# isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2012 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL memorandum from the NSC November Exams 2012, 6 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2012-memo/c4f10aef-3daf-4cbe-923b-6f68d4977aca
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2012
- Exam period: NSC November Exams
- Curriculum: CAPS
- Pages: 6

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2012 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2012-memo/c4f10aef-3daf-4cbe-923b-6f68d4977aca)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2012 · isixhosa. Memorandum, 6 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

ownloaded from hlayiso.com

basic education

Department:
Basic Education
REPUBLIC OF SOUTH AFRICA

i
NATIONAL ;
SENIOR CERTIFICATE *
IBANGA 12
gt CREE TAREE GS EER RRS TERRES CRRES SESSA SE SERS E Sy
a ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
a IPHEPHA LOKUQALA (P1) :
: -NOVEMBA 2012. ‘
7 IMEMORANDAM :
w yy
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha ama-6.
}
Akuvumelekanga ukufotekopa eli phepha Tyhila iphepha

— a

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com

IsiXhosa Ulwimi Lokugala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2012
NSC ~ imemorandam

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1

1.1 ISICATSHULWA A

1.11 Umsebenzi wawuxatyisiwe kuba abantu babephila ngokuzenzela

izinto ngokwabo.V (1)
1.1.2 “Xa kuvuthiwe ukutya bekuvunwa ngezandla."V (1)
1.1.3 Ukuhlikinla impahla emanzi ngezandla zozibini ukuze kusuke

ubumdakaw/ ukucikicav/ ukucokisav/ ukuhlambisisaw/ ukudibanisa
izandla zozibini ucokisa impahla ihlambisisekev/ ukuhlambisisa
impahla ide icocekev/ ukuginisa izihlahla ehlambisiseW ukuhlamba (1)
iimpahla ngezandla ngamandia.v

1.1.4 . ebisakwenziwa...¥ (1)

1.1.6 Ngoomashini bokwenza iintlcbo ngeentlobo zemisebenziv/ (1)
ngoomashini bokwenza_ iindidi ngeendidi zemisebenziv/
ngoomashini abenza lula imisebenzi yezandlav/ ngoomashini
abenzelwe ukwenza imisebenzi eyahiukeneyo.V¥

1.1.6 Siyabuthandabuza ubuchule bethuv/ngokuba ngoku abantu
bathembele koomashini ukuba benze yonke intowWsiyaweya (1)
amandla ethu.¥

117 Uhanjiswa phezu kwekhaphethi ubizele kuwo konke ukungcola
okulapho.v¥ (2)

1.14.8 (a) Cv
(b) AV ; (2x1) (2)

1.1.9 Ikhokelele ekuphelelweni yimisebenzi kwabantu ebebefudula
besenza le misebenzivv/ixesha liyongekav/yonyusa uqogosho
ngoba izinto zenziwa ngokukhawuleza, zibe ninzi.vV¥

[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)

1.1.10 Uthi ungena ube usiva ingxolo yomashini osetyenziswayovvV/ufika
kusetyenziswa umashinivufika kugquma umashini ungena nievW/ (2)
lindlebe ziva izandi zoomashinivw/ ungena nje uva ukuduma
koomashini.vv

1.1.11 Xa icofiwe irobhothi isebenza ngamandia amakhulu, ingaphumli
iyeke yakucinywav/isebenza ingayeki de icinywevWisebenza
okokoko —ayiyeki ingacinywangavw/ ss isebenza — okomntu

ophambeneyo xa ithe yacofwa.vv 2)

[Nayiphi impendulo echanekileyo kwezi zingentla iya kwamkeleka ]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com

lsixhosa Ulwimi Lokugala Olongezelelweyo (FAL/P1 3 DBE/Novemba 2012
NSC ~ Imemorandam
1.1.12 (a) Oomabonakudev

(b)  {mizi-mvelisov (2)

1.1.13 Bonga ixeshavv/bayawukhawulezisa umsebenzi kwaye ugqibeke
ngexesha elifutshanevW/benza = ukuba = kungachithwa mali
ngokugasha abantu abaninzi, kugashwe nokuba mnye lo uza
kusebenzisa umashini.Vv

[Nayiphi impendulo echanekileyo kwezi zingentla iya kwamkeleka.] (2)

1.1.14 Abaphatni bemizi-mveliso iyabanelisa into yokuba kusetyenziswe
oomashini kuba akubikho lahleko ngokwemveliso, ngokwexesha
nangokwengeniso.V (1)

1.1.15  Siba ngamavilav/sithembela koomashinivwsiphela
singazithembanga ukuba imisebenzi ethile sinakho ukuyenza
ngamandia ethu, size sixnomekeke koomashinivw siyongena.v¥ (2)

1.1.16 Benza abantu babe ngamavilaW/bangenisa abantu ezindlekweni
ezinkuluv/bangenisa abantu ematyaleni.v

[Nasiphi isibini esichanekileyo siya kwamkeleka.} (2)
1.2 1.24 Sisinxibo sakwantuv/ngamaseyibhokhwew zizibheshuv/
ngamangashelav/ sisinxibo sakwaXhosav/ sisinxibo sabantu
abaNtsunduv/ sisinxibo sakwaZulu.V (1)
1.2.2 Kulo mfanekiso kuyaxhentswa ngabantu  abanxibe  isinxibo
sakwantuv/  bayatyityimbay/ bayasinay/ bayadanisav/ benza (1)
umdaniso wesintu.v

1.23 Yindawo elithafa, enengca endevv/ kusendievwW/ emadielwenivv/

kwantivv/ indawo engenazakhiwo.vV (2)
1.24 Ngumxholo wezenkcubekovAwezakwantu.V
[Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka] (1)

AMANQAKU ECANDELO A: 30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com

isiXhosa Ulwimi Lokugala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2012
NSC — Imemorandam

ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2

Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo:

o Amangaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Ingaku ngengongoma nganye.)
o  Amangaku ama-3 olwimi.
o Amangaku ewonke: 10

Ukwabiwa kwamanqaku olwimi — amagama:
* 1-3 iingongoma ezichanekileyo: Nika ingaku eli-1.

* 4-5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
* — 6~7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amangaku ama-3.

,

9

.

QAPHELA:
Nokuba isishwankathelo senziwe ngefomathi engeyiyo masihlolwe.
Ubalo lwamagama:

co Makungathatyathwa mangaku ukuba umvavanywa akalibekanga — inani
lamagama awasebenzisileyo okanye ubeke inani elingelilo.

o Ukuba inani lamagama elimiselweyo umvavanywa uggithile kulo, funda
kangangamagama ama-5 emva kwenani elimisiweyo uphele.

* Xa umlingwa ecaphule izivakalisi ezipheleleyo ngobunjalo bazo, unikwa
amanqaku apheleleyo.

QAPHELA: izifinyezi okanye ii-akhronimi mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo.

HNGONGOMA EZISIXHENXE

ZENZELE UBOMI OBUMNANDI OBUZALISWE LUVUYO

Ukuziphilisa kamnandi emoyeni kuphucula impilo nentlalo yakho.

Thatha iziggibo eziza kwenza ubomi bakho ubonwabele.

Zizinto ezincinci ezikuzisela ulonwabo novuyo.

Zamkele ungazithelekisi nabanye abantu, kukhule ukuzithemba.

Xa ufuna impilo emnandi kufuneka ugale ngokonwabela ukuba nguwe.
Zithande unjengoko unjalo, uzincome ngokuphumezileyo, wenze ngakumbi.
Zikhuthaze wakuwa uzame ukulinga_kwakhona ukwenza ngaphezulu.

AMANQAKU ECANDELO B: 10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com

IsiXhosa Ulwimi Lokugala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2012
NSC ~ Imemorandam

ICANDELO C: ULWIMI

UMBUZO 3
34 .. Sisilogani.V (1)
3.2 “Umdala, umncinci, yizall!" ¥ (1)
3.3 Kutsalwa umdla wabantuvv/kutsalwa abantu ukuba beze ngobuninzi ukuza

kufunda kwesi sikolovv/kuboniswa abantu ukuba bakho asele bephumelele

kusoW/kufunwa ukuba abantu bangwenele ukuza kufunda apha nabo.v v (2)
3.4 Ukugxininisaw/ ukugagambisa uluvow/ ukugagambisaw ukucacisa.V (1)
3.5 Bubuxokiv. Kuhlawulwa imali eqala kuma-R600.¥ (2)
3.6 Ukucenga.v¥ (1)
37 Hayi,v injongo yayo kukutsala abantu ukuze izokufumana imaliv

OKANYE
Ewe, V kuba ifuna bazi ngokubaluleka kwetekhnoloji. Vv (2)
[10]

UMBUZO 4
44 Kulwimi lwesiNgesiv/ kulwimi lwesiLungu.¥ (1)
42 .. izithembiso...v (1)
43 .. ugxininiso.¥ (1)
44 Ibonisa ukuba —- bonwabilev/baneminciliv/bayavuyav/ —_ banemihialiv/

bachulumancile.v (1)
45 ..umothukov/ukothukav/ukunyembay/ ukumangalaw/ ukungakholelwa.v (1)
46 Lithetha ukuba ngutsotsiv/ukuba

ngumgulukuduv/sisikrelemnqav/nguguluvav/ ngungantweniv/ ngumaphuli- (1)

mthethow/ ngumgewuvw liselav.
47 Bubuxoki.V Afuna ukubamba ooShoti kuba afuna ukunyuselwa emsebenzini.v (2)
48 Kungokuba nawo afana nabo afuna ukuvotela iIMDP ngenxa yezinto ancwase

ukuzifumana.v/ lingcinga zawo zijikile zifana neziya zabaya bantu.¥

[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (1)
4.9 NguThemba Siwela.v (1)

[10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

### Page 6

lsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2012

UMBUZO 5

5.1 5.1.1

5.1.10
5.1.11

5.1.12

5.1.13

5.2 5.2.14
5.2.2
5.2.3
5.2.4

5.2.5

Downloaded from hlayiso.com

NSC — Imemorandam

Bona.v

...intengiso.V¥

Umntu ongalumkanga angazibona engenayo nesenti.V
Abathengisi babiza abantu/uluntu/umntu ngokwenza izibhengezo.v
Ukuba nogogoshow/ukuphatha imali ngendiela eyiyoWukungenzi
nkcithov/ukusebenzisa imali ngendiela efanelekileyov/
ukulondoloza imaliv/ ukugcina imali.v

[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]

Sibonisa ubuncinane ngokomyingev/ubuncinaneVisinciphiso.V
Liphambi kwesibizovflisetyenziswe nesibizo.V

Sibonisa ukugxininisa.V

Sibonisa ukuba into yenza ukuba umntu enze into ethilev/ sibonisa
ukuba yinto eyenzisayo.V¥

Sikuhlobo lokugondisa.¥
Iggolov/igogotyaw/ igcisa. ¥

Lithetha ukuba abathengisi bajonge ukuba abathengi baze
kuthenga ukuze bona bafumane imali.vv

Abantu mabonge imali bangenzi inkcithov/mabonge imali abantu
bangenzi inkcitho.¥

Ubhuti.¥

PhakamalvV

Lisetyenziswe njengenjongosenziviliyinjongozenzi.V

Into ethile inakho ukwenzeka.¥

Aba bantu bancumile kuba baphumelele.¥

AMANQAKU ECANDELO C:
AMANQAKU EWONKE:

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

(1)
(1)
(1)

(2)

(1)
[14]

(2)
(1)
(1)

(1)
[6]

40
80

## Related documents

- [IsiXhosa+FAL+P2+Nov+2012+Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2012-memo/841c5ec6-ce3a-455f-bdb7-b6f78f868328) — isiXhosa FAL · Memo · 2012 · isiXhosa
- [IsiXhosa+FAL+P2+Nov+2012](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2012/34ab21da-c24d-4203-b050-ffa49a5804ff) — isiXhosa FAL · QP · 2012 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2019-memo/ee26f268-8394-4df4-9c83-4c4bfca1a063) — isiXhosa FAL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018-final-memo/7fb93378-5379-4c7c-b7f3-5a9a66a3a942) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2018-final-memo/48f74493-b0fa-4efd-aedf-bcd23b6b2ab4) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2018-final-memo/bc395c4a-4efc-47c9-9da7-a47158b71a21) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
