# isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2015 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exams 2015, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2015/2a83ec19-6ae7-4e09-8707-bb9536af80ca
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2015 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2015/2a83ec19-6ae7-4e09-8707-bb9536af80ca)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2015 · isixhosa. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2015

AMANQAKU: 80

IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-14.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    2                DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

         ICANDELO A:        Uvavanyo lokuqonda                         (30)
         ICANDELO B:        Ushwankathelo                              (10)
         ICANDELO C:        Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi    (40)

2        Phendula YONKE imibuzo.

3.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

4.       Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE.

5.       Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

6.       Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

7.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A:          50 emizuzu
         ICANDELO B:          30 emizuzu
         ICANDELO C:          40 emizuzu

9.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    3                 DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
1.1      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.
         ISICATSHULWA A

                                               UMONDE
         1.   Phakathi kwabantu ohlala nabo, uya kuqaphela ukuba basoloko bekho
              abanamagama angooMonde nooNomonde. Ukuxhaphaka kwala
              magama kubonakalisa ingcinga ephangaleleyo nenkolo yokokuba le nto
              ingumonde yenye yeziphiwo zendalo ezixabisekileyo esazinikwa
              nguMdali. Xa umzali enqwenela ukuba umntwana wakhe anganomonde 5
              endalweni nasebomini bakhe, kusukuba ethanda ukuba afumane eyona
              nto iphakamileyo nebalulekileyo. Xa sizikisa ukulicingisisa eli gama,
              sifumanisa ukuba liliwele neli lithi 'inzondelelo' kuba ukuze umntu abe
              nomonde kufuneka akwazi ukuzondelela entweni.
         2.   Kukho ibali elikwiintsomi zikaIsophu, elithetha ngomfo owathi ukuze 10
              afumane intombi yekumkani awayefuna ukuyitshata, wabalisela ikumkani
              intsomi engapheliyo. Le ntsomi yayingentaka eyafika endlwini enkulu
              ezele umbona, yathatha ukhozo lombona yemka nalo, yabuya yeza
              kuthabatha olunye ukhozo, yemka nalo. Lo mfo ubalisayo wayemana
              ukuphindaphinda esithi, 'yabuya, yathath'ukhozo yemka nalo', njalo njalo. 15
              Sifundiswa izinto ezimbini ngumbalisi, umonde nenzondelelo. Ukanti
              umbalisi wale ntsomi wayenenjongo yokuphungula umonde omninzi
              wokumkani owayengadinwa kukuphulaphula yonke imihla amabali
              amatshawe namagorha awayefuna intombi yakhe yena engafuni
              kuyendisa. Unokuqonda ukuba le kumkani yayinomonde xa 20
              yayinokuphulaphula la mabali ngamabali yonke imihla. Ukukruquka
              kwayo yile ntsomi yale ntaka, kwabonakala ngokugqwashumla
              nokukhalala kwayo, ukuba isoyiswa kukulinda kude kuphele eziyaa
              nkozo zazithelekelelwa kwizigidi ngezigidi.
         3.   Ingaba umonde lo yindalo, umntu uzalwa nawo okanye uyawufundiswa? 25
              Ndingawuphendulanga nje lo mbuzo ndithanda ukuba sikhe siqwalasele
              usana oluncinane olusamuncayo okanye oseluqala ukuzityela. Ukhe
              uluqaphele indlela olumxhesha ngayo unina xa selulambile? Ukuba unina
              usalibele kukufudumeza ubisi, okanye ukuhlamba ibhotile, uya kuva
              ngokutsawula kwesikhalo salo ukuba akukho zicengo ziza kunceda 30
              ukuba olu bisi alulungi ngoku. Naba sele bethe dlandlu ukukhula
              abantwana, kunzima ukulinda xa sele beyifuna into. Xa umntu evela
              esikolweni, elambile, waza wafika imbiza isarhoxa amanzi okugqibela
              uya kumbona echiphichiphiza ngenxa yokungabi namonde wokulinda.
         4.   Imfundo yakudala yayifunyanwa ngabo bantu bakwaziyo ukuzondelela. 35
              Izikolo zazikude, kufuneke umntu avuke ngentseni asenge, athi akugqiba
              akhaphele iimpahla, okanye aye ediphini, kanti loo mntu useza kuya
              esikolweni. Ngelo xesha, nesikolo siyakrakra kuba ootitshala nabo
              bafuna umsebenzi wabo kwakulo mntu uxakeke olu hlobo. Kwakufuneka
              anyamezele ezi meko umntwana ukuze aphumelele. Abangenamonde 40
              nanzondelelo bona babesishiya isikolo bakucinga ngokululamela ezi
              meko unyaka wonke kungekho lonwabo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      4                         DBE/Novemba 2015
                                                      NSC

         5.   Umonde uhamba nokunyamezela. Akakwazi umntu ukuba nomonde
              engakwazi ukuzinyamezela izinto ezikhathaza umphefumlo nomzimba.
              Abafundi banamhlanje abafani nabakudala. Iimeko zokuhlala 45
              nezokufunda ezazinyanyezelwa ngabafundi bakudala ezinaleni
              nasezikolweni zangaphandle azinyamezeleki kwaba banamhlanje. Loo
              nto ithetha ukuba abakudala babekufundile ukuba nomonde. Iimeko
              ababekhula phantsi kwazo zazibafundisa ukunyamezela, kodwa ke, noxa
              kunjalo asinguye wonke umntu onomonde.                              50

         6.   Esi sifo sokungabi namonde sikho nasebantwini abadala. Ukuba ukhe
              uhambe ngemoto isithuba eside uya kubuya ubambe ongezantsi zizinto
              ezenziwa ngabaqhubi beemoto endleleni, kube ngakumbi wakuqaphela
              ukuba naba bantu benza ezi zinto ngabantu abahloniphekileyo.

         7.   Amadoda anomonde egazini wowabona ngempumelelo kumashishini 55
              nasemisebenzini. Uthi xa uqwalasele ubukhulu bamashishini la, uqikelele
              ukuba lo msebenzi uthathe iminyaka ngeminyaka kunyanyezelwa
              iinzingo nezilingo zamashishini, kuzanywa ukuqokelelwa ezi senti.
              Abangenamonde oosomashishini bayacaca. Ootitshala, oomabhalana
              nabanye abasebenzi ababehamba nzima ngaphambili, namhlanje 60
              banemizi ekhangelekayo. Xa ubuza ukuba benza njani na ukuze
              bafikelele kweli nqanaba, impendulo inye, ngumonde, inzondelelo
              nokunyamezela.

         8.   Abantu abangaziqeqeshanga ekubeni bakwazi ukuba nomonde ebomini
              nasentlalweni yabo, kunzima ukuba bakwazi ukunyamezelana. 65
              Izidubedube, iimfazwe, ukunyembana yonke le nto idalwa kukuba
              nomonde omncinci okanye ukungabikho kwawo.
                            [Sithathwe kwincwadi Iphulo; KS Bongela, iphepha 72–77 saze sahlelwa.]

         Jonga kumhlathi 1

         1.1.1       Caphula ngokuchanekileyo isivakalisi esibonisa ukuba amagama
                     aphiwa abantu aphuhlisa okuthile ngeziphiwo zikaThixo.                            (2)

         1.1.2       Bhala isivakalisi esichanekileyo usebenzise                 isibizo   esithi,
                     'inzondelelo' njengentloko yesivakalisi.                                          (2)

         1.1.3       Siphuhlisa ntoni isihlanganisi esibhalwe ngqindilili, 'ukuze'?                    (2)

         Jonga kumhlathi 2

         1.1.4       Yenza ntoni iKumkani               ukuvakalisa      ukukruquka        kwayo
                     kukubaliselwa intsomi?                                                            (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    5                  DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

         Jonga kumhlathi 3

         1.1.5       Xela isenzo esenziwa lusana ukuxhesha unina xa lulambile?                 (2)

         1.1.6       Khetha impendulo echanekileyo. Igama elithi, 'echiphichiphiza'
                     lithetha:

                     A    Ukuphuma kweenyembezi kakhulu zingayeki okokoko.
                     B    Ukuphuma kweenyembezi kancinci zimana zinqamka.
                     C    Ukuphuma kweenyembezi kakhulu zimana zinqamka.
                     D    Ukuphuma kweenyembezi kancinci zingayeki okokoko.                    (1)

         1.1.7       Bhala ngokutsha eli binzana lilandelayo, usebenzise amazwi akho.
                     '… siqwalasele usana oluncinane olusamuncayo …'                           (2)

          Jonga kumhlathi 4

         1.1.8       Bhala isivakalisi ESINYE usebenzise isibizo,             'iimpahla',
                     ukuphuhlisa iintsingiselo ezahlukeneyo ngaso.                             (2)

         1.1.9       Dwelisa izinto EZIMBINI ubuncinane ezenziwa ngabantu kudala
                     phambi kokuya esikolweni.                                                 (1)

          Jonga kumhlathi 5

          1.1.10     'Abafundi banamhlanje abafani nabakudala.' Ingaba luluvo okanye
                     yinyaniso na oku? Xhasa impendulo yakho.                                  (2)

          Jonga kumhlathi 6

         1.1.11      Ngoobani abanye abanesifo sokungabi namonde?                              (1)

          Jonga kumhlathi 7

         1.1.12      Chonga     isivakalisi   esichanekileyo    esiphuhlisa    ingcinga
                     ebethelelekileyo nedlelelelayo ngokwesini.                                (2)

         1.1.13      Xela into ibe NYE ebangela kuthathwe iminyaka ngeminyaka
                     ukuphumeza ishishini.                                                     (1)

          Jonga kumhlathi 8

         1.1.14      Chaza zibe MBINI izinto ezidalwa kukunqongophala komonde.                 (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    6                      DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

1.2      Funda le grafu ingezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                                                   [Ithathwe kuvimba wabevi]

1.2.1    Xela amagama amaphondo                 AMABINI   asebenzisa      itreyini     kakhulu
         ngokulandelelana kwawo.                                                                      (2)

1.2.2    Leliphi elona phondo lineqondo eliphantsi lokusebenzisa ibhasi?                              (1)

1.2.3    Leliphi iphondo elisebenzisa kakhulu ibhasi?                                                 (2)

1.2.4    Thelekisa ngokweepesenti           ukusetyenziswa    kweeTeksi     eMpumakoloni
         naseNtshonakoloni.                                                                           (1)

                                                             AMANQAKU ECANDELO A:                     30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    7                 DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

ICANDELO B: USHWANKATHELO

UMBUZO 2

Funda esi sicatshulwa silandelayo wandule usishwankathele ubonise amacebo
anokukunceda ukuze uphumelele eyunivesithi. Shwankathela ngokwemo yokudwelisa
iingongoma. Landela le miyalelo xa ushwankathela:

1. Chonga iingongoma eziphambili ezisi-7 ubude bungadluli kuma-70 amagama.
2. Zidwelise ngendlela ehambelanayo ngamazwi akho ungawulahlanga umxholo.
3. Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ezantsi kwesishwankathelo.
4. Upelo, iimpawu zobhalo nokusetyenziswa kolwimi maluchaneke.

ISICATSHULWA C

           OMAWUKWENZE UKUZE UQHUBE KAKUHLE EYUNIVESITHI

Ibanga leshumi uligqibile, ikwamkele iyunivesithi. Uza kwenza izifundo ozinqwenelayo,
uqhube kakuhle, ufumane isidanga. Wenza njani? Nanga amacebiso ambalwa aza
kukunceda.

Iititshala zithathe njengabahlobo bakho, kuba zifuna uqhube kakuhle kwizifundo zakho,
azifuni koyikwa. Ewe ke bangakho abohlukileyo kodwa isininzi sezaseYunivesithi
ziyafikeleleka kwaye ziyazamkela izimvo ezahlukeneyo. Umthetho othi, 'kweli gumbi
lokufundela kulawula mna', uyaphelelwa xa ugqiba ibanga le-12.

Sukuba neentloni, lucele uncedo xa ulufuna. Bakho abacebisi onokuthetha nabo
malunga nezifundo omawuzithathe, bekho nabo banokucebisa ngeengxaki onazo
ebomini.

Lungisa izinto zakho ngendlela ukuze ubomi bakho bubelula. Khangela ukuba
kufundwa eziphi izifundo, nini, phi rhoqo xa uvuka, kuba ungalibala uphoswe sisifundo.
Zahlule iincwadi zakho ngemibala ngokwesifundo ngasinye, ezokufunda, iifayile,
nezokubhalela.

Sebenzani niliqela. Abanye abantu bayakuthanda ukuzifundela bebodwa kanti, abanye
basebenza kakuhle kwiqela apho kulula ukufumana iingcamango zabahlobo. Iqela
malibe namalungu amahlanu, ukuze wonke ubani afumane ithuba lokuveza iimbono
zakhe. Ubuncinci beqela bunyanzelisa wonke ubani athathe inxaxheba.

Yenza isicwangciso samaxesha okufunda xa kusondele iimviwo. Bala iiyure
esizidingayo isifundo ngasinye ukuze uzabele amaxesha ngokulinganayo.
Kukwabalulekile ukuzabela ixesha lokuziphumza nokuba lusuku olunye.

Musa ukuwuthatha lula umsebenzi wesikolo kuba nguwona unzima ngaphezu
kweemviwo kwaye kufuneka uwugqibe ngexesha elibekiweyo. Awunakuwufunda
kubusuku obuphambi kwemini ofuneka ngayo! Usenokuthi kanti ufuna ukuba wenze
uphando, oluquka udliwano-ndlebe nomntu othile.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     8                        DBE/Novemba 2015
                                                     NSC

Zonwabise, wenze into oyithandayo. Unganethuba lokuzifunda uzazi wenze nezinto
ezintsha. Yakha nobuhlobo nabantu ongenakufane uthethe nabo.

Iyunivesithi iyakunceda ekuqondeni wahlule ixesha lokonwaba, elokufunda,
elomsebenzi wesikolo, nelokuphumla kanti nelokuxakeka. Xa wonwabile uqhuba
kakuhle.
                          [Sithathwe kwiBONA magazini, Matshi 2008; iphepha 70–72 saze sahlelwa]

                                                               AMANQAKU ECANDELO B:                   10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     9                        DBE/Novemba 2015
                                                     NSC

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3

Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA D: ISIBHENGEZO-NTENGISO

                               Buccaneers

                             [Sithathwe kuwww.buccaneershoes.co.za saze salungiselelwa uviwo]

3.1      Sithini isilogani sesi sibhengezo-ntengiso?                                                 (1)

3.2      Sijoliswe koobani esi sibhengezo-ntengiso? Xhasa impendulo yakho.                           (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    10                 DBE/Novemba 2015
                                                    NSC

3.3      Yintoni injongo yokusetyenziswa kwabantwana kwesi sibhengezo-ntengiso?               (2)

3.4      Mangaphi amakhwenkwe namantombazana kwisibhengezo-ntengiso?                          (2)

3.5      Khetha impendulo echanekileyo ngezantsi.

         Kwibinzana elithi, 'Senzela lula ooMama ...' sifumana ulwimi oluqulethe ...

         A    Ingcinga ebethelelekileyo ngokobuhlanga.
         B    Ingcinga ebethelelekileyo ngokwesini.
         C    Ingcinga ebethelelekileyo ngokwebala.
         D    Ingcinga ebethelelekileyo ngokwendawo.                                          (1)

3.6      Nika amagama eevenkile EZIMBINI ezifumaneka kuzo ezi zihlangu.                       (2)
                                                                                              [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     11                       DBE/Novemba 2015
                                                     NSC

UMBUZO 4: IKHATHUNI
Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.
 ISICATSHULWA E

                             [Ithathwe kwiBONA magazini, Disemba 2008, iphepha 115 yaze yahlelwa]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      12                        DBE/Novemba 2015
                                                      NSC

4.1      Chonga igama lemboleko kwisakhelo soku-1.                                                     (1)

4.2      Kwisakhelo sesi-2, impendulo kaStix ethi 'Kunjalo' inenjongo:

         Khetha impendulo echanekileyo kwezi:

         A       Yokumphoxa uShoti.
         B       Yokumncoma uShoti.
         C       Yokumngqinela uShoti.
         D       Yokumhlekisa uShoti.                                                                  (1)

4.3      Loluphi uvakalelo oluvezwa yinkangeleko yobuso bukaStix kwisakhelo
         sesi-3?                                                                                       (2)

4.4      Zisebenze msebenzi mni iimpawu zocaphulo kwigama 'nangothando'
         kwisakhelo sesi-4?                                                                            (2)

4.5      Nika isizathu sokushiywa kweceba kwibinzana elithi, ' eyona nto' kwisakhelo
         sesi-7.                                                                                       (2)

4.6      Nika igama nefani yomzobi wale khathuni.                                                      (2)
                                                                                                       [10]

UMBUZO 5: IPROZI

5.1      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo ebuzwe kuso.

         ISICATSHULWA F

                                              UKUXOKA
         Kambe le nto ubuxoki izindidi ezininzi, kodwa ke, mfundi ndiza kube ndisithi
         zintathu iindidi zokuxoka. Kwezo ndidi zikho ezinengozi, zikwakho
         nezilungileyo. Apha ekuxokeni kukho ukuxoka okungafunekiyo esithi xa
         sikubiza lulwimi. Umntu onolu hlobo lokuxoka simthiya amagama amaninzi,
         sithi ngumphambanisi, umxabanisi, njalo njalo. Lubi ke olu hlobo lokuxoka.   5
         Umntu onolu hlobo lokuxoka uyakwazi ukuyiqweba into emqaleni ingekho,
         athi ithethwe ngomnye, ngeenjongo zokuxabanisa eso sibini. Obu ke ubuxoki
         bobu bakwaMtyholi, nomntu onabo nguMtyholi ngokwakhe, kuba kaloku
         uMtyholi akayifuni into entle, uyakhathazeka akubona abantu bemanyene
         anqwenele ukubadungadunga, abahlule phakathi, akafuni kubona into entle 10
         emntwini. Unjalo ke umntu onolwimi, uyakwazi ukubeka izenyeliso nalapho
         zingafanelekile.
                         [Ithathwe kwincwadi, Imitha yelanga, ebhalwe nguWK Tamsanqa, iphepha 8,
                                                                          yaze yalungiselwa uviwo]

         5.1.1       Lungisa isiphene sopelo esikwigama elinomgca ngaphantsi
                     kwisivakalisi esingezantsi.
                     Kambe le nto ubuxoki izindidi ezininzi.                                           (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     13                    DBE/Novemba 2015
                                                     NSC

         5.1.2       Khetha isichazi kwisivakalisi esingezantsi.

                     Apha ekuxokeni kukho ukuxoka okungafunekiyo.                                (1)

         5.1.3       Nika isigaba sentetho segama ngalinye elibhalwe ngqindilili
                     kwisivakalisi esingezantsi.

                     Obu ke ubuxoki bobu (a) bakwaMtyholi, nomntu onabo
                     nguMtyholi ngokwakhe, kuba kaloku (b) uMtyholi akayifuni
                     into entle.                                                                 (2)

         5.1.4       Sebenzisa igamallhulwimi kwizivakalisi eziBINI ubonise ukuba
                     linentsingiselo eyahlukileyo kule ikwisivakalisi esingezantsi.

                     Apha ekuxokeni kukho ukuxoka okungafunekiyo esithi xa sikubiza
                     lulwimi.                                                                    (2)

         5.1.5       Guqula esi sivakalisi singezantsi sibe kwimo elandulayo.

                     Unjalo ke umntu onolwimi.                                                   (1)

         5.1.6       Xela ukuba kutheni isibizo esibhalwe ngqindilili singenalo iceba.

                     Lubi ke olu hlobo lokuxoka.                                                 (1)

         5.1.7       Lungisa iziphene zobhalo kwisivakalisi esingezantsi.

                     Ababantu baloluhlobo kuthiwa ngabaxabanisi.                                 (2)

         5.1.8       Guqula isenzi esikrwelelwe umgca ngaphantsi sibe sisibizo
                     wandule ukusisebenzisa kwisivakalisi ngokuchanekileyo.

                     Uyakhathazeka akubona abantu bemanyene.                                     (3)

         5.1.9       Khetha isifanekisozwi esichanekileyo kwizibiyeli kwesi sivakalisi
                     singezantsi.

                     Uthe akumva         ukuba      uyaxoka,   wamxelela    ukuba   uxoka
                     (rhushu/rhu).                                                               (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     14                       DBE/Novemba 2015
                                                     NSC

5.2      ISICATSHULWA G: UMFANEKISO

         Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                           [Uthathwe kwiBONA magazini, Julayi 2014; iphepha 130]

         5.2.1       Bhala isenzi esikwizibiyeli sibe kwisixando sokwenzela.

                     UDaniel (betha) abantwana amagubu.                                            (1)

         5.2.2       Khetha isivakalisi esibhalwe ngokuchanekileyo kwezi zilandelayo.

                     A    Inkwenkwe ibetha amagubu.
                     B    Inkwenkwe ubetha amagubu.
                     C    Inkwenkwe abetha amagubu.
                     D    Inkwenkwe babetha amagubu.                                               (1)

         5.2.3       Guqula esi sivakalisi silandelayo sibe kwintetho-ngqo.

                     Daniel betha amagubu watsho umhlobo wakhe.                                    (2)

         5.2.4       Khetha isenzi uxele nexesha esikulo kwesi sivakalisi singezantsi:

                     Le nkwenkwana yawudlala isencinci umculo.

                     Bhala ngolu hlobo:

                                    Isenzi                          Ixesha lesenzi
                                                                                                   (2)
                                                                                                   [20]

                                                               AMANQAKU ECANDELO C:                40
                                                                  AMANQAKU EWONKE:                 80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2015/3c5fad44-1343-4739-a412-d657dd4bc516) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015/5b0c8b63-1dff-4ac0-9811-df2db4cbbb4f) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2021/f0752327-ea57-47e6-89ed-6721d3004e74) — isiXhosa FAL · QP · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2019/537983a8-5873-4fe7-bddc-62e74e024cfa) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018/487ed04e-37a3-436d-90bf-54defdd477a8) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2017/c385c5ff-9cf9-44cc-94b3-ae62c158445d) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
