# isiXhosa FAL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2017 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the Supplementary Exams 2017, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2017/a8582e8e-e1e0-4bdf-979a-f7803390c368
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 Supplementary Exams 2017 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2017/a8582e8e-e1e0-4bdf-979a-f7803390c368)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2017 · isixhosa. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                         IBANGA 12

         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                FEBRUWARI/MATSHI 2017

AMANQAKU: 80

IXESHA: Iiyure 2

                               Olu viwo lunamaphepha ali-12.

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    2           DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.        Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

          ICANDELO A:        Uvavanyo lokuqonda                                  (30)
          ICANDELO B:        Ushwankathelo                                       (10)
          ICANDELO C:        Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi             (40)

2.        Phendula YONKE imibuzo.

3.        Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

4.        Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.

5.        Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
          esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

6.        Shiya umgca emva kwempendulo ngaNYE.

7.        Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.        Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

          ICANDELO A: Imizuzu engama-50
          ICANDELO B: Imizuzu engama-30
          ICANDELO C: Imizuzu engama-40

9.        Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      3       DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                      NSC

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1       Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

          ISICATSHULWA A

                                                    ISIPHELO

         1     Yonke into enesiqalo kufanelekile ukuba ibe nesiphelo njengokuba
               nento ephilayo kufuneka emva kwexesha elithile iphelelwe bobo bom
               ibuphilayo. KwaXhosa kuthiwa into engapheliyo iyahlola. Kuzo zonke
               izinto ezinesiqalo neziphilayo akukho nanye kuzo eya kusiphepha
               siphepheke ngokupheleleyo isiphelo. Zonke ke izinto ezikhoyo 5
               zithambekela esiphelweni zithanda zingathandi.

         2     Kukho abantu abanesiphiwo sokuyincekelela into xa beyiqalile
               baqiniseke ukuba bayafikelela esiphelweni sayo. Akukho nto imbi
               njengokuba umntu aqale into ayiyeke phakathi okanye esithubeni
               agqithele kwenye nayo eza kuyiyeka engayigqibanga. Umntu obaluleke 10
               ngokungagqibi nto ubaluleke ngento embi yaye kufuneka amawabo
               athethe naye bucala amcenge ukuba azilumle kuloo mkhuba. Enye
               indoda yakha yabalisa ukuba ekukhuleni kwayo kwakukho umakhi
               owayedume kunene ngokuba nesakhono kumsebenzi wakhe
               wokwakha. Isandla esihle saloo makhi sasiphoxwa yinto nje enye 15
               yokuba      umfo   lo   akukho     sakhiwo     wayekhe    asigqibe
               kungaxanjuliswananga naye kangangokuba ngamanye amaxesha
               kude kuyiwe ezinkundleni zamatyala, enyanzelwa ukuba awugqibe
               awuqolishelise umsebenzi wakhe. Eneneni wayenyanisile lo wadiza
               ukuba akukho nto abakhi abaninzi abadume ngayo njengokuvukwa 20
               ngumtha wedolo iindonga zezindlu abazakhayo zingaxhonywanga.

         3     Lo makhi wayekhokhelisa ukuhlawulwa imali yokuqamangela lowo
               ufuna ukwakhelwa, imali eyaziwa ngokuba yideposit ngolwimi
               lwasemzini. Akufumana esi sixa-mali wayesebenza kuqhum' uthuli,
               aphaxazise udaka, eqamele ngamaqhetseba angaqondakaliyo kanti loo 25
               msebenzi    yayikukuqukeza    nje     komntu     onamaqhinga       nolele
               emqokozweni. Abantu babesithi besajonge umakhi osisinxada-nxada
               asuke aphel' emehlweni eyokugqumza kwenye indawo. Kwezo zindlu
               wayezakha loo makhi ezinye zazo wayezishiya ziseziziza nje
               ezingenakwenzela nto mntu ngaphandle nje kokuba ngamaziko 30
               okubasela abafazi ngomhla wetheko. Ezinye wayezishiya zizindonga
               eziphakamileyo zokunceda abantwana abadlala undize. Zazikho ke
               nezo wayezishiya engazigqibanga ukuzixhoma zincede indoda ethanda
               imfuyo yayo ngokuyivalela apho xa izulu lisibekele, lizisa kakubi.

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       4                DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                       NSC

          4       Kuyabonakala ukuba into engagqitywanga iyakwazi ukujikwa phantsi 35
                  kweemeko ezithile iqhutywe iye kuphuma kwinkalo eyayingamiselwanga
                  kuphuma kuyo. Umntu angaqalisa ukwenza idyasi kodwa ngenxa
                  yokungabinawo umonde nentumekelelo yokuqhubela phambili loo
                  msebenzi awuqalileyo ingagqibela loo dyasi sele iyibhatyi. Nomntu
                  onobungcali bokubumba umdongwe uyakwazi ukuqalisa esenza 40
                  umphanda koko agqibele sele encamele ekwenzeni ingcaza
                  engacacanga nobo bungcaza izingca ngabo.

          5       Linokuba liyinene elokuba phantse kwimizi yonke zikho izinto
                  ezaqalwayo koko ngenxa yezizathu ezithile azagqibeka. Omnye umfo
                  owayekuthanda gqitha ukucheba wayekhe ababize abantwana bakhe 45
                  abalithoba babe luthotho phambi kwakhe, bethozamele ukuchetywa.
                  Wayethi esacheba owokuqala atsalwe ziinwele zomnye amshiye
                  phakathi lowo ebesele eqalisile ukumcheba kanti uya kude ayokufika
                  kowokugqibela    kungekho    namnye    amchebe     ngokufanelekileyo
                  nangokugqibeleleyo. Aba bantwana babeba lilifa lentsini koogxa babo 50
                  sel' engekho lowo wayebagunde ngathi bashiywe amatshanda
                  ngamagundwana.

          6       Apha ebomini kuyafuneka ukuba umntu aziqhelise ukuyigqiba into
                  ayiqalileyo kuba xa angakwenzi oko igqibela seyifana nesibetho into
                  yokungagqibi nto. Omnye umfo wathunyelwa ngabazali bakhe ukuba                     55
                  aye kufundela uMthetho kwiDyunivesithi yaKwaZulu. Wachitha nje
                  iminyaka     emibini   apho   waqhawula    ngokungekho mthethweni
                  engawugqibanga loo Mthetho. Waya kuwa kwiDyunivesithi yaseKapa
                  apho wafika wafunda ezoQoqosho nakuba wayengabonakali ekwazi
                  kwakuqoqosha impahla le yakhe. Wagqiba iminyaka emibini nalapho                    60
                  wavukwa likakade lakhe engazigqibanga ezo zifundo zoQoqosho kanti
                  engaqokelelanga nanye into eqokelelwa ngumfundi oneenjongo zokuba
                  sisithwala-ndwe     ngokuthweswa isidanga. Waya kwiDyunivesithi
                  yaseRhodes, eRhini, apho wafunda ubuNtatheli kodwa wachitha apho
                  iiveki nje ezimbini wemka engenabhongo eqonda ukuba usukele intak'                 65
                  endala esithi lithole. Kolandela lowo unyaka waya eFort Hare apho
                  wazama izifundo zoLimo koko lamphosa nelo thamsanqa kuba
                  enesibetho sokungagqibi nto. Sibhala eli nqaku nje ngoku useRhini
                  kwisikolo soqeqesho bufundisi esaziwa ngokuba yiCollege of the
                  Transfiguration. Nalapho akahlalanga koko uxhwarhe ngempundu enye                  70
                  ngeli xesha esalaqaza okukanogqaza ukuba uza kuwa kweyiphi indawo.

                    [Sithathwe kwincwadi ethi Imfinca-mfincane ebhalwe nguLL Ngewu; iphepha 38–39]

          Jonga kumhlathi 1

          1.1.1       Xela ukuba athini amaXhosa xa into ingapheli.                                      (1)

          1.1.2       Tolika intsingiselo yesivakalisi esibhalwe ngqindilili.                            (1)

          1.1.3       Nika isichasi segama elikrwelelwe umgca ngaphantsi ngokomxholo
                      wesi sicatshulwa.                                                                  (1)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1           5             DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                           NSC

          Jonga kumhlathi 2

          1.1.4      Khankanya into eyayiphoxa isandla salo makhi.                                        (2)

          1.1.5      Chaza ukuba cebo               lini     elinokwenziwa    ukunceda      umntu
                     ongazigqibiyo izinto.                                                                (1)

          1.1.6      Xela inqanaba lokwakha apho abakhi bathi baphathwe ngumtha
                     wedolo xa besakha.                                                                   (1)

          1.1.7      Chonga ibinzana elithetha umsebenzi omhle ngokwakulo mhlathi.                        (1)

          Jonga kumhlathi 3

          1.1.8      Bhala isifanokuthi segama, 'ngamaqhetseba'.                                          (1)

          1.1.9      Wayebaqamangela njani abafuna ukwakhelwa lo makhi?                                   (1)

          1.1.10     Xela ukuba ibinzana '... aphel'emehlweni' lisisaci na okanye liqhalo.                (1)

          1.1.11     Caphula ubungqina bokuba izindlu ezingagqitywanga zaziyinceda
                     indoda ethanda imfuyo.                                                               (1)

          Jonga kumhlathi 4

          1.1.12     Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi.                                              (2)

          Jonga kumhlathi 5

          1.1.13     Ngqina     ukuba     isiphumo    sokushiywa                  kwabantwana
                     bengagqitywanga ukuchetywa sasingalunganga.                                          (2)

          Jonga kumhlathi 6

          1.1.14     Dwelisa izifundo zibe ziBINI                awazifunda   akazigqiba     umfo
                     ekuthethwa ngaye kulo mhlathi.                                                       (2)

          1.1.15     Caphula amabinzana amaBINI athetha ukuba lo mfo useza
                     kuhamba nakwiCollege of the Transfiguration.                                         (2)

          Kwitekisi yonke

          1.1.16     Chaza ukuba esi sicatshulwa singaziguqula njani iingqondo
                     zabantu abangazigqibiyo izinto abazenzayo.                                           (2)

          1.1.17     Xela ingcamango edlelelelayo efumaneka kwesi sicatshulwa.                            (2)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                                   Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      6                DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                      NSC

1.2       Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

          ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

                                         [Uthathwe ku-www.google. images.com waze wahlelwa]

          1.2.1      Khetha impendulo echanekileyo:             Ukuqinisa    umlomo     kumntu
                     woku-1 kutyhila ntoni kwezi?

                     A    Ukuzimisela
                     B    Ukungafuni
                     C    Ukunqena
                     D    Ukuzisizela                                                                  (1)

          1.2.2      Yintoni eluphawu lwenqanaba lemfundo anayo utitshala?                             (1)

          1.2.3      Xela izini zabantwana abakulo mfanekiso.                                          (2)

          1.2.4      Nika umyalezo odluliswa ngulo mfanekiso.                                          (2)

                                                               AMANQAKU ECANDELO A:                    30

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     7                DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                     NSC

ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2

Funda    esi  sicatshulwa     silandelayo, ze usishwankathele unike iimpawu
ezinqwenelekayo kwintombi eza kuzekwa. Shwankathela ngokwemo yokudwelisa
iingongoma. Landela le miyalelo xa ushwankathela:
1.   Chonga iingongoma eziphambili ezisi-7 ubude bungadluli kuma-70 amagama.
2.   Zidwelise ngendlela ehambelanayo, ngamazwi akho ungawulahlanga umxholo.
3.   Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ezantsi kwesishwankathelo.
4.   Upelo, iimpawu zobhalo nokusetyenziswa kolwimi maluchaneke.
ISICATSHULWA C

                        INTOMBI ENDINQWENELA UKUYIZEKA
Zininzi izinto ezijongwayo phambi kokuba umfazi eze emzini. Indawo yokuqala
ekufuneka iqwalaselwe entombini sisimilo nokuzola. Ukuba asikho isimilo emntwini
usuka afane nqwa nehagu. Sithi sakudingeka kuvele ezinye izinto ezinjengekratshi,
ukuziphatha kakubi, njalo njalo. Umfazi ongenaso isimilo usisiqalekiso emzini wakhe
uphela.
Indawo yesibini, yingqondo yakhe ukuba injani na, uyakwazi na ukuyibona into entle
nembi. Ukuba ingqondo yakhe ikrele-krele woba ngumfazi olungileyo, nokwaziyo
nalapha emzini wakhe ukudibanisa imihlambi eyalanayo.
Enye indawo ekufuneka ingadingeki emfazini kukukhuthala. Intle into yokuba umfazi
acoceke, umzi ube mhle, apheke umzi ube shushu ngenxa yakhe. Uthi ukuba
ulixelegu, umhambi abone kwangezindlu nebala, ngathi akuhlali bantu. Wakungena
endlwini ufika kumdaka umfazi kwanentsapho nendlu ngokwayo. Yiloo nto inkuthalo
ibalulekile emntwini oza kwenda.
Ubuhle nabo bunendawana obungena kuyo, kuba nabani na akanako ukuzeka intombi
engxolisiweyo nangenakuyikhomba phakathi kwabantu.
Kuyafuneka abe noqoqosho, angadyiwazi imali, athi xa ukutya bekusele ngezolo
angakulahli enze olunye udidi lokutya ngako. Umfazi ongenalo uqoqosho uyawuchitha
umzi kuba kakade imali ngunozala weengxabano.
Kwimihla ekhoyo nemfundo kufuneka ingadingekanga emfazini, nokuba asiyomfundo
iphakamileyo. Asiyonkqubela phambili into yokuzeka iqaba elingazange liwubone
umnyango wesikolo. Abanye ke basuke bacinge ukuba ukufunda yiyona nto iphambili
ukanti ke yenye yezinto ezifunekayo.
Inyameko nayo ibalulekile. Intombi efika emzini kufuneka ifunde izimo zabantu efikele
kubo. Oku akwenzeki ngexeshana elifutshane. Njengoko sendikhe ndathi akukho
nzwana ingenasiphako, kunzima ukuba umfazi abenazo zonke iimpawu ezilungileyo.
Kodwa ubukhulu becala ezi zikhankanyiweyo zezona zingundoqo.
             [Sithathwe kwincwadi ethi iimvamvanyo ZesiXhosa ebhalwe nguMS Siwundla iphepha 69;
                                                                                 saze sahlelwa]

                                                              AMANQAKU ECANDELO B:                    10

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     8                 DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                     NSC

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO
Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA D

                       [Uthathwe kwiBONA; Februwari 2014; iphepha 76 walungiselelwa uviwo]

3.1       Bhala isilogani sesi sibhengezo-ntengiso.                                                    (1)

3.2       Chaza ukuba sijoliswe koobani esi sibhengezo-ntengiso.                                       (1)

3.3       Xela umsebenzi welogo kwizibhengezo-ntengiso.                                                (1)

3.4       Caphula isivakalisi esisetyenziswe         ngenjongo yokuqinisekisa abathengi
          ngokulunga kwale mveliso.                                                                    (1)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    9               DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

3.5       Xela igama lale mveliso ithengiswayo.                                                      (1)

3.6       Nika iindlela zibe MBINI ekunokuqhagamshelwana ngazo nabakwaRainbow.                       (2)

3.7       Ingaba lo mfanekiso wenkwenkwe evule umphako uyahambelana nomyalezo
          wesi sibhengezo-ntengiso? Xhasa impendulo yakho.                                           (2)

3.8       Khetha umsebenzi wesihlomelo esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwesi
          sivakalisi singezantsi.

          Zenziwe ngeyoqobo inyama yenkuku!

          A    Kukuchaza isibizo.
          B    Kukuchaza isenzi.
          C    Kukucacisa isenzi.
          D    Kukucacisa isibizo.
                                                                                                     (1)
                                                                                                     [10]

UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI
Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA E

          ISAKHELO 1                        ISAKHELO 2                       ISAKHELO 3

                                                             [Ithathwe kwi-www.Africartoons, yahlelwa]

4.1       Dwelisa izinto zibe MBINI ezibonisa ukuba esi sibini sisekhitshini.                          (2)
4.2       Caphula igama elibolekwe kolunye ulwimi kwisakhelo 2.                                        (1)

4.3       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Kwisakhelo soku-1
          kusetyenziswe ielipsisi ngenjongo ... yokubonisa.

          A    intetho ecatshulweyo
          B    ukunqumama kwesithethi
          C    ukushiyelelwa kolwazi
          D    kucaphula okungagqitywanga                                                            (1)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1        10                  DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                        NSC

4.4       Thelekisa izenzo zikaLizo kwisakhelo sokuqala nesesithathu.                                       (2)

4.5       Xela ukuba intetho             engezantsi     libinzana    na      nokuba     sisivakalisi.
          'Sukuzamisa kanjalo'.                                                                             (1)

4.6       Ibonisa ntoni impendulo kaLizo ekwisakhelo sesi-3?                                                (1)

4.7       Nika umyalezo odluliswa yile khathuni.                                                            (2)
                                                                                                            [10]

UMBUZO 5

5.1       Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo ebuzwe kuso.

          ISICATSHULWA F: IPROZI

          'Tyhini! Wangathi ungunyana kaMiya nje? Ungubani? Thetha man
          sukundijonga ezinzwaneni,' ubuzile uGxakhweni kuLanga esikhululweni
          sikaloliwe.
          'Ayithethi   na    le    nkwenkwe?'    liphinde   latsho   ilizwi elirhabaxa.
          'Andiyonkwenkwe       yakho,'   uphendule     uLanga    eshukuma, ihlandza
          sisengxoweni.
          'Uyindoda? Kanene wadlula nini umguyo wakho? Wabuza uGxakhweni
          ephuma, ezenza umntu okroba uloliwe ovela ngaseMthatha. Ubuye selehleka
          ngoku ecela nengxawa kuLanga.
          'Anditshayi, mhlekazi,' ulandule obecelwa.
          'Phofu uya phi nempahla engaka?'
          'Ndikwindlela esinga eDikeni.'
          'Yintoni khona kule misebenzi ingaka elapha yezifundiswa?'
          'Ndiya kufunda.'
          'Eyiphi incwadi?' Kwee cwaka?
          'Ndiyokuqala eyeshumi elinambini.

                  [Sicatshulwe kwincwadi, 'Ulwimi lwesiXhosa' nguHW Pahl nabanye, iphepha lama-114.
                                                                         Yaze yalungiselelwa uviwo.]

          5.1.1        Xela ukuba lisisiphi isigaba sentetho igama elibhalwe ngqindilili
                       kwisicatshulwa.                                                                      (1)

          5.1.2        Nika uhlobo lwesenzi esinomgca ngaphantsi kwesi sivakalisi.

                       Thetha man sukundijonga ezinzwaneni.                                                 (1)

          5.1.3        Bhala esi sivakalisi           singezantsi     sibe      kwimo     evumayo
                       Andiyonkwenkwe yakho.                                                                (1)

          5.1.4        Bhala ngokuchanekileyo igama elibhalwe bukekela kwisicatshulwa.                      (1)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                                     Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    11           DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          5.1.5      Guqula isimelabizo sokukhomba sodidi lokuqala             esinomgca
                     ngaphantsi kwesi sivakalisi sibe sesodidi lwesibini.

                     Ayithethi na le nkwenkwe.                                                   (1)

          5.1.6      Bhala isivakalisi esingezantsi sibe kwimo ende.

                     ... sukundijonga ...                                                        (2)
          5.1.7      Xela isizathu sokusetyenziswa kukanobumba omkhulu kwigama
                     elikrwelelwe umgca.

                     'Ndikwindlela esinga eDikeni.'                                              (1)

          5.1.8      Nika udidi lwesichazi esinomgca ngaphantsi kwesi sivakalisi.

                     Liphinde latsho ilizwi elirhabaxa.                                          (1)

          5.1.9      Khetha indlela esisetyenziswe ngayo isifanekisozwi esibhalwe
                     ngqindilili kwezi zingezantsi.

                     Kwee cwaka:

                     A    Sisetyenziswe nesixando sokwenziwa.
                     B    Sisetyenziswe njengesihlomelo.
                     C    Sisetyenziswe sandulelwa yimo emfutshane ka 'thi'.
                     D    Sisetyenziswe safinyezwa kwixesha elizayo.                             (1)

          5.1.10     Bhala isifanokuthi segama elinomgca ngaphantsi.

                     'Ndikwindlela esinga eDikeni.'                                              (1)

          5.1.11     Bhala ngokuchanekileyo esi sivakalisi singezantsi.

                     UGxakhweni wambuza uLanga ukuba kanene wadlula nini umguyo
                     wakho?                                                                      (2)

          5.1.12     Sebenzisa igama 'uloliwe' njengesenzi kwisivakalisi ukubonisa
                     ukuba uyayazi intsingiselo yaso eyahlukileyo kule ikwisicatshulwa.          (1)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1        12             DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                        NSC

5.2       Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

          ISICATSHULWA G: UMFANEKISO

                                  [Uthathwe kwiBONA; kaMatshi 2015 iphepha 46 walungiselelwa uviwo]

          5.2.1      Chonga isenzi esinesimamva sesixando sokwenzela kwitekisi.                       (1)

          5.2.2      Khetha isihlanganisi esichanekileyo kwizibiyeli uze uhlanganise
                     izivakalisi ezingezantsi. (ukuba/ukuze)

                     Cwangcisela ingomso. Ube ngumntu onempumelelo.                                   (1)

          5.2.3      Yakha isivakalisi esikwixesha langoku ngokubona kulo mfanekiso.                  (2)

          5.2.4      Bhala   izivumelanisi          ezichanekileyo   endaweni     yezinomgca
                     ngaphantsi.

                     Ukucwangcisela ingomso buza neziphumo esihle.                                    (2)
                                                                                                      [20]

                                                                AMANQAKU ECANDELO C:                  40
                                                                   AMANQAKU EWONKE:                   80

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2017/fa6ae230-f3e2-4d82-946e-e0145c3d0060) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2017/c385c5ff-9cf9-44cc-94b3-ae62c158445d) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018/b091e25e-cc7e-43ed-81d7-24d7e11431ea) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015/5b0c8b63-1dff-4ac0-9811-df2db4cbbb4f) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2017-memo/53f6a87b-9b07-4564-8877-907f3526782e) — isiXhosa FAL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018-memo/544a2c6f-acc4-4ccf-b5a6-a4052f8802f4) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
