# isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

> Grade 12 isiNdebele HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2021, 11 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2021-mg/395ec0a7-47a9-4a5b-b427-6643d45c0e1d
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiNdebele HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-hl) › [isiNdebele HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2021-mg/395ec0a7-47a9-4a5b-b427-6643d45c0e1d)

## About this document

Isindebele Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · isindebele. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2021/5e584653-7984-4182-8caa-42f4c9b995df) — QP · 2021 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                        IGREYIDI 12

                              ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)

                                    IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)

                                        NOVEMBA 2021

                          UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA

IMITLOMELO: 70

                    Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-11.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                      Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                   2                   DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA

UMBUZO 1

Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa

   Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
    zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula
    okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe).

   Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kelinye ilimi ngaphandle
    kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha
    umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kelinye ilimi
    lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokho kuzokwamukelwa.

   Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka-
    IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe
    ukusekelwa kwependulo kwaphela.

   Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
    IQINISO/UMBONO.

   Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho
    woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.

   Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
    tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.

   Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande.

   Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
    elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                   3                    DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

1.1    1.1.1      Ihloso ekulu kaRhulumende kukobana abafundi bafunde ukwenzela
                  bonyana baphumelele kuhle eemfundweni zabo.                              (1)

       1.1.2      I-National School Nutrition Programme.                                   (1)

       1.1.3      Abafundi banikelwa ukudla kanye (1) ngelanga.                            (1)

       1.1.4      Ngokutjho kwesigabesi kuthiwa umnqopho omkhulu wokusungulwa
                  kwehlelweli kwakukuqalelela abafundi abatlhogako/abatlhagako
                  kwaphela.                                                                (1)

       1.1.5      UmNqophisi uRakwena uthi ukudlokhu kwenza abafundi bona
                  bakghone ukuzwisisa ngcono nabafundako/kubenza bakghone
                  ukulalela bebazibandakanye lokha nabafundiswako ngetlasini.              (1)

       1.1.6      Ihlelo lokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni ukobana labelwa malini
                  kuya      ngokutjhugutjhuguluka    kwamandla     weranda/Esabelweni
                  sezeemali sangomnyaka wee-2015/2016 ihlelweli labelwa imali
                  elinganiselwa kumabhiliyoni ama-5.7 wamaranda.                           (1)

       1.1.7      -   Iinsebenzi zezamaPhilo ziya eenkolweni ziyokuqinisekisa bona
                      abafundi badla ukudla okunepilo/Usiza ngehlelo elibizwa nge-
                      Intergrated School Health Programme (I-ISHP).                        (1)
                  -   Iinsebenzi zezamaPhilo zihlabela abafundi ukuvikeleka emalweleni
                      ahlukahlukeneko/Kuhlabela abafundi amalwele ahlukahlukeneko
                      ukwenzela bona bahlale baphilile.                                    (1)

       1.1.8      Isitatimendesi simumethe umqondo wokobana ihlelo lokunikela
                  abafundi ukudla ngeenkolweni elikhulunyiswa etheksthini le akusiso
                  isisombululo sasafuthi ngombana abafundi abatlhogako bathola
                  ukudlokhu     nabasesikolweni    kwaphela      bese    kuthi   lokha
                  nabasemakhaya baragela phambili nokukutlhoga godu. 
                  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako kodwana kuvele
                  bona ukunikela abafundi ukudlokhu akusiso isisombululo sasafuthi).        (2)

       1.1.9      Ngicabanga bona ubudisi iinkolo ebezingahlangabezana nabo
                  ngebokobana bengeze zakghona ukuhlukanisa phakathi kwabafundi
                  abatlhogako nalabo abangatlhogiko/Ngicabanga bona ababelethi
                  babafundi abangatlhogiko bengeze bavuma ukobana babo abentwana
                  bangakutholi     ukudlokhu,     bebazokuthi   abentwana   babo
                  bayabandlululwa/Abanye abafundi bebazokuhlekisa/bebazokwenza
                  ihlaya ngabafundi abatlhogako. 
                  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako).                         (2)

       1.1.10     -   Kungaba ziindawo ezifana namaholo womphakathi.                       (1)
                  -   Kungaba ziindawo zomphakathi ezitlhogomela abantu abaphila
                      nokukhubazeka okuthileko nabadala (Home Base Care Centres).
                  - Kungaba ziindawo ezifana namasondo.
                  - Kungaba ziindawo ezifana namatatawu wezemidlalo. 
                  (Nezinye iindawo zomphakathi EZIMBILI ezingavezwa mfundi
                  zizakwamukelwa).                                                          (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                   4                    DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

       1.1.11     Akusilo iqiniso, ihlelweli alizuzisi abafundi kwaphela ngombana
                  kunabantu esele bazifumanele umsebenzi obhadelako wokupheka
                  nokuphakela       abafundi       ngeenkolweni/Abantu       abanikela
                  ngeensetjenziswa nabo bayazuza ngombana kunemali abayifumanako
                  evela emNyangweni wezeFundo esiSekelo/Abatjali beemvande/abalimi
                  nabanikazi beentolo ezikulu bayazuza nabo ehlelweneli/Ihlelweli livula
                  amathuba wemisebenzi hlangana namalunga womphakathi. 
                  (Nezinye     iimpendulo     ezizwakalako    ezingavezwa      bafundi
                  zizakwamukelwa).                                                           (2)

       1.1.12     Isenzwesi sisitjela bona uRhulumende weSewula Afrika ulinga
                  ngamandla ukobana woke umntwana athole ifundo bekahlale aphilile
                  ngaso soke isikhathi/Sisitjela bona uRhulumende weSewula Afrika
                  uyabatlhogomela abentwana benarha le ngehlangothini lezefundo
                  nelezehlalakuhle. 
                  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako).                          (2)

       1.1.13     Indlela yesibili ekukhanjiswa ngayo ihlelweli inobungozi ngombana
                  kungenzeka bona imali le isikolo esiyifumana kuRhulumende
                  singayisebenziseli umnqopho esinikelelwe wona, siyisebenzise
                  ukufeza iimfuneko zaso abentwana bagcine bangasakutholi
                  ukudlokhu/Abaphathi beenkolo bangathenga ukudla okunganapilo
                  ngemali encani bese eseleko bayisebenzisele ukufeza iimfuneko
                  zabo. 
                  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako).                          (2)

1.2    1.2.1      Kubonakala baphekelwa ngeempoto ezinengi ezikulu/ Kubonakala
                  baphekelwa ngeempoto ezinengi/ Kubonakala baphekelwa ngeempoto
                  ezikulu.                                                                  (1)

       1.2.2      -  Kunomsana      ohlekako    nekusisenzo   esikhombisako  bona
                     uyakuthabela ukudla abanikelwa khonokhu.                               (1)
                  - Abafundaba babonakala baqale ukudla okungaphakathi kweempoto
                     lokhu ngethabo.
                  - Indlela ebabonakala baguge iimpotwezi ngayo ikhombisa bona
                     bayakuthabela okungaphakathi kwazo.
                  - Abafundi bajame umjeje wokuzokuphaka ukudlokhu nekutjho khona
                     bona bayakuthabela. 
                  (ZIMBILI iimpendulo kezingehla).                                           (1)

       1.2.3      Abentwana abasesithombeni sesi-3 kezingehlezi babonakala
                  basesivandeni sesikolo batjala/bathelelela iintjalo/babonakala bavuna
                  nofana bakha iintjalo. 
                  (Nezinye    iimpendulo     ezizwakalako       ezingavezwa      bafundi
                  zizakwamukelwa).                                                           (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                   5                      DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

       1.2.4      Ngicabanga bona abotitjhere bangadlala indima ngokobana omunye
                  nomunye abelwe ukudla okuzokulingana abafundi betlasi lakhe bese
                  kuba ngibo ababaphakelako sekunokobana abafundi besikolo soke
                  babe semjejeni owodwa, baphakelwe bomma abasiza ngokupheka
                  njengombana kubonakala esithombenesi/Abotitjhere bangakhupha
                  abafundi        ngamatlasi/ngamagreyidi      wabo        ngesikhathi
                  sokudla/Abotitjhere bangahlongoza bona ukudlokhu kuphakelwe
                  safuthi eemumathini ezilahlwako bese abafundi bafika ngokudobha
                  kwaphela. 
                  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako).                          (2)

       1.2.5      Nangathana amahlelo wokunikela abafundi ukudla ngeenkolweni
                  athoma kade abantu abanengi benarha le ngabe bafundile/Bengeze
                  kube nabentwana abalisa isikolo/Bekuzokwenza ubujamo bomnotho
                  weSewula Afrika bube sezingeni eliphezulu.
                  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako).                        (2)

       1.2.6      -  Ngewami umbono ngingathi uRhulumende wenza ngokwaneleko
                     ngombana       abafundi    abavela     emindenini  etlhagako
                     abasabonakali/abasaphathwa yindlala nokubenza bona bakghone
                     ukuqalana neemfundo zabo.
                  - Ngewami umbono ngingathi uRhulumende akenzi ngokwaneleko
                     ngombana abafundi abavela emindenini etlhagako ukudlokhu
                     bakugcina eenkolweni, nabafika emakhaya abasakutholi bagcine
                     sebalele ngendlala. 
                  (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako).                          (2)
                                                                                             [30]

                                                                IMITLOMELO YESIGABA A:       30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                   6                         DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2

Isigaba sesirhunyezo
Zenzele ibhajedi ozoyilandela/ongeze wayitjhugulula. Ziphekele, ungathengi ukudla
okuphekelwe safuthi. Iya elayibhrari eseduze nawe ukuze wonge imali yeenkhwelo.
Thenga ukudla okusesipetjhalini sangalelolanga. Hlola iindawo zokuzithabisa
ezisimahla/ezibiza amanani aphasi eziseduze nawe kuwebhusayidi. Phatha ikarada
lakho elitjhoko bona uyafunda/umfundi ukuze ufumane izaphulelo. Thenga izinto
ezisesipetjhalini nalezo ezinamakhuphoni wokuthenga.
                                              Inani lamagama asetjenzisweko = 44
Tjheja: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako
        ngemitjho edzujulwe bunqopha etheksthini.
       IMIDZUBHULO ESETHEKSTHINI                      AMAPHUZU
                                                      AQAKATHEKILEKO
 A     'Indlela    yokuthoma    yokonga      imali 1. Zenzele              ibhajedi
       ngeyokuzenzela ibhajedi bese wenza             ozoyilandela/ongeze
       isiqiniseko sokobana awutjhuguluki kiyo'.      wayitjhulula.
 B     'Qinisekisa bona uyaziphekela esikhundleni 2. Ziphekele, ungathengi ukudla
       sokobana uphile ngokuthenga ukudla             okuphekelwe safuthi.
       okuphekelwe safuthi'.
 C     'Sebenzisa ilayibhrari eseduze nalapha 3. Iya elayibhrari eseduze nawe
       uhlala khona kunokobana uye kekude             ukuze wonge imali
       ngombana uzokutlhoga imali yokubhadela         yeenkhwelo.
       iinkhwelo'.

 D     'Ngesikhathi sokudla kwamadina                     4. Thenga ukudla
       ungazifumanela ukudla okusesipetjhalini               okusesipetjhalini
       uzithengele khona'.                                   sangalelolanga.
 E     'Nawumfundi kuyatlhogeka bona ngelinye 5. Hlola iindawo zokuzithabisa
       ilanga khewuphume uyokupholisa ihloko,           ezisimahla/ezibiza amanani
       njeke ungavula iwebhsayidi uhlole bona           aphasi     eziseduze   nawe
       ngiziphi iindawo zokuzithabisa eziseduze         kuwebhusayidi.
       nawe ezisimahla ongaya kizo kunokobana
       uye     kilezo   ezibhadelisako      nezikude
       nalapha uhlala khona'.
 F     'Sebenzisa ikarada lakho elitjhoko bona       6. Phatha ikarada lakho
       umfundi ngombana eendaweni ezinengi              elitjhoko bona
       kuvamile bona abafundi banikelwe                 uyafunda/umfundi ukuze
       isaphulelo lokha nabathengako nofana             ufumane izaphulelo.
       nabakhwela iinkhwelo ezithileko'.
 G     'Nawuyokuthenga tjheja bona ngiziphi          7. Thenga                 izinto
       izinto ozitlhogako ezisesipetjhalini             ezisesipetjhalini    nalezo
       nokobana ngiziphi ezinikela amakhuphoni          ezinamakhuphoni
       ongawasebenzisela ukuthenga'.                    wokuthenga.

                                                       Inani lamagama asetjenzisweko =44

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                   7                          DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

IGRIDI YOKUTSHWAYA UKURHUNYEZA.

Ukutshwaywa      kwesirhunyezo   kudzimelele                   ekuvezweni      kwamaphuzu
aqakathekileko ngokufunwa mbuzo.

Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalindlela:

   Ukwabiwa kwemitlomelo:
    o  7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owodwa kilelo nalelo phuzu
       eliqakathekileko)
    o  3 imitlomelo yelimi
    o  Inani loke: 10

   Ukwabiwa  kwemitlomelo                yelimi     lokha     ohlolwako     nakasebenzise
    amagamakhe.

    o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1
    o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2
    o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3

   Ukwabiwa kwemitlomelo                 yelimi    lokha    ohlolwako      angakasebenzisi
    amagamakhe.

    o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo-0
    o 4–5 yemidzubhulo: nikela umtlomelo owo-1
    o 2–3 yemidzubhulo: nikela imitlomelo emi-2

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                   8                              DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

                          UKUTLOMELISA UKURHUNYEZA 2021
 Inomboro       Amaphuzu Amaphuzu       Imidzubhulo Ilimi                      Amaphuzu
                anikelweko womfundi                                            sekawoke
       1             7          7             0         3                            10
       2             7          6             1         3                            10
       3             7          5             2         2                             9
       4             7          4             3         2                             9
       5             6          6             0         3                             9
       6             6          5             1         2                             8
       7             6          4             2         2                             8
       8             7          3             4         1                             8
       9             7          2             5         1                             8
      10             6          3             3         2                             8
      11             6          1             5         1                             7
      12             5          5             0         2                             7
      13             7          0             7         0                             7
      14             5          2             3          2                            7
      15             5          1             4         1                             6
      16             4          4             0         2                             6
      17             6          0             6         0                             6
      18             4          3             1         1                             5
      19             4          2             2         2                             6
      20             4          1             3         2                             6
      21             4          0             4         1                            5
      22             5          0             5         1                             6
      23             3          2             1         1                             4
      24             3          1             2         2                             5
      25             3          3             0         1                             4
      26             3          0             3         2                             5
      27             2          1             1         1                             3
      28             2          2             0         1                             3
      29             2          0             2         2                             4
      30             1          1             0         1                             2
      31             1          0             1         0                             1

                                                                       P= (Imitlomelo)
                                                                       Dz= (Imitlomelo)
                                                                       L = (Imitlomelo)
TJHEJA:
                 Ukubala amagama:
    o      Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
    o      Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako akhange atjengise inani
           lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile
           akusingilo.
    o      Nangabe ubude obulindelweko budlulile, funda bewufike emagameni ama-5
           bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
    o      Iinrhunyezo ezifitjhani kodwana zinawo woke amaphuzu aqakathekileko
           akukameli zijeziswe.

                                                                IMITLOMELO YESIGABA B:               10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                          Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                   9                   DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI

Ukutshwaya isigaba C

     Ukupeleda:

      o   Iimpendulo     ezifuna   igama  linye     kumele   zitlonyeliswe nanyana
          kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kokobana iphoso itjhugulula okutjhiwo
          ligamelo/ihlathululo yegamelo.
      o   Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungakapeledeki kuhle akujeziswe
          nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
      o   Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko
          (ungci).

     Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho
      ezeleko/njengokutjho komyalo.

     Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
      elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.

UMBUZO 3: ISIKHANGISO

3.1           Igama lekulisa ekhangiswako litlolwe ngamagabhadlhela. 
              -                                                                           (1)
              -
              Amagama adosako atlolwe ngamagabhadlhela.
              -
              Iinthombe zalokho okukhangiswako ziveziwe.
              -
              Lokho okuzokuzuzwa mntwana nakasiwa kilekulisa kuveziwe
              esikhangisweni.
           - Imininingwana abanikazi bekulisa abangafumaneka kiyo iveziwe.
           - Imibandela itlolwe ngamagama amancani.
           - Inani lemali ebhadelwako liveziwe. 
          (ZIMBILI iimpendulo kezingehla).                                                (1)

3.2       Abentwana ababonakala esikhangiswenesi babonakala bahleka/bamomotheka
          nekuyikomba yokobana bayakuthabela ukuba kwabo kilekulisa/Kunomntwana
          odlalako nekuyikomba yokobana uyakuthabela ukuba kilekulisa.                   (1)

3.3       Isizathu sokutlolwa kwamagama la butjhigama kukobana kumagama wesiNgisi
          atlolwe hlangana namagama wesiNdebele.                                         (1)

3.4       -  Abentwana abanamalwele angalaphekiko abamukelwa.                            (1)
          -  Kuvalwa nge-iri lesi-3 ntambama.
          - Nawungafika ngemva kwe-iri lesi-3 ubhadela ama-R50 ngemva kwelinye
             nelinye i-iri ngaphezulu. 
          (ZIMBILI iimpendulo kezingehla.)                                                (1)

3.5       Kutjho ukutjelwa iqiniso ulikholwe/kutjho ukwaneliseka ngento otjelwa
          yona/kutjho ukukholwa bona liqiniso/Ukuthemba bona lokho okutjelwako
          kuliqiniso/Ukuba nethemba lalokho otjelwa khona bese uyatjhaphuluka. 
          TJHEJA: Umfundi angakatlonyeliswa nakangakahlathululi ibinzana elithi
          ukusela amanzi nekutjho ukutjelwa/ukuzwa iqiniso.
          (Nezinye iimpendulo ezingavezwa bafundi ezinembako zizakwamukelwa).             (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                  10                   DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

3.6      Sitholakala eenomborweni ezilandelako.                                          (1)

3.7      -  Iye, ikulisa le iyabamukela abentwana abakhamba ngeentulo zamavilo
            ngombana isitupe sekulisa le senziwe ngendlela yokobana nesitulo
            samavilo sikghone ukukhwela lula.
         - Awa, ikulisa le ayibamukeli abentwana abakhamba ngeentulo zamavilo
            ngombana imibandela iveza bona ayibamukeli abentwana abanamalwele
            angalaphekiko, njeke ukukhamba ngesitulo samavilo kungenzeka ukobana
            kumthelela olethwe kukuba nobulwele obungalaphekiko. 
         (Umfundi angayibeka ngeyakhe indlela ezwakalako).
                                                                                          (2)
                                                                                          [10]

UMBUZO 4: IKHATHUNI

4.1      Umsana lo ukhamba ngeenyawo phasi/Ubaba banomma abasekhathunini
         babonakala    bafake amanyathelo     adabukileko     naveze    amazwani
         ngaphandle/Iinkhwama  zakababa    lo    zihlanulukile   nekutjho   bona
         akanamali/Umma banobaba lo bambethe izambatho ezipetjhiweko.                    (1)

4.2      Umsana lo uphethe isimumathi sokudla kwangamadina (Umsana lo uphethe
         iincwadi ngezandla)/Umma unikela umsana izembatho zesikolo ezitja
         amthengele zona ukobana ayokwembatha akwazi ukuya esikolweni/Umma lo
         uphethe iincwadi ekubonakala bona ngezomsana lo ekufanele akhambe nazo
         esikolweni.                                                                     (1)

4.3      Umma lo uzizwa athabile ngesenzo asenzele umsanyanakhe lo ngombana
         ubonakala ahleka kanti namehlwakhe abonakala azele ithabo.                     (2)

4.4      C/eliplasi.                                                                    (2)

4.5      Indlela   ubaba    lo  aqaleka  bekakhuluma    ngayo   isitjela bona
         akanandaba/akanakareko nefundo yomntwanakhe lo kodwana into anendaba
         nayo yifuyo yakhe kwaphela.                                                    (2)

4.6      Esikolweni > isikolo.                                                           (1)

4.7      Usendleleni yesenzo enqophileko.                                                (1)
                                                                                          [10]

UMBUZO 5

5.1      Isandiso sendawo/ngundaweni.                                                    (1)

5.2      Wabuya, wangena azange/akhange asilotjhise/wangasilotjhisa.                     (1)

5.3      Isikhathi esadlulako.                                                           (1)

5.4      Ngibawa ningilalele benamukele engizonethulela khona ngombana isithunywa
         asibulawa.                                                                      (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele ILimi LeKhaya (HL)/P1                  11                       DBE/Novemba 2021
                                    NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

5.5      Liveza umqondo wokuthula ungasakhulumi/wokuthula.                                   (1)

5.6      Wanela ukungena nje ngeholweni amalunga we-SABC aginya amathe
         angaqedi.                                                                           (1)

5.7      Ngesikhatheso ngazizwa ngibetjhwa/ngibethwa mumoya omnanjana
         engangingawaziko bona uvelaphi.                                                     (1)

5.8      Maye! Ilutjha lanamhlanjesi alisi lapha etjwaleni. 
         (Umfundi angasebenzisa wakhe umutjho onesibabazo esithi; 'Maye!')                    (1)

5.9      Iindaba abamthume bona azosethulela zona azange zehle kamnandi kodwana
         bebazokuthini ngombana abadala bayatjho bona isithunywa asibulawa.
         (Umfundi angazitlamela wakhe umutjho onesaga esithi; 'isithunywa
         asibulawa'.                                                                        (2)
                                                                                              [10]

                                                                IMITLOMELO YESIGABA C:        30
                                                                            INANI LOKE:       70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele HL P2 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-nov-2021-mg/525e4382-b91c-4f14-bb89-4e60f9c77dee) — isiNdebele HL · Memo · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p3-nov-2021-mg/7889de83-fea9-458d-b3fb-29ef53e563f3) — isiNdebele HL · Memo · 2021 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2023-mg/a0f81bee-17cb-40bc-b127-276e1f7e03d0) — isiNdebele HL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2022-mg/0558a541-d7c5-4423-bb17-a52385ac7b15) — isiNdebele HL · Memo · 2022 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2018-final-memo/66b8ad3a-eda8-42ea-8908-7c74059cd11c) — isiNdebele HL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2017-memo/3247f8fc-a3d7-4dd8-9eb6-e0c73d0216b6) — isiNdebele HL · Memo · 2017 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele HL

- [Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-hl-atp-2023-24/2ea235bf-ab30-4098-851e-c42dd73dc0c3) — ATP
- [IsiNdebele HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2024/00246279-7fbb-42a6-b345-7871e3abcebc) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-nov-2024/1e393095-3c2b-4309-9b7e-3169fe9823bd) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p3-nov-2024/b9047289-a331-4ff4-b57f-b17d11b29765) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/f3ea631e-f8bb-4906-8a1e-52d1cdab2ca1) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/1e40c5db-87a4-429e-84c4-282c9d3a31ee) — QP · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
