# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Supplementary Exams 2015 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the Supplementary Exams 2015, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015-memo/8b98c93b-eee6-48d0-b518-f548ca6961e4
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Supplementary Exams 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015-memo/8b98c93b-eee6-48d0-b518-f548ca6961e4)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2015 · isixhosa. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015/5b0c8b63-1dff-4ac0-9811-df2db4cbbb4f) — QP · 2015 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                              FEBRUWARI/MATSHI 2015

                                        IMEMORANDAM

AMANQAKU: 80

                           Le memorandam inamaphepha asi-9.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     2             DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

UKUMAKISHA UVAVANYO LOKUQONDA

1.       Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
         zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
         zitshintsha   intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko    ukuba    iziphene
         zibonakaliswe.)

2.       Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
         olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
         isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
         kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
         kuyakwamkeleka.

3.       Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
         akukho    manqaku       anikwayo     kwiimpendulo      ezingu-EWE/HAYI,
         noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI.             Isizathu/Ukunika    ubungqina/
         nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.

4.       Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
         noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/Ukunika ubungqina/Ukuxhasa kukona
         makuthathelwe ingqalelo.

5.       Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
         sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela xa
         igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.

6.       Ukuba kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu iingongoma ezimbini-
         kwezintathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo,
         makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana
         nombuzo.

7.       Kwamkele     ukwahluka   kwendlela          yokubeka     impendulo    okudalwa
         kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.

8        Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
         ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
         OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     3               DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1      1.1.1       Ukuvala   ukuze      into    ingakwazi       ukwenzeka√/ukuthintela√/
                     ukunqanda.√                                                                   (1)

         1.1.2       Kuwucacisa kakuhle umyalezo wokuba xa usenza into yisebenze
                     ulindele iziphumo.√                                                           (1)

         1.1.3       Ukwenza izinto ngendlela eyiyo√/ukuzama√/ukuzondelela kwinto
                     oyenzayo√/ukungancami√/ukungatyhafi.√

                     [Nayiphi kwezi zingentla.]                                                    (1)

         1.1.4       Ukungancami kuko okwenza umahluko phakathi kokoyisakala
                     nokuphumelela.√                                                               (1)

         1.1.5       Ungandinceda ngokuba ndazi ukuba xa ndifuna iziphumo ezihle
                     azifumaneki lula ziyasetyenzelwa.√√

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                              (2)

         1.1.6       Abantu baneenjongo ezahlukileyo ebomini kunganzima ke
                     ukuzikopa√/kungakudodobalisa ukulinganisa okwenziwa ngomnye
                     umntu√/usenokungazazi iinkcukacha ezaneleyo zobomi babanye
                     abantu ngaphandle kwezobakho ubomi√.

                     [Naziphi ezibini kwezi zingentla]                                             (2)

         1.1.7       B/Kukutsalela emva√/B√/Kukutsalela emva.√                                     (1)

         1.1.8       Ukungatyhafi kwinto oyifunayo nokuba uzibona ungaqhubeli
                     phambili√/Ukukhuthala ngokuphindwe kalishumi√/Ukuba nomonde
                     kwaye uzingise xa izinto zingakuhambeli kakuhle.√                             (3)

         1.1.9       Kukuba bayoyiswa kukulugcina udlamko lwabo ixesha elide,
                     banikezele.√                                                                  (1)

         1.1.10      (a) Isaci.√                                                                   (1)
                     (b) Ukuhamba kade kwezinto.√                                                  (1)

         1.1.11      Kukukholelwa kubuvuvu bokuba ixesha lokuphumelela sele
                     likushiyile.√                                                                 (1)

         1.1.12      Kukudlala ngexesha√/ukungalisebenzisi ngendlela eyiyo ixesha. √               (1)

         1.1.13      Ngamazwi athi, 'Nkqu noThixo angakunceda!'√√                                  (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     4           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

         1.1.14      ... amaxesha amahle namabi afika ngexesha elinye. √                       (1)

         1.1.15      Kukunceda ngokuba kukunika amandla okulinga√√/kukuphungula
                     ukoyika nokutyhafa√√/kukwenza uzithembe √√                                (2)

         1.1.16      Ewe,    iyandikhuthaza     ukuba    ndingadinwa,    ndingatyhafi
                     ndizondelele kwinto endiyenzayo kuba umzingisi akanashwa.√√

                                               OKANYE

                     Hayi, imizekelo ayisebenzisileyo ayihambelani nobomi bam√√/
                     kudala yathethwa le nto ayitshintshi nto. √√

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                          (2)

1.2      OKUBONWAYO

         1.2.1       NgoSeptemba 2012.√                                                        (1)

         1.2.2       Owokuba abamkelekanga kwiqela leBafana Bafana.                            (1)

         1.2.3       Inkangeleko yobuso bakhe √ kunye nekhadi aliphetheyo eliqhele
                     ukusetyenziselwa ukunika isohlwayo.√                                      (2)

         1.2.4       NguTeko Modise√ noAndile Jali.√                                           (2)
                                                                                               [30]

                                                            AMANQAKU ECANDELO A:               30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     5           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO B: USHWANKATHELO

UMBUZO 2

UKUMAKISHA USHWANKATHELO

Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:

•   Ulwabiwo-manqaku
    o   Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
        nganye).
    o   Amanqaku ama-3 olwimi.
    o   Amanqaku ewonke: 10

•   Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
    o   1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
    o   4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
    o   6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.

•   Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
    o   6-7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
        kwawolwimi.
    o   1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.

•   Ubalo-magama:

    o   Abakorekishi    kulindeleke   ukuba    baliqinisekise   inani   lamagama
        asetyenzisiweyo.
    o   Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
        lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
        ngokungachanekanga.
    o   Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
        lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
        sakhe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     6               DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

Iingongoma ezicatshulwe njengoko zinjalo.             Iingongoma ezinokubhalwa
                                                      ngumfundi.
1.   'Kufuneka ungothuki. Qhuba kancinci              1. Thob’umoya nesantya udanyazise
     ungedluli kwisantya esingama-40                      iihazadi.
     eekhilomitha ngeyure, ulayite iihazadi.'
2.   'Khupha ingalo yokunene ngefesitile              2.   Wakhwebe ukuba akulandele.
     uwakhombise ngayo ukuba
     mawakulandele, kwenze oko
     ukuphindaphinda.'.
3.   'Ngqala kwisikhululo samapolisa esikufuphi       3.   Yiya kwisikhululo samapolisa kuba
     nawe.'                                                kungayingozi ukugoduka.
4.   'Fowunela ku-10111 uxele ukuba kukho             4.   Tsalela u-10111 umnxeba uxele
     imoto ekulandelayo.'                                  isikrokro sakho nenombolo yemoto
                                                           ekulandelayo.
5.   '... kwisikhululo samapolisa khalisa ixilongo    5.   Kwisikhululo samapolisa, khalisa
     (hutari) kakhulu kude kuphume ipolisa eliza           ixilongo ulinde ipolisa.
     kukunceda.'
6.   'Hlala ngaphakathi emotweni ungayicimi           6.   Hlala emotweni iduma.
     injini.'
7.   'Xa uye waya egaraji misa ungqamane              7.   Misa egaraji ungqamane
     neekhamera.'                                          nekhamera.
8.   'Zigade ungenzi zenzo zobundlobongela,           8.   Ungaliphikisi ngobukrwada ipolisa
     njengokuphikisana nepolisa elo.'                      koko cacisa ingxaki yakho.
                                               (63)                                       (43)

QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
         zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo.

                                                             AMANQAKU ECANDELO B:                   10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     7               DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UKUMAKISHA ICANDELO C

1.       Upelo

          •   Iimpendulo      ezingoogama-nye/eziligama      elinye mazimakishwe
              njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
              isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.

          •   Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
              kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.

          •   Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
              iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo

2.       Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
         ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.

3.       Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
         ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
         OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.

UMBUZO 3

3.1      Ukutya okuvuthiweyo.√                                                                      (1)

3.2      Abantu abonqena ukupheka okanye abangenaxesha lokupheka√/abantu
         abayisebenzisa ngobunono imali.√                                                           (1)

3.3      Indawo omele ukuba kuyo!√                                                                  (1)

3.4      Ujija ingqondo zabathengi.√                                                                (1)

3.5      Eyokuba umthengi acinge ukuba kukuphela                  kwepleyiti   efikelelekayo
         le√√/umthengi angajikelezi athenge le ipleyiti.√√                                          (2)

3.6      Ukuze abathengi bakwazi ukuya apho ikhoyo irestyu, bakwazi nokufumana
         iinkcukacha abazifunayo ngomnxeba.√                                                        (1)

3.7      A Oluqhathayo√/Oluqhathayo√/A√                                                             (1)

3.8      Ewe, kuba kulumkisa abantu ngezinto ezifana nokutyeba kakhulu nezifo
         ezenziwa zindlela zokutya ezingalunganga. √√

                                        OKANYE

         Hayi, kuba oko kuza kunqanda abantu bangayi kutya abaneengxaki
         zeswekile baphathwe yiswekile kuba belambile√√/iza kwenza abantu
                                                                                                    (2)
         bangakuthengi ukutya libhange ishishini lakhe. √√
                                                                                                    [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     8           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

UMBUZO 4

4.1      Mem! √                                                                                (1)

4.2      Siyanqanda njengala mazwi.√√                                                          (2)

4.3      Ukuhamba nje akufanelanga kubhatalelwa mali√√/akuvisiswananga ngale
         mali ibhatalwayo phambi kokuba ibizwe.√√                                              (2)

4.4      Owu! Ishumi leerandi!√ Lelantoni?√                                                    (2)

4.5      A/kukuhlekisa ngentlalo phakathi koMem noMary√/A√/Kukuhlekisa ngentlalo
         phakathi koMem noMary.√                                                               (1)

4.6      Ucinga ukuba ininzi le mali ifunwa nguMary √/Ucinga ukuba akamelanga
         kubhatala mali.√                                                                      (1)

4.7      Hlawula.√                                                                             (1)
                                                                                               [10]

UMBUZO 5

5.1      5.1.1       Liyayalela√/Sisenzi esiyalelayo√/Sisenzi.√                                (1)

         5.1.2       Ukutyana√, sibonisa isinciphiso√/ubuncinci bento.√                        (2)

         5.1.3       Dayethi√ – kwisiNgesi√                                                    (2)

         5.1.4       Isigulo sibangelwa kukutya ukutya okungalunganga.√                        (1)

         5.1.5       ... mzimba ...√                                                           (1)

         5.1.6       Thabatha inxaxheba kwezemidlalo kuba oko kunegalelo elikhulu
                     ekuphumleni.√                                                             (1)

         5.1.7       Nditya iziqhamo ezinjengee-orenji ebusika ukuze ndingaguli.√
                     Iziqhamo zokuzimisela kwinto oyenzayo yimpumelelo yakho.√                 (2)

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]

         5.1.8       Ukutya kakhulu akutyebisi.√                                               (1)

         5.1.9       Uyabhitya√/Uyanqina.√                                                     (1)

         5.1.10      (a) Isimnini.√                                                            (1)
                     (b) Isimelabizo soqobo sokugxininisa.√                                    (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     9           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

         5.2.1       Nceda ngokutya. √                                                        (1)

         5.2.2       Ndizokondla unyana wam!√ andinamsebenzi√                                 (2)

         5.2.3       Inkwenkwe yacela amalizo esitalatweni√/Inkwenkwe yawacela
                     amalizo esitalatweni. √                                                  (1)

         5.2.4       Igqibe indlela yonke.√ Ubaxo/Ugqithiso/Ubabazo.√                         (2)
                                                                                              [20]

                                                            AMANQAKU ECANDELO C:              40
                                                               AMANQAKU EWONKE:               80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2015-memo/86ac03d4-c9f0-4706-9869-2a90896e31ca) — isiXhosa FAL · Memo · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018-memo/544a2c6f-acc4-4ccf-b5a6-a4052f8802f4) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2016-memo/f7652bab-58c3-494b-9626-5e61c9995d71) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018/b091e25e-cc7e-43ed-81d7-24d7e11431ea) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2018-memo/0cde1c2a-921e-40a2-96d2-0499e932746d) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2017-memo/53f6a87b-9b07-4564-8877-907f3526782e) — isiXhosa FAL · Memo · 2017 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
