# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2018, 18 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2018-final-memo/8d4324cc-1705-4c2c-9ebc-93e8634fa89f
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2018-final-memo/8d4324cc-1705-4c2c-9ebc-93e8634fa89f)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isindebele. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2018/9be64455-eeb1-4755-96ab-488fd19b416c) — QP · 2018 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                        IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                        NOVEMBA 2018

                          UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA

IMITLOMELO: 100

                    Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-18.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                      Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      2                   DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)

UMBUZO 1

1.1       I-eseyi ecocako ('Narrative')

          Ukusebenza ngokuzimisela kikho koke okwenzako kuyabhadela.

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
          nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
          Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
          •    I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
          •    I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
          •    Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelele ukuzwa okulandelako
               bekube sekugcineni.
          •    Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
               neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
          •    I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
               esisepepeneneni begodu esilindelekileko.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Iinqabo endleleni.
          -    Ukubeka ingqondwakho entweni oyifunako.
          -    Ukuzinikela.
          -    Ukufuna isizo.
          -    Amaqhinga.
          -    Iimfundo.

          Tjheja: Le eseyi ingaba ngehlathululako godu.                                       [50]

1.2       I-eseyi Ecocako ('Narrative')

          Ikhambo elimnandi engingekhe ngalilibala.

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe wasibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso. Kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko. Kuqakathekile ukobana
          nanyana umfundi ayisusela ehloko i-eseyakhe kube yi-eseyi ekholwekako.
          Ngokuvamileko umtloli we-eseyi ecocako usebenzisa isikhathi esidlulileko.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Isigaba esisingeniso kufanele simdose/silulubeze umfundi we-eseyi.
          •    I-eseyi ecocako kufanele ikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      3                    DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          •    I-eseyi ecocako kufanele itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
          •    Umuntu otshwaya i-eseyi le kufanele alangazelela ukuzwa okulandelako
               bekube sekugcineni.
          •    Ukucoca okuyipumelelo kubonakalisa tjhatjhalazi imizwa efana
               neyokubona, yokuzwa, yokunambitha, yokuthintana nephunga.
          •    I-eseyi enesiphetho esingakajayeleki yihle kunaleyo enesiphetho
               esisepepeneneni begodu esilindelekileko.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Amalungiselelo wekhambo.
          -    Ikhambo lakhe avakatjhela indawo ethileko.
          -    Izinto ebekazenza ekhambeni lakhe.
          -    Izinto azifundileko kilelo khambo.
          -    Abantu ebegade anabo kilelo khambo.

          Tjheja: Le eseyi ingaba ngehlathululako godu.                                      [50]

1.3       I-eseyi Ehlathululako ('Descriptive')

          Ibizelo engifuna ukulilandela nangiqeda iimfundo zami.

          Le yi-eseyi lapho umtloli afuze ahlathulule ubujamo obuthileko, umuntu
          othileko nofana indawo ethileko. Njengombana nesihloko sitjho, kufanele
          umtloli we-eseyi le asebenzise amagama ahlathululako khudlwana. Ngale
          kwalokho, umtloli usebenzisa khulu ilimi elisesikhathini sanje.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Otlolako kufanele ayelele ekutheni akhethe isihloko asazi kuhle. Isizathu
               kukobana kuba budisi ukuhlathulula into onganalwazi elipheleleko ngayo.
          •    Otlolako kufanele akhethe ngokuyelela amagama nobujamo
               bokukhuluma.
          •    Amagama asetjenziswa ngotlolako kufanele akhe isithombe esikhanya
               bha.
          •    Otlolako angasebenzisa iinthombe-ngqondo zokubona, zokurhogela,
               zokuzwa, zobumnandi nezokuthinta ukuze zimsize ukwenza
               akuhlathululako kukhanye bha.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Engifuna ukuba ngikho epilweni.
          -    Unobangela walokho.
          -    Amatjhuguluko angaba khona.
          -    Ikusasa elimanyazelako.
          -    Ibizelo engizolilandela.

          Tjheja: Le eseyi ingaba ngecocako godu.                                            [50]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      4                   DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

1.4       I-eseyi Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli ('Reflective')

          Epilweni ngifunde bona ukugijima kudlulwa kukhamba kabuthaka.

          Le yi-eseyi lapho otlolako aba nombono bese unikela imizwakhe. I-eseyi le
          itjhegeza ibuyele emva esehlakalweni esakhe senzeka. Otlolako-ke kulapho
          abeka khona imibonwakhe ngokwenzakalako, abeke tjhatjhalazi okuhle
          neemphoso bese uthatha iinqunto ngokuthi ubona kufanele kwenziweni
          ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.

          Umhlobo lo wendaba sivame ukuwubona emitlolweni ema-eseyi, la otlolako
          abeka umbonwakhe ngesihloko esithileko. Akutjho bonyana akutjhoko
          kuliqiniso kodwana ngilokho akucabangako ngabantu, ngesintu nofana
          ngepilo nje. Lokho akubekako kuhle kusekelwe ngamaqiniso ukuze
          kungamdondisi loyo ozokufunda i-eseyi leyo. I-eseyi enje ingaveza ukujiya
          kwengqondo yaloyo otlolako begodu abanengi bayithatha njengeqiniso
          lamambala.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    I-eseyi evezako iveza imizwa yomtloli.
          •    Imizwa nokuthatheka kwehliziyo kudlala indima eqakatheke khulu
               e-eseyini le.
          •    Ihlangothi elikhulu le-eseyi lingaba ngelihlathululako. Ukuhlathululokhu
               kufanele kukhanye begodu kuveze imizwa nalokho okusengqondweni
               yaloyo otlolako.
          •    Imibono/Imicabango/Imizwa eveziweko kufanele yembule iqiniso nendima
               ethathwa ngotlolako.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Ukwenza into ungakacabangisisi.
          -    Ukuba marhamaru.
          -    Ukungalaleli.
          -    Ukungaqali ubuhle nobumbi balokho okwenzako.
          -    Isifundo owasitholako.                                                       [50]

1.5       I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako ('Discursive')

          Umbuso wentando yenengi ulethe ubuhle nobumbi enarheni yekhethu.

          I-eseyi le ihlobene khulu ne-eseyi ephikisako. Okufanako kukobana kiyo
          yomibili imihlobo le otlolako ubeka imibonwakhe. Umehluko okhona kukobana
          e-eseyini emahlangothimabili otlolako kulindeleke kobana atlole ngemibono
          yomibili. Silindele kobana asivezele ubuhle nobumbi bento acoca ngayo.
          Umtloli angafikelela esiphethweni esithileko ekugcineni kwe-eseyakhe
          kodwana imibono evumako nephikako kufanele yethulwe ngokulinganako
          endabeni.
          Umtlolo kumele uzwakale ungathathi hlangothi. Kumele kuvezwe iintatimende
          ezizwakala kuhle. Lapha otlolako uveza ubuhle nobumbi bento ethileko
          anikelwe yona esihlokweni, kufanele anikele amaphuzu avumelana nesihloko
          nalawo aphikisana naso.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      5                    DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Umtlolo kumele uzwakale begodu ungathathi ihlangothi.
          •    Kumele kuvezwe iintatimende ezizwakala kuhle.
          •    Kilomhlobo we-eseyi otlolako uveza ngobuhle nangobumbi bento ethileko
               anikelwe yona esihlokweni.
          •    Unikela amaphuzu avumelana nesihloko nalawo aphikisana naso.

          [Otlolako kufanele aveze kokubili, ubuhle nobumbi obulethwe mbuso
          wentando yenengi enarheni yekhethu].

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          Ubuhle

          -    Ikululeko ekhona.
          -    Ifundo yasimahla.
          -    Ukulingana ngobulili.
          -    Amalungelo kawokewoke.
          -    Ukubuswa ngentando yenengi.
          -    Ukuzikhethela ibizelo olithandako.

          Ubumbi

          -    Abentwana bazenzela umathanda.
          -    Imitjhoga ayisatholakali ngeembhedlela.
          -    Iincwadi ziyatlhayela eenkolweni.
          -    Abazali bamukwe amandla wokukhalima abentwababo.
          -    Amalungelo angakhambisani nokuziphendulela.                                  [50]
1.6       I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye ('Argumentative')

          Abafundi   besikolo       kufanele     bathole     umsebenzi    ngeenkhathi
          zamaholideyi.

          I-eseyi ephikisako ifuna otlolako athome ngokukhetha ihlangothi esihlokweni
          atlola ngaso. Otlolako angakhetha ukuvumelana nesihloko nofana aphikisane
          naso. Umbono womtloli kumele ukhanye kusukela ekuthomeni bekube
          sekugcineni kwe-eseyakhe. I-eseyi le yethula lokho okusengqondweni
          yomtloli.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa le-eseyi:

          •   Otlolako kumele athome ngokuthi akhethe ihlangothi azokutlola ngalo.
          •   Otlolako kumele anikele amaphuzu amanengi anabe ukusekela
              imibonwakhe.
          •   Otlolako kumele ahlale emaphuzwini NOFANA aphikise isitatimende.
          •   Lomhlobo we-eseyi uphethe imibono yomtloli kwaphela ngalokho kumele
              uphakamise imibono eqinileko.
          •   Ilimi elinezwelomagama lingahle lithinte imizwa kodwana kumele libe
              nehlonipho.
          •   Isiphetho kumele sibe sitatimende somtloli esinamandla, esikhanyako
              nesanelisako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      6                   DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          Abavumelana nesihloko.

           -   Ukuzijwayeza ukuzijamela.
           -   Ukuthola imadlana ekungeyakho.
           -   Ukuzakhela ubudlelwana obuhle nabosomabhizinisi bendawo.
           -   Ukuzifundisa umsebenzi.
           -   Ukuzijwayeza ukusebenza ngaphasi kobujamo obuthileko.

          Abaphikisana nesihloko.

           -   Ukulahlekelwa lithando leencwadi zakho.
           -   Ukuthanda imali khulu.
           -   Ukutlhoga isikhathi sokuphumula.
           -   Ukulisa isikolo sewubona imali.                                             [50]

1.7       1.7.1        Kilesisithombe umfundi angatlola i-eseyi ecocako nanyana
                       ehlathululako. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-
                       eseyi evezwa ngotlolako. Utshwaya ngokulandela amaphuzu
                       alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo
                       mhlahlandlela.

                       Kilesisithombe kubonakala kulayitjhwe imithwalo ngekoloyini.

                       Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

                       -   Ukuqakatheka kokuzikhupha uyokubetjhwa mumoya.
                       -   Ukupakwa kwemithwalo ngekoloyini.
                       -   Ukuthatha ikhambo elide.
                       -   Ukubona iindawo ezihlukahlukeneko.
                       -   Ikhambo lokuthiya iimfesi.                                      [50]

          1.7.2        Kilesisithombe umfundi angatlola i-eseyi ecocako nanyana
                       ehlathululako. Otshwayako uyeleliswa bona atjheje umhlobo we-
                       eseyi evezwa ngotlolako. Utshwaya ngokulandela amaphuzu
                       alindeleke ngaphasi kwalowo mhlobo we-eseyi ngokuqala kilo
                       mhlahlandlela.

                       Kilesisithombe kubonakala       umuntu wengubo      newembaji
                       bathabulula imizimba.

                       Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

                       -   Ukuqakatheka kokuzithabulula.
                       -   Ukuhlala uthabile.
                       -   Ukuhlanganyela nommoya wokubumbana emphakathini.
                       -   Ipilo ehle emzimbeni.
                       -   Ukwehlisa amafutha nomzimba omkhulu.
                       -   Ukuba nesitjhaba esiphilileko.                                  [50]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA A:          50

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      7                   DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA

UMBUZO 2

2.1       INCWADI YOBUNGANI

          Umhlobo lo wencwadi utlolwa mumuntu otlolela isihlobo sakhe. Kungaba
          mngani, umzala, ubaba, umalume, njll.

          •     Kumele incwadi iqaliswe kumngani.
          •     Kumele ihlukaniswe ngeengaba.
          •     Iphimbo nerejista yencwadi kumele ibe ngeyobuhlobo.

          Ilwazi elilandelako kumele lifakwe encwadini yobungani:
          •    Kumele utlole isiphande esisodwa saloyo otlolako.
          •    Kumele ibe nesilotjhiso, isib. Mngani/Madzela/Bafunani, njll.
          •    Isigaba ngasinye asimumathe umqondo owodwa.
          •    Kumele amaphuzu alamane kuhle.
          •    Kumele ibe nesilayeliso.
          •    Incwadi yobungani inesiphetho, isib. Ngimi umnganakho, uZenzile.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -     Umhlobo werhwebo.
          -     Isizo irhwebo elizoliletha emphakathini.
          -     Ukudaleka kwamathuba womsebenzi.
          -     Inzuzo angayithola ngerhwebelo.                                             [30]

2.2       IKULUMO EHLELIWEKO

          Umfundi nangabe utlole ikulumo ehleliweko, kumele akhumbule bonyana
          abantu abafani ngamasiko, ngeenkolelo, ngefundo, ngabakuthandako
          nokhunye. Kumele umfundi acabange ukobana bazawathanda amaphuzu
          azowakhuluma emnyanyeni loyo.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaywa ikulumo ehleliweko:

          •   Ihloso yekulumo.
          •   Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo ehleliweko:

          Isihloko >                - Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo
                                      izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga begodu
                                      sethule okumunyethwe yikulumo.
          Isilotjhiso>              - Kumele       ococako      alotjhise     abakhona
                                      ngokulandelana kwabo, abakhulu nabancani,
                                      abalamanise      kuhle ngokweenkhundla      zabo
          Isingeniso >                emehlweni womphakathi.
                                    - Kumele sidose kodwana sibe sifitjhani senze
                                      kobana balalele.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      8                      DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          Ummongondaba >             - Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko, ibe nemitjho
                                       emifitjhani enemiqondo elula, beyisebenzise
                                       neembonelo       ezijayelekileko.  Ummongondaba
                                       awube magama akhiwe kuhle kugegedwe
                                       ukubuyelela amagama ngokudluleleko ngombana
                                       kulahlekisa ihlathululo yamambala.
          Isiphetho>                 - Siqakathekile begodu sirhunyezo salokho esele
                                       kukhulunyiwe, asifake iselela.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Imvelaphi yelangeli.
          -    Ukuqakatheka kwelanga labatjha.
          -    Ukuqakatheka kokugidinga ilangeli.
          -    Indlela abantu abatjha ekufanele baziphathe ngayo.                             [30]

2.3       I-AJENDA NAMAMINITHI WOMHLANGANO

          Amaminithi womhlangano asirhunyezo salokho okwakukhulunywa ngakho
          ngomlomo emihlanganweni. Atlolwa abekwe ngehloso yokubulunga
          okwakhulunywako kwavunyelanwa ngakho ekutheni kungakhohlweki,
          kungalahleki, neenqunto zibulungeke.

          Nakhu okumele             kutjhejwe   nakutshwaywa    i-ajenda    namaminithi
          womhlangano:

           -   Otlola amaminithi akangatloli koke okukhulunywa emihlanganweni
               kodwana kutlolwa iimphakamiso neenqunto.
           -   Amagama walabo abathule iimphakamiso nalabo abasekelileko
               kuyenzeka atlolwe.
           -   Akukafaneli loyo otlola amaminithi atlole ukuphaphalaza, ukuphikisana,
               ukudelela nofana ukurarana.
           -   Nakukhulunywa nge-ajenda akwenzeki kungakhulunywa ngamaminithi
               womhlangano ngokunjalo nalokha nakukhulunywa ngamaminithi
               kuthinteka ne-ajenda yomhlangano. Ngakho-ke kuqakathekile ukobana
               umfundisi atshwaye i-ajenda namaminithi womhlangano kanyekanye.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

           -   Ukubika lokha nawubona abantu abalelesako.
           -   Ukubambisana njengomphakathi.
           -   Ukusizana nawusahlelweko.
           -   Ukungathengi izinto zokwetjiwa.
           -   Ukuvulwa kwamathuba wemisebenzi.                                               [30]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      9                   DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

2.4       UMBIKO OHLELEKILEKO

          Umbiko ungaba ngento umuntu ayibonileko, ayizwileko kanye nento
          ayenzileko. Imibiko ivamisa ukutlolwa eendaweni zemisebenzi. Kungaba
          mbiko wemali, umbiko ngomphumela womdlalo, ngeembotjhwa ezeqe ejele.
          Njengombana imibiko imayelana nezinto ezimihlobohlobo, ngokunjalo
          nendlela imibiko etlolwa ngayo iyahlukana.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaya umbiko ohlelekileko:

          •    Umnqopho wombiko kudlulisa ilwazi elithileko.
          •    Amaphuzu kumele abe liqiniso kungabi mbono.
          •    Amaphuzu kumele aphathelane nesihloko.
          •    Amaphuzu kumele atlolwe abe maphoyinti.
          •    Ilimi elisetjenziswako kufanele likhambisane naloyo nanyana labo umbiko
               oqaliswe kibo.
          •    Ukuze umbiko uzwakale kuhle kumele utlolwe ngomuntu wesithathu,
               okukhulunywa ngaye.
          •    Kumele umbiko ube nesihloko esitjhoko bona umbiko lowo umayelana
               nani.
          •    Isihloko kumele sibe nebizo lomuntu nanyana abantu umbiko oqaliswe
               kibo.
          •    Kumele kutlolwe lokho okutholakele ephenyweni.
          •    Kumele kube nesiphetho.
          •    Kumele kube neemphakamiso.
          •    Kumele ekugcineni umbiko utlikitlwe.
          •    Kumele godu umbiko ube nelanga otlolwe ngalo.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Isikhathi sesehlakalo.
          -    Ilanga nendawo.
          -    Iingebengu nendlela ebezembethe ngayo.
          -    Iinkhali ebeziphethwe.
          -    Ukudumuzana kwabantu.
          -    Izinto ezathathwako.
          -    Ukubaleka kweengebengu.                                                     [30]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA B:          30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3     10                   DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA

UMBUZO 3

3.1       IKARADA LESIMEMO

          Lokha umuntu azokuba nomnyanya othileko kudingeka ukobana ameme
          abantu, khulukhulu labo abatjhidelene naye nalabo abaqakatheke khulu
          ekwenzeni umnyanyakhe ube yipumelelo. Singabala iminyanya efana
          nemitjhado, ukuvula amatje wesikhumbuzo, ukukhulisa abentwana
          babentazana, nokhunye.

          Nakhu okumele kutjhejwe nakutshwaya ikarada lesimemo:

          •    Otlolako utlola njengomuntu wesithathu.
          •    Amatshwayo wokutlola akasebenzi kangako.
          •    Umbiko kumele uphelele begodu uzwakale.
          •    Asisetjenziswa isilotjhiso nesiphetho.
          •    Umbiko uyanqopha, awuthemelezi.
          •    Umtloli akatlikitli ndawo.
          •    Iimpendulo nazo zilandela imigomo njengeememo. Zona zingaba mhlobo
               wekarada nanyana kutlolwe nje ngesandla.
          •    Kumele lowo omenywako atjho ukobana uzokuphumelela nanyana
               angeze ukuze lowo omemako azi ukobana zingaki iimenywa
               angazilindela. Lokhu kuqakathekile, ukuze omemako azokulungisa kuhle.
          •    Isiphande somemako sitlolwa ekugcineni, ngenzasi.
          •    Nakuyokuba nomnyanya omkhulu iimemo zikhutjhwa kusasele iimveke
               ezintathu, kanti nakungasiwo umnyanya omkhulu amalanga alitjhumi
               kwaphela anele.
          •    Umnyanya nawumncani nanyana ususelwe phezulu, iimemo zingatlolwa
               ngesandla nje.
          •    Nakumnyanya wesidlo nje kufanele ikarada libe nesikhathi sokobana
               kuyokudliwa nini nokuthi umnyanya uyokuphela nini.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Ibizo lalowo omenywako.
          -    Indawo lapha umnyanya uzokubanjelwa khona.
          -    Isikhathi sokuthoma nokuphela komnyanya.
          -    IIanga lomnyanya.
          -    Ihlobo lomnyanya.
          -    Ivunulo yelanga lomnyanya.
          -    Imininingwana yokuthintana.
          -    Ibizo lomuntu omemako.                                                      [20]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3     11                    DBE/Novemba 2018
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

3.2       IPOSKARADA

          Le ngenye indlela yokuthintana ngokutlola phasi ikulumo efitjhani.
          Ngokuvamileko iposkarada lithunyelwa mumuntu alithumela emuntwini
          amaziko. Iba nesiphande sinye saloyo othunyelwako, esitlolwa
          ngakwesokudla phezulu lapha kutlolwa khona isiphande sotlola incwadi
          yobungani. Ngemva kwesiphande, ngenzasana kutlolwa isilotjhiso esingaba
          libizo lalowo otlolelwako bese kuthoma indaba efitjhani edluliselwa kiloyo
          ethunyelwa kuye. Othumela iposkarada ulayelisa ngebizo lakhe elaziwako
          ngaphandle kwesibongo.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          - Amagama wokumthokozisa.
          - Amagama wokukhuthaza bona angenele namanye amaphaliswano.                        [20]

3.3       IMILAYELO

          Imilayelo yikulumo etjela umuntu bona akenzeni, kuphi, nini, njani njalonjalo.
          Lekulumo itlolwa phasi. Ukuze ifeze umnqopho kufanele izwisiseke, ingarari,
          isebenzise ilimi elizwakalako begodu ingabi mide khulu ukuze lowo
          olayelwako azokwazi ukuyilandela.

          Umfundi angaveza okhunye kokulandelako:

          -   Abasele amanzi atjhisako njalo ekuseni nantambama.
          -   Bangarhuweleli.
          -   Bangadli ukudla okunamafutha amanengi njenge-atchaar.
          -   Bangadli ukudla okubabako.
          -   Bahlale bavumela phasi njalo ekuseni nantambama.                               [20]

                                                             IMITLOMELO YESIGAB C:           20
                                                                       INANI LOKE:           100

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 12

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com            12                                                           DBE/Novemba 2018
                                                                         NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA
•   Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya isigabesi.
•   Amamaksi kusukela e-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ama-5.
•   Okumunyethweko, iqhinga leIimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.
•   Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI]
      Iqhinga                                        Ngokudluleleko           Ngokwekghono           Ngokulingeneko           Ngokusisekelo           Ngokungakalingani
 OKUMUNYETHWEKO                                           27–30                    22–23                   15–17                   9–11                       3–5
 NOKUHLELA                                      -Ukuphendula             -Iimpendulo ezihleleke   -Ukuphendula            -Ukuphendula              -Ukuphendula
                                                okudluleleko.            kuhle; ezikhambelana     okwanelisako.           okungakajami              okuphume endleleni

                            Izinga eliphezulu
 (Ukuphendula)                                  -Imiqondo                khulu begodu             -Imiqondo               ndawonye.                 khulu.
 Ukuhleleka kwemiqondo                          ehlakaniphileko, evusa   ezimnandi,               ekhambelanako           -Imiqondo engakacaci.     -Imiqondo erarako
 yokuhlela.                                     imiqondo netjengisa      kunobufakazi nokukhula   nekholisako.            -Ubufakazi obuncani       nengakanqophi.
 Ukulemuka umnqopho,                            ukukhula.                okubonakalako.           -Kunokuhleleka          bokuhleleka               -Imiqondo engakahleleki
 abamukelilwazi                                 -Ukuhleleka              -Isingeniso, umzimba     okulingeneko            nokukhambelana.           nengakhambelaniko.
 nobujamo.                                      okudluleleko             nesiphetho okuhleleke    nokukhambelana
                                                nokukhambelana           kuhle begodu             nesihloko, umzimba
 30 AMAMAKSI                                    nesingeniso, umzimba     okukhambelanako.         nesiphetho.
                                                nesiphetho.
                                                          24–26                    18–21                   12–14                     6–8                      0–2
                                                -Ukuphendula             -Ukuphendula             -Ukuphendula            -Ukuphendula              -Ukuphendula isihloko
                                                okudluleleko kodwana     okuhlelwe kuhle.         okwanelisako kodwana    okungakhambelaniko        akukalingwa
                                                kutlhayela amatshwayo    -Imiqondo ekarisako      kunokungacaci.          okukhulu.                 nokulingwa.

                            Izinga eliphasi
                                                wendaba ehle             nekhambelanako.          -Iimiqondo              -Imiqondo ayikahlangani   -Imiqondo
                                                ngokudluleleko.          -Isingeniso, umzimba     iyakhambelana           begodu                    engakhambelaniko
                                                -Imiqondo ekhulileko     nesiphetho ezihleleke    ngokulingeneko.         ihlangahlangene.          nengakafaneli.
                                                nenokuhlakanipha.        kuhle                    -Kunokuhleleka          -Abukho ubufakazi         -Imiqondo
                                                -Isingeniso, umzimba     nezikhambelanako.        nokukhambelana          bokuhlela.                engakanqophi.
                                                nesiphetho ezihlelwe                              okulingeneko
                                                ngendlela edluleleko.                             kwesingeniso, umzimba
                                                                                                  nesiphetho.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                               Phendla

### Page 13

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                     Downloaded from hlayiso.com               13                                                             DBE/Novemba 2018
                                                                                 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 AMAMAKSI] (IRAGELA PHAMBILI)
                 Iqhinga                             Ngokudluleleko               Ngokwekghono              Ngokulingeneko          Ngokusisekelo             Ngokungakalingani
 ILIMI, ISITAYELA                                                14–15                       10–11                     6–7                     2–3                         0
 NOKU-EDITHA                                         -Iphimbo, irejista,          -Iphimbo, irejista,       -Iphimbo, irejista,     -Iphimbo, irejista,       -Ilimi elingazwakaliko.
 Iphimbo, irejista, isitayela,                       isitayela kanye              isitayela kanye           isitayela kanye         isitayela kanye           -Iphimbo, irejista,
 ilwazimagama okufanele                              nelwazimagama                nelwazimagama             nelwazimagama           nelwazimagama             isitayela kanye

                                 Izinga eliphezulu
 umnqopho, nobujamo.                                 elifanele ngokudluleleko     elifanele khulu           elifanele umnqopho,     elingakafaneli            nelwazimagama
 Ukukhethwa                                          umnqopho,                    umnqopho,                 abamukelilwazi          umnqopho,                 elingakafaneli khulu
 kwamagama.                                          abamukelilwazi               abamukelilwazi            nobujamo.               abamukelilwazi            umnqopho,
 Ukusetjenziswa kwelimi,                             nobujamo.                    nobujamo.                 -Ukusetjenziswa         nobujamo.                 abamukelilwazi
 imithetjhwana,                                      -Ilimi lithokozisa khulu.    -Ilimi liyanemba begodu   kwelimi okwethula       -Ukusetjenziswa           nobujamo.
 iimphumuzi, ihlelo,                                 -Ihlelo nesipelinghi         lisetjenziswe             ihlathululo.            kwelimi okusisekelo.      -Ilwazimagama
 nesipelinghi.                                       esinganamphoso.              ngokufaneleko.            -Iphimbo elifaneleko.   -Iphimbo elifaneleko.     elitlhayela khulu lenza
                                                     -Itlanywe kuhle khulu.       -Ihlelo nesipelinghi      -Amaqhinga wokubuza     -Ilwazimagama             kube budisi ukuzwisisa
                                                                                  asinamphoso khulu.        enzelwe ukuveza         elitlhayela khulu.        itheksthi.
 15 AMAMAKSI                                                                      -Itlanywe kuhle.          ngokusobala
                                                                                                            okumunyethweko.
                                                                12–13                           8–9                    4–5                    0–1
                                                     -Ilimi elihle                -Ilimi lihle.             -Ukusetjenziswa         -Ukusetjenziswa
                                                     ngokudluleleko begodu        -Iphimbo elifaneleko.     kwelimi okulingeneko    okungakafaneli kwelimi.

                                 Izinga eliphasi
                                                     linethonya.                  -Kuneemphoso              okunokuhluka.           -Ukungabi nomahluko
                                                     -Akunamphoso zehlelo         ezimbalwa zehlelo         -Iphimbo elifaneleko    emitjhweni.
                                                     nesipelinghi                 nesipelinghi.             ngokulinganako          -Ilwazimagama elincani
                                                     ezibonakalako.               -Ibunjwe kuhle.           nokusetjenziswa         ngokusisekelo.
                                                     -Yakhiwe ngekghono                                     okutlhayelako
                                                     elikhulu.                                              kwamaqhinga
                                                                                                            wokubuza.
 ISAKHIWO                                                        5                             4                         3                     2                        0–1
                                                     -Ukusungulwa                 -Imininingwana            -Imininingwana          -Amaphuzu amanye          -Amaphuzu afunekako
 Amatshwayo wetheksthi                               okuqakathekileko             isungulwe                 ekhambelanako           anembako akhona.          ayatlhayela.
 Ukwakhiwa kwesigaba                                 kwendaba.                    ngokukhambelanako.        iveziwe.                -Imitjho neengaba         -Imitjho neengaba
 nokwakhiwa komutjho                                 -Imininingwana               -Imitjho, iingaba         -Imitjho, iingaba       kuneemphoso.              kuneemphoso
                                                     edluleleko.                  kunikela umqondo.         kwakhiwe kuhle.         -Indaba isazwakala.       -Indaba ayinamqondo.
                                                     -Imitjho kanye                                         -Indaba isanikela
 5 AMAMAKSI                                          neengaba kwakheke                                      umqondo
                                                     ngendlela edluleleko.
            IRENJI
          YAMAMAKSI                                           40–50                       30–39                     20–29                   10–19                       0–9
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                         Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                      14                                                                         DBE/Novemba 2018
                                                                      NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA
SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 AMAMAKSI]
       Iqhinga                         Ngokudluleleko                   Ngokwekghono                     Ngokulingeneko                  Ngokusisekelo              Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                             16–18                            13–15                            9–12                            6–8                        0–5
 UKUHLELA                        -Ukuphendula                     -Ukuphendula okuhle khulu        -Ukuphendula okulingeneko        -Ukuphendula               -Ukuphendula kutjengisa
 NESAKHIWO                       okudluleleko, okungaphezu        okutjengisa ilwazi elihle        okutjengisa ilwazi               ngokusisekelo begodu       ukungabi khona kwelwazi
                                 kwalokho okulindelweko.          lamatshwayo wetheksthi.          lamatshwayo wetheksthi.          kutjengisa ilwazi          lamatshwayo wetheksthi.
 Ukuphendula nemibono:           -Imiqondo ehlakaniphileko        -Inqophile,                      -Akunakudzimelela                lamatshwayo wetheksthi.    -Akunakukhambelana
 Ukubuthelelwa                   nekhulileko.                     ayikaphumi esihlokweni           nokukhambelana                   -Kunokunqopha              kwemiqondo.
 kwemibono ukuze                 -Ilwazi elingeneleleko           isekelwe kuhle ngendlela         okulingeneko                     okukhona kodwana           -Kunemininingwana
 kuhlelwe.                       lamatshwayo wetheksthi.          enobukghoni begodu               kokumunyethweko                  okunengi kuphambene.       embalwa esekela
 Umnqopho,                       -Umtlolo unqophile.              kunemininingwana esekela         nemiqondo.                       -Imininingwana embalwa     isihloko.
 abamukelilwazi,                 -Kunokukhambelana                isihloko.                        -Eminye imininingwana            esekela isihloko ikhona.   -Akakasebenzisi
 amatshwayo/imithetjhwana        kokumunyethweko                  -Isakhiwo esifaneleko            esekela isihloko ikhona.         -Usebenzise imithetho      imithetho efunekako
 kanye nobujamo.                 nomqondo.                        esinokukhambelanako              -Isakhiwo esifaneleko            eqakathekileko ngendlela   namkha isakhiwo.
                                 -Kuhlathululwe kuhle             okuncazana.                      ngokulingeneko, kodwana          embi.
 18 AMAMAKSI                     begodu yoke                                                       kunokungakhambelaniko.           -Kunobutjhapha
                                 imininingwana isekela                                                                              obubonakalako.
                                 isihloko.
                                 -Isakhiwo esifaneleko
                                 nesinembako.
 ILIMI, ISITAYELA                            10–12                             8–9                              6–7                              4–5                        0–3
 KANYE NOKU-EDITHA               -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista,        -Iphimbo, irejista,
 Iphimbo, irejista, isitayela,   ilwazimagama elifanele           ilwazimagama kufanele            ilwazimagama kufanele            isitayela, ilwazimagama    isitayela, ilwazimagama
 kufanele                        umnqopho, abamukelilwazi         khulu umnqopho,                  umnqopho, abamukelilwazi         kufanele kancani           akukhambelani
 umnqopho/umphumela/             kanye nobujamo.                  abamukelilwazi kanye             kanye nobujamo.                  umnqopho,                  nomnqopho,
 abamukelilwazi                  -Kuyanemba ngokwehlelo           nobujamo.                        -Zikhona iimphoso zehlelo.       abamukelilwazi kanye       abamukelilwazi kanye
 kanye nobujamo.                 begodu kwakhiwe kuhle.           -Ihlelo linemba                  -Ilwazimagama elifaneleko.       nobujamo.                  nobujamo.
 Ukusetjenziswa kwelimi          -Akunamphoso.                    ngokwekghono elithileko          -Iimphoso azilimazi              -Ihlelo elingakafaneli     -Kuzele iimphoso begodu
 kanye nemithetjhwana.                                            begodu lakhiwe kuhle.            ihlathululo.                     elinemphoso ezimbalwa.     akuzwisisakali.
 Ukukhethwa                                                       -Ilwazimagama elihle khulu.                                       -Ilwazimagama              -Ilwazimagama
 kwamagama.                                                       -Akunamphoso.                                                     elitlhayelako.             alikawufaneli umnqopho.
 Ukusetjenziswa                                                                                                                     -Ihlathululo ivimbekile.   -Ihlathululo ayizwakali
 kwamatshwayo kanye                                                                                                                                            kwamambala.
 nesipelinghi.

 12 AMAMAKSI
 IRENJI YAMAMAKSI                           24–30                            18–23                             14–17                          6–13                      0–5

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                          Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                       15                                                                              DBE/Novemba 2018
                                                                       NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA

SEBENZISA IRUBHRIKHI NJALO NAWUTSHWAYA ISIGABESI

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA
[20 AMAMAKSI]
       Iqhinga                          Ngokudluleleko                  Ngokwekghono                     Ngokulingeneko                   Ngokusisekelo                   Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                              9–12                             7–8                               5–6                             3–4                            0–2
 UKUHLELA NESAKHIWO              -Ukuphendula okudluleleko,       -Ukuphendula okuhle khulu        -Ukuphendula okulingeneko        -Ukuphendula                     -Ukuphendula kutjengisa
                                 okungaphezu kwalokho             okutjengisa ilwazi elihle        okutjengisa ilwazi               ngokusisekelo begodu             ukungabi khona kwelwazi
 Ukuphendula kanye               okulindelweko.                   lamatshwayo wetheksthi.          lamatshwayo wetheksthi.          kutjengisa ilwazi                lamatshwayo wetheksthi.
 nomqondo:                       -Imiqondo ehlakaniphileko        -Inqophile, ayikaphumi           -Akunakudzimelela                lamatshwayo wetheksthi.          -Akunakukhambelana
 Ukuhlelwa kwemiqondo;           nekhulileko.                     esihlokweni isekelwe kuhle       nokukhambelana                   -Kunokunqopha okukhona           kwemiqondo.
 amatshwayo/imithetjhwana        -Ilwazi elingeneleleko           ngendlela enobukghoni            okulingeneko                     kodwana okunengi                 -Kunemininingwana
 kanye nobujamo.                 lamatshwayo wetheksthi.          begodu kunemininingwana          kokumunyethweko                  kuphambene.                      embalwa esekela isihloko.
                                 -Umtlolo unqophile.              esekela isihloko.                nemiqondo.                       -Imininingwana embalwa           -Akakasebenzisi imithetho
 12 AMAMAKSI                     -Kunokukhambelana                -Isakhiwo esifaneleko            -Eminye imininingwana            esekela isihloko ikhona.         efunekako namkha
                                 kokumunyethweko                  esinokukhambelana                esekela isihloko ikhona.         -Usebenzise imithetho            isakhiwo.
                                 nomqondo.                        okuncazana.                      -Isakhiwo esifanele              eqakathekileko ngendlela
                                 -Kuhlathululwe kuhle begodu                                       ngokulingeneko, kodwana          embi.
                                 yoke imininingwana isekela                                        kunokungakhambelaniko.           -Kunobutjhapha
                                 isihloko.                                                                                          obubonakalako.
                                 -Isakhiwo esifaneleko
                                 nesinembako.
 ILIMI, ISITAYELA NOKU-                        7–8                             5–6                                 4                               3                              0–2
 EDITHA                          -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela,
                                 ilwazimagama elifanele           ilwazimagama kufanele            ilwazimagama kufanele            ilwazimagama kufanele            ilwazimagama
 Iphimbo, irejista, isitayela,   umnqopho, abamukelilwazi         khulu umnqopho,                  umnqopho, abamukelilwazi         kancani umnqopho,                akukhambelani
 ilwazimagama elifanele          kanye nobujamo.                  abamukelilwazi kanye             kanye nobujamo.                  abamukelilwazi kanye             nomnqopho,
 umnqopho,                       -Kuyanemba ngokwehlelo           nobujamo.                        -Zikhona iimphoso zehlelo.       nobujamo.                        abamukelilwazi kanye
 nokumunyethweko;                begodu kwakhiwe kuhle.           -Ihlelo linemba                  -Ilwazimagama elifaneleko.       -Ihlelo elingakafaneli           nobujamo.
 Ukusetjenziswa kwelimi          -Akunamphoso.                    ngokwekghono elithileko          -Iimphoso azilimazi              elinemphoso ezimbalwa.           -Kuzele iimphoso begodu
 nemithetjhwana;                                                  begodu lakhiwe kuhle.            ihlathululo.                     -Ilwazimagama                    akuzwisisakali.
 Ukukhethwa kwamagama;                                            -Ilwazimagama elihle khulu.                                       elitlhayelako.                   -Ilwazimagama
 Ukusetjenziswa                                                   -Akunamphoso ezinengi.                                            -Ihlathululo ivimbekile.         alikawufaneli umnqopho.
 kwamatshwayo                                                                                                                                                        -Ihlathululo ayizwakali
 nesipelinghi.                                                                                                                                                       kwamambala.

 8 AMAMAKSI
 IRENJI YAMAMAKSI                           16–20                             13–15                             9–12                             6–8                              0–5

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                                    Phendla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                 16                   DBE/Novemba 2018
                                                 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                             Phendla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                 17                   DBE/Novemba 2018
                                                 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                             Phendla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                 18                   DBE/Novemba 2018
                                                 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [ISINDEBELE FAL P1 NOV 2018 FINAL MEMO](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2018-final-memo/0df3f1bc-9fb6-43af-8bcb-f3207b0b87ff) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2018-final-memo/273de550-c23b-4197-80db-02dfa70e57ba) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2018-memo/d368836b-bd88-440d-9596-7e2725b54f22) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2023-mg/763a7186-c0a8-4b43-b964-410dfc93c1b4) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2022-mg/3d6dab2c-2cf5-4fca-8897-3ee93181a4f7) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2021-mg/4af27b16-0cce-4171-8f9c-6d50cef77b18) — isiNdebele FAL · Memo · 2021 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
