# isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2013 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL memorandum from the NSC November Exams 2013, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2013-memo/00b82265-3cad-4dbf-9afa-0bb05e86dfa9
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2013
- Exam period: NSC November Exams
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 NSC November Exams 2013 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2013-memo/00b82265-3cad-4dbf-9afa-0bb05e86dfa9)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2013 · isixhosa. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2013

                                        IMEMORANDAM

AMANQAKU: 80

                          Le memorandam inamaphepha ama-7.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                        Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     2                DBE/Novemba 2013
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

         1.1.1       Lathunyelwa eyunivesithi ukuba liphucule ikamva lalo√/lathunyelwa
                     eyunivesithi ukuze luncede usapho lwalo√/liyokufunda.√                  (1)

         1.1.2       Laqala ngokuzibandakanya neqela labafundi abangendawo.√                 (1)

         1.1.3       Laliziva lingenamandla akwenza nto√/lalingaliboni linempumelelo
                     ikamva lalo√/lalixakiwe lingazi ukuba lenze ntoni.√                     (1)

         1.1.4       Into ebuhlungu kukuba imeko yalo yayingabonakalisi themba, liziva
                     livalelekile kukungazi ukuba maliqale njani ukuziphucula
                     nokuziphuhlisa.√                                                        (1)

         1.1.5       Kwalikhokelela ekubeni liye kwiindawo ngeendawo lade lazifumana
                     likwindawo elingazange lizicingele ukuba lingaba kuyo.√                 (1)

         1.1.6       Yinyani.√                                                               (1)

         1.1.7       C√/C izigqibo esizithathayo, nokuba zincinci okanye zikhulu
                     zichaphazela ubomi bethu√/izigqibo esizithathayo, nokuba zincinci
                     okanye zikhulu zichaphazela ubomi bethu.√                               (1)

         1.1.8       ... ngeentlontlo.√                                                      (1)

         1.1.9       Uluphikisa ngamazwi athi, ... kodwa ndicinga ukuba okwenzekileyo
                     kusisiphumo sezigqibo zethu.√√                                          (2)

         1.1.10      Lithetha ukosulela ngesenzo ekukholelwa ukuba usenzile√√/
                     lithetha ukuba kuthiwa uyenzile into nokuba akuqinisekwanga.√√          (2)

         1.1.11      B   Isiphumo.√
                     A   Isigqibo.√                                                          (2)

         1.1.12      Sesokuba ukungasithathi isigqibo kusisigqibo nako.√                     (1)

         1.1.13      Kuyanceda kuba kukunika uqikelelo lokuba isigqibo esithile
                     kwimeko ethile singaneziphumo ezinjani na.√√/uzilumkele
                     uthabathe   izigqibo ezilungileyo ukuze   ube   neziphumo
                     ezincumisayo√√/uqonde ukuba kwisigqibo ngasinye osithathayo
                     kukho isiphumo.√ √                                                      (2)

         1.1.14      Kukuba xa ucinga ngengqondo wenza izigqibo ezizizo, ukanti xa
                     ucinga ngeemvakalelo ukubona ngokukuko kuyacutheka.√√                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     3                 DBE/Novemba 2013
                                              NSC – Imemorandam

         1.1.15      Kungcono ukucetyiswa ngumntu ombonayo kuba uyakubona
                     indlela ovakalelwa ngayo.√√

                                                    OKANYE

                     Kungcono ukucetyiswa ngumntu ongamaziyo kuba ngoyena uza
                     kukwazi ukukhupha imbilini yakho kuye ungenazintloni
                     ukhululekile.√√/kungcono kuba usenokuba nethamsanqa ufumane
                     umntu okufundeleyo ukunika iingcebiso ezimalunga nalo ngxaki
                     yakho.√√

                     [Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]                      (2)

         1.1.16      Ewe lubalulekile kuba lunika uncedo ngeendlela zokwenza izigqibo
                     ezizizo apha ebomini.√√                                                 (2)

ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

1.2      1.2.1       Ugqirha wamazinyo ukhupha umntu izinyo ngesilingi.√                     (1)

         1.2.2       Sisilingi sokudubula iintaka√/sisilingi.√                               (1)

         1.2.3       Asifanelekanga.√Asisosixhobo sokukhupha amazinyo.√                      (2)

         1.2.4       B√/B ngugqirha ongaphelelanga√/ngugqirha ongaphelelanga.√               (1)

         1.2.5       Ngelitye.√                                                              (1)

         1.2.6       Qiniseka ngoncedo olufumanayo nomntu olunikayo.√                        (1)

                                                                  AMANQAKU EWONKE:           30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     4            DBE/Novemba 2013
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

UMBUZO 2

Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo:

o       Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7.
o       Amanqaku ama-3 olwimi.
o       Izohlwayo:

          Xa umlingwa ecaphule izivakalisi ezipheleleyo ngobunjalo bazo, kuya
           kuthatyathwa amanqaku ngolu hlobo:

              1–3 izivakalisi: akuthatyathwa manqaku.
              4–5 izivakalisi: thabatha 1 inqaku.
              6–7 izivakalisi: thabatha 2 amanqaku.

          Kwiziphene zolwimi (upelo, iziphumlisi negrama): thabatha kumanqaku
           amathathu abelwe ulwimi ngolu hlobo:

              Iziphene ukusuka ku-0–4 akuthatyathwa manqaku.
              Iziphene ezi-5–10 thabatha inqaku eli-1.
              Iziphene ezi-11–15 thabatha amanqaku ama-2.
              Iziphene ezi-16 nangaphezulu thabatha amanqaku ama-3.

          Ukuthintela ukuba umvavanywa angafumani amanqaku amaninzi kulwimi
           ngaphezu kwawesishwankathelo, amanqaku olwimi makabiwe ngolu hlobo
           lulandelayo:-

             Inqaku eli-1 lolwimi malinikwe ngengongoma e-1 ukuya kwezi-3
              ezichanekileyo.
             Amanqaku ama-2 olwimi makanikwe ngeengongoma ezi-4 ukuya kwezi-
              5 ezichanekileyo.
             Amanqaku ama-3 olwimi makanikwe ngeengongoma ezi-6 ukuya kwezi-
              7 ezichanekileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     5               DBE/Novemba 2013
                                              NSC – Imemorandam

QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronimi mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
         zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo.

Nanga amanyathelo ekufuneka uwalandele xa ushwankathela:

•    Nyathela kwiingongoma eziphambili usebenzisa awakho amazwi.
•    Shwankathela ngeengongoma ezisixhenxe.
•    Shwankathela ngamagama angadlulanga kuma-60.
•    Sebenzisa ulwimi olusulungekileyo.
•    Bhala usebenzisa izivakalisi ezipheleleyo.
•    Upelo, iziphumlisi, ulwahlulo lwamagama malujongwe.

1.       Abafundi bayaxakeka yinto abaza kuyenza xa bephumelele imatriki.

2.       Abanye bazazi besakhula ukuba bafuna ukwenza ntoni, abanye batshintshe
         bakufika eKholejini.

3.       Bamalunga ne75% abafundi abatshintshayo ngokokutsho kweengcali.

4.       Cwangcisa kwangethuba xa uza kuya eKholejini.

5.       Yenza uphando ngesikolo osifunayo, ujonge kwiwebhusayithi yaso okanye
         usindwendwele.

6.       Xa ungekaqiniseki yinto ofuna ukuyenza ungathatha i 'gap year'.

7.       Ukuba awuvani nabazali ngezicwangciso zakho zobomi, thetha nabo kakuhle
         niqondane.

QAPHELA:

•    Imo:
Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga, masiphononongwe.
•    Ubalo-magama

     o    Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
          asetyenzisiweyo.
   o      Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
          lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
          ngokungachanekanga.
Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kumagama ama-5 ngaphezulu
kwaqingiweyo ungawahoyi alandelayo.

                                                            AMANQAKU ECANDELO B:             10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     6                 DBE/Novemba 2013
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO C: ULWIMI

UMBUZO 3

3.1      Sithengisa imveliso yakwaNedbank iNedbank Ke Yona.√/sithengisa indlela
         yokonga imali i-Just save√/sithengisa i-akhawunti iJust save.√                         (1)

3.2      Ngabo nabaphi abantu abafuna ukonga imali kuba wonke umntu liyamfikela
         ixesha likaxakeka√√/ngabantu abatsha kuba kuvezwe umfanekiso womntu
         omtsha√√/ngabafundi beBona magazine kuba sibhengezwe kuyo√√/
         ngabantu abafumana imali encinci kuba ibalungele√√.                                    (2)

3.3      Ngobomi obungcono√/ngokuba nemali ngexesha lobunzima.√                                 (1)

3.4      Yongela amaxesha kaxakeka.√                                                            (1)

3.5      Ufuna abaxhasi beze ngobuninzi bengaqaphelanga ukuba kufunwa imali√/
         izibhengezo ziyayifihla into efunwa kuwe√/imimiselo nemiqathango.√                     (1)

3.6      Kukuloba    abantu√/kukutsala        abantu√/kukubiza    abantu√/kukuhombisa
         isibhengezo.√                                                                          (1)

3.7      Sisetyenziselwe ukubonisa ukwenza into usenzela                into      ethile√/
         sisetyenziselwe ukubonisa ukwenzela omnye umntu into.√                                 (1)

3.8      A Ukucacisa isenzi√/A√/Ukucacisa isenzi.√                                              (1)

3.9      Uya kuyidinga.√                                                                        (1)
                                                                                                [10]

UMBUZO 4

4.1      Ngutitshalakazi√/ngumakhulu√/ngumzali wakhe.√                                          (1)

4.2      A√/A ukukruquka kwesithethi√/ukukruquka kwesithethi.√                                  (1)

4.3      Ufanelekile, kuba uya kuncedakala afunde izifundo eziza kumenza ayilungele
         le nkulungwane izayo√√/kuba ngumbuzo olunawo lonke ulutsha lo malunga
         nezifundo zalo.√√

                                             OKANYE

         Awufanelekanga, kuba imfundo oyifumana ngoku uyakwazi ukuyisebenzisa
         nakwixesha elizayo. √√

         [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                                       (2)

4.4      Iziphumo zakho zixhomekeka kwindlela osebenza ngayo.√√                                 (2)

4.5      Udikiwe√/ukruqukile.√                                                                  (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     7                  DBE/Novemba 2013
                                              NSC – Imemorandam

4.6      Luswazi.√                                                                          (1)

4.7      Uyagxininisa.√                                                                     (1)

4.8      Akayamkeli.√                                                                       (1)
                                                                                            [10]

UMBUZO 5

5.1      5.1.1       Eli √- isimelabizo sokwalatha√/sokukhomba.√                            (2)

         5.1.2       Isinciphiso.√                                                          (1)

         5.1.3       Abantu mabafundiswe isiNgesi kuba abasazi.√                            (1)

         5.1.4       Sikuhlobo lokukhankanya.√                                              (1)

         5.1.5       Erestyu√/phantsi.√                                                     (1)

         5.1.6       Ibala lokudlalela ibhola liyalungiswa√/ibala lelokhwe yam libomvu√/
                     andikhange      ndiyilindele    le   yokubekwa       ibala   ngento
                     endingayenzanga√/le bhatyi inebala elingasukiyo.√

                     [Nasiphi na isivakalisi esichanekileyo siya kwamkeleka]                (1)

         5.1.7       Phantsi√, ingxaki√, othenga.√                                          (3)

         5.1.8       'Le nto' sisimelabizo sokukhomba esilandelwa sisibizo, kanti u
                     'lento sisimnini'.√√                                                   (2)

         5.1.9       Sisimnini.√                                                            (1)

         5.1.10      Wonwaya.√                                                              (1)

5.2      5.2.1       Amakhaya.√                                                             (1)

         5.2.2       B√/B yindlu enkulu entle√/yindlu enkulu entle.√                        (1)

         5.2.3       UAaron akavulanga zandla√/uAaron akazivulanga izandla.√                (1)

         5.2.4       Wonwabile√/wonwaba√/wonwabe.√                                          (1)

         5.2.5       UAaron uthe izulwana lakhe linamagumbi amabini okulala.√√              (2)
                                                                                            [20]

                                                            AMANQAKU ECANDELO C:            40
                                                               AMANQAKU EWONKE:             80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa+FAL+P2+Nov+2013+Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2013-memo/cd9c75ff-d7cd-445e-bfb3-65162d6e2a99) — isiXhosa FAL · Memo · 2013 · isiXhosa
- [IsiXhosa+FAL+P3+Nov+2013+Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2013-memo/e9ed0e9a-9059-489b-ab23-e3bd0646483c) — isiXhosa FAL · Memo · 2013 · isiXhosa
- [IsiXhosa+FAL+P2+Nov+2013](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2013/b4bee6b6-5288-44aa-882f-d370561566c7) — isiXhosa FAL · QP · 2013 · isiXhosa
- [IsiXhosa+FAL+P3+Nov+2013](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2013/56d9f377-4e25-43ce-904a-50fe41a8ca52) — isiXhosa FAL · QP · 2013 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2019-memo/ee26f268-8394-4df4-9c83-4c4bfca1a063) — isiXhosa FAL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018-final-memo/7fb93378-5379-4c7c-b7f3-5a9a66a3a942) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
