# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2015 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exams 2015, 8 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2015-memo/b4190a72-d05b-4928-8d65-56005d4fdcb6
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2015-memo/b4190a72-d05b-4928-8d65-56005d4fdcb6)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2015 · isixhosa. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2015

                                        IMEMORANDAM

AMANQAKU: 80

                           Le memorandam inamaphepha asi-8.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     2             DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

Ukumakisha uvavanyo lokuqonda

1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
   zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
   zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.)

2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu
   luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala
   ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi
   lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuyakwamkeleka.

3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho
   manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI, noNDIYAVUMELANA/
   ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa
   ingqwalasela.

4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
   noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
   makuthathelwe ingqalelo.

5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esisivakalisi
   esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela xa igama
   elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.

6. Ukuba kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu iingongoma ezimbini-kwezintathu,
   aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
   isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.

7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa
   kweelwimi zengingqi.

8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
   ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE
   impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                 Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    3                    DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

1.1      1.1.1       'Ukuxhaphaka     kwala     magama       kubonakalisa     ingcinga
                     ephangaleleyo nenkolo yokokuba le nto ingumonde yenye
                     yeziphiwo zendalo ezixabisekileyo esazinikwa nguMdali.' √√                  (2)

         1.1.2       Inzondelelo anayo imsa empumelelweni. √√/Inzondelelo izisa
                     umvuzo oncumisayo ekugqibeleni. √√

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]                             (2)

         1.1.3       Siphuhlisa imeko exhomekeke kwenye.√√                                       (2)

         1.1.4       IKumkani yagqwashumla yakhalala.√√                                          (2)

         1.1.5       Usana lutsawula ngesikhalo.√√                                               (2)

         1.1.6       B Ukuphuma kweenyembezi kancinci zimana zinqamka √/B√/
                     Ukuphuma kweenyembezi kancinci zimana zinqamka. √                           (1)

         1.1.7       '... sijonge imveku esancancayo ...' √√

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]                             (2)

         1.1.8       Ndiza kuhlamba iimpahla zam elixa iimpahla zisela amanzi. √√

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]                             (2)

         1.1.9       Bebevuka basenge.√/Bebekhaphela iimpahla.√/
                     Bebesiya ediphini.√

                     [Nayiphi enye kwezi]                                                        (1)

         1.1. 10     Luluvo kuba akukho bungqina buphathekayo ngobunyani boku
                     koko umbhali uvakalisa uluvo lwakhe.√√                                      (2)

         1.1.11      Ngabantu abadala. √                                                         (1)

         1.1.12      'Amadoda     anomonde    egazini          wowabona    ngempumelelo
                     kumashishini nasemisebenzini.'√√                                            (2)

         1.1.13      Kunyanyezelwa iinzingo nezilingo zamashishini.√/Kuqokelelwa
                     imali.√

                     [Nayiphi kwezi]                                                             (1)

         1.1.14      Zizidubedube.√/Ziimfazwe.√/Ukunyembana. √

                     [Nasiphi isibini kwezi]                                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    4              DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

1.2      ISICATSHULWA B
          1.2.1      YiNtshona-Koloni√ kulandele iMpuma-Koloni.√                           (2)
          1.2.2      YiMpuma-Koloni. √                                                     (1)
         1.2.3       Liphondo loMntlakoloni. √√                                            (2)
         1.2.4       EMpumakoloni iiteksi zisetyenziswa kakhulu ngama-82.8 eepesenti
                     ngaphezulu kunaseNtshonakoloni engama–50,7 eepesenti. √               (1)
                                                          AMANQAKU ECANDELO A:             30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    5               DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
   •     Ulwabiwo-manqaku
          o   Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
              nganye).
          o   Amanqaku ama-3 olwimi.
          o   Amanqaku ewonke: 10

   •     Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
          o   1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
          o   4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
          o   6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.

   •     Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi esebenzise amazwi akhe naxa
         ecaphule ngqo.
          o   6-7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
              kwawolwimi.
          o   1-5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE
              LINYE.

   •      Ubalo-magama:
          o   Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-70
              inani lamagama asetyenzisiweyo.
          o   Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
          o   lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
              ngokungachanekanga.
          o   Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso
              inani lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela
              yesishwankathelo sakhe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    6                  DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

        IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO                              USHWANKATHELO

1. Iititshala zithathe njengabahlobo bakho, kuba           1.   Iititshala ngabahlobo
   zifuna uqhube kakuhle kwizifundo zakho azifuni               ziyafikeleleka nangona
   koyikwa. Ewe ke bangakho abohlukileyo kodwa                  zingafani.
   isininzi sezaseYunivesithi ziyafikeleleka kwaye
   ziyazamkela izimvo ezahlukeneyo. Umthetho othi,
   'kweli gumbi lokufundela kulawula mna',
   uyaphelelwa xa ugqiba ibanga le-12.
2. Sukuba neentloni, lucele uncedo xa ulufuna. Bakho       2.   Cela uncedo kubacebisi
   abacebisi onokuthetha nabo malunga nezifundo                 bakho ungabi neentloni.
   omawuzithathe bekho nabo banokucebisa
   ngeengxaki onazo ebomini.
3. Lungisa izinto zakho ngendlela ukuze ubomi bakho        3.   Lungisa izinto zokwenza
   bubelula. Khangela ukuba kufundwa eziphi                     ubomi bakho bube lula
   izifundo, nini, phi rhoqo xa uvuka, kuba ungalibala          ezifana nokwazi amaxesha
   uphoswe sisifundo. Zahlule iincwadi zakho                    ezifundo kwangethuba.
   ngemibala ngokwesifundo ngasinye, ezokufunda,
   iifayile, nezokubhalela.
4. Sebenzani niliqela. Abanye abantu bayakuthanda          4.   Kungakunceda ukufunda
   ukuzifundela bebodwa kanti, abanye basebenza                 neqela kwizifundo ezinzima
   kakuhle kwiqela apho kulula ukufumana                        kodwa ningabi ngaphezu
   iingcamango zabahlobo. Iqela malibe namalungu                kwesihlanu.
   amahlanu, ukuze wonke ubani afumane ithuba
   lokuveza iimbono zakhe. Ubuncinci beqela
   bunyanzelisa wonke ubani athathe inxaxheba.
5. Yenza isicwangciso samaxesha okufunda xa                5.   Isicwangciso samaxesha
   kusondele iimviwo. Bala iiyure esizidingayo isifundo         singakunceda ukuze izifundo
   ngasinye ukuze uzabele amaxesha                              zakho zifumane amaxesha
   ngokulinganayo. Kukwabalulekile ukuzabela ixesha             alingeneyo.
   lokuziphumza nokuba lusuku olunye.
6. Musa ukuwuthatha lula umsebenzi wesikolo kuba           6.   Umsebenzi wesikolo mninzi
   nguwona unzima ngaphezu kweemviwo kwaye                      ngaphezu kweemviwo
   kufuneka uwugqibe ngexesha elibekiweyo.                      usenokufuna ukwenza
   Awunakuwufunda kubusuku obuphambi kwemini                    uphando.
   ofuneka ngayo! Usenokuthi kanti ufuna ukuba
   wenze uphando, oluquka udliwano-ndlebe nomntu
   othile.
7. Zonwabise, wenze into oyithandayo. Unganethuba          7.   Yiba nosuku olunye
   lokufunda uzazi wenze nezinto ezintsha. Yakha                lokonwaba wenze into
   nobuhlobo nabantu ongenakufane uthethe nabo.                 oyithandayo ukuze uzifumane
   Iyunivesithi iyakunceda ekuqondeni wahlule ixesha            ukuba ungubani.
   lokonwaba, elokufunda, elomsebenzi wesikolo,
   nelokuphumla kanti nelokuxakeka. Xa wonwabile
   uqhuba kakuhle.
       Inani lamagama [207]                                                 [70 amagama]
QAPHELA:        Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
                zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo.
                                                          AMANQAKU ECANDELO B:                 10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     7                    DBE/Novemba 2015
                                                     NSC

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha iCandelo C
1. Upelo
   • Iimpendulo          ezingoogama-nye/eziligama      elinye  mazimakishwe
      njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
      isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
   • Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
      kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
   • Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
      iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
   ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
   ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE
   impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.

UMBUZO 3
3.1      Ziqinisekisiwe ngokuthamba, zikwazezexabiso.√                                            (1)
3.2      Koomama.√ Kuba sithi senzela bona lula√                                                  (2)
3.3      Kukuchukumisa iintliziyo zabathengi ekujoliswe kubo. √√                                  (2)
3.4      Amakhwenkwe ma-3√,amantombazana ema-2.√                                                  (2)
3.5      B√/B ingcinga        ebethelelekileyo      ngokwesini√/ingcinga   ebethelelekileyo
         ngokwesini.√                                                                             (1)
3.6      Ackermans√/Jet√/Edgars√/Game√/Pep. √

         [Naziphi ezimbini kwezi]                                                                 (2)
                                                                                                  [10]

UMBUZO 4

4.1      Krismesi √/Shoti √/Majita. √

         [Nayiphi kwezi.]                                                                         (1)

4.2      C√/C Yokumngqinela uShoti√/Yokumngqinela uShoti.√                                        (1)

4.3      Luvakalelo lokonwaba.√√

         [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                                         (2)

4.4      Zibonisa ukuba le nto ayithethayo inenye intsingiselo.√√                                 (2)

4.5      Kungokuba isibizo silandela emva kwesimelabizo soqobo sokugxininisa.√√                   (2)

4.6      NguThemba √ Siwela.√                                                                     (2)
                                                                                                  [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     8                    DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

UMBUZO 5

5.1      5.1.1       Kambe le nto ubuxoki iziindidi ezininzi. √                               (1)

         5.1.2       Okungafunekiyo.√                                                         (1)

         5.1.3       (a) bakwaMtyholi, -isalatha-ndawo√/isihlomelo sendawo√
                     (b) uMtyholi – isibizo.√                                                 (2)

         5.1.4       Aba bantu bayavana bathetha ulwimi lwesiXhosa bobabini√/Ulwimi
                     lwesihlangu sam luyaphuma xa ndinxibe isihlangu√/Uzilume ulwimi
                     kabuhlungu xa ebesitya inyama.√

                     [Nasiphi isibini esichanekileyo]                                         (2)

         5.1.5       Akanjalo ke umntu onolwimi√/Akakho njalo ke umntu onolwimi.√             (1)

         5.1.6       Kungokuba silandela isimelabizo sokukhomba√/sokwalatha. √                (1)

         5.1.7       Aba bantu√ balolu hlobo kuthiwa ngabaxabanisi. √                         (2)

         5.1.8       Umanyano. √ Umanyano luyasakha isizwe√√

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]                          (3)

         5.1.9       Rhu.√                                                                    (1)

5.2      5.2.1       ... ubethela ...√                                                        (1)

         5.2.2       A√/A Inkwenkwe ibetha amagubu√/Inkwenkwe ibetha amagubu.√                (1)

         5.2.3       'Daniel, betha amagubu', watsho umhlobo wakhe.√√/ 'Daniel betha
                     amagubu', watsho umhlobo wakhe. √√                                       (2)

         5.2.4                      Isenzi                        Ixesha lesenzi
                       ... yawudlala ... √                Ixesha eladlulayo. √                (2)
                                                                                              [20]

                                                            AMANQAKU ECANDELO C:              40
                                                               AMANQAKU EWONKE:               80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015-memo/8b98c93b-eee6-48d0-b518-f548ca6961e4) — isiXhosa FAL · Memo · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018-final-memo/7fb93378-5379-4c7c-b7f3-5a9a66a3a942) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2016-memo/a9d302a1-3166-4152-9105-5698a944090a) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2015/3c5fad44-1343-4739-a412-d657dd4bc516) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015/5b0c8b63-1dff-4ac0-9811-df2db4cbbb4f) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2021/f0752327-ea57-47e6-89ed-6721d3004e74) — isiXhosa FAL · QP · 2021 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
