# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2021, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2021-mg/4af27b16-0cce-4171-8f9c-6d50cef77b18
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2021-mg/4af27b16-0cce-4171-8f9c-6d50cef77b18)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · isindebele. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2021/c30db6dc-f9de-4a63-9a16-0ac51eefc722) — QP · 2021 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                        IGREYIDI 12

              ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                        NOVEMBA 2021

                          UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA

IMITLOMELO: 100

                    Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-12.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                      Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      2                   DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)

UMBUZO 1

TJHEJA:
   Kiwo woke amatheksthi yelela inani lamagama aphakanyisweko. I-eseyi
     ephathelene nesithombe ayinikelwe isihloko esiyifaneleko.

         Indlela otlolako arhumutjhe ngayo isihloko ifanele yamukelwe nanyana
          ihluka kunaleyo elindelwe ngotshwayako ikani nayikhambisana nesihloko.

1.1        Isehlakalo esangenza bona ngibambelele esikolweni.

           I-eseyi Ecocako.

           Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
            Ohlolwako     kulindeleke bona    acoce    bekahlathulule  isehlakalo
             esamvelelako nesamenza bona abone ukuqakatheka kwesikolo.
            Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko
             beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
            Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathululako khudlwana
             nakatlola indabakhe.                                                          [50]

1.2        Ipumelelo yami kezefundo ngomnyaka wee-2020.

           I-eseyi Ecocako.

           Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
              Ohlolwako kulindeleke bona acoce bekahlathulule indlela asebenze ngayo
               eemfundweni zakhe phakathi komnyaka kuze kufike isikhathi sokutlolwa
               kweenhlahlubo kanye neetjhijilo ahlangabezene nazo.
              Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko
               beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
              Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathululako khudlwana
               nakatlola indabakhe.                                                        [50]

1.3        Umonakalo obangelwa kucinywa kwegezi.

           I-eseyi Ehlathululako.

           Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
            Ohlolwako kulindeleke bona ahlathulule umonakalo obakhona
             eensetjenzisweni     zegezi    kanye       nokulahlekelwa yinzuzo
             kwabosomarhwebo.
            Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini sanje
             beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
            Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathululako khudlwana
             nakatlola indabakhe.                                                          [50]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      3                   DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

1.4       Ngathola bona ipilwami angeze isafana nekuthomeni.

          I-eseyi Evezako/Eveza Imizwa Yomtloli.
          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
              Ohlolwako akaveze imizwakhe nokuthatheka kwehliziyo ngesihloko
               anikelwe sona. Akaveze indlela egade ayikhamba nengazange imlethele
               ipumelelo nokobana sekazimisele ukukhamba yiphi indlela gadesi.
              Ihlangothi elikhulu le-eseyi akube ngelihlathulula imizwa nalokho
               okusengqondwenakhe ngesihlokwesi.
              Okuqakatheke khulu ngesihlokwesi kukobana ohlolwako kufanele
               atjhegeze abuyele emva esehlakalweni esakhe samenzakalela, abeke
               imibonwakhe ngokwenzakalako, okungaba ngokumbi nofana iimphoso
               bese athathe iinqunto ngokobana ubona kufanele kwenziweni
               ukutjhugulula ubujamo balokho esikhathini esizako.                          [50]

1.5       Ubuhle nobumbi obenzeka ngesikhathi sehlobo.

          I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako.
          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:

              Ohlolwako kulindeleke bona aveze tjhatjhalazi amaphuzu amahle
               namambi alethwa sikhathi sehlobo.
              Okuqakathekileko nge-eseyi le kukobana ohlolwako kulindeleke bona
               azwakale begodu angathathi ihlangothi, anikele amaphuzu amahle
               namambi ngokulinganako ngesihlokwesi.                                       [50]

1.6       Abantu abatjha beSewula Afrika banamathuba asabaleleko wokuzakhela
          ingomuso elikhanyako.

          I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye
          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:

              Ohlolwako kulindeleke bona athome ngokobana akhethe ihlangothi
               azokutlola ngalo, aveze amathuba abantu abatjha abanawo ekuzakheleni
               ingomuso elikhanyako nofana aphikisane nokungasetjenziswa kuhle
               kwawo.
              Kuqakathekile bona ohlolwako anikele amaphuzu asekela imibonwakhe
               nakavumelana nofana aphikisana nesitatimendesi kufikela ekupheleni
               kwendabakhe.                                                                [50]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      4                   DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

1.7       Ukutshwaya/Ukurhumutjha iinthombe.
          Ohlolwako kumele:
          - Anikele i-eseyakhe isihloko esiyifaneleko.
          - Ahlathulule i-eseyakhe ngananyana ngiyiphi indlela kodwana
             ikhambelane nesithombe.
          - Akhethe nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi okhambelana nesithombe.
          - Ahlanganise ukuhlathululwa kwendaba nesithombe.
          - Atlole ngesikhathi esifaneleko.

          1.7.1        Ohlolwako angakhetha nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi afuna
                       ukutlola ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza
                       imizwa, emahlangothimabili nofana ehlangothilinye. Kuqakathekile
                       bona ohlolwako aqinisekise bonyana indabakhe nesithombe
                       ziyakhambelana. Ohlolwako angacoca ngemibono ebhamba
                       nofana aveze imibono efihlakeleko ngesithombe asikhethileko.
                       Kilesisithombe kubonakala unogada alele emsebenzini.                 [50]

          1.7.2        Ohlolwako angakhetha nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi afuna
                       ukutlola ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza
                       imizwa, emahlangothimabili nofana ehlangothilinye. Kuqakathekile
                       bona ohlolwako aqinisekise bonyana indabakhe nesithombe
                       ziyakhambelana. Ohlolwako angacoca ngemibono ebhamba
                       nofana aveze imibono efihlakeleko ngesithombe asikhethileko.
                       Kilesisithombe kubonakala abentwana besikolo batlhorisa
                       omunye umfundi.                                                      [50]

                                                            IMITLOMELO YESIGABA A:          50

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      5                    DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA

UMBUZO 2

2.1       INCWADI YOBUNGANI
          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa incwadi yobungani:

             Iba nesiphande sinye, sitlolwe ngesandleni sokudla. Isiphande sotlolako
              siba nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi
              ngesiNgisi. Tjheja: Isiphande, isilotjhiso nesiphetho azingabalwa
              nakubalwa inani lamagama.
             Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu,
              umzawakho; njll.
             Isilotjhiso asiphakamise ibizo lomuntu omtlolelako. Isib; Jabulile, Mma,
              Baba; njll.
             Esingenisweni akuvele umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani.
              Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi.
              Akucocwa iindaba ezinengi.
             Ohlolwako akahlathulule khudlwana emzimbeni amaphuzu akhambisana
              nomnqopho awuveze esingenisweni.
             Iba nesilayeliso. Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke
              abangaziko ngapho; njll.
             Iba nesiphetho. Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi
              umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho.
              Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle bonyana utlolelwe
              ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana
              ninomuntu omtlolelako.
          Ohlolwako angaveza okhunye kokulandelako:
          -     Iimfundo ezitlhogekako.
          -     Imiphumela yazo.
          -     Amayunivesithi athwasisela ibizelwelo.                                       [30]

2.2       UMLANDO KAMUFI
          Nakutlolwa umlando kamufi, kuthonywa ngesihloko esibonakalako
          esinamagama kamufi apheleleko. Isib. Umlando kaBaphelile Sophy Masilela,
          njll. Ekugcineni kungaphethwa ngomutjho omfitjhani wokumlayelisa,
          njengokuthi: Lala Ngokuthula, Mgwezani Wakokosi, Lala uphumule,
          Mgwezani, nofana ikosi ayikuphe umphumulela wasafuthi, nanyana ngimaphi
          amagama anehlonipho kungaba ziinanazelo zakhe ziyamukeleka.

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa umlando kamufi:
             Uba nesihloko esinamagama kamufi apheleleko.
             Amagamakhe apheleleko.
             Ilanga abelethwa ngalo.
             Igama lendawo abelethelwa kiyo. Tjheja:              Akungatlolwa   igama
              lesibhedlela.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      6                      DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

             Ubelethwa bobani.
             Imithombo yefundo asele adlule kiyo.
             Akuzuzako eemfundweni zakhe.
             Iindawo asebenze kizo.
             Iinkhundla azifumanako.
             Ilanga akhambe ngalo ephasini.
              Tjheja: Akungatlolwa unobangela wokuhlongakala kwakamufi kodwana
              kungavezwa khunye kwalokhu: webiwe ngunokufa lokha nakakhambe
              ngengozi, uhlongakele ngemva kokugula isikhathi esifitjhani nofana eside
              nakagulileko.
             Umndenakhe awutjhiyileko ephasini njengomyenakhe nofana ukosikazi,
              abentwana, ababelethi, iinzukulu zakhe nabanye ahlobana nabo
              ngokweengazi.
              Tjheja: Akungatlolwa amabizo weenini ezitjhiyweko.
             Isiphetho akube mumutjho omfitjhani wokumlayelisa nofana iinanazelo
              zakhe.                                                                          [30]

2.3       I- AJENDA NAMAMINITHI WOMHLANGANO

          Nakhu   okuqakathekileko         nakutshwaywa         i-ajenda    namaminithi
          womhlangano:

          Ohlolwako akaveze okulandelako:

          I-ajenda yomhlangano ohleleke ngendlela elandelako:

          Indawo: Hlalaniphasi Hall
          Isikhathi: 11h00.

          Ilanga: 24 kuTjhirhweni 2020

              1. Ukuvula.
              2. Amezwi wokwamukela.
              3. Abakhona nabancancabezileko.
              4. Iinkulumo zelanga.
              4.1 Igama lerhwebo.
              4.2 Indawo la kungakhiwa khona irhwebelo.
              4.3 Imali ezokufakwa erhwebeni.
              4.4 Iinkhathi zokusebenza.
              4.5 Indlela ekuzokusetjenzwa ngayo.
              5. Ukuvala.                                                                     [30]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      7                    DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

2.4       IKULUMO EHLELEKILEKO

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaya ikulumo ehlelekileko:

          •       Ihloso yekulumo.
          •       Iinhlokwana ezilindeleke ngaphasi kwekulumo elungiselelweko:
          Isihloko >                Kuqakathekile ukobana sibe nokuthi ikulumo
                                    izokwenzelwaphi, ngubani, ngaliphi ilanga begodu
                                    sethule okumunyethwe yikulumo.
          Isilotjhiso >             Kumele ococako alotjhise abakhona ngokulandelana
                                    kwabo, abakhulu nabancani, abalandelanise kuhle
                                    ngokweenkhundla zabo emehlweni womphakathi.
          Isingeniso >              Kumele sidose kodwana sibe sifitjhini senze kobana
                                     balalele.
          Ummongondaba >             Ikulumo ayitlolwe ngokucacileko.

          Isiphetho>                Angarhunyeza ikulumakhe ngokubuyelela
                                    akukhulumileko nofana afake iselela.
          Ohlolwako angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Ukusebenza ngokuzikhandla.
          -    Ukuhlanganyela nabanye abafundi.
          -    Ukuzidima ubumnandi.
          -    Ukuhlukana nabangani abanganalo ibonelo phambili.
          -    Ukubuza lokha nawungazwisisiko.                                              [30]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA B:           30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      8                   DBE/Novemba 2021
                                     NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA
UMBUZO 3
3.1       IPHOSTARA

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa iphostara:
          Ohlolwako angaveza okhunye kokulandelako:

          -    Igama lendawo lapho kuyokunandiswa khona.
          -    Ilanga nesikhathi.
          -    Imali yokungena.
          -    Izinto ekufanele uze nazo.
          -    Imibandela.
          -    Isikhathi sokutjhayisa.
          -    Imininingwana yakho la ungatholakala khona.                                 [20]

3.2       IDAYARI/UMALANGENI

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa Idayari/umalangeni:
          Ohlolwako angaveza okhunye kokulandelako:

          -   Kumele oyitlolako atlole ilanga phezulu.
          -   Kumele itlolwe ngelimi lomuntu okhulumako.
          -   Kumele itlolwe ibe sesikhathini sanje.
          -   Kuyenzeka godu itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko.
          -   Kumele kutlolwe iingaba ezifitjhani.
          -   Kusetjenziswa ilimi elitjhaphulukileko.                                      [20]

3.3       IMILAYELO

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa Imilayelo:
          Ohlolwako angaveza okhunye kokulandelako:

          -   Ukudla ukudla okunganatswayi nekunganamafutha.
          -   Isikhathi sokudla.
          -   Isikhathi sokusela iinhlahla.
          -   Isikhathi sokusela amanzi.                                                   [20]

                                                             IMITLOMELO YESIGAB C:         20
                                                                       INANI LOKE:         100

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 9

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                       Downloaded from hlayiso.com             9                                                                  DBE/Novemba 2021
                                                                                NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]

TJHEJA:
    Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwayai-eseyi.
    Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.
    Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.
    Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]
          Iqhinga                                       Ngokudluleleko               Ngokwekghono               Ngokulingeneko             Ngokusisekelo              Ngokungakalingani
    OKUMUNYETHWEKO                                           28–30                       22–24                       16–18                     10–12                         4–6
    NOKUHLELA                                      -     Ukuphendula             -   Ukuphendula okuhle     -    Ukuphendula           -   Ukuphendula            -      Ukuphendula
                                                         okudluleleko.               khulu.                      okwanelisako.             okungakajami                 okuphume

                               Izinga eliphezulu
    (Ukuphendula)                                  -    Imiqondo                 -   Kunobufakazi           -   Imiqondo                   ndawonye.                      endleleni khulu.
    Ukuhleleka kwemiqondo                               ehlakaniphileko,             nokukhula                  ekhambelanako          -    Imiqondo              -      Imiqondo
    yokuhlela                                            netjengisa ukukhula.        okubonakalako              nekholisako.               engakanqophi.                enganatlha
    Ukulemuka komnqopho,                           -    Ukuhleleka                   nokumnandi.            -   Kunokuhleleka          -   Ubufakazi obuncani           nengazwakaliko.
    abamukelilwazi nobujamo                        -    okudluleleko             -   Ukuhleleka okuhle          nokukhambelana             bokuhleleka            -      Imiqondo
                                                         nokukhambelana              nokukhambelana             okulingeneko               nokukhambelana               engakahleleki
    30 IMITLOMELO                                        kwesingeniso,               kwesingeniso,              kwesingeniso,              kwesingeniso,                nengakhambelaniko.
                                                         umzimba nesiphetho.         umzimba nesiphetho.        umzimba nesiphetho.        umzimba nesiphetho.

                                                             25–27                       19–21                       13–15                       7–9                         0–3
                                                   -   Ukuphendula               -   Ukuphendula okuhle.    -   Ukuphendula            -   Ukuphendula            -     Ukuphendula
                                                       okudluleleko              -   Imiqondo ekarisako         okwanelisako kodwana       okungakhambelaniko           isihloko
                                                        kodwana kutlhayela           nekhambelanako.            okunganatlha.              nokusezingeni                akukalingwa

                               Izinga eliphasi
                                                        amatshwayo wendaba       -   Kunokuhleleka nje      -   Imiqondo iyazwakala        eliphasi.                    nokulingwa.
                                                        ehle.                         nokukhambelana            beyiyakhambelana       -   Imiqondo               -     Imiqondo
                                                   -   Imiqondo ekhulileko            kwesingeniso,              ngokulingeneko.           ayikahlangani begodu         engakhambelaniko
                                                        nenokuhlakanipha.             umzimba nesiphetho.   -   Kunokuhleleka              ayikanqophi.                  nengakafaneli.
                                                   -    Kunokuhleleka                                           nokukhambelana         -   Kunokuhleleka          -     Imiqondo
                                                        nokukhambelana                                           kwesihloko, umzimba       okungakhambelani             enganatlha
                                                        okuhle kwesingeniso,                                    nesiphetho.                nesingeniso,                  nengazwakaliko.
                                                        umzimba nesiphetho.                                                                umzimba nesiphetho.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                       Please turn over

### Page 10

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3
                                                           Downloaded from hlayiso.com                     10                                                                                       DBE/Novemba 2021
                                                                                             NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO] (iyaraga)
          Iqhinga                                          Ngokudluleleko                    Ngokwekghono                     Ngokulingeneko                       Ngokusisekelo                    Ngokungakalingani
                                                               14–15                             11–12                             8–9                                 5–6                                0–3
 ILIMI, ISITAYELA                                   -    Iphimbo, irejista, isitayela    -     Iphimbo, irejista,         -     Iphimbo, irejista,         -    Iphimbo, irejista, isitayela   -    Iphimbo, irejista nesitayela
 NOKU-EDITHA.                                            nelwazimagama elifaneleko             isitayela                       isitayela                         nelwazimagama                      ezingakafaneli khulu,
                                                         nelihle ngokudluleleko,               nelwazimagama                   nelwazimagama                     elingakafaneli umnqopho,           umnqopho

                                Izinga eliphezulu
 Iphimbo, irejista, isitayela                            elinemba umnqopho,                    elifanele umnqopho,             elifanele umnqopho,               abamukelilwazi nobujamo.           abamukelilwazi nobujamo.
 nelwazimagama elifanele                                 abamukelilwazi nobujamo.             abamukelilwazi                   abamukelilwazi              -    Ukusetjenziswa kwelimi               Ilwazimagama elitlhayela
 umnqopho,                                          -    Ukusetjenziswa kwelimi               nobujamo.                        nobujamo.                         okusezingeni eliphasi.              khulu nelenza kube budisi
 abamukelilwazi                                          kusezingeni elihle              -     Ilimi liyanemba            -   Ukusetjenziswa kwelimi       -    Ihlelo nesipelinghi                  ukuzwisisa itheksthi.
 nobujamo.                                               ngokudluleleko.                      belisetjenziswe kuhle            okwethula ihlathululo.            kuneemphoso ezinengi          -     Ilimi elingazwakaliko.
 Ukukhethwa                                         -    Ihlelo nesipelinghi             -     Ihlelo nesipelinghi        -    Ihlelo nesipelinghi               khulukhulu.                    -    Ihlelo nesipelinghi
 kwamagama,                                              esinganamphoso khulu                 akunamphoso khulu,              kuneemphoso ezinengi         -    Kutlanywe ngokusezingeni              kuneemphoso ezinengi
 ukusetjenziswa kwelimi,                                 (0-4.                                zimbalwa (10-14).               (20 kuya phezulu).               eliphasi khulukhulu.                   ngokudluleleko/
 imithetjhwana,                                     -    Kutlanywe kuhle                 -     Kutlanywe                  -   Kutlanywe                                                        -     Abukho ubufakazi bokutlama.
 iimphumuzi, ihlelo                                      ngokudluleleko.                      ngokusezingeni                   ngokusezingeni
 nesipelinghi.                                                                                elilingeneko.                    elilingeneko.
                                                                     13                               10                                7                                   4
 15 IMITLOMELO
                                                    -     Iphimbo, irejista, isitayela   - Iphimbo, irejista, isitayela   - Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela
                                                         nelwazimagama                     nelwazimagama                    nelwazimagama                   nelwazimagama
                                                        elifaneleko nelihle                elifanele umnqopho,              elifanele umnqopho,             elincani nelisezingeni eliphasi

                                Izinga eliphasi
                                                        elinemba umnqopho,                 abamukelilwazi                   abamukelilwazi                  elingakafaneli umnqopho,
                                                       abamukelilwazi nobujamo.            nobujamo.                        nobujamo ngokulingeneko.        abamukelilwazi nobujamo.
                                                       Ukusetjenziswa kwelimi              Ilimi liyanemba                - Ukusetjenziswa kwelimi         -Ukusetjenziswa kwelimi
                                                       kusezingeni elihle khulu.           belisetjenziswe                  okungathuli ihlathululo.        okungakafaneli.
                                                       Ihlelo nesipelinghi                ngokufaneleko.                   -Ihlelo nesipelinghi            -Ihlelo nesipelinghi
                                                       esinganamphoso ezinengi           -Ihlelo nesipelinghi               kuneemphoso ezinengi            kuneemphoso ezinengi
                                                      (5-9).                              kuneemphoso ezinengana            khulu.                          khulukhulu.
                                                    - Kutlanywe kuhle khulu.             (15-19).                         - Kutlanywe ngokusezingeni       - Kutlanywe ngokusezingeni
                                                                                         -Kutlanywe kuhle.                  eliphasi.                        eliphasi ngokudluleleko.
 ISAKHIWO                                                             5                                4                                3                                   2                                 0–1
                                                    - Kuvezwe amatshwayo                 -Amatshwayo                      -Amatshwayo                      - Amaphuzu neminye                  - Amatshwayo nemininingwana
 Amatshwayo wetheksthi.                               nemininingwana                     nemininingwana evezweko          nemininingwana kuvezwe             imininingwana yesakhiwo           efunekako kuyatlhayela
 Ukwakhiwa kweengaba                                 eqakathekileko yesakhiwo            yesakhiwo sendaba.               ngokulingeneko. –                 sendaba kuvezwe ngokusisekelo      -Ukwakhiwa kwemitjho
 nemitjho nokuquntulwa                               sendaba.                            -Kunokuqongelana okuhle          Kunokukhambelana                  -Ukwakhiwa kwemitjho                neengaba kuneemphoso
 kwamagama ngendlela                                - Kunokuqongelana okuhle             kweengaba.                       okulingeneko kwendaba .            neengaba kuneemphoso.              ezinengi khulu.
                                                      ngokudluleleko kweengaba.          -Imitjho neengaba                -Imitjho neengaba                - Indaba isazwakala kancani.        - Indaba ayinamqondo.
 engasiyo.
                                                    - Imitjho neengaba                    kwakheke ngendlela ehle.        kwakheke ngokulingeneko
                                                      kwakheke ngendlela ehle                                             -Indaba isanikela umqondo.
 5 IMITLOMELO                                        ngokudluleleko.
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
Km- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                                                        Please turn over

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                           11                                                                                   DBE/Novemba 2021
                                                                           NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: AMATHEKSTHI WOKUTHINTANA

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 IMITLOMELO]
               Iqhinga                          Ngokudluleleko                  Ngokwekghono                    Ngokulingeneko                     Ngokusisekelo                  Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA                            15–18                            11–14                             8–10                               5–7                             0–4
 NESAKHIWO                                -Ukuphendula okulindelekileko    -Ukuphendula okuhle             -Ukuphendula okulingeneko          -Ukuphendula ngokusisekelo      -Ukuphendula kutjengisa
                                          ngokudluleleko.                    nokutjengisa ilwazi elihle     okutjengisa ilwazi                  kutjengisa ilwazi             ukungabi khona kwelwazi
 -Ukuphendula nemibono.                   -Imiqondo ehlakaniphileko          lamatshwayo wetheksthi.        lamatshwayo wetheksthi.             lamatshwayo wetheksthi.       lamatshwayo wetheksthi.
 -Ukubuthelelwa nokuhleleka               nekhulileko.                     -Umtlolo unqophile,             -Akunakudzimelela                  -Kunokunqopha                   -Akunakukhambelana
 kwemibono.                               -Ilwazi elingeneleleko           awukaphumi esihlokweni           nokukhambelana                     okumbadlwana                   kwemiqondo.
 - Umnqopho, abamukelilwazi,              lamatshwayo wetheksthi.          begodu usekelwe                  kokumunyethweko nemiqondo.         kodwana okunengi               –Imininingwana esekela
 amatshwayo/imithetjhwana kanye           -Umtlolo unqophile.              kuhle ngendlela etjengisa       - Eminye imininingwana              kuphambene nesihloko.            isihloko imbalwa khulukhulu.
 nobujamo                                 -Kunokukhambelana                ikghono.                          esekela isihloko iveziwe.        -Imininingwana esekela          -Akakasebenzisi amatshwayo
                                          kokumunyethweko nomqondo.        -Kunemininingwana esekela       - Isakhiwo sifanele                 isihloko imbalwa.              nemithetho yesakhiwo.
 18 IMITLOMELO                            -Isakhiwo sihleleke kuhle        isihloko.                         ngokulingeneko kodwana           -Kunemithetho
                                          ngokudluleleko yoke              -Isakhiwo esifaneleko             kunokungakhambelani.             eqakathekileko yelimi
                                          imininingwana esekela isihloko   kodwana                                                            esetjenziswe ngendlela
                                          iveziwe.                         esinokungakhambelaniko                                             ekungasiyo.
                                          -Isakhiwo esifaneleko            okuncazana.                                                        -Kunobutjhapha
                                          nesinembako.                                                                                        obubonakalako
                                                                                                                                              emtlolwenakhe.
 ILIMI, ISITAYELA NOKU-EDITHA                        10–12                              8–9                             6–7                                4–5                             0–3
                                          -Iphimbo, irejista, isitayela    -Iphimbo, irejista, isitayela   - Iphimbo, irejista, isitayela,    -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela
 -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele   nelwazimagama kufanela            nelwazimagama kufanela           nelwazimagama kufanele             nelwazimagama                  nelwazimagama
 umnqopho/umphumela,                      umnqopho kuhle khulu,             umnqopho kuhle,                  ngokulingeneko umnqopho,           kufanele                       akukhambelani
 abamukelilwazi nobujamo.                 abamukelilwazi nobujamo.          abamukelilwazi nobujamo.         abamukelilwazi nobujamo.           kancani umnqopho,              nomnqopho, abamukelilwazi
 -Ukusetjenziswa kwelimi                  -Ihlelo lisetjenziswe            -Ihlelo lisetjenziswe           - Ihlelo lineemphoso                abamukelilwazi nobujamo.        nobujamo.
 nemithetjhwana yokutlolwa kwelimi.       ngokunembako begodu lihleleke     ngokunembako belihleleke         kodwana azilimazi ihlathululo.   -Ihlelo lineemphoso             -Ihlelo lineemphoso ezinengi
 -Ukukhethwa kwamagama                    kuhle khulu.                     kuhle.                                                              ezenza bona ihlathululo        khulukhulu ezenza bona
 anembako umnqopho.                       -Kuneemphoso ezincani khulu.     -Akunamphoso ezinengi.                                              ingazwakali.                   ihlathululo ingazwakali
 -Ukusetjenziswa kwamatshwayo                                                                                                                                                 nakancani.
 wokutlola nesipelinghi.

 12 IMITLOMELO

ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
Km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                                   Please turn over

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                           12                                                                                   DBE/Novemba 2021
                                                                           NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [20 IMITLOMELO]
         Iqhinga           Ngokudluleleko      Ngokwekghono        Ngokulingeneko   Ngokusisekelo                                                                                 Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO, UKUHLELA      10–12               8–9                  6–7               4–5                                                                                              0–3
 NESAKHIWO                                -Ukuphendula okulindelekileko    -Ukuphendula okuhle             -Ukuphendula okulingeneko          -Ukuphendula ngokusisekelo      -Ukuphendula kutjengisa
                                          ngokudluleleko.                    nokutjengisa ilwazi elihle     okutjengisa ilwazi                 kutjengisa ilwazi              ukungabi khona kwelwazi
 -Ukuphendula nemibono.                   -Imiqondo ehlakaniphileko          lamatshwayo wetheksthi.        lamatshwayo wetheksthi.             lamatshwayo wetheksthi.       lamatshwayo wetheksthi.
 -Ukubuthelelwa nokuhleleka               nekhulileko.                     -Umtlolo unqophile,             -Akunakudzimelela                  -Kunokunqopha                   -Akunakukhambelana
 kwemibono.                               -Ilwazi elingeneleleko           awukaphumi esihlokweni           nokukhambelana                     okumbadlwana                   kwemiqondo.
 - Umnqopho, abamukelilwazi,              lamatshwayo wetheksthi.          usekelwe                         kokumunyethweko nemiqondo.         kodwana okunengi               –Imininingwana esekela
 amatshwayo/imithetjhwana kanye           -Umtlolo unqophile.              kuhle ngendlela etjengisa       - Eminye imininingwana              kuphambene nesihloko.            isihloko imbalwa khulukhulu.
 nobujamo                                 -Kunokukhambelana                ikghono.                          esekela isihloko iveziwe.        -Imininingwana esekela          -Akakasebenzisi amatshwayo
                                          kokumunyethweko nomqondo.        -Kunemininingwana esekela       - Isakhiwo sifanele                 isihloko imbalwa.              nemithetho yesakhiwo.
 12 IMITLOMELO                            -Isakhiwo sihleleke kuhle        isihloko.                         ngokulingeneko kodwana           -Kunemithetho
                                          ngokudluleleko yoke              -Isakhiwo esifaneleko             kunokungakhambelani.             eqakathekileko yelimi
                                          imininingwana esekela isihloko   kodwana                                                            esetjenziswe ngendlela
                                          iveziwe.                         esinokungakhambelaniko                                             ekungasiyo.
                                          -Isakhiwo esifaneleko            okuncazana.                                                        -Kunobutjhapha
                                          nesinembako.                                                                                        obubonakalako
                                                                                                                                              emtlolwenakhe.
 ILIMI, ISITAYELA NOKU-EDITHA                          7-8                              5–6                               4                                 3                              0–2
                                          -Iphimbo, irejista, isitayela    -Iphimbo, irejista, isitayela   - Iphimbo, irejista, isitayela,    -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela
 -Iphimbo, irejista nesitayela kufanele   nelwazimagama kufanela            nelwazimagama kufanela           nelwazimagama kufanele             nelwazimagama                  nelwazimagama
 umnqopho/umphumela,                      umnqopho kuhle khulu,             umnqopho kuhle,                  ngokulingeneko umnqopho,           kufanele                       akukhambelani
 abamukelilwazi nobujamo.                 abamukelilwazi nobujamo.          abamukelilwazi nobujamo.         abamukelilwazi nobujamo.           kancani umnqopho,              nomnqopho, abamukelilwazi
 -Ukusetjenziswa kwelimi                  -Ihlelo lisetjenziswe            -Ihlelo lisetjenziswe           - Ihlelo lineemphoso                abamukelilwazi nobujamo.        nobujamo.
 nemithetjhwana yokutlolwa kwelimi.       ngokunembako begodu lihleleke     ngokunembako belihleleke         kodwana azilimazi ihlathululo.   -Ihlelo lineemphoso             -Ihlelo lineemphoso ezinengi
 -Ukukhethwa kwamagama                    kuhle khulu.                     kuhle.                                                              ezenza bona ihlathululo        khulukhulu ezenza bona
 anembako umnqopho.                       -Kuneemphoso ezincani khulu.     -Akunamphoso ezinengi.                                              ingazwakali.                   ihlathululo ingazwakali
 -Ukusetjenziswa kwamatshwayo                                                                                                                                                 nakancani.
 wokutlola nesipelinghi.

 8 IMITLOMELO

ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
Km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2021-mg/949404bb-19a7-42dd-928c-816554ffef08) — isiNdebele FAL · Memo · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2023-mg/763a7186-c0a8-4b43-b964-410dfc93c1b4) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2022-mg/3d6dab2c-2cf5-4fca-8897-3ee93181a4f7) — isiNdebele FAL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2019-memo/76985e9e-faf6-46a8-8a4d-79ce00711e06) — isiNdebele FAL · Memo · 2019 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2018-final-memo/8d4324cc-1705-4c2c-9ebc-93e8634fa89f) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2016-memo/f8b87089-1ddc-4597-bc35-4a4dafadda67) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
