# isiXhosa FAL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2014 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the Supplementary Exams 2014, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2014/2be36675-4cf0-4b2b-bd3f-1339f323f6da
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2014
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2014 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2014/2be36675-4cf0-4b2b-bd3f-1339f323f6da)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2014 · isixhosa. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                              FEBRUWARI/MATSHI 2014

AMANQAKU: 80

IXESHA: 2 iiyure

                              Olu viwo lunamaphepha ali-12.

                                 *XHOFA1*

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    2           DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                    NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU:

         ICANDELO A:         Uvavanyo lokuqonda           (30)
         ICANDELO B:         Isishwankathelo              (10)
         ICANDELO C:         Ulwimi                       (40)

2.       Funda YONKE imiyalelo ngononophelo.

3.       Phendula YONKE imibuzo.

4.       Krwela umgca ekupheleni kwecandelo NGALINYE.

5.       Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

6.       Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

7.       Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

8.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

9.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    3          DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                    NSC

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA A

                                               UMCULO

         1       Zininzi iindidi zomculo esinazo apha eMzantsi Afrika. Kwezi ndidi
                 singabalula umculo weKwaito, iHouse, iHip-hop, iRnB, iAfro-Jazz,
                 iGospile, uMbhaqanga, uMaskhandi, iBlues umculo weekwayara
                 neOpera. Baninzi kakhulu abantu abatsha abathe phithi iingqondo zezi
                 ntlobo-ntlobo zahlukeneyo zomculo. Kumculo weKwaito singabalula
                 iimvumi ezinjengooArthur Mafokate owaziwa njengeKing of Kwaito,
                 Chomie, Mduduzi Masilela nabanye. Zininzi neemvumi ezicula umculo
                 weHouse ezinjengooDJ Cleo, DJ Zintle, DJ Tira, Big Nuz nezinye.
                 Uyathandwa kakhulu lulutsha lo mculo; ungafika lubhekeqeka luzijija
                 lupitshoza luzibonakalisa ukuthamba kwalo. Itheko ayikabi lilo
                 ngokupheleleyo xa ungekadlali lo mculo.

         2       Zikho nezinye iimvumi ezithandwayo kakhulu kweli loMzantsi
                 ezinjengoHHP owaziwayo kakhulu kweli cala lomculo weHip-hop
                 neRnB. Ukanti ulutsha lukwathabatheke kakhulu ngulo mculo
                 ingakumbi xa kudyusha iimvumi zaphesheya ezifana nooLil Wayne,
                 Keri Hilson, Nicki Minaj, Kanye West, Drake, Sean Kingston nabanye.

         3       Iinkonzo zidlala indima enkulu ekuphuhliseni umculo. Zisebenzisa
                 wona ukutsalela abantu enkonzweni ingakumbi ulutsha. Ungafika
                 ezinkonzweni ngoku kubethwa amaxilongo neepiyano, ulutsha luzinika.
                 Kaloku iinkonzo zikwazile ukuhlangabezana nesikhalo salo esithi,
                 'iinkonzo ziyabhora', ngale ntetho yabo yesirhumsha, ngenxa yokuba
                 zisoloko zibambe ucwangco, ngokuthi kuculwe kujongwe kuphela
                 kuloo maculo asekelwe ukuculwa ngaloo mhla. Kulapho lutsho
                 lubonakalise iitalente zalo zokucula ingakumbi kweli cala legospile.
                 Iimvumi ezifana nooRebecca Malope, S'fiso Ncwane, Veliswa Skeyi,
                 Khanyisa Nkantsu-Sabuka nabanye zaphuhliswa ezinkonzweni.
                 Baqala ukucula ekwayareni. Iinkonzo zime ngeekwayara. Ulutsha
                 luthontelana enkonzweni luye kubonakalisa italente yalo. Uva udlula
                 udlwabevu lomculo ngathi lukhuphiswano.

         4       Bek'indlebe kolu ncuthu mazangwa uya kuva ukuntyiloza
                 kweentwazana zicula 'isolo' zixela umlonji ngentsasa yentwasahlobo.
                 Lo mculo uthandwa kakhulu nangabantu abadala. Kuphuma
                 nothathatha, ufike iholo ime ngeembambo kuziwe kukhuphiswano
                 lweekwayara lubhexeshwa ngoosaziwayo balo mculo. Kuba
                 yimikhwazo namayeyeye xa ababhexeshi bezi kwayara bengqawuza
                 betshambaza phambi kwalo nginginya yababukeli.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    4            DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                    NSC

         5       UMbhaqanga noMaskhandi ibisakuba ngumculo othandwa kuphela
                 ngabantu abadala. Ulutsha belungalukhathalelanga olu hlobo lomculo
                 kuba lusithi ngumculo wakudala. Umntu odlala lo mculo bekusithiwa
                 usesemva. Kule mihla uyathandwa nalulutsha, unexesha ongena ngalo
                 nakunomathotholo. Unokhuphiswano olubanjwa minyaka le, olubizwa
                 ngokuba ziiAnnual SATMA Awards, apho kukhuphisana zonke
                 izikhululo zoonomathotholo zaseMzantsi Afrika. Abaphulaphuli ngabo
                 abachonga umsasazi ogqwesileyo kolu khuphiswano, bakhethe
                 nenkqubo etshatsheleyo ngobumnandi. Umsasazi nenkqubo eneevoti
                 ezininzi zabaphulaphuli nguye ogqwesileyo. Minyaka le ibanjwa
                 ngeyeDwarha (Okhtobha). Ezona mvumi ziphum'izandla kulo mculo
                 liHash'elimhlophe, Phuz'ekhemisi, ongasekhoyo uMfaz'omnyama,
                 Thembi, Bongani Nkwanyana nabanye.

         6       Ibikade ingamadoda ubukhulu becala kolu shishino lomculo. Ngoku
                 amakhosikazi athathe indawo ngobuninzi kwaye abalasele kwinto
                 ayenzayo. Iimvumi zomculo weAfro Jazz neSoul singabalula ezi; Lira,
                 Siphokazi, Asanda Bam noZahara. UZahara ugqwese kunyaka ka2011
                 njengemvumi esakhasayo, wazibalula ngecwecwe lakhe elithi 'Loliwe'.
                 Uzenzele igama ngokuthi athengise ngaphaya kwezigidi zamawaka
                 kwiiveki nje ezimbini liphumile icwecwe lakhe. Umculo kaZahara
                 uthandwa nalolubomvu usana. Nokuba uhamba phi, uva abantu
                 beziculela ezi ngoma zale nzwakazi, nditsho iintsana nabalupheleyo.
                 Kumnandi ukubona izinga lomculo weli lisiya linyuka ngolu hlobo.

         7       Umculo uyinxalenye yobomi esibuphilayo. Xa uziva udandathekile
                 emphefumlweni, umculo uyapholisa. Xa abantu bezonwabele bezityela
                 izinto zabo nalapho uyangena. Umculo ufumaneka kuyo yonke indawo;
                 emakhayeni ethu, ezindaweni zentselo apho abantu bazonwabisa
                 khona, eziklabhini apho ulutsha lugcwala khona kanye nasezi
                 nkonzweni. Uyohluka ke umculo odlalwayo kwezi ndawo
                 ndizikhankanyileyo.

         8       Urhulumente xa enokuthathela ingqalelo izakhono zolutsha
                 lungaphucuka uqoqosho lweli lizwe, kungavuseleleka ukuzithemba
                 nokuziphuhlisa kulutsha, kunganciphisa urhwaphilizo, intswela-
                 ngqesho kuphelise noolova abagqibela besenza izenzo zobugebenga.
                                                               [Ithatyathwe kuvimba wabevi]

         Jonga kumhlathi 1

         1.1.1       Xela iindidi zomculo zibe mbini ezifumaneka eMzantsi Afrika.               (2)

         1.1.2       Ngabaphi abona bantu bathe phithi ngumculo weHouse?                        (1)

         1.1.3       Sithetha ukuthini esi sivakalisi:

                     Ungafika lubhekeqeka luzijija lupitshoza luzibonakalisa ukuthamba
                     kwalo.                                                                     (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    5          DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                    NSC

         Jonga kumhlathi 2

         1.1.4       Chonga ibe nye imvumi yaphesheya kwezikhankanywe kulo
                     mhlathi.                                                                  (1)

         Jonga kumhlathi 3

         1.1.5       Iinkonzo zenza ntoni ukutsalela ulutsha enkonzweni?                       (1)

         1.1.6       Fakela igama lesiXhosa elichanekileyo endaweni yeli likrwelelwe
                     umgca ngaphantsi kweli binzana. '... iinkonzo ziyabhora'.                 (1)

         1.1.7       Khetha imvumi ekungathethwanga ngayo kulo mhlathi kwezi
                     zilandelayo:

                     A     Rebecca Malope
                     B     Veliswa Skeyi
                     C     Zahara                                                              (1)

         1.1.8       Ukucula ekwayareni kuluncedo njani kwabanye abantu?                       (1)

         Jonga kumhlathi 4

         1.1.9       Matanisa ingcaciso ekuKholam A namagama akuKholam B.

                                 KHOLAM A                      KHOLAM B
                     (a)     Ukucula komntu omnye.         A Ukudlisela

                     (b)     Ababhexeshi bengqawuza        B Isolo
                             betshambaza.
                                                           C Mamela
                                                                                  (2 x 1)      (2)

         Jonga kumhlathi 5

         1.1.10      Chonga ibinzana elibonisa ukuba ulutsha lwanamhlanje unomdla
                     kumculo wakudala.                                                         (2)

         1.1.11      Kutheni ingabaphulaphuli abathatha inxaxheba ekuchongeni
                     umsasazi nenkqubo egqwesileyo kukhuphiswano lweSATMA?                     (2)

         Jonga kumhlathi 6

         1.1.12      Loluphi utshintsho olwenzekileyo ngokwesini emculweni?                    (2)

         1.1.13      UZahara uthengise izigidi zamacwecwe kunyaka ka-2011
                     ngexesha elifutshane. Icacisa ntoni loo nto ngomculo wakhe?               (2)

         Jonga kumhlathi 7

         1.1.14      Loluphi uluvo oluziswa ngumbhali ngomculo kumhlathi 7?                    (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     6                 DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                     NSC

         Jonga kumhlathi 8

         1.1.15      Ingaba yinyani ukuba lungaphucuka uqoqosho                     lweli   lizwe
                     ngomculo? Nika isizathu sempendulo yakho.                                         (2)

         1.1.16      Khetha impendulo echanekileyo kwezi ezikwizibiyeli.

                     Esi sivakalisi silandelayo siphuhlisa: (ulwimi oluchukumisayo/
                     ingcinga enye esoloko isetyenziswa xa kuthethwa ngento ethile).

                     '... kunganciphisa, urhwaphilizo, intswela-ngqesho               kuphelise
                     noolova abagqibela besenza izenzo zobugebenga.'                                   (2)

1.2      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA B

                               A

                                                           Tweet:
                                                           Bendingayazi ukuba
                                                           isidlo sasemini                  B
                                                           saseburhulumenteni
                                                           singanika umdla
                                                           kangaka!

                                            IBEKELWE
                                            Siba Gwele
                                            noGareth
                                            Cliff

                                                         [Ithatyathwe kwi-Intanethi yaza yahlelwa]

         1.2.1       Ngubani umzobi wale khathuni?                                                     (1)

         1.2.2       Xela isixhobo setekhnoloji esiphethwe ngulo mntu uhleli esitulweni.               (1)

         1.2.3       Chaza inkangeleko yobuso yabantu abangemva apha kulo
                     mfanekiso.                                                                        (1)

         1.2.4       Lo mntu ukunombolo B ubonisa ukungabi namdla kule nto yenziwa
                     ngulo umi esitulweni. Ngqina oku.                                                 (2)

                                                              AMANQAKU ECANDELO A:                     30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    7             DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                    NSC

ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

UMBUZO 2

Funda esi sicatshulwa silandelayo uze usishwankathele ngokwemo yokudwelisa
iingongoma. Landela le miyalelo xa ushwankathela:

•   Chonga iingongoma eziphambili ezisi-7 uze uzicwangcise ngendlela
    ehambelanayo nethungelanayo.
•   Sebenzisa izivakalisi ezipheleleyo, ubhale ngawakho amazwi, ungawulahli
    umxholo.
•   Qaphela indlela echanekileyo yokusetyenziswa kolwimi, iimpawu zobhalo
    nococeko.
•   Ubude bomthamo wesishwankathelo mabungadluli kumagama angama-60.
•   Kunyanzelekile    ukuba     ulibhale  ngokuchanekileyo inani lamagama
    owasebenzisileyo ngezantsi kwesishwankathelo.

                         UKUBALULEKA KOMCULO E-AFRIKA
E-Afrika, mhlawumbi nakwezinye iindawo zehlabathi umculo awuthathwa nje
njengobugcisa bokuvakalisa izimvo, ukwalijelo lokuvakalisa iimvakalelo namava.
Kwezinye iindawo ubugcisa bukwalijelo lokukhupha iingcinga neemvakalelo zakho.
Kumcimbi wenkolo, amadini nonqulo ngokubanzi, umculo usetyenziselwa ukubonga
iinkosi, izityebi nabantu ababalulekileyo ekuhlaleni. Ukwalunxibelelwano phakathi
komntu nomnye, into ke leyo ethandwa nguwo wonke umntu.
Zininzi iijenra zomculo ezikhatshwa ziziginkci e-Afrika. Kukho kuzo iingoma zonqulo,
ezokuthuka, ezaxa kubhujiwe, ezizizaci, iingoma zokugxeka, ezivakalisa izimvo
kwakunye neengoma nje. Ukuxatyiswa kweengoma ezininzi kuxhomekeke ekutyebeni
njengomthombo wolwazi olungobu-Afrika ehlabathini. Amaxesha amaninzi ukuva
intsingiselo ezeleyo yengoma kwenzeka kuphela xa umculo ujongwa ngokwemo
yezentlalo nenkcubeko.
Kwilizwe laseGhana, umculo uhlelwa ngokweendidi okanye iimo ezintathu. Udidi
lokuqala ngumculo oculwa emaholweni omjuxuzo. Olu didi ke lona lolokonwabisa nje
abantu, kwaye waziwa ngokuba ngumculo wobugcisa. Lo mculo uculwa ngeenowuthsi,
kwaye kufuneka uculwe ngokulandela iinowuthsi ezo ngqo.
Udidi lwesibini lolo lwaziwa ngokuba ngumculo othandwa kakhulu sisininzi sabantu. Lo
ngumculo odibene nomdaniso. Wona wahlulwe waziindidi ezimbini. Kuwo kukho
iingoma zakwaNtu, kubekho nezo zingamaqhalo. Kwezi ndidi kufumaneka umculo
owaziwa njengokuba yiGabada, iGahu neGombe, eculwa ngamaqela omculo wesiNtu.
Kukho nalowo waziwa njengomculo weli xesha njengeHigh Life, iReggae, iFunk, iHip
Life neminye.
Udidi lwesithathu lomculo lunxulumene namasiko nezithethe zaseGhana. Lo mculo ke
ngoko uculwa ikakhulu ngemihla yemisitho enxulumene nezinto zasebukhosini, xa
kusenziwa amalima kuncediswana ngomsebenzi, kwimibhiyozo enxulumene
neziganeko zamaxesha athile ebomini bomntu. Uthandwa ngakumbi xa kusenziwa
imisebenzi njengaxa umntwana eqala inqanaba lokufikisa, okanye kutshatiswa naxa
kungcwatywa umntu.
                                                          [Icatshulwe kwi-intanethi, yahlelwa]

                                                          AMANQAKU ECANDELO B:                    10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      8                  DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                      NSC

ICANDELO C: ULWIMI

UMBUZO 3

Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo esekwe kuso.

       Eyona mvumi yonyaka                          Iincoko nje zizodwa azinakusisusa
                                                    isithukuthezi njengomculo kaZahara.
       - Iphumelele iimbasa                         Mamela iingcingo ezikwenza
       ezisibhozo kwiSAMA.                          uphakame, ukwazi ukumelana
                                                    nemingeni yemini.

                                                              Oooooo la la!!!

                                                    Musa ukulinda yithi hlasi
                                                    elakho icwecwe ulonwabele!!!

                                                                        Icwecwe likaZahara
                                                                        lino 'Xa bendinomama'

                                                        [Ithatyathwe kwi-Intanethi yaze yahlelwa]

3.1      Sithengisa ntoni esi sibhengezo-ntengiso?                                                        (1)

3.2      Chonga ibinzana elibonakalisa ukuba umthengisi umthelekisa nezinye
         iimvumi uZahara.                                                                                 (1)

3.3      Xela izinto zibe mbini ekuthiwa unceda ngayo umculo kaZahara.                                    (2)

3.4      Bhala isivakalisi esisetyenziselwe ukungxamisa abathengi bazokuthenga eli
         cwecwe?                                                                                          (1)

3.5      Eli gama, 'iingcingo' kwesi sibhengezo lisetyenziselwe ukuba lithethe:

         A     Umnxeba wokuthetha.
         B     Ikatala.
         C     Usinga lokubiya imizi.                                                                     (1)

3.6      Uluncedo lo mfanekiso kwesi sibhengezo-ntengiso? Xhasa impendulo yakho.                          (2)

3.7      Eli gama, 'umvandedwa'            ungalibeka       endaweni     yeliphi    kula        akwesi
         sibhengezo-ntengiso?                                                                             (1)

3.8      Ibinzana, 'Oooooo la la!!!' likufaka wuphi umoya?                                                (1)
                                                                                                          [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                    Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1        9                  DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                        NSC

UMBUZO 4

Jonga le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

             'Bathi umculo uhambisa umsebenzi                          “Ikofu ikugcina
                                                                       'Ikofu ikugcina
             emadodeni kuba ayonqena. Buyela                           unamandla
             emsebenzini ke wena kungenjalo                            kwaye   uthe qwa
                                                                       okusebenza    imini
             ndiza kuqalisa ukucula!'                                  imini
                                                                       yonkeyonke.”
                                                                               Mhlekazi.'

              A                                                                 B

                                                [Ithatyathwe kwi-Intanethi yaza yahlelwa]

4.1      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

         Igama elinomgca ngaphantsi lisebenze ...

         A     njengesibizo.
         B     njengesihlanganisi.
         C     njengesenzi.                                                                                   (1)

4.2      Xela ukuba olu phawu, (!) lusetyenziselwe ntoni kule ntetho?                                         (1)

4.3      Xela isixhobo somculo esiphethwe ngumntu A kule khathuni.                                            (1)

4.4      Ngowuphi ongumphathi phakathi komntu A nomntu B ngokwalapha
         kwikhathuni.                                                                                         (1)

4.5      Intetho ethi, '... umculo uhambisa umsebenzi emadodeni kuba ayonqena,'
         ngumzekelo wentetho (ethambekele calanye/enolwimi oluncomayo).                                       (2)

4.6      Uyangqinelana nale ntetho yomntu A ethi '... umculo uhambisa umsebenzi
         ...'? Xhasa impendulo oyinikileyo.                                                                   (2)

4.7      Chonga isenzi esikuhlobo lokuyalela kule ntetho yomntu A, uxele nexesha.                             (2)
                                                                                                              [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                        Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    10                 DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                    NSC

UMBUZO 5

5.1      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                    UMCULO WOMNGQUNGQO

         UJonathan Butler yinvumi edumileyo kwanomdlali wekatala ozalelwe
         eMzantsi Afrika. Wenza kwamnandi ngengqokelela yeengoma zakhe
         ezilishumi elinesibini zeFeel-good-jazz-meets-gospel. UButler uhlala
         enyanisekile kumculo wakhe ngeengoma ezifana noSo Strong kunye nethi,
         'Be here with you', ekukho kuyo uAngie Stone. Ethi 'Colour Green'
         ingodlamko olutsha kubuhle bothando lukaThixo, lugqwesile.

         UFundile Mdingi emva kokuvelisa umculo wabantu abanjengoSbongile
         noHugh Masekela, uye wasuka emva komkhusane waba semehlweni. Le
         mvumi inama-30 eminyaka ubudala inelizwi elimnandi ezindlebeni
         kwanobuchule bepiyano obukholisayo. Ingoma ethi, 'Mbizana' engumnikelo
         kongasekhoyo uBheki Mseleku yi-Afro-fusion ebonisa ngobuchule
         bukaFundile bokucula. Ingoma ethi, 'Ndimfumene' ingaphumelela
         ekuthandweni ingene kuluhlu lweengoma zomtshato.
                                                          [Ithatyathwe kwi-Intanethi yaza yahlelwa]

         5.1.1       Lungisa igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi ulibhale ngendlela
                     echanekileyo.                                                                      (1)

         5.1.2       Guqula esi sivakalisi sibe kwimo yesininzi:

                     Ndimfumene                                                                         (1)

         5.1.3       Chaza ukuba amagama abhalwe ngqindilili asetyenziswe njani?                        (2)

         5.1.4       Sebenzisa isenzi esikwizibiyeli sibonise ukuba umntu othile
                     wenzisa omnye into.

                     UJonathan Butler kwingoma yakhe ethi, Be here with you, (ucula)
                     uAngie Stone.                                                                      (1)

         5.1.5       Bhala isichasi segama elibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi
                     silandelayo.

                     Ingoma ethi, Colour Green, ingodlamko olutsha kubuhle bothando
                     lukaThixo.                                                                         (1)

         5.1.6       Gqibezela esi sivakalisi ngokufakela igama elishiyiweyo.

                     UFundile Mdingi ebengaziwa ukuba uyakwazi ukucula, kanti
                     ngum ... owaziwayo.                                                                (1)

         5.1.7       Lithetha ukuthini eli binzana, '... wasuka emva komkhusane,'
                     ngokwalapha kwesi sicatshulwa.                                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    11                 DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                    NSC

         5.1.8       Bhala esi sivakalisi sibe kwingxelo-ntetho.

                     Qala ngolu hlobo: UFundile uthe ...

                     'Balandeli bam, ndiyesuka emva komkhusane ndiya emehlweni
                     abantu, ' utshilo uFundile.                                                       (3)

         5.1.9       Kwigama, 'angaphumelela', isakhi u-nga senze msebenzi mni?                        (1)

         5.1.10      Guqula esi sivakalisi silandelayo sibe kwimo elandulayo.

                     I-Afro-fusion ibonisa ubuchule bukaFundile.                                       (1)

5.2      Jonga lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                                    [Ithathwe kwi-Intanethi yaza yahlelwa]

         5.2.1       Bhala isimelabizo sokukhomba endaweni yegama elibhalwe
                     ngqindilili.

                     Iimvumi zegosipile zidumisa uSomandla.                                            (1)

         5.2.2       Igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwesi sivakalisi silandelayo
                     libolekwe koluphi ulwimi?

                     Bona bacula umculo wegosipile.                                                    (1)

         5.2.3       Guqula esi sivakalisi sibe ngumyalelo.

                     Iimvumi zicula kakhulu.                                                           (1)

         5.2.4       Landelelanisa amagama ngokuchanekileyo                  kwesi     sivakalisi
                     silandelayo ukuze kuvakale intsingiselo yaso.

                     abantu zonwabisa iimvumi.                                                         (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    12        DBE/Februwari–Matshi 2014
                                                    NSC

         5.2.5       Xela isafobe esisetyenziswe kule ntetho. Khetha impendulo
                     echanekileyo kwezi zilandelayo:

                     Iimvumi ezikulo mfanekiso zibhabha emoyeni.

                     A    Uchasaniso
                     B    Isikweko
                     C    Isibaxo                                                          (1)

         5.2.6       Senze msebenzi mni isibizo esikrwelelwe umgca ngaphantsi?

                     Iimvumi ziyabaculela abalandeli bazo.                                 (1)
                                                                                           [20]

                                                          AMANQAKU ECANDELO C:             40
                                                             AMANQAKU EWONKE:              80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2014/2cce8054-ef2f-4dbd-93cb-ba161a509b63) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2014/c5745299-3a31-45f3-a040-207c588f1d2d) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018/b091e25e-cc7e-43ed-81d7-24d7e11431ea) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015/5b0c8b63-1dff-4ac0-9811-df2db4cbbb4f) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018-memo/544a2c6f-acc4-4ccf-b5a6-a4052f8802f4) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2016-memo/f7652bab-58c3-494b-9626-5e61c9995d71) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
