# isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2014 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exams 2014, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2014/c5745299-3a31-45f3-a040-207c588f1d2d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2014
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2014 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2014/c5745299-3a31-45f3-a040-207c588f1d2d)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2014 · isixhosa. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2014

AMANQAKU: 80

IXESHA: 2 iiyure

                              Olu viwo lunamaphepha ali-13.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    2                DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

         ICANDELO A:         Uvavanyo lokuqonda                         (30)
         ICANDELO B:         Ushwankathelo                              (10)
         ICANDELO C:         Izakhi nemigaqo yokusetyenziwa kolwimi     (40)

2.       Phendula YONKE imibuzo.

3.       Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

4.       Krwela umgca ekupheleni kwecandelo NGALINYE.

5.       Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

6.       Shiya umgca emva kwempendulo nganye.

7.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A:         50 imizuzu
         ICANDELO B:         30 imizuzu
         ICANDELO C:         40 imizuzu

9.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    3                 DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1      Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

                               'NIYA KUZE NITHI NDANDITSHILO!'

         1.          'Kodwa mama uyaqonda ukuba xa sinokuthengisa le ndlu sihlala
                     kuyo singanayo imali yokuthenga indlu ze eshiyekileyo imali
                     siyihlawule ngezavenge? Noko asinakohlulwa yiloo nto kuba nam
                     ndiyasebenza.' Ucenge watsho uNtsikelelo. Okunene ifike yalula
                     engqondweni kaMaGaba le nto ithethwa nguNtsikelelo. Uthe khona
                     esakukhumbula ukuba unyana wakhe usandula ukunyuselwa
                     kwisikhundla esiphezulwana kumzi we-inshorensi, wayithemba le
                     ntetho kaNtsiki. 'Kulungile ke sana lwam, kuya kufuneka sikhe
                     siyincokole noyihlo le nto, sive olwakhe uluvo.'

         2.          Okunene      kuthe    ngorhatya    lwahlanganisana    usapho
                     lwamaMpondo. Kukhe kwayingxaki, kungekho bani ude ayiqale
                     incoko ngaphandle koMpondo omane ukubuza ukuba ubizelwa
                     ntoni na efuna ukubeka icala kwangethuba nje yena. Ide
                     yanguMaGaba othethe konke okusentliziyweni ngokubalisa incoko
                     ebiphakathi kwakhe noNtsikelelo emini. Utshilo ukuba bafuna
                     ukuva uluvo lwakhe yena Mpondo njengomninimzi.

         3.          'O-o-o! Sihleli nje wena nalo nyan'akho nenza iyelenqe lokuchitha
                     lo mzi? Ndishiye indlu yam, ndiyokuhlala edolophini? Xa kanti
                     unemali engahlawula indlu lo nyana wakho kungani ukuba sibe
                     lilifa lendlala ekho naloo mali yakhe? Andiyingene loo nto yenu
                     mna. Nifuna ndiyokufela phakathi kwabeLungu, ze ndingcwatywe
                     ngubani apho?' Utshilo uMpondo kucaca ukuba ubufixeka
                     ngumsindo. 'Ngxe Mpondo. Xola tata kaNtsiki. Noko thob'izibilini
                     myeni wam. UNtsiki uzama ukubonisa inkathalo yakhe ngathi.
                     Andithi nomfundisi uThoba, lo ubuligosa lakhe, uthe esakuhlala
                     phantsi wathenga ubhazabhaza wendlu edolophini eBhinoni?
                     Singabantu abatheni ke thina aba bangenakuya edolophini abanye
                     abantu besiya? Xa singenakuthengelwa nguNtsiki indlu siya
                     kuyithengelwa ngubani? Noko xola Mpondo. Masibuvumele
                     ububele esibenzelwa ngumntwana wethu.' Ungenelele watsho
                     uMaGaba, ebona ukuba umyeni wakhe akayingeni le yabo. Wale
                     wancama uMpondo, usapho lwakhe luzama ukumnyanzela kule
                     mbono yalo. Uthe esakucikozelwa nanguPhathiswa, emxelela
                     ngomgangatho ophezulu abaza kuba kuwo xa besedolophini,
                     waziva ephelelwa ngamandla wokuqhubeka nale ngxoxo. Uphethe
                     ngamazwi athi; 'Qhubani, indlela imhlophe, kodwa niya kuze nithi
                     ndanditshilo xa sele nomelwe ngumqa esandleni.'

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    4                       DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         4.          Akubanga ntsuku zingaphi wabe uNtsikelelo ewenzile
                     amalungiselelo okuthengisa indlu kayise emagumbi mane kuba
                     beza kuya kuhlala edolophini eBhinoni. Kuthe kanti ngaxesha linye
                     ufuna nendlu edolophini apho. Emva kweenyanga ezintathu
                     ithengisiwe indlu emagumbi mane, baya kungena kwipomakazi
                     elimagumbi asibhozo edolophini. Ngenxa yemincili yokuhlala
                     endlwini engako esedolophini, akuzange kubekho mntu
                     ukhumbulayo ukubuza ngamaphepha okuthengwa kwaloo ndlu
                     nokuba ibhaliswe ngegama likabani na. NoNtsikelelo, umququzeleli
                     wayo yonke le nto, watya tyum. Usapho lwasemaMpondweni
                     lwahlala lonwaba kwindlu yalo entsha, oluyithengileyo, ngabula
                     bona. Mnye kuphela umntu owayebonakala ebunxuba, nguyise
                     kaNtsikelelo, nangona engazanga wabuza nto mntwini.
                     Akudlulanga nyanga zingaphi uNtsikelelo wahamba ngomgrugra
                     weB.M.W. Naleyo ibangele uchulumanco kuMaGaba noPhathiswa
                     nenzala yakhe, nangona babengazange bazihlupha ngokuba
                     wenze njani na ukuze athi ehlawula ityala lendlu abe ethenga
                     umnyobo wemoto yodidi oluphezulu. Wayeyifumana phi ke
                     ngenene uNtsikelelo le mali yokwenza zonke ezi zinto? Nguye
                     yedwa owaziyo.

         5.          Kuthe xa olu sapho lugqiba unyaka luhleli kuloo ndlu, kwafika
                     ikhephekhephe lencwadi ebazisa ukuba le ndlu bahleli kuyo
                     iyathengwa, umntu oyithengayo kufuneka engenile kuyo kwisithuba
                     seenyanga ezintathu ngoko ke bacetyiswa ukuba bafune enye
                     indawo yokuhlala ukuze phambi kokuphela kwenyanga yesithathu
                     babe bephumile. 'Hi bantu basemaNgqosinini! Angathini
                     uNtsikelelo ukuthengisa le ndlu engakhange asixelele? Uza kusisa
                     phi ngoku? Makube engasabonakali nje uzama enye indlu?
                     Mandimlinde abuye azoyichaza yonke le nto.' Ezi ibe ziingcinga
                     zomzalikazi emonqelwe. Phofu uza kumlinda kuba emazi ephi,
                     yaye eya kubuya nini uNtsikelelo kweli Goli lingaka ukuba likhulu?
                     Ekusenokwenzeka ukuba akakho kwalapha eRhawutini loo
                     Ntsikelelo.

                             [Sicatshulwe ku-IZINTO ZOMHLABA NGAMAJINGIQHIWU: Z Zitumane;
                                                               iphepha 27–30, saza sahlelwa.]

         Jonga kumhlathi 1

         1.1.1       Ngubani igama lonyana kaMaGaba?                                               (1)

         1.1.2       UMaGaba nonyana wakhe bathetha ngantoni?                                      (1)

         1.1.3       Yintoni elandelayo eza kwenziwa sesi sibini?                                  (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     5                   DBE/Novemba 2014
                                                     NSC

         1.1.4       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

                     Ibinzana elithi 'sana lwam' elibhekiswa nguMaGaba kunyana
                     wakhe liteketisa ngenjongo:

                     A    Yokumphoxa unyana wakhe.
                     B    Yokubonisa ubuncinci bakhe.
                     C    Yokumdelela unyana wakhe.
                     D    Yokumcenga unyana wakhe.                                               (1)

         Jonga kumhlathi 2

         1.1.5       Nika igama elithetha into enye nelikrwelelwe umgca ngaphantsi.              (1)

         1.1.6       Chonga isivakalisi esibonisa ukuba kwakungekho lula ukuthetha
                     noMpondo?                                                                   (2)

         1.1.7       Uthetha ukuthini uMpondo xa esithi ufuna ukubeka icala?                     (1)

         Jonga kumhlathi 3

         1.1.8       Caphula intetho enobungqina bokuba uMpondo akakholelwa
                     ukuba uNtsikelelo angabathengela indlu.                                     (1)

         1.1.9       Impendulo kaMpondo ekrwelelwe umgca ngaphantsi ibonisa ukuba
                     ungutata onjani?                                                            (2)

         1.1.10      Ibinzana elibhalwe ngqindilili lithetha ntoni?                              (1)

         1.1.11      Yintoni ebangele        ukuba   uMpondo     avume   ukuya     kuhlala
                     edolophini?                                                                 (1)

         Jonga kumhlathi 4

         1.1.12      Eli binzana lithi 'ngabula bona', livelisa ntoni malunga nokuthengwa
                     kwale ndlu?                                                                 (2)

         1.1.13      Chaza umahluko phakathi kovakalelo lukaMpondo nosapho lwakhe
                     kwindlu yabo entsha.                                                        (2)

         Jonga kumhlathi 5

         1.1.14      Yintoni  eyenza            uNtsikelelo    angathembakali       ukuba
                     useseRhawutini?                                                             (1)

         1.1.15      Xela udidi lwesafobe oluvela kwimibuzo emininzi              ebuzwa
                     nguMaGaba uze uxele uvakalelo oluphuhliswa siso?                            (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1        6                        DBE/Novemba 2014
                                                        NSC

         Imibuzo esekwe kwitekisi iyonke

         1.1.16      Esi sicatshulwa sihambelana njani nesihloko saso?                                   (2)

         1.1.17      Esi sicatshulwa sibe nampembelelo zini kulwazi lwakho malunga
                     nokuthengelwa indlu?                                                                (2)

1.2      UVAVANYO LOKUQONDA: OKUBONWAYO

         Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                                    [Ucatshulwe ku-www.ts.cartoons, wahlelwa]

         1.2.1       Lo mfanekiso ubonisa eliphi igumbi ekhayeni? Xhasa impendulo
                     yakho.                                                                              (2)

         1.2.2       Yintoni ebangela ukuba abantwana bajonge kutata xa kusithiwa
                     mabahlambe izandla?                                                                 (2)

         1.2.3       Udlulisa myalezo mni umzobi ngokuhlanjwa kwezandla phambi
                     kokuba kutyiwe?                                                                     (2)

                                                                 AMANQAKU ECANDELO A:                    30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                   Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      7                        DBE/Novemba 2014
                                                      NSC

ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Funda esi sicatshulwa silandelayo, wandule usishwankathele unike iingcebiso
ngeendlela zokuphumelela kubudlelwane bakho. Shwankathela ngokwemo
yokudwelisa iingongoma. Landela le miyalelo xa ushwankathela:
1.       Chonga iingongoma eziphambili ezisi-7 ubude bungadluli kuma-60 amagama.
2.       Zidwelise ngendlela ehambelanayo ngamazwi akho ungawulahlanga
         umxholo.
3.       Bhala     inani   lamagama      owasebenzisileyo    kwizibiyeli  ezantsi
         kwesishwankathelo.
4.       Upelo, iimpawu zobhalo nokusetyenziswa kolwimi maluchaneke.

                        PHUMELELA KUBUDLELWANE BAKHO
Ukuphumelela kubudlelwane bakho kukuphumelela ebomini. Ayikho impumelelo
engahlala ixesha elide ebomini ngaphandle kobudlelwane obulungileyo,
obunyanisekileyo nobuthembekileyo nabanye abantu. Ubuhlobo nobudlelwane
ngunobangela wokuwa nokuvuka komntu ebomini.
Kufuneka siqiniseke ukuba sikhetha ubudlelwane bethu ngobulumko nobukrelekrele
obukhulu ukuze siphumelele sibe nekamva eliqaqambileyo. Uninzi lwethu singabantu
asizikhetheli abahlobo okanye ubudlelwane; siye sihambisane naloo mntu
ufumanekayo ngelo xesha. Sinempazamo yokungamjongi ngeliso elibukhali umntu
uqhathwe yinkangeleko yangaphandle.
Ukuhlala esitratweni esinye okanye ukufunda esikolweni esinye nomntu akuthethi
ukuba yiba nobudlelwane nabo bantu ukuze uphumelele. Ubudlelwane ungabakha
nabantu bakude lee kuwe noqalayo ngqa ukubabona. Akulunganga tu ukuhamba
nomsinga xa ukhetha abahlobo kuba oko kungenza ukuba ungazinzi engqondweni
kwaye ube kude nempumelelo.
Abahlobo bakho banganako ukubonisa ingomso lakho nempumelelo yakho. Abahlobo
bakho batyhila ubunjani besimilo sakho baze babeke imida nemiqobo kwimpumelelo
yakho. Bakwanalo nefuthe elikhulu nelingathethekiyo kwiingcinga zakho ezintle
nezimbi, indlela ojonga ngayo izinto nokwenza kwakho. Bakwanako nokukunika
amandla empumelelo nokukutshabalalisa kuphele tu.
Ukuze uphumelele kubudlelwane bakho, vuma ukuba abahlobo okanye abantu
abakungqongileyo bakuxelele inyaniso nokuba ikrakra kangakanani na. Yintsikelelo
enkulu ukujikelezwa ngabantu abaza kuxelela inyaniso nokuba iyakrakra kuba oko
kuya kukusa kwimpumelelo yakho. Ukuzazi nokwamkela iimpazamo ozenzayo ebomini
kungabukhulisa ubudlelwane bakho kuzise nempumelelo engathethekiyo.
Ubudlelwane obuninzi bumoshwa kukungathembeki nokunganyaniseki, oko ke
kunciphise amathuba okuphumelela ebomini. Ziqhelise ukuthembeka nokunyaniseka
kubudlelwane ukuze uphumelele. Unganyaniseki nje kwabanye abantu, qala
ngokunyaniseka kwisiqu sakho. Ngoko masenze ngandlela zonke ukuba kube
luxanduva lwethu ukuphumelela kobudlelwane bethu.
                                     [Sicatshulwe kwiBONA Julayi 2012, iphepha 106 saze sahlelwa]

                                                               AMANQAKU ECANDELO B:                   10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      8                        DBE/Novemba 2014
                                                      NSC

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3

ISIBHENGEZO-NTENGISO

Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                  [Sicatshulwe kwiBONA, July 2012; iphepha 93 saze sahlelwa]

3.1      Xela nasiphi isakha mzimba esifumaneka kule mveliso.                                          (1)

3.2      Esi sibhengezo silungiselelwe abaphi abantu?                                                  (1)

3.3      Kutheni umthengisi esebenzise la magama, 'inencasa', 'imnandi'?                               (2)

3.4      Ibhalelwe ntoni idilesi yewebhusayithi kwesi sibhengezo?                                      (1)

3.5      Chonga igama elibonisa ukuba le mveliso yetshizi itshintshile?                                (1)

3.6      Ucinga ukuba le tshizi ibalungele bonke abantwana besikolo? Xhasa
         impendulo yakho.                                                                              (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    9             DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

3.7      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

         Bubuphi ubuchule bolwimi obusetyenziswe ngumthengisi         kumagama
         akrwelelwe umgca ngaphantsi ukutsala umdla wamagqolo;

         Kwaye ifumaneka kwiipakethi ezibukhulu buli-125 g ezinexabiso elilungele
         ibhajethi yosapho ngalunye.

         A        Ulwimi oluchukumisayo
         B        Ulwimi olugwebayo
         C        Ulwimi oluqhathayo
         D        Ulwimi olukekelele ecaleni                                            (1)

3.8      Xela intsingiselo eziswa libinzana, 'izele yicalcium'?                         (1)
                                                                                        [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     10                        DBE/Novemba 2014
                                                     NSC

UMBUZO 4

IKHATHUNI

Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                               [Icatshulwe kwiBona, Agasti 2006; iphepha 103]

4.1      Kwisakhelo 1 igama 'okumnandi' lisetyenziswe njengesiphi isigaba sentetho?                   (1)

4.2      Kwisakhelo 2 ukuvuza izinkcwe kukaChiskop kuthetha ukuthini?                                 (1)

4.3      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

         Uncumo lukaShoti kwisakhelo 3 luvelisa uphawu lokuba uShoti:

         A       Unemfesane
         B       Unentlondi
         C       Uyabawa
         D       Unobubele                                                                            (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    11                      DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

4.4      Kwisakhelo 5, kwigama u-'intooooni?', kutheni sitsaliwe isikhamiso u 'o'?                  (1)

4.5      Xela indlela esisetyenziswe ngayo isikhuzo esingu 'Mmh!' esikwisakhelo 4.                  (1)

4.6      Kwisakhelo 4, igama 'mfondini' kutheni lisetyenziswe ngaphandle kweceba?                   (1)

4.7      Inkangeleko yobuso bukaChiskop nobukaRasta kwisakhelo 6 ibonisa ukuba
         banaluphi uvakalelo ngesenzo sikaShoti?                                                    (1)

4.8      Kwisakhelo 7, isimamva kwigama, 'sibhanxandini' senze msebenzi mni?                        (1)

4.9      Ingaba uShoti uyazisola ngesenzo sakhe? Xhasa impendulo yakho.                             (2)
                                                                                                    [10]

UMBUZO 5

5.1      IPROZI

         Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                  UKUBULISANA KOBUHLOBO!

         Abafundi ababini beBona babhalele uMiss Know -All bebuza ukuba kwaqala
         njani ukuxhawulana kwabantu xa bebulisana, omnye ubuze ukuba ivela phi
         ke eye 'high five'. Masiqale ngokuxhawulana. Oku kwaqala ngexesha
         amadoda ayesaphatha izikhuselo nemikhonto. Xa efuna ukubonisa ukuba
         eze ngoxolo ayesondela kwamanye ephethe izikhuselo kuba ayefuna
         ukukwazi ukuzikhusela xa kukho imfuneko. Emva koko ayesolula esinye
         isandla sawo ukubonisa ukuba akaphathanga sikhali. Ukususela ngoko
         ukuxhawula kwaba yindlela yokubulisa neyokuvuyisana nomntu, kwaye kule
         mihla namabhinqa ayaxhawulana.

         Ngokwenziwa kwe 'high five' umdlali weBaseball, uGlenn Burke uthi nguye
         owaqala oku ekupheleni kweminyaka yoo-1970. Kodwa iingcali ezininzi zithi
         wayenza yaduma i 'high five' njengezinye iindlela zokubethana ngedlanza
         ezaqala ngoo-1870. Abantwana abaninzi bayakuthanda ukubulisana ngolu
         hlobo.

                                 [Sicatshulwe kwiBONA Septemba 2009; iphepha 12 saze sahlelwa]

         5.1.1       Xela umsebenzi wesakhi u-ba esikrwelelwe umgca ngaphantsi
                     kwigama abafundi.                                                              (1)

         5.1.2       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

                     Ukubulisa nge 'high five':

                     A    Kukuphakamisa izandla zozibini zihlangabeze ezomnye umntu.
                     B    Kukuphakamisa isandla sokunene sihlangabeze esomnye
                          umntu.
                     C    Kukuphakamisa isandla sasekhohlo sihlangabeze esomnye
                          umntu.
                     D    Kukuphakamisa ubhontsi ahlangabeze owomnye umntu.                         (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     12                       DBE/Novemba 2014
                                                     NSC

         5.1.3       Bhala esi sivakalisi sibe kwixesha elizayo:

                     Ukuxhawula kwaba yindlela yokuvuyisana nomntu.                                  (2)

         5.1.4       Igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi lisetyenziswe njengesiphi
                     isigaba sentetho?                                                               (1)

         5.1.5       Nika igama elithetha into enye neli, 'namabhinqa.'                              (1)

         5.1.6       Isimamva esibhalwe         ngqindilili   kweli   gama     'ayaxhawulana'
                     sisetyenziswe njani?                                                            (1)

         5.1.7       Sebenzisa isimelabizo soqobo endaweni yesibizo esikrwelelwe
                     umgca ngaphantsi.

                     UGlenn Burke uthi nguye owaqala oku ekupheleni kweminyaka
                     yoo-1970.                                                                       (1)

         5.1.8       Dibanisa ezi zivakalisi zibini ngegama elikwizibiyeli.

                     Ifashoni ifika idlule. I 'high five' yona ayidluli. (kodwa)                     (1)

         5.1.9       Khetha isichazi kwesi sivakalisi uxele nodidi lwaso?

                     Abantwana abaninzi bayakuthanda ukubulisana ngolu hlobo.                        (2)

         5.1.10      Bhala igama elibhalwe ngqindilili ngendlela efanelekileyo.                      (1)

         5.1.11      Matanisa iqhalo elikuKholam A nenkcazelo ekuKholam B

                                   KHOLAM A                          KHOLAM B
                     (a)         Isandla sihlamba             A Mamela abantu abadala
                                 esinye.                        xa bekucebisa.

                     (b)         Inkqayi ingena               B Abantu bayancedana.
                                 ngeentlontlo.
                                                              C Izinto ezinkulu ziqala
                                                                kancinci.
                                                                                      (2 x 1)        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      13                      DBE/Novemba 2014
                                                      NSC

5.2      UMFANEKISO

         Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

                 Amadoda amakhulu ahlanganisene
                 komkhulu ngomcimbi otshisa ibunzi.

                                 [Ucatshuwe kwiDaily Dispatch, 8 October 2013 waze wahlelwa]

         5.2.1       Guqula esi sivakalisi sibe kwimo elandulayo.

                     Amadoda aphethe iintonga namakhaka.                                          (1)

         5.2.2       Esi sivakalisi singezantsi          sikwintetho-ngqo,     siguqule    sibe
                     kwingxelo-ntetho.

                     Qala ngolu hlobo: Inkosi ithe ...

                     'Madoda! Bambanani ngezandla,' itshilo inkosi.                               (2)

         5.2.3       Bhala isichasi segama elifakwe kwizibiyeli.

                     Amadoda (amakhulu) adibene.                                                  (1)

         5.2.4       Lungisa esi sivakalisi singezantsi ukuze sifundeke kakuhle.

                     Phambili amadoda ajonge.                                                     (1)

         5.2.5       Bhala esi sivakalisi kakuhle ngokutshintsha igama elikwizibiyeli libe
                     sisiyaleli.

                     (Ukuhlala) phantsi madoda.                                                   (1)
                                                                                                  [20]

                                                               AMANQAKU ECANDELO C:               40
                                                                  AMANQAKU EWONKE:                80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2014/bb8b162d-51b9-439b-a044-2ab97f5369c5) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2014/66e9df1d-9eaa-4ff7-9495-a8f89e414b9b) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2021/f0752327-ea57-47e6-89ed-6721d3004e74) — isiXhosa FAL · QP · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2019/537983a8-5873-4fe7-bddc-62e74e024cfa) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018/487ed04e-37a3-436d-90bf-54defdd477a8) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2017/c385c5ff-9cf9-44cc-94b3-ae62c158445d) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
