# isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 QP

> Grade 12 isiNdebele HL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2015, 22 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-feb-march-2015/d32174bf-4c06-46b6-a6ec-e8eb41886973
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiNdebele HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-hl) › [isiNdebele HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 QP](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-feb-march-2015/d32174bf-4c06-46b6-a6ec-e8eb41886973)

## About this document

Isindebele Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · isindebele. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele HL P2 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-feb-march-2015-memo/962b2d5b-a8a4-4ca2-8e9f-e9a14e81a496) — Memo · 2015 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          NATIONAL
                                     SENIOR CERTIFICATE

                                          IGREYIDI 12

                              ISINDEBELE ILIMI LEKHAYA (HL)

                                      IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                    FEBHERBARI/MATJHI 2015

IMITLOMELO: 80

ISIKHATHI: ama-iri ama-2½

                                    Iphepheli linamakhasi ama-22.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2          2                 DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                         NSC

YELELA

1.        Umfundi kufanele afunde ikhaseli ngokukhulu ukuyelela ngaphambi kobana
          aphendule imibuzo.

2.        Ungalingi ukufunda iphepha lemibuzo loke. Qala ikhasi lokumumethweko
          elisekhasini elilandelako bese utshwaya iinomboro zemibuzo ebuzweko
          ngeencwadi ozifundileko kilomnyaka. Ngemuva kwalapho, funda imibuzo le
          bese ukhetha leyo ofisa ukuyiphendula.

3.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU:

          ISIGABA A:        Iinkondlo   (30)
          ISIGABA B:        Inovela     (25)
          ISIGABA C:        Umdlalo     (25)

4.        Phendula IMIBUZO EMIHLANU seyiyoke:

          EMITHATHU KUSIGABA A
          MUNYE KUSIGABA B
          NAMUNYE KUSIGABA C

          Ngalindlela:

          ISIGABA A: Iinkondlo
          IiNKONDLO EZIBONIWEKO- phendula imibuzo EMIBILI.
          IKONDLO ENGAKABONWA- mbuzo okatelelekileko.

          ISIGABA B: Inovela
          Phendula umbuzo MUNYE.

          ISIGABA C: Umdlalo
          Phendula umbuzo MUNYE.

5.        KHETHA IIMPENDULO ZESIGABA B (INOVELA) NEZESIGABA C
          (UMDLALO).
          •   Phendula ngenovela nofana umdlalo owufundileko KWAPHELA.
          •   Phendula umbuzo munye omude namunye omfitjhani.
              Nangabe uphendule umbuzo omude ESIGABENI B, ufanele uphendule
              umbuzo omfitjhani ESIGABENI C.
              Nangabe uphendule umbuzo omude ESIGABENI C, ufanele uphendule
              umbuzo omfitjhani ESIGABENI B.
              Sebenzisa irherho lokuzihlola, lizakusiza.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2              3                    DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                             NSC

6.        UBUDE BEEMPENDULO
          •   Imibuzo emide yekondlo ifanele iphendulwe ngamagama ali-190 kufika
              kwama-240.
          •   Imibuzo emide yesigaba senovela nesomdlalo kufanele iphendulwe
              ngamagama ama-340 kufika kwama-390.
          •   Iimpendulo zemibuzo emifitjhani kufanele zilawulwe mitlomelo
              enikelweko. Umfundi kufanele atjheje umtlomelo wombuzo ngaphambi
              kobana angaphendula ukuze abe mfitjhani abe akhambelane
              nokubuzweko.

7.        Landela imiyalo esekuthomeni KESINYE NESINYE isigaba ngokuyelela.

8.        Tlola iinomboro zeempendulo zakho zifane patsi nangendlela ezinonjorwe
          ngayo ephepheni lemibuzo.

9.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

10.       Tlola ngesandla esihle nesibonakalako.

11.       Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola isigaba ngasinye:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-40
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-55
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-55

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2            4                      DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                           NSC

IKHASI LOKUMUMETHWEKO:
Ikhaseli lizokwenza ukobana abafundi bakhethe imibuzo abafuna ukuphendula ngayo
ngaphandle kobana bafunde iphepha loke.
ISIGABA A: IINKONDLO
Iinkondlo eziboniweko:
Phendula NOFANA ngimiphi imibuzo EMIBILI.
    INOMBORO YOMBUZO                      UMBUZO                     IMITLOME       IKHASI
                                                                         LO
1. Itjhuguluko                      Umbuzo omude                         10           6–7

2. Intatha                          Umbuzo onemibuzo emifitjhani         10           7–8

3. Isililo Senyoni                  Umbuzo onemibuzo emifitjhani         10          9–10

4. Ipi yerholweni                   Umbuzo onemibuzo emifitjhani         10         10–11
                                         KANYE
Nekondlo engakabonwa:
Ukatelelekile ukuphendula umbuzo lo.
5. Mma Afrika                     Umbuzo onemibuzo omfitjhani            10         11–12

ISIGABA B: INOVELA
YELELA:      ESIGABENI B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye NOWODWA
             umbuzo omfitjhani.
Phendula umbuzo OWODWA.*
6. Mbala Ngubaba                    Umbuzo omude                         25           13
                                       NOFANA
7. Mbala Ngubaba                    Umbuzo onemibuzo emifitjhani         25         13–14
                                       NOFANA
8. UKholiwe                         Umbuzo omude                         25           15
                                       NOFANA
9. UKholiwe                         Umbuzo onemibuzo emifitjhani         25         15–16

ISIGABA C: UMDLALO
YELELA:      ESIGABENI B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye NOWODWA
             umbuzo omfitjhani.
Phendula umbuzo OWODWA. *
10. Ibhudango Lami                  Umbuzo omude                         25           17
                                       NOFANA
11. Ibhudango Lami                  Umbuzo onemibuzo emifitjhani         25         17–19
                                       NOFANA
12. Umbango KaNzunza NoManala       Umbuzo omude                         25           19
                                       NOFANA
13. Umbango KaNzunza NoManala       Umbuzo onemibuzo emifitjhani         25         20–22

*YELELA: ESIGABENI B kanye no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye
         NOWODWA omfitjhani.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2             5                  DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                            NSC

IRHELO LOKUQINISEKISA

•    Tlola itshwayo (√) erhelweni lokuqinisekisa elilandelako ukuhlola bona uphendule
     yoke imibuzo elindelekileko.

       ISIGABA              IINOMBORO       INANI         IMIBUZO       TLOLA ITSHWAYO
                             ZEMIBUZO     LEMIBUZO                        EMBUZWENI
                                          EZOKUPHE-                     OWUKHETHILEKO
                                           NDULWA
A: Iinkondlo                                          1
   (Iinkondlo
   ezibekelwe                       1–4       2       2
   ukufundwa)
                                                      3

                                                      4

A: Ikondlo (Ikondlo                                   5
   engakabonwa)                      5        1
B: Inovela                                            6
   (Umbuzo omude
   NANYANA                          6–9       1       7
   umbuzo
   onemibuzo                                          8
   emifitjhani)
                                                      9

C: Umdlalo                                            10
   (Umbuzo omude
   NANYANA                      10–13         1       11
   umbuzo
   onemibuzo                                          12
   emifitjhani)
                                                      13

YELELA:       ESIGABENI B no-C, phendula umbuzo OWODWA omude kanye NOWODWA
              omfitjhani.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2               6            DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                              NSC

ISIGABA A: IINKONDLO

Iinkondlo eziboniweko (Umbuzo woku-1 ukuya embuzweni wesi-4): Phendula imibuzo
EMIBILI kwaphela.                                                                        (20)

Umbuzo wesi-5 (Ikondlo engakabonwa) ukatelelekile ukuphendula umbuzo lo.                 (10)

UMBUZO 1

Funda ikondlo elandelako bese uphendula umbuzo.

Itjhuguluko – JK Mahlangu

1         Ukutjelwa kulalela,
2         Ukungafuni kufuna,
3         Ukufuna kuzenza,
4         Uzenze usiyazi ungazi,
5         Ngikho ukuhlonga indlebe.

6         Ngezayizolo tjhuguluko,
7         Zabantu zazidojwa ngodli,
8         Zaziba ngezami ngodli;
9         Kwakulila abazikakarelako,
10        Bapatjazwe babe bovu be!

11        Ngavakatjhela 'ngelawini',
12        Ngavakatjhela ngisanuka imikghatho.
13        Ngakhiwa 'lilawu',
14        Ngafumbatha ubudoda
15        Ngezandla zami zombili.

16        Maye, ukubotjhwa!
17        Ngangigangela saqhegwana,
18        Ngangigangela sasilukazi,
19        Ikani, ukwelelesa, kwakumphako
20        Wabentwana kimi.

21        Ijele kwakulikhaya,
22        'Amalawu' ngiwazi ngegego lawo:
23        IBaviyana ye-4,
24        IVoortrekerhoogte neNyulogo.
25        Mudle ndaba zakhe.

26        Nganginesithunzi izolo,
27        Bakwethu banesithunzi izolo,
28        Ekhethu kunesithunzi izolo,
29        Maye, ngikhumbula uWitvoet,
30        Inja yekhethu ehlwa iluse ikhaya,

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                             Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2              7         DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                             NSC

31        Ngangizabe ngisambona
32        Kuphi uWitvoet?
33        'Ilawu' ngilitjhiye nobani?
34        Lona lingitjhiye nobani?
35        Ijayelo liyayeyisa ingqondo.

36        Ukuzisola nokubuyela
37        Emva ngangingakubhudangi,
38        Ngangimuzwa ubaba,
39        Abhibhidlha amagwebu,
40        Ngithi uyazenzisa.

41        Iye, ngithi uyazenzisa,
42        Wenziwa kukhula …
43        Ngitjho yena avutha,
44        Avutha ikolo nethando,
45        Iqiniso ngilazi njengombana ngizazi.

Tlola ummongo-ndaba wekondlo le, uveze bewuhlathulule bona iinthombe-ngqondo
ezisetjenziswe yimbongi ekondlweni le ziwuthinta njani ummongo-ndaba lowo.
Amagamakho ozowasebenzisa akabe li-190–240.                                          [10]

                                         NOFANA

UMBUZO 2

Funda ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.

Intatha – JK Mahlangu

1         Ngiphan' intatha
2         Enelapha ngay' isitjhaba,
3         Naselapha saphola singaguli,
4         Sakhohlw' ubuhle belanga,
5         Sakhohlw' ubumbi belinzim' ilifu,
6         Sakhohlwa sakhohlwa ngangakhohlwa.

7         Maye ... uNomalanga!
8         KuNomalanga ngatjho
9         Bangatjh' abantu,
10        Bona ngizazibeth' isifuba ngaye,
11        Ngatjho laba linye ngathi:
12        Lakho livuth' ilangabi-
13        Liyokuphela mhlana ngiphelako.

14        Ngiphan' intatha,
15        Qala nihlezi niyahleka,
16        Niqalile niyahleba,
17        Nith' ulayekil' uLayiwe

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                         Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2               8                  DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                              NSC

18        Bekath'uzakuphelelaph' uLayiwe-
19        Namhlanjes' uph' uNomalanga?
20        Maye ... uNomalanga!
21        KuNomalanga ngatjho
22        Bangatjh' abantu,
23        Bona ngizazibeth' isifuba ngaye,
24        Ngatjho laba linye ngathi:
25        Lakho livuth' ilangabi
26        Liyokuphela mhlana ngiphelako.

27        Ngiph' intatha,
28        Ningangifihlel' amabala,
29        Ngiphani ngizilaphe lingakatjhingi,
30        Ngiphani ngizilaphe nomana selatjhinga,
31        Ngiphani ngizithobe ngizilaye ngizilahle
32        Ngombana vele ngilahliwe mina Nolahliwe,
33        Ngilahlekelwe lithemba nethabo, nethando.

34        Noman' abantu bangatjho
35        Bathi vele bavele batjho
36        Bon' ifesi izakutjhelwa mamanzi –
37        UNomalanga lilanga lami,
38        Lilang' elikhanyisa kukhanya,
39        Langitjhiya nelinzim' ilifu,
40        Ngasala ngilila ezimathosi ...

2.1       Ngimaphi amagama AMABILI imbongi esele izibiza ngawo ngebanga
          lobujamo ekibo ekondlweni le?                                                        (2)

2.2       Dzubhula umuda osetjenziswe yimbongi esigabeni sesi-6 ohlathulula bona
          uNomalanga gade amuhle khulu.                                                        (1)

2.3       Igama elisetjenziswe emudeni we-13 elithi, '... ngiphelako' lisijameleli. Tlola
          igama elilijameleko.                                                                 (1)

2.4       Ingabe umuda we-10 ekondlweni engehla le uyikulumo bani begodu
          umumethe muphi umqondo ngokutjho kwekondlo le?                                       (2)

2.5       Phendula umbuzo ongenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso. Sekela
          ipendulwakho uqalise kilokho okutjhiwo yikondlo.

          Ekondlweni le imbongi ilila ngokutlhalwa nguNomalanga.                               (2)

2.6       Akhe uhlathulule umqondo ophikisanako olethwa magama athi; lingakatjhingi
          nelithi selatjhinga asetjenziswe emudeni wama-29 nowama-30.                          (2)
                                                                                               [10]

                                         NOFANA

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2           9                  DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                          NSC

UMBUZO 3

Funda ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.

Isililo Senyoni – JK Mahlangu

1         Mina ngiphapha njalo nje,
2         Ngizul' emkayini ngedwana,
3         Ngizul' ongcono umuthi
4         Wokuphumula kamnandi,
5         Ngiphumul' ukubalabala.

6         Mina ngilizuba ngiyazulazula,
7         Ngizul' omanz' umuthi,
8         Engingakha kiwo ngedwa
9         Ngakhe ngakhele safuthi,
10        Ngingasafuduka ngitjho
11        Lisina ngesinanja.

12        Ngihlala ngiphapha njalo,
13        Omanz' umuth' angiwufunyani
14        Ubutlawana bami sebuyala.
15        Ngamane ngigege nay' imithi
16        Bengifunyan' ongifaneleko
17        Ngakhe kiwo kamnandi.

18        Noman' iinyoni zingatjho
19        Bona ngiphaphele safuthi,
20        Ukuzuma khona ngiyazuma,
21        Kubamba ezumako,
22        Zizulele nyon' ehle!

23        Ngihlala ngiphapha njalo.
24        Eziny' iinyoni ziyangisola.
25        Ezinye zisol' amabalami,
26        Ezinye zisol' ubuhle bami,
27        Ezinye zikhuz' amalami,
28        Zimu, ngibutha nami hle!

3.1       Tlola igama elisetjenziswe yimbongi ekondlweni engehla elihlathulula bona
          imumuntu wengubo.                                                                (1)

3.2       Dzubhula umuda osetjenziswe ekondlweni le ohlathulula bona abanye abantu
          bayayisola imbongi ngesenzo sayo lesi.                                           (1)

3.3       Dzubhula imida enehlathululo ethi imbongi izimisele ukuhlala nesokanelo
          nanyana kungaba budisi kangangani epilwenabo.                                    (1)

3.4       Tlola umhlobo wevumelwano-phetha otholakala endimeni yesi-2 yekondlo
          engehla.                                                                         (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2            10                DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                           NSC

3.5       Dzubhula amagama asisaga esigabeni sesi-4 bewuhlathulule umqondo
          esiwumumetheko ngokommongo-ndaba wekondlo engehla le.                            (2)

3.6       Madanisa imiqondo elethwa magama athalelweko emudeni ngamunye
          kengenzasi.

          Zizulele nyon' ehle!
          Zimu, ngibutha nami hle!                                                         (2)

3.7       Hlathulula bona imbongi iphumelele kangangani ukusebenzisa             ilimi
          ukukhuluma ngayo nangomuntu ekhuluma ngaye ekondlweni le.                        (2)
                                                                                           [10]

                                       NOFANA

UMBUZO 4

Funda ikondlo elandelako bese uphendula imibuzo.

Ipi Yerholweni – DM Jiyane

1         Phasi enzasi erholweni,
2         KwaMahlungulu kwasala abantu-
3         Kwaduma izulu kwamekeza umbani,
4         Kwatjha isikhuni kwasala umlotha.

5         Kwahlwa emini iNdebele liqalene noMsuthu,
6         Lafika iBhunu lasiza uMsuthu.
7         Umbango lo ngewani?
8         Nango uMampuru ngemathunjini,
9         Wathuthumba umdzobho yaba yincani indawo.

10        Yabambana kwathula umoya,
11        Yabambana kwaphapha ibhetjha eNdebeleni,
12        Yabambana kwaphapha umdzobho eMsuthwini,
13        Yabambana kwarathuka ibhrugu nerhembe eBhurwini.

14        Kwaba nzima ephasini lekhethu,
15        Kwalila ikule, kwalila isibhuku nomkhonto.
16        Abantu barhayileka inga ziimpukani zingananto,
17        Yafulathela yamaBhunu nabeSuthu.

18        UMabhoko akathomi muntu,
19        Nango uMaqobolwana acwilisa isitjhaba sesiyamile,
20        Bayenza indaba uburotho nejemu.
21        Wokhi! Amanaba asesenamandla
22        Umtlhago ubhode amanzinzo,
23        Amanaka namaphotho kukudla ngenca yephango.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                               Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2            11                 DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                           NSC

24        Iinhlokwana naziya laphaya,
25        Iindumbu ziintutwana nobujadajada.
26        Kulele uMsuthu, iBhunu neNdebele.
27        Izandla neenyawo zakaNdebele zadliwa ziinsimbi,
28        Iintjhaba zagida ngethambo lakhe,
29        Nango sele asisembamgodi,
30        Namhlanje sidindi sinzinzile.

4.1       Tlola izinto EZIMBILI imbongi ezivezako egade zizwakala lokha nakuliwako.         (2)

4.2       Ngokuzwisisa kwakho ikondlo engehla le, dzubhula umuda oveza ukubotjhwa
          kwekosi.                                                                          (2)

4.3       Ukusetjenziswa kwevumelwano-thoma emudeni wesi-2 ukuya emudeni wesi-
          5 kuveza mqondo bani?                                                             (2)

4.4       Veza umhlobo wesithombe-ngqondo osetjenziswe emudeni othi; 'Abantu
          barhayileka inga ziimpukani zingananto' ekondlweni engehla le.                    (2)

4.5       Phawula ngokusetjenziswa kwekhetho-magama emideni we-11 nowe-13
          ukuhlathulula abantu agade balwa ekondlweni engehla.                              (2)
                                                                                            [10]

                                         KANYE

IKONDLO ENGAKABONWA: (UKATELELEKILE UKUPHENDULA UMBUZO LO)

UMBUZO 5

Funda ikondlo elandelako bese uphendula umbuzo.

Mma Afrika – DM Jiyane

1         Ngesaba umoya weTlhagwini, mma Afrika.
2         Wangena kuwe kwathula umoya,
3         Sangena isiwuruwuru kwakhethululeka,
4         Sakusahlela, sakuhlutha koke.
5         Wasala ubulanzi, wawa isikulukutani ukhenile,

6         Wabetjhwa wawa isikulukutani.
7         Wasala udududu ngombana ulilahle.
8         Nanzi iimbayana zamakoro ngamakoro,
9         Naso isililo sirhahlawulwa,
10        Umkhosi lo ngewani?

11        Abentwana bayalila batlhoga umduduzi.
12        Abentwana bamagenge ngebanga lesivunguvungwani
13        Rhuwelelani ntandani ze-Afrika,
14        Nithi: ukutlhoga sakho kubhica ngamanzi.
15        Mma ngiyaphaphatha ngiyabawa,

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2               12                  DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                              NSC

16        Ngibawela abentwana bakho ukuthula.
17        Okungapheliko kuyahlola,
18        Nakuziingazi ziphalakile kwanele.
19        Nakuziinketani zisikinate sezwa,
20        Kunjenje ngebanga lomoya,

21        Bewungekhe wasibhacisela imizimba nemiphefumulo?
22        Kosi silondolozele i-Afrika,
23        Usifundise ukuba munye,
24        Sihlangane sibe yinyandanye,
25        Sitshophe sibe ikatha,
26        Nasithoma nganeno kuzokuba lula ngaphetjheya
27        Sizabe siyilwile, simunye nasifika ekhaya.

5.1       Tlola igama elitholakala ekondlweni engehla elitjho ibandlululo.                      (1)

5.2       Tlola isithombe-ngqondo esimunyethwe mumuda we- 7 wekondlo engehla?                   (1)

5.3       Tlola izaga EZIMBILI ezitholakala ekondlweni engehla.                                 (2)

5.4       Hlathulula umqondo ovezwa mimida elandelako:

          5.4.1        Nakuziingazi ziphalakile kwanele.                                        (1)

          5.4.2        Nakuziinketani zisikinate sezwa.                                         (1)

5.5       Ingabe imbongi inqophe ukuthini ngokusebenzisa ikulumo ethi, 'Wasala
          ubulanzi', ekondlweni engehla le.                                                     (2)

5.6       Ingabe ummongo-ndaba ovezwa yikondlo le usisenzeko samambala nofana
          sokuzithomela? Sekela ipendulwakho uqalise elwazini olifumene ekondlweni
          le.                                                                                   (2)
                                                                                                [10]

                                                           IMITLOMELO YESIGABA A:               30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2             13                   DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                            NSC

ISIGABA B: INOVELA

YELELA:       ESIGABENI B kanye no-C, phendula umbuzo OWODWA OMUDE kanye
              NOWODWA UMBUZO OMFITJHANI.

Kilesisigaba kuneencwadi zamanovela EZIMBILI, UMBALA NGUBABA NOKHOLIWE.

Khetha inovela EYODWA uphendule ngayo umbuzo OWODWA.

UMBUZO 6: MBALA NGUBABA – PB Skhosana

Abatloli bamanovela basuke batlola ngomnqopho wokusidlulisela imilayezo
ehlukahlukeneko. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali inovela yesihloko esithi, 'Mbala
Ngubaba', uhlathulule imilayezo oyilethelwa balingisi uMavela, uNaMtshweni, uDladla
noGotjiwe. Indabakho ayibe magama ama-340–390.                                                 [25]

                                         NOFANA

UMBUZO 7: MBALA NGUBABA – PB Skhosana

Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.

'Jali bengingasathembi bona uzabe useza. Phela umsebenzi wokuhlubula
bewukuthangi. Izolo lithe nalihloma ihloko lapha embundwini, ngatjho vele bona
uSkhosana ulibele, nanyana selathole abanye abazakubambisana naye ngcono.
Nokho-ke ndodekhethu utjengisile bona uyikakaramba. Nakhu nje, sewula. Ngizwana
nendoda enjalo-ke mina Jali,' kuphendula uMavela. Akakathabi uthi napa bayeza. Abe
asikime ahlole ngefesidere godu. USkhosana athi ufuna ukuveza wakhe wokuthokoza
amagama, abaselakhona uMavela godu.

'Yeyi! Jali sikima uzibonele ngawakho amehlo lento engangikutjela yona mhlanokha
sibuya edorobheni. Sikima Jali. Angifuni umuntu athi nginamala ngomuso mina.
Masango sikima ninoJali nihlole lapha phetjheya kuKhololo'. Mbala basikime
aboSkhosana. Barheme bobathathu efesidereni elingavumiko bona bangabukela ngalo
bobathathu. Bakatelele kunjalo, bebaphumelele ukuyibona lento uMavela abamemela
yona. Kuzwakale ngokubabaza nokukhuza bona mbala nguye ubhisi weenkomo.
Iimbuzi bangasazinaka. 'Masango, buza uSkhosana-ke bona amalami aphi? Mbuze
phela,' kutjho uMavela. Abe asuke uMavela ayokusunduza umnyango ukobana unga
uyavaleka. 'Hlangu ...! Iinkomo ezi ...'

'Thula Jali. Hlalani phasi simonyonge into le, siziledlhile. Ngifuna nasiqeda la, siphume
sizikhambise la ngaphandle, nasele zibuya ngeembayeni,' kutjho uMavela angena
uSkhosana ngemlonyeni. Mbala bahlale phasi. UMavela athintithe ihloko ababethe
nomude umlozi ozwakala udengezela, kanti yindlela awufuna uzwakale ngayo.
Uwubetha nje, usajame ngeenyawo yena. Athi angawukhawula umlozakhe uMavela,
ahlale phasi.

'Skhosana mhlokha ngakutjela bona, anginakomo ngineenkomo mina. Ngitjho
nekhuwa alikho elinepahla le enginayo.' Atjho abacala ngemehlweni bobabili uMavela.

                                                                            [Ikhasi 46–47]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2             14                      DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                            NSC

7.1       Tlola isizinda sendawo la kulingiselwa khona inovela le.                                (1)

7.2       Tlola iinzathu EZIMBILI ezihle kanye NAMBILI ezimbi ezalethwa kutlolwa
          nokwethulwa kwesifiso esenziwa mumufi uBongwe emndeninakhe.                             (4)

7.3       Ngisiphi isenzo esenziwe boDladla           nesibangele      bonyana      iinkomo
          zakaBongwe zigcine zilahlekile.                                                         (1)

7.4       Ngokurhunyezweko akhe uhlathulule ngepilo ebekade iphilwa nguMavela
          ngemva kobana uyise sele amthathele umfazi. Ipendulo ayibe mumutjho
          OWODWA.                                                                                 (2)

7.5       Ngokurhunyezweko akhe utlole indlela uMavela agcine azi ngayo ngefandisi
          eyabe izokubanjelwa KwaMarhinini.                                                       (2)

7.6       Hlathulula ngomnqopho weqhinga lomtloli wokwenza bona uMavela kuthi
          izinto nazingamkhambeli kuhle amhlanganise noSkhosana.                                  (2)

7.7       Ucabanga bona uyini umnqopho womtloli wokobana aveze umlingisi
          onguMavela atlhaga ngemva kobana abhale ukulalela uyise nakamyelelisa
          ngokobana abuyele esikolweni?                                                           (2)

7.8       UGotjiwe nakatjela uNaMtshweni banoNaKabini ngokutholakala kwamasela
          ebekebe iinkomo zakaBongwe wabe atjhalazela begodu neminyembezi
          igcwele ngemehlwenakhe. Akhe uhlathulule wenabe ngokwabangela bona
          amazizwakhe athinteke agcine sele angaleyondlela.                                       (2)

7.9       Khetha ipendulo enembako kezingenzasi bese uzalisa isikhala.

          UNom ... oyindoda esebenza e-ofisini lefandisini abuze uMavela bona ingabe
          naye umfuyi ozokuthengisa na?

          A         Gwetjiwe Sithole
          B         Makhubela Sithole
          C         Gotjiwe Sithole
          D         Makhubela                                                                     (2)

7.10      Hlathulula isifundo osifumene esenzweni esenziwe nguBongwe sokutlolisa
          isifiso ebamelini. Ipendulo ayibe liphuzu ELILODWA.                                     (2)

7.11      Ingabe indlela umtloli aveze ngayo izenzo zomlingisi onguNaMtshweni
          usitjelani ngobujamo besimilo sakhe mazombe?                                            (1)

7.12      Coca ngerarano elihlangana nomlingisi oyikutani nabanye abalingisi.
          Hlathulula izehlakalo EZIMBILI kwaphela.                                                (4)
                                                                                                  [25]

                                         NOFANA

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2          15                  DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                         NSC

UMBUZO 8: UKHOLIWE – N Skosana

Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.

Abatloli bamanovela basuke batlola ngomnqopho wokusidlulisela imilayezo
ehlukahlukeneko. Akhe utshwaye ngelihlo elibukhali inovela yesihloko esithi,
'UKholiwe', uhlathulule imilayezo oyilethelwa balingisi uKholiwe, uZondani, uMuzi
noSipho. Indabakho ayibe magama ama-340–390.                                               [25]

                                      NOFANA

UMBUZO 9: UKHOLIWE – N Skosana

Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.

Mma, ukhona uKholiwe?' NguNgedu sele abuza ngemuva kokulotjhisa. Atjho unina
kaKholiwe bona ukhona, usahlamba. Amlindalinde uNgedu. Kuthe bona aqede
uKholiwe wabizela utitjhere ngendlini, balotjhisana. 'Kholi kubayini ungalandi
imiphumela yakho?' UNgedu umbuza ngobuso obuzele ukumamatheka. Watjho
uKholiwe bona yena uhlulwe livalo ngombana uzwile bona banengi
abangakaphumeleli. Utitjhere wamqala ngamehlo azele ithabo. 'Kholi, ngikuphathele
imiphumela yakho.' Uthe angabona udade bona uphumelele begodu uphumelele kuhle
kangangani warhuwelela ngethabo. Isenzo leso sakaKholiwe sathuma isandla
sakaNgedu ngesikhwameni, sabuya isandla sesiphethe ama-R50,00 wayinikela
uKholiwe, amthokozisa phela.

Kwamathomo gade sele kudlulile, kusele okukhulu okukukuthi alo ngombana aphasile
uzokuyaphi ngomnyaka ozako. Wabuza uNgedu, uKholiwe wathi akazi kodwana
iindawo ezithembisako yi-Vista University yangeMamelodi ePitori ne-Indumiso College
of Education ese-Pietermaritzburg, eNatal. UKholiwe ufuna ukuba mfundisi
weenkolweni eziphezulu. Wakuthanda ukufundisa waze wakhula sisese khona isifiso
lesi. Nakazihlaleleko wabegade azibona sele ajame phambi kwabantwana afundisa
zoMlando. Ngelinye ilanga azihlalele nonina wathi kuye, 'Mma, ngathi ngiyabona emva
kweminyaka emihlanu sele ngijame phambi kwabantwana ngibanikela ilwazi.

Phela kungombana gade azimisele ngalokhu. Waragela phambili uKholiwe atjho
nokuthi iinkolo lezi zithembisile bona zizamphendula ngaphambi komhlaka-10
Janabari. Kuthe basacoca kungene umntwana aphethe iincwadi ezimbili ezivela khona
eenkolweni lezi gade akhuluma ngazo. Evela eMaritzberg gade ithi nakaphase nge-
symbol D afike ngomhlaka-25 Janabari azokutlolisa, eze aphethe i-R100, 00
yokutlolisa. Evela eMamelodi yona gade isithi nakaphumeleleko eze ngezi-14 Janabari
azokutlola ukuhlolwa abakubiza ngelimi lesiyeni bonyana 'yi-Entrance test'. Uthe
angazifunda notitjhere uNtuli iincwadi lezo wabuza uKholiwe bona yena kuhle kuhle
ufuna ukuya kuphi.

                                                                            [Ikhasi 35]

9.1       Tlola amaziko wezefundo AMABILI abandula abotitjhere uKholiwe atjela
          uNgendu bona ufake kiwo iimbawo zokufunda.                                       (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                Phendla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2           16                  DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                          NSC

9.2       Konje bobani amabizo wabantwana bakaMuzi banoKholiwe?                              (2)

9.3       Ngisiphi isizathu esenza bona uKholiwe abe nesibindi sokuya esokaneni
          abawa kilo amanzi webhediri ngombana afuna ukuzibulala ngawo?                      (2)

9.4       UKholiwe wathi nakaqeda ukuhlamba athi uyokuthatha amanzi webhediri
          esokaneni    elamthembisako     kwakokoda      umuntu    emnyango.
          Ngokurhunyezweko tlola ubujamo azifumana akibo ngemva kobana athole
          bona kwakunguZweli umuntu owabe akokoda lo.                                        (2)

9.5       Ngokurhunyezweko tlola isifundo esisithola ngomlingisi          onguSipho
          nasimumadanisa nomlingisi onguZondani enovelini le.                                (2)

9.6       Isithombe-ngqondo esisekulumeni ethi, 'Isenzo leso sathuma isandla
          sakaNgedu ngesikhwameni' sisibikelani ngomlingisi lo, enovelini le?                (2)

9.7       Phendula ngoLiqiniso nofana Akusilo iqiniso bese usekela ipendulwakho.

          UZwelibanzi banoKholiwe azange basabonana ngemva kobana uKholiwe
          athuthukiselwa egatjeni le-Vista elise-Daveyton.                                   (2)

9.8       Bewuyini umnqopho wesenzo sakaZondani sokufuna ukubuyela esikolweni
          ayokuragela phambili ngeemfundo zakhe?                                             (2)

9.9       Ucabanga bona bekufanele na bona uSipho atlolele uMuzi umlando
          kaKholiwe njengombana enzile? Sekela ipendulwakho ngomutjho OWODWA.                (2)

9.10      Hlathulula isenzo esenzeka esibhedlela nesingathi ngiso esakhulisa indaba
          enovelini le.                                                                      (2)

9.11      Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela
          isiqunto osithathako.

          UZondani wazibulala ngombana uKholiwe amtlhalile.                                  (1)

9.12      Ingabe abalingisi benovela le bayakhambisana nesizinda sepilo umtloli wayo
          abaveze ngaphasi kwaso? Sekela ipendulwakho ngokuqalisa esenzweni
          ebasenza kuKholiwe.                                                                (2)

9.13      Nabegade unikelwe ithuba lokobana uyelelise uKholiwe bewungathini kuye
          ukwenzela bona angathathi ubuphilo bakhe njengombana enzile?                       (2)
                                                                                             [25]

                                                        IMITLOMELO YESIGABA B:               25

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                  Phendla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2              17                   DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                             NSC

ISIGABA C: UMDLALO

YELELA:       ESIGABENI B kanye no-C, phendula umbuzo OWODWA OMUDE kanye
              NOWODWA UMBUZO OMFITJHANI.

Kilesisigaba kuneencwadi zemidlalo EZIMBILI, IBHUDANGO LAMI NOMBANGO
KANZUNZA NOMANALA.

Khetha umdlalo OWODWA uphendule ngawo umbuzo OWODWA.

UMBUZO 10: IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni

Umdlalo otloleke kuhle ngilowo umtloli wawo olandele ngepumelelo imileyo
yokwethulwa kwabadlali abaqakathekileko, njengokuthi asivezele umdlali oyikutani,
umdlali oyimbangi nomdlali oyihlanganisa. Emdlalweni wesihloko esithi, 'Ibhudango
Lami' tsomula abadlali ABATHATHWABA bewuhlathulule izenzeko ezibaveza
tjhatjhalazi eendimeni ebaphiwe zona. Indabakho ayibe magama ama-340–390.                       [25]

                                          NOFANA

UMBUZO 11: IBHUDANGO LAMI – TG Mnguni

Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.

(Esabelweni esibizwa bona kuKwaNdebele uTjhili uditjhe noNaNtuli).

TJHILI:       (Uthelela iinkukhu isiphila) Sazisiza ngokufudukela lapha kosikazi.

NANTULI: (Uhlezi ngaphasi komuthi) Ukutjho ngebanga lani lokho baba?

TJHILI:       (Unqopha kuye) Ngitjho ngombana soloko safika lapha sele ngithoma
              nokunona.

NANTULI: (Uyahleka) Ngiyakubona nami baba. Ngabona wenziwa ziinkukhu nezimvu
         ozifuyileko.

TJHILI:       (Uhlala phasi) Sele ngililela amandlami engawamotjha eplasini. Ngabe
              ngafika esabelwenapha ngisese namandla, ngabe indodanami yafunda
              beyaqeda.

NANTULI: (Ngokutshwenyeka) Ungakhulumi ngoMbulawa ngombana ungivusela
         amanceba baba. Mhlamunye sele aba mathambo lapha akhona.

TJHILI:       (Ngokumtjhiriya) Singalahli ithemba kosikazi. Ngitjho ngombana uZimu
              ukhona, begodu akahlulwa lilitho.

NANTULI: (Utshega iminyembezi) Ihliziyo yami iba buhlungu lokha nangibona
         abantwana besikolo baya esikolweni. Ngisuke ngikhumbule bona
         uMbulawa bekanebhudango lokuba mjameli wamalungelo wabantu.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                    Phendla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2             18                DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                            NSC

TJHILI:       (Umlalisa esifubeni sakhe) Ngibawa bona ungilibalele ngokukuthunuka
              amanceba kosikazi.

NANTULI: (Uvusa ihloko) Ngiyakuzwa baba. (Wesula iminyembezi) Sele ngikhohlwe
         ukukwazisa bona kunomsanyana olethe incwadi etlolwe ibizo lakho baba.

TJHILI:       (Ngokurareka) Iphi incwadi leyo?

NANTULI: (Ayikhuphe) Nasi baba.

TJHILI:       (Ayivule ayifunde)

NANTULI: (Ngokurareka) Wamomotheka wedwa baba kubayini? Kghani ivela
         kuMbulawa?

TJHILI:       (Sele aqedile ukuyifunda) Ivela kuMbonani esasakhe naye eplasini
              lakaMathumbu.

NANTULI: (Uyahleka) Uthini baba?

TJHILI:       Uthi ngimfunise indawo lapha esabelweni. Batjho uMathumbu
              uyalithengisa iplasi. Batjho abanikazi bayo abatjha bafuna ukwakha
              ibubulo leenkukhu kileya ndawo.

NANTULI: (Ngokurareka) Kutjho bona kufanele ifuduke yoke imizi leya eseplasini?

TJHILI:       Iye kunjalo kosikazi. Wasebenza ngokusiqotha kusakhanya uMathumbu.
              Phela sekufanele bakhokhele iinthuthi ezizobathutha gadesi.

NANTULI: Alo-ke uyomphendula uthini ngombana phela ayisekho indawo lapha
         ngakithi?

TJHILI:       Kunesiza engezwa batjho siyathengiswa ngaphetjheya kosikazi. Ngizakhe
              ngiye ngekosini ngiyokuzwa bona siyimalini.

                                                                          [Ikhasi 52–54]

11.1      Tlola bona uMbulawa nelutjha elalibanjiwe bagwetjwa isikhathi esingangani
          umuntu ngamunye?                                                                  (2)

11.2      Ilutjha labe liwubambelephi umhlangano walo lodwa wokuhlela ukunghala
          umsebenzi ukuze uVenter akwazi ukuphendula iinghonghoyilo zalo.                   (2)

11.3      Ngiziphi iinhlangano EZIMBILI zepolotiki ezisetjenziswe mtloli ngaphakathi
          komdlalo lo?                                                                      (2)

11.4      Ngokurhunyezweko akhe utlole izehlakalo EZINE ezibufakazi bona izehlakalo
          zomdlalo lo akusizo ezisuselwa ehloko kodwana ngezamambala.                       (4)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2             19                   DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                            NSC

11.5      Ucabanga bona umukghwa womdlali onguTjhili wokusaba ukufudukela
          esikomplasi usivezelani ngabahlali bemaplasini?                                      (2)

11.6      Uyini umnqopho womtloli wokobana asivezele bona uMbulawa ugcine abuyile
          azokusebenza enarheni yekhabo sele amjameli wamalungelo wobuntu?                     (2)

11.7      Ucabanga bona ngiliphi iqhinga elalisetjenziswa nguMathumbu ngabomu
          ukuqinisekisa bona ibhudango lakaMbulawa lifiphalelwa lilanga?                       (2)

11.8      Hlathulula umnqopho omkhulu wehlangano ebe yenganyelwe nguBotha.                     (2)

11.9      Ucabanga bona umphumela wobujamo bokunghala umsebenzi lilutjha
          leplasini ube nomthelela onjani eensebenzini ezililutjha zeplasini lakaVenter.
          Sekela ipendulwakho ngephuzu ELILODWA.                                               (2)

11.10     Coca ngezehlakalo ezithuwelelise irarano elihlangana nomdlali oyikutani
          nobujamo bendawo yalapha bekahlala nofana asebenza khona. Ipendulo
          ayibe maphuzu AMABILI.                                                               (4)

11.11     Ingabe imikghwa yomdlali onguMbulawa esetjenziswe mtloli emdlalweni lo
          itjengisani ngomdlali lo ngehlangothini lesimilo sakhe mazombe?                      (1)
                                                                                               [25]

                                         NOFANA

UMBUZO 12: UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni

Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.

Umdlalo otloleke kuhle ngilowo umtloli wawo olandele ngepumelelo imileyo
yokwethulwa kwabadlali abaqakathekileko, njengokuthi asivezele umdlali oyikutani,
umdlali oyimbangi nomdlali oyihlanganisa. Emdlalweni wesihloko esithi, 'Umbango
kaNzunza noManala' tsomula abadlali ABATHATHWABA bewuhlathulule izenzeko
ezibaveza tjhatjhalazi eendimeni ebaphiwe zona. Indabakho ayibe magama
ama-340-390.                                                                                   [25]

                                         NOFANA

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2             20                 DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                            NSC

UMBUZO 13: UMBANGO KANZUNZA NOMANALA – SM Mnguni

Funda isiqetjhana esilandelako bese uphendula imibuzo.

(uNzunza uthukile, ukhuluma namabutho wakhe)

UNZUNZA: Bandla lakababa uMusi kaMhlanga, namhlanje nginibizele ukuthi
         sizokubonisana ngombana okunguyena ebe ngibanga naye ubukhosi
         sele ahlongakele. Labo abazabe bangena indabami nomufi bazabe
         bakhakhanya.

IBANDLA:        Bayede! Ngwenyama!

UNZUNZA: Ngizwile ngeenhloli ukuthi leso sedeleli sizilungiselela ipi engingazi ukuthi
         uzayikghona na. Kade sikhona kilekundla, umuntu othome ukubusa
         namhlanje sele alungisa amabutho. Kufanele siqinise kwanje ukuze
         sibathumbe sikwazi ukuphumula sihlale sithabalale ephasini labobaba.

IBANDLA:        Bayede! Bayede! Ngwenyama!

UNZUNZA: Ngokutjho njalo angitjho bona simqalele phasi uSele uzasiphuthelisa
         umoya njengoManala. AManala abukhali begodu anamandla. Mhlapha
         nje ahlule isizwe samaThombeni ebengithi sizangilamulela singephule
         emlilweni oburhangurhangu. Sekukini-ke sitjhaba sakababa ukuthi
         niyavuma ukuguqa ngedolo eManaleni angasiwo aphethe ubukhosi
         balapha emaNdebeleni.

IBANDLA:        (Lidume) Bayede! Bayede! Ndabezitha!

UNZUNZA: Ngiyasilingeka nangikhumbula ukuthi ngibangiswa into engiyithetheko
         hayi into enginganayo. Asihlukaneni omunye nomunye olibutho afike
         lapha esigodlweni kusasa sizokulungiselela ipi ezakuhlathulula ukuthi
         ngubani ikosi.

                (Lidume kube yincani indawo) Bayede! Bayede! Ngwenyama! (Ikosi
                isikime imbongi iyithuke ...)

                (KuseMasongololo, amabutho athela ikosi uNcagu ngepi yawo)

UNCAGU:         Uphi uNzunza senibuya ninje, nimlisile godu wakhamba?

UTJHABA:        (Okunguye ophaka ipi) Ndabezitha, sithi asizokubikela ukuthi sibathele
                ngeRhunu babaleka kwanga batjhinge ngeBhalule.

UNCAGU:         Nabalisa sele nibafumene? Naningakafumani uNzunza anikenzi litho.
                Ngifuna nilethe umbiko othi nimqedile nesitjhaba sakhe.

UTJHABA:        Ndabezitha siseenthendeni zabo.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2               21              DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                              NSC

UNCAGU:        Asibalandeleni kwanje ngikhamba nani. Ngifuna ukuzibuyiselela
               bengibuyiselele nobaba osele amathambo amhlophe. UNzunza wathatha
               ubukhosi    bakababa     ngokukhohlisa.    Ngiyamzonda umkhohlisi.
               Asikhambeni siyobasenula ukuze bafunde isifundo.

UTJHABA: Ndabezitha sele sisemtlhaleni wabo. (Kuvunywe ingoma yepi kukhanjwe).

                                                                     [Ikhasi 57–58 & 71]

13.1      Ingabe uNzunza unqophise kubani nakathi okunguyena ebekabanga naye
          ubukhosi sele ahlongakele?                                                        (1)

13.2      Tlola ibizo lento le uNzunza athi ubangiswa yona.                                 (1)

13.3      Ngokomdlalo lo iBhalule le iyini?                                                 (1)

13.4      Tlola igama lendawo lapha amabutho            kaNzunza   ahlangana    khona
          newakaManala bekwacolelanwa.                                                      (1)

13.5      Ngokurhunyezweko tlola indima edlalwe mdlali ngamunye kabangenzasi
          ekususeni umbango okhulunyiswa emdlalweni lo.

          13.5.1       UNgendu.                                                             (2)

          13.5.2       UNanasi.                                                             (2)

13.6      Ngalesisikhathi aManala besele ananyathelwe ligama elithileko elisuselwa
          esigeni ebekasenza nakabulala isitjhaba samaNzunza. Tlola igamelo nesiga
          esisuselwa kiso.                                                                  (2)

13.7      Ngokuzwisisa kwakho ungathi ikulumo kaNzunza ethi, '... uzasiphuthelisa
          umoya njengoManala', imumethe mqondo bani ngokomdlalo lo?                         (2)

13.8      Ucabanga bona kungebanga lani ekulumo-pendulwaneni engehla le ibandla
          libiza uNzunza ngeNgwenyama ekubeni ikosi uMusi walitjela bona
          ngokwesiko nguManala iNgwenyama yesitjhaba samaNdebele?                           (2)

13.9      Phendula umbuzo ongenzasi ngoLiqiniso nofana Akusilo Iqiniso bese usekela
          isiqunto osithathako ngokuqalisa esehlakalweni somdlalo lo.

          Nanyana aManala anamandla ngokwawo kodwana nekosi uMusi yadlala
          indima eqakathekileko ekutheni abenamandla khulu nakamadaniswa
          namaNzunza.                                                                       (2)

13.10     Hlathulula ngesimilo somdlali onguManala, uveze umnqopho womtloli
          wokumethula ngaleso similo bewuveze nokobana lokho kumsize kangangani
          umtloli ekuphumeleliseni ummongo-ndaba womdlalo lo.                               (4)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                 Phendla

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele Ilimi Lekhaya (HL)/P2          22                 DBE/Febherbari–Matjhi 2015
                                         NSC

13.11     Nasiyelela ezinye zeenkulumo zakaNzunza ekulumo-pendulwaneni engehla
          le zizwakala zizwisa ubuhlungu. Nabegade unguNzunza ngikuphi ebegade
          ungakwenza ekuzivikeleni bona aManala angakubulali nakakutholako?               (2)

13.12     Vumelana nofana uphikisane nesitatimende esingenzasi bese usekela
          isiqunto osithathako ngokuqalisa emdlalweni lo.

          Isenzo sakaNcagu sokukhamba namabutho nabazakufumana uNzunza
          namabuthwakhe sisilethela ukutjhuguluka kokulindelekileko emdlalweni lo.        (3)

                                                      IMITLOMELO YESIGABA C:              25
                                                                  INANI LOKE:             80

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele HL P2 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-june-july-2015/7cf05b84-0121-4115-b19c-ece31e96ba58) — isiNdebele HL · QP · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-feb-march-2018/f71572f9-8e93-41ce-91f8-cea8deb1eebf) — isiNdebele HL · QP · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-feb-march-2017/c71a05e8-1640-494c-94fc-d77f17646223) — isiNdebele HL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P2 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-feb-march-2016/707dbdea-2b5c-44ba-aca8-841e639ed01f) — isiNdebele HL · QP · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P1 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-feb-march-2015-memo/11ed86db-5328-4f1c-9f16-d0165d704e95) — isiNdebele HL · Memo · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P3 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p3-feb-march-2015-memo/0dbe6017-1c10-4e78-85f1-2ce91f265a95) — isiNdebele HL · Memo · 2015 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele HL

- [Gr 12 IsiNdebele HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-hl-atp-2023-24/2ea235bf-ab30-4098-851e-c42dd73dc0c3) — ATP
- [IsiNdebele HL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p1-nov-2024-mg/67a83de1-20e6-4835-9a82-a7f7008cd427) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p2-nov-2024-mg/21ddb82d-9b0a-42dc-94ef-8a1c7c053996) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-hl-p3-nov-2024-mg/65f7950d-ccc9-482e-b011-465dfd9eb653) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/5f0b0dc6-7b0d-4d24-87c0-9f12a05e2fd8) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele HL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/452c407d-5b22-4680-a8e7-9f7d127094cb) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
