# isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC June Exams 2018 Question Paper

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exams 2018, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2018/179e0ff2-83e4-4277-8119-c7c3347c03c2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC June Exams 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2018/179e0ff2-83e4-4277-8119-c7c3347c03c2)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exams · 2018 · isixhosa. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2018-memo/596f3554-050c-45ad-bc50-c3b4270b2fb3) — Memo · 2018 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                  SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                                IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                           2018

                                                              AMANQAKU: 80

                                                              IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-11.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                             Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    2                          DBE/2018
                                                    SCE

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

         ICANDELO A:         Uvavanyo lokuqonda                      (30)
         ICANDELO B:         Ushwankathelo                           (10)
         ICANDELO C:         Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (40)

2.       Phendula YONKE imibuzo.

3.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

4.       Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.

5.       Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

6.       Shiya umgca emva kwempendulo ngaNYE.

7.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A:         Imizuzu engama-50
         ICANDELO B:         Imizuzu engama-20
         ICANDELO C:         Imizuzu engama-50

9.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    3                          DBE/2018
                                                    SCE

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1      Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA A

                                 II 'SELFIE' – AMAXESHA NGAMANYE
         1    Kule mihla kuxhaphakile ukubona iindumasi, nkqu nabefundisi, besithi
              rhuthu iiselula bazifote. Kukwanjalo nakwiinkokeli zopolitiko kodwa uluhlu
              olugqwesileyo lolu lwabantu abaziwa njengooMpondo-zihlanjiwe
              bee'selfie'.      Ngokwesichazi-magama         sakwaOxford,       esaziwa
              ngokupapasha ulwimi oluhlonitshwayo lwento kaShakespear nokaOrwell, 5
              igama elithi 'selfie' libe sematheni ngonyaka wama-2013. Ngoko ke ukuba
              akulazi, akunakudlelwa ndlala. Inene into iyakwazi ukuqala mayana kanti
              iza kuphela ilidumasi.
         2    I'selfie' ngumfanekiso athi umntu azithathe wona esebenzisa ikhamera,
              esenokuba sismartphone aze awungxale kumaqonga onxibelelwano 10
              afana nooFacebook, Instagram okanye uTwitter. Oko kwenzelwa ukuba
              abahlobo nabalandeli mabawubone, ze bawuncome. UFiona McPherson,
              ongumhleli oyintloko kwicandelo lakwaOxford English Dictionary uthi
              'Asikokuzifota nje kuphela, kukuyixhoma loo foto kumaqonga
              onxibelelwano okuyenza ibeyi'self portrait' – i'selfie' ngamafutshane. Esi 15
              senzo sokuzifota akugqiba umntu ayipapashe loo foto kula maqonga
              kuthethwa ngawo, sisiphumo sempucuko. Nakuba kunjalo, ababukeli
              bakubona      oku    njengomkhuba      wokuziphakamisa       okugqithileyo
              kwanowokuzigwagwisa kwabo basenzayo. Kanti ke, abasibona esi simbo
              seeselfie njengomkhwa oxhalabisayo, bazixhasa ngelithi unokushiya 20
              umzila wokuzidela nokungazithembi kumthinjana.
         3    Imbali yee'selfie' inxulunyaniswa nokungena nzulu kwetekhnoloji
              nomkhwa omtsha wokukhonzwa ngokugqithisileyo kweendumasi. Oku
              kukhonzwa kungaka kweendumasi kuyazalana nobukho beeselula
              ezizii'smartphones' ezinezixhobo eziliqela, njengekhamera yangaphambili 25
              neyangemva. Ngumfundi wase-Australia ogama lingaziwayo owaqamba
              igama elithi 'selfie', ngokuthi athumele ifoto yomlebe wakhe osikekileyo
              kumaqonga onxibelelwano, emva kokuzintyintya kakhulu ngotywala
              kwisiyunguma awayekuso. Wayibiza ngokuba yi'selfie' loo foto. Kwaba
              oko kukuzalwa kwegama elithi 'selfie', elashicilelwa okokuqala ngonyaka 30
              wama-2002.
         4    Ubukho bamaqonga onxibelelwano bubangela ukuba lithi igama liqala nje
              ukubizwa libe selishicilelwa. Oku kudalwa kukuba ulutsha lwanamhlanje
              luwasebenzisa kakhulu amaqonga onxibelelwano. Ngeveki nje enye
              lubhala amagama aliqela. Ngenxa yoku isigama solutsha siyakhawuleza 35
              ukushicilelwa    kuneso     sexesha    leenkonde.   Nakuba    ulutsha
              lungenazangotshe zakubhala zisemgangathweni, uthotho lweetekisi
              oluzibhalayo kula maqonga, lunceda abaqulunqi bezichazi-magama. Aba
              baqulunqi bafumana isigama esitsha kulo vimba wobuchwephesha.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      4                                  DBE/2018
                                                      SCE

          5   Ubukho bee'selfie' bulukhulise ngokukhawuleza udumo lwazo zonke 40
              iintlobo zeendumasi. ULady Gaga ongomnye wabathandi bee'selfie',
              uyindumasi ephambili xa kuthethwa ngesimbo see'selfie', de abizwe
              'njengegcisa elingumlawuli' kufoto lwazo. Xa kuthethwa ngeendumasi,
              akuthethwa ngoonoxesha beendumasi nje, koko kubhekiswa
              nakwizihlonipheki ezifana noHillary Clinton ongomnye owayesoloko 45
              ebonwa     ezifota.  Kwangokunjalo       noMongameli   waseSingapore
              wayebonwe efota i'selfie' ekunye neenkokeli zamanye amazwe,
              kwintlanganiso yehlabathi. Kanti ke, neemvumi zomculo wePop,
              nabasasazi beenkqubo eziyinyani kumabonakude banokubalulwa
              njengabanegalelo ekukhuleni kobu bundumasi ngee'selfie'. Akothusi ke 50
              ngoko ukuba sizibhaqe sinamawaka eendumasi eziqandusele amawaka-
              waka abathathi bee'selfie' ehlabathini, ngakumbi abangamantombazana.
              Wona akwenza oko eneenjongo zokunconywa ngoogxa babo.

          6   Ngokweengcali zesimo sengqondo ezijongene nokuxhatshazwa
              kwabantu kumaqonga onxibelelwano, abantwana bayakuthanda 55
              ukulinganisa imikhwa yabantu abadala, ngakumbi abaziindumasi.
              Ngokwezi ngcali, ngamantombazana abangamaxhoba okuwexulwa ngulo
              mkhwa, nowenza ukuba axhatshazwe ngokwasemoyeni engaqondi.
              Wona aqhutywa yinkolelo yokuba ubuhle yimbonakalo yangaphandle.
              Ngokwesithethe see'selfie', ukunganconywa linani elikhulu labantu 60
              kuneziphumo zokudandatheka komoya. Kaloku, kude kwayinto
              eyamkelekileyo ukuba ukuzigwagwisa kuko okukunika udumo
              kunetalente nemisebenzi. Lisiko elinenkqayi into yamantombazana
              yokusoloko enolangazelelo lokuqinisekiswa ngokunconywa, nelidala
              inkxalabo kubazali.                                               65

          7   Isimbo sokuba ubani afote, ze loo foto ihonjiswe ixhonywe ngenjongo
              yokuzinika udumo, sasikho kwakudala. Kukho izinhanha ezaziwayo
              ezaziqesha abazobi bokuzizoba ngeemali ezitshisiweyo, zizixhome ezo
              foto. Esi simbo sokufota ii'selfie' siyazalana nesi, nto nje ngoku senziwa
              ngemali ephantsi. Umcimbi wee'selfie' unwenwe okomlilo wedobo, ezo 70
              ziziphumo zetekhnoloji nengqondo yomntu. Imvelaphi nokusetyenziswa
              kwee'selfie' kungqina intetho yakwaXhosa ethi 'Inkqayi ingena
              ngeentlontlo'.

                                [Sicatshulwe kwiSunday Times, 24 November 2013, kwiwebhusayithi
                                                 i-www.telegraph.co.uk saze saguqulelwa, sahlelwa]

         Jonga kumhlathi 1

         1.1.1       Loluphi udidi lwabantu abagqwesileyo ngokusebenzisa ii 'selfie'?                  (1)

         1.1.2       Saziwa ngokupapasha ulwimi lwento kabani isichazi-magama
                     sakwaOxford?                                                                      (1)

         1.1.3       Sizathu sini esibangela ukuba abe akanakudlelwa ndlala lowo
                     ungenalwazi nge'selfie'?                                                          (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1        5                           DBE/2018
                                                        SCE

         Jonga kumhlathi 2

         1.1.4       Nika iinjongo zibeMBINI zokuxhonywa kwee'selfie' kumaqonga
                     onxibelelwano.                                                               (2)

         1.1.5       Khankanya imikhuba emiBINI ebonwa ngababukeli kwisenzo
                     sokuxhoma i'selfie' kumaqonga onxibelelwano.                                 (2)

         Jonga kumhlathi 3

         1.1.6       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi.

                     Linika yiphi       intsingiselo    igama   'wokukhonzwa'   ngokwakwi-
                     sicatshulwa?

                     A    Eyokwenziwa kwento kakhulu ide izilungele.
                     B    Eyokubonwa kwento kakhulu ide iqheleke.
                     C    Eyokuxatyiswa kwento kakhulu ide ilawule.
                     D    Eyokuyekelwa kwento kakhulu ide izilungele.                             (1)

         1.1.7       Chaza imvelaphi ye'selfie' ngokwesicatshulwa.                                (2)

         Jonga kumhlathi 4

         1.1.8       Tyhila okuqulethwe sisivakalisi esikrwelelwe umgca ngaphantsi
                     ngamaqonga onxibelelwano.                                                    (2)

         1.1.9       Ngqina ukuba ulutsha lunegalelo ekukhuleni kwesigama.                        (2)

         Jonga kumhlathi 5

         1.1.10      Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi.                                      (2)

         Jonga kumhlathi 6

         1.1.11      Linika ntsingiselo ni ngeendumasi igama 'ngakumbi' elibhalwe
                     ngqindilili kulo mhlathi.                                                    (1)

         1.1.12      Yinyani okanye luluvo okuthethwa sisivakalisi esingezantsi? Xhasa
                     impendulo yakho

                     '... ukuzigwagwisa          kuko     okukunika   udumo     kunetalente
                     nemisebenzi.'                                                                (2)

         1.1.13      Caphula izivakalisi eziBINI kulo mhlathi eziqulethe ingcinga
                     ebethelelekileyo ngokwesini.                                                 (2)

         Jonga kumhlathi 7

         1.1.14      Chonga izafobe eziBINI kulo mhlathi ezithetha ukuba into iyakwazi
                     ukuqala kancinci isuke yande.                                                (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     6                                  DBE/2018
                                                     SCE

1.2      Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

                                          [Uthathwe kwi-Giraffe oluyemiogunojo.com, waze wahlelwa]

         1.2.1       Xela into engaqhelekanga eqhubeka kulo mfanekiso.                                (2)

         1.2.2       Yintoni ebonisa ukuba indlulamthi ayoyiki kulo mfanekiso?                        (2)

         1.2.3       Myalezo mni odluliswa ngulo mfanekiso?                                           (2)

                                                               AMANQAKU ECANDELO A:                   30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1             7                                        DBE/2018
                                                             SCE

ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Esi sicatshulwa sithetha ngeendlela zokufumana ubutyebi. Funda ISICATSHULWA C
esingezantsi uze udwelise iingongoma EZISIXHENXE ezimalunga neendlela
zokufumana ubutyebi.
IMIYALELO
1.         Shwankathela ngokwemo yeengongoma
2.         Dwelisa iingongoma ezisi-7 ezibhalwe ngezivakalisi ezipheleleyo ngamagama
           angadlulanga kuma-70.
3.         Nombola izivakalisi ngolu hlobo: 1–7.
4.         Shwankathela usebenzisa amazwi angawakho kangangoko.
5.         Bhala     inani  lamagama       owasebenzisileyo    kwizibiyeli  ekupheleni
           koshwankathelo lwakho.
ISICATSHULWA C
                                               UBUTYEBI
Zininzi iindlela abathi batyebe ngazo abantu. Bakho abantu abaqala phantsi
eluthuthwini, babile besoma, bawe bevuka, banyuke bade baye kufikelela encochoyini
batsho babe ziingcungcu. Umntu obufumene ngolu hlobo ubutyebi ngoyena udla
ngokuhlonelwa ngabantu.
Abanye abantu batyeba ngenxa yelifa abashiywe nalo ngabazali babo. Akuye kubekho
ngxaki xa umntwana emnye kowabo. Iba yimfazwe xa abantwana abaninzi beshiywe
ngabazali lungenziwanga ulwabiwo-mali ngokusemthethweni.
Mntu wumbi uyakwazi ukuzibona sele esisityebi ngenxa kaqashi-qashi okanye
ukhuphiswano. Uqashi-qashi othandwa kakhulu ngowamahashe kude kuthi umdyarho
kaJulayi phaya eThekwini. Zikho iindidi ngeendidi zokhuphiswano eziye ziphume
kumaphepha-ndaba, koonomathotholo nakoomabonwa-kude apho anokuthi umntu
azuze intywenka yemali.
Imidlalo nayo imenza ukuba umntu atyebe. Umdlali wodumo akaneli nje kukufumana
imali ngomdlalo wakhe omhle koko ufunjathiswa iimali ezinkulu ngokuvumela
ukusetyenziswa kwegama lakhe nomfanekiso wakhe xa kusenziwa izibhengezo-
ntengiso emaphepheni, koonomathotholo nakoomabonwa-kude.
Batyebile abantu phandl'apha ngumculo. Umculo uzithimbile iingqondo neentliziyo
zabantu ingakumbi ezolutsha. Abantu baxolele ukukhupha iimali ezinkulu kuba befuna
ukubukela uzibaningeshe ecula, etyityimba.
Ubhalo-ncwadi nalo luyakwazi ukuyigxothela kude indlala xa athe ubani wazinikela
ngokupheleleyo kulo. Apha sithetha ngomntu oziqeshileyo, ohlalele ukubhala iincwadi
kuphela. Umbhali okolu didi uthi egqiba nje ukubhala incwadi abe sele eqala enye
ngoba ukubhala kuye kusegazini. Zikho ezinye iindlela ezininzi anokuthi umntu atyebe
ngazo ezingakhankanywanga ngentl'apha.
Ubutyebi bangoku bumbiwa ngaphantsi komhlaba. Kumbiwa amatye exabiso anje
ngegolide, isilivere, idayimani njalo-njalo. Igolide yona ide yenziwe ibe zizitena ezithi
zigcinwe koovimba bemali abakhulu apho ihlala khona njengobutyebi obufuyiweyo.
[Sithathwe kwincwadi: Amaxesh' empucuko, Sisingise phi na?, M Yekela, iphepha 5–7 saze sahlelwa]

                                                                       AMANQAKU ECANDELO B:                         10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                              Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     8                                    DBE/2018
                                                     SCE

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO
Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.
ISICATSHULWA D

                                  [Sithathwe ku: www.googleimages.com saze sahlelwa]

3.1      Chonga isivakalisi esibabaza isantya ebaleka ngaso le moto.                                    (1)
3.2      Uyintoni umsebenzi welogo kwesi sibhengezo-ntengiso?                                           (1)

3.3      Khetha impendulo echanekileyo kwezi.
         Injongo yokuba umfoti ayivele ngale engile ivele ngayo imoto yeyokuba:
         A    umthengi ayiqaphele ukuze ayicaphukele.
         B    umthengi ayiqaphele ukuze ayinqwenele.
         C    umthengi ayiqaphele ukuze ayithengise.
         D    umthengi ayiqaphele ukuze ayingenise.                                                     (1)
3.4      Kunafuthe lini kubathengi           ukusetyenziswa      kombuzo      buciko       kwesi
         sibhengezo-ntengiso?                                                                           (2)
3.5      Linika yiphi intsingiselo igama 'zizonke' kwesi sibhengezo-ntengiso?                           (1)
3.6      Xela izinto eziMBINI aya kuzizuza umthengi wale mveliso.                                       (2)
3.7      Ingaba kulungile ukusetyenziswa kolwimi olubaxayo kwisibhengezo-ntengiso?
         Xhasa impendulo yakho.                                                                         (2)
                                                                                                        [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     9                                    DBE/2018
                                                     SCE

UMBUZO 4: IKHATHUNI

Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA E

                                         [Ithatyathwe kwi-cartooneducation.net, yaza yahlelwa]

4.1      Xela zibeZIBINI izixhobo zegumbi lokufundela ezikule khathuni.                                 (2)

4.2      Nika iimpawu zibeMBINI ezibubungqina bokuba utitshala uyacaphuka.                              (2)

4.3      Khetha impendulo echanekileyo kwezi. Ithoni esetyenziswe nguSipho
         kwimpendulo ayinika utitshala:

         A     Yeyokungakhathali
         B     Yeyobubele
         C     Yeyokuqiniseka
         D     Yeyokuthandabuza                                                                         (1)

4.4      Kuzisa ntsingiselo ni ukuphinda-phindwa kwegama 'umnqathe'?                                    (1)

4.5      Chaza uvakalelo oludizwa ludaba lobuso bukaRio. Xhasa impendulo yakho.                         (2)

4.6      Luvo luni oludluliswa ngumzobi wekhathuni?                                                     (2)
                                                                                                        [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     10                                 DBE/2018
                                                     SCE

UMBUZO 5: IPROZI

5.1      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA F

                                  AKUFANI NOKUTHI CWAKA
         Kwathi kwakuphela ukutya waqonda ukuba makakhe asebenze iinyangana
         nasemaplasini ukuze azuze imali. Wahamba efuna umsebenzi kwimizi
         ekufutshane endleleni. Ngamanye amaxesha wayefumana umsebenzi
         okufutshane kodwa eye imali, angabi saziqeshisa. Kweminye imizi
         wayephathwa gadalala kufuneke aphume ngomva emasangweni. Le nto 5
         yayibangwa kukuba abafo abazimela emigodini babehamba besona,
         bephanga abantu, bathi ngokwenjenjalo bathwalise abanye ubunzima.
         Wahamba ephepha izagweba kodwa wanyamezela. Wada wawufumana
         umsebenzi kumlungu owamqetshela ukusebenza egxamesini. 'Ndifuna
         ulondoloze igxamesi lam. Umsebenzi awungako kodwa kufuneka ungalovi, 10
         uzisebenzele imisetyenzana yakho njengomntu oqhele ukusebenza,'
         watsho loo mLungu emqesha.
                               [Sicatshulwe kwincwadi: Londolozani isiXhosa, nguNabe nabanye;
                                                              amaphepha 55–56 saze sahlelwa]

         5.1.1       Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Umsebenzi wesimamva
                     segama elikrwelelwe umgca kwisivakalisi esingezantsi.
                     ... waqonda ukuba makakhe asebenze iinyangana naseplasini.
                     A    Kukubonisa ubuncinane ngokuzalwa
                     B    Kukubonisa ubuncinane ngokwenani
                     C    Kukubonisa ubuncinane ngokwesiqu
                     D    Kukubonisa ubuninzi ngokwenani                                             (1)

         5.1.2       Xela imo yesenzi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwesi sivakalisi
                     silandelayo.
                     Wahamba efuna umsebenzi kwimizi ekufutshane.                                    (1)

         5.1.3       Sisakhi sini esibhalwe ngqindilili kwigama, 'endleleni' kwesi
                     sicatshulwa?                                                                    (1)

         5.1.4       Khetha isichazi kwesi sivakalisi singezantsi uze uxele nodidi lwaso.
                     Ngamanye amaxesha wayefumana umsebenzi okufutshane kodwa
                     eye imali, angabi saziqeshisa.                                                  (2)

         5.1.5       Sebenzisa isibizo esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisicatshulwa
                     kwesinye isivakalisi sinike intsingiselo eyahlukileyo.                          (2)
         5.1.6       Xela isigaba sentetho segama elibhalwe ngqindilili kwisivakalisi
                     esingezantsi.
                     Le nto yayibangwa kukuba ...                                                    (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     11                              DBE/2018
                                                     SCE

         5.1.7       Nika isichasi segama 'ubunzima'.                                            (1)

         5.1.8       Bhala     ngokuchanekileyo            igama     elibhalwe     ngqindilili
                     kwisicatshulwa.                                                             (1)

         5.1.9       Chonga isenzi esikwimo yesixando uze uxele udidi lweso sixando
                     kwesi sivakalisi.

                     Kweminye imizi wayephathwa gadalala kufuneke aphume ngomva
                     emasangweni.                                                                (2)

         5.1.10      Bhala kwakhona isivakalisi esingezantsi sibe kwixesha elizayo.

                     Ndifuna ulondoloze igxamesi lam.                                            (2)

5.2      Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA G: UMFANEKISO

                         [Uthathwe kwi-Awardwinning pictures.com waza wahlelwa]

         5.2.1       Bhala esi sivakalisi silandelayo ngokuchanekileyo.

                     zendlela ziyabagqiba abantu iingozi.                                        (2)

         5.2.2       Dibanisa ezi       zivakalisi   ZIBINI   zilandelayo    ngesihlanganisi
                     esikwizibiyeli.

                     Imithetho yendlela ifuna ukuqatshelwa.
                     Imithetho yendlela yenzelwe ukuthintela iingozi.(kuba)                      (2)

         5.2.3       Bhala esi sivakalisi silandelayo sibe kwimo evumayo.

                     Iingozi zemoto azibenzakalisanga abantu.                                    (2)
                                                                                                 [20]

                                                              AMANQAKU ECANDELO C:               40
                                                                 AMANQAKU EWONKE:                80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018/487ed04e-37a3-436d-90bf-54defdd477a8) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018/b091e25e-cc7e-43ed-81d7-24d7e11431ea) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2019/7015d609-f209-4a57-88c2-af120116c696) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2018-memo/73522b7f-ff66-4fd0-bc01-26c6dd880e82) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018-final-memo/7fb93378-5379-4c7c-b7f3-5a9a66a3a942) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018-memo/544a2c6f-acc4-4ccf-b5a6-a4052f8802f4) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
