        zehlelo.              -Ihlelo elingakafaneli   -Kuzele iimphoso
 Ukukhethwa kwamagama;                                 ngokwekghono                                 elinemphoso              begodu
                                                       elithileko begodu                            ezimbalwa.              akuzwisisakali.
                                                       lakhiwe kuhle.
 Ukusetjenziswa                     -Akunamphoso.     -Ilwazimagama elihle   -Ilwazimagama         -Ilwazimagama            -Ilwazimagama
 kwamatshwayo nesipelinghi                             khulu.                 elifaneleko.          elitlhayelako.           alikawufaneli
                                                      -Akunamphoso.          -Iimphoso azilimazi   -Ihlathululo              umnqopho.
                                                                              ihlathululo.         ivimbekile.              -Ihlathululo ayizwakali
 8 AMAMAKSI                                                                                                                  kwamambala.

 IRENJI YAMAMAKSI                           16–20             13–15                     9–12                6–8                       0–5

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                        Phendla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3           19           DBE/Novemba 2016
                                                 NSC – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3           20           DBE/Novemba 2016
                                                 NSC – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                              Phendla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3           21           DBE/Novemba 2016
                                                 NSC – Imemorandamu

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2016-memo/3e9c5520-0974-4a01-8075-0b3d51e02299) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2016-memo/e2ae3372-1c30-4c87-97db-74d9bd0b6769) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2016-memo/760cdc21-8353-423a-8236-3c8fa57766a6) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2023-mg/763a7186-c0a8-4b43-b964-410dfc93c1b4) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2022-mg/3d6dab2c-2cf5-4fca-8897-3ee93181a4f7) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2021-mg/4af27b16-0cce-4171-8f9c-6d50cef77b18) — isiNdebele FAL · Memo · 2021 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
