# isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2017 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exams 2017, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2017/c385c5ff-9cf9-44cc-94b3-ae62c158445d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2017 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2017/c385c5ff-9cf9-44cc-94b3-ae62c158445d)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2017 · isixhosa. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2017

AMANQAKU: 80

IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-12.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    2                DBE/Novemba 2017
                                                    NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

         ICANDELO A:        Uvavanyo lokuqonda                         (30)
         ICANDELO B:        Ushwankathelo                              (10)
         ICANDELO C:        Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi    (40)

2.       Phendula YONKE imibuzo.

3.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

4.       Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE.

5.       Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

6.       Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

7.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A:         Imizuzu engama-50
         ICANDELO B:         Imizuzu engama-20
         ICANDELO C:         Imizuzu engama-50

9.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    3             DBE/Novemba 2017
                                                    NSC

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA A

                                               IKHAYA

         1     Ikhaya asiyiyo indawo apho umntu aqhusheka khona intloko
               lakutshon'ilanga, alale arhone, kanti ukuphuma kwalo uya kulahleka
               angaziwa nokuba utshone kweliphi na icala. Ikhaya kulapho umntu
               alulekwa khona, asukwe okwesikhumba senkomo sisukelwa ukuba
               sibe luncedo. Umntu osuka kwikhaya elingakwazanga ukumakha 5
               ufana nesikhumba senkomo esingasukekanga esiyinto nje izinja
               ezixhuthana ngayo. Ikhaya asiyonto enye nomzi yaye umahluko
               mkhulu phakathi kokwakha ikhaya nokwakha umzi. Izinto zokwakha
               umzi zininzi yaye umzi uyakhiwa ugqitywe bahlawulwe abakhi
               bahambe bayokwakha kweny'indawo. Umzi uthi sewugqityiwe 10
               ukwakhiwa baxakeke abantu bawo besenza unako-nako bezama
               ukuba lo mzi unganeli nje ukuba ngumzi koko ubeyindawo
               yokukhongozela abantu bekhaya. Njengokuba umzi wakhiwa
               ngezitena nodaka nje, ikhaya lona alakhiwa ngezi zinto yaye ikhaya
               aligqitywa ukwakhiwa. Indoda nomfazi bayakwazi ukungena endlwini 15
               bahlale kuyo iminyaka ngeminyaka besakhana nekhaya.

         2     Ikhaya     kulapho    abantwana    bangena    khona    ngomzimba
               okhululekileyo. Oku kukhululeka kwabantwana kuzalwa sisiqinisekiso
               sokuba xa bengene kulo bangene kumqolomba wokubakhusela
               kwizinto ezininzi. Nokuba umntwana sele esukelwa ngabanye befuna 20
               ukumbetha akubalekela kowabo uqinisekile ukuba ufike kwindawo
               akhuseleke kuyo. Ikhaya likhusi labantwana apho bangakhonkothwa
               nayinja. Kumntwana okhulela ekhayeni lokwenene akukho ndawo
               inolonwabo      njengekhaya.   Umntwana     unokukhulela    emzini
               wamahlwempu koko nobo buhlwempu abukwazi ukumenza umntwana 25
               afune ukuya kuhlala komnye umzi. Umntwana uyakwazi ukuya kudlala
               nabantwana bomzi othile achith' imini yonke kuloo mzi esazi ukuba
               uphambukele kuwo okwexeshana. Lakufika ixesha lokugoduka ushiya
               kwanto angqale kowabo.

         3     Umntwana ongena emzini akadubuleki nje koko uyankqonkqoza aze 30
               ayalelwe ukuba makangene. Ukunkqonkqoza oku yindlela yokubuza
               ukuba wamkelekile na kuloo mzi. Usenokunkqonkqoza axelelwe
               ngabantu baloo mzi ankqonkqoza kuwo ukuba akamkelekanga.
               Zonke ezi nquleqhu umntwana azenzayo ukuba amkeleke emzini
               othile akazenzi ekhayeni lakhe. Umntwana ungena kowabo 35
               egibiselekile engankqonkqozanga kuba kaloku unebango analo kweli
               khaya, bango elo angenalo komnye umzi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     4                       DBE/Novemba 2017
                                                     NSC

         4       Kweli khaya umntwana ngamnye unesabelo sakhe. Umntwana
                 angavinjwa ukudla komnye umzi kodwa kowabo unelungelo
                 lokuphakelwa. Xa kuphakwa umntwana ngamnye unesithetyana nje 40
                 esisesakhe sokudla. Naxa engekho, oko kudla kwakhe kuyogqunywa
                 ngobunono kugcinwe ngocoselelo. Kuyenzeka kwamanye amakhaya
                 ukuba umntwana ngamnye abe nesitya esijonge yena ngqo.
                 Nezimbo abantwana beli khaya abadla ngazo ziyaziwa.
                 Uyaziwa umntwana ongcathu kanti nohobolozela ngokunjalo. 45
                 Xa kuphakelwa uhobolozela eso sitya sakhe siyankqongiswa
                 sithwaliswe   loo    mthwalo   usongameleyo       ngathi sisithuthi
                 sikasomashishini othengisa kwanto kwishishini lakhe.
         5       Abantwana banelungelo ekhayeni labo, ilungelo abangenakulilindela
                 emzini. Umntwana ngamnye uba nesilili sakhe sokulala. Umntwana 50
                 olele endaweni engasiyiyo yakhe akacelwa nokucelwa koko
                 uyaxelelwa ngomnye esithi, 'Suk'endaweni yam.' Kungenjalo
                 uyayalelwa kuthiwe, 'Bhekela phaya'. Ikhaya kulapho umntwana
                 ngamnye anendawo yakhe. Umntwana unebango kule ndlu ahleli
                 kuyo kanti ukwanebango nakwiintliziyo zabazali bakhe. Umntwana xa 55
                 ekhalaza ukuba umzali wakhe wenzele uNobani le, nale, yindlela leyo
                 umntwana abanga ngayo indawo yakhe entliziyweni yomzali wakhe.
                 Uthando lomzali asinto inokuthululelwa iphelele emntwaneni omnye
                 bekho nabanye.
         6       Ikhaya kulapho abantwana bahluthayo nokuba sekuhlutshekiwe. 60
                 Into ehluthisa abantwana asizizo izitya eziza zinkqongisiwe ngathi
                 kuphakelwa umntu ovela kuhlakula. Umntwana uyahlutha ukutya
                 kukuncinane ehluthiswa nje kukuthatha eso sitya kwizandla
                 ezinothando. Uthando luyakwazi ukuhluthisa. Ikhaya ke kulapho
                 abantwana bangondliwa ngomngqusho kuphela koko nangothando. 65
                 Olu thando luyakwazi ukubatyhutyha abantu bekhaya besokhelelana
                 ngalo. Umntwana uyakwazi ukucela omnye esithi, 'Khawundikhelele
                 amanzi ndisele.' Kwikhaya elingenathando lowo uthunywayo
                 ufanel'ukuphendula ngelithi, 'Wena awunazandla?'
                     [Sicatshulwe kwincwadi, Kungaqhuma Kubasiwe; nguLL Ngewu; iphepha 8–10
                                                                             saze sahlelwa.]

         Jonga kumhlathi 1
         1.1.1       Liyintoni ikhaya ngokwalo mhlathi?                                             (1)
         1.1.2       Linika ngcinga ni ibinzana elikrwelelwe umgca ngaphantsi ngomntu
                     osuka kwikhaya elingakwazanga kumakha?                                         (2)
         1.1.3       Chaza umahluko phakathi komzi kunye nekhaya.                                   (2)
         1.1.4       Chonga naliphi igama elithetha ukuba ukwakha ikhaya sisenzo
                     esingapheliyo.                                                                 (1)
         Jonga kumhlathi 2
         1.1.5       Nika isizathu esibangela ukuba abantwana bangene ngomzimba
                     okhululekileyo ekhaya.                                                         (1)
         1.1.6       Wenza ntoni umntwana lakufika ixesha lokugoduka?                               (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    5                    DBE/Novemba 2017
                                                    NSC

         1.1.7       Libonakala ngantoni ikhaya lokwenene?                                     (2)

         Jonga kumhlathi 3

         1.1.8       Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi.                                   (2)

         Jonga kumhlathi 4

         1.1.9       Libonakaliswa njani ilungelo lomntwana othe waphoswa lixesha
                     lokudla?                                                                  (1)

          1.1.10     Nika intsingiselo yegama elibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi
                     singezantsi.
                     ... uyaziwa umntwana ongcathu.                                            (1)

         1.1.11      Khetha     ibinzana    elisetyenziswe    ngenjongo     yokuphoxisa
                     kwisivakalisi esingezantsi.
                     Xa kuphakelwa uhobolozela eso sitya sakhe siyankqongiswa
                     sithwaliswe loo mthwalo usongameleyo ngathi sisithuthi
                     sikasomashishini othengisa kwanto kwishishini lakhe.                      (2)

         Jonga kumhlathi 5

         1.1.12      Xela ilungelo abangenakulilindela emzini abantwana.                       (1)

         1.1.13      Umzali angakubonakalisa njani ukungabi namkhethe kwabanye
                     abantwana?                                                                (2)

         Jonga kumhlathi 6

         1.1.14      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi. Igama
                     elibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi, 'Ikhaya ke kulapho abantwana
                     bangondliwa ngomngqusho kuphela koko nangothando'
                     liphuhlisa …
                     A    ukuxhomekeka.
                     B    ukunxulumanisa.
                     C    ukongeza.
                     D    ukungathiza.                                                         (1)

         1.1.15      Uyavumelana na noluvo oluthi uthando luyahluthisa? Xhasa
                     impendulo yakho.                                                          (2)

         Kwitekisi yonke

         1.1.16      Yahluke njani indlela ekuqaqanjiswe ngayo ukukhululeka
                     komntwana kwikhaya lakhe kumhlathi wesi-2 kwekumhlathi
                     wesi-3?                                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    6                        DBE/Novemba 2017
                                                    NSC

1.2      Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

                                                          [Uthathwe kwi-livewellmagazine.org]

         1.2.1       Xela zibeMBINI iindidi zabantu abakulo mfanekiso.                              (2)

         1.2.2       Chaza uvakalelo lwabantu abasemfanekisweni. Xhasa impendulo
                     yakho.                                                                         (2)

         1.2.3       Libonakala njani eli khaya ukuba likhaya elingenamkhethe?                      (2)

                                                             AMANQAKU ECANDELO A:                   30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     7                         DBE/Novemba 2017
                                                     NSC

ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Funda esi sicatshulwa silandelayo ze usishwankathele ngeengongoma
ezisixhenxe unika iimpawu zembongi.
IMIYALELO
1.     Isishwankathelo sakho masibe kwimo yokudwelisa iingongoma.
2.     Dwelisa iingongoma eziphambili ezisi-7 ubude bungadluli kuma-60 amagama.
3.     Nombola iingongoma zakho ukusuka ku-1 ukuya ku-7.
4.     Bhala ingongoma nganye kwisivakalisi esiNYE.
5.     Sebenzisa amazwi akho kangangoko.
6.     Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ezantsi kwesishwankathelo.
ISICATSHULWA C

                                          IMBONGI
Ngumntu onjani ke lo kuthiwa yimbongi? Ngumnyulwa onganyulwanga mntu,
owanyulwa zizinyanya zimnyulela isizwe, nguQamata ukutsho oko. Ngumntu
okufutshane ngobukhulu kubantu abangabathanjiswa bakaQamata, iinkosi
neekumkani.
Njengokuba imbongi ingumntu oyedwa wofika aba bantu baziimbongi nezithomo zabo
zingathi zalungiselelwa lo msebenzi. Apho basebenza khona kuphakathi kwezihlwele
ezingahlanganiswe ngumcimbi omnye, mhlawumbi owovuyo nolonwabo, owosizi,
owonqulo neminye ke.
Imbongi asimntu usebenza ngasicwangciso-nkqubo, le nto kuthiwa yiprogramme.
Imbongi ngumntu oya kusuka ahlahlambe ngelo xesha kusuke kwafika ngalo into ethi
makabonge. Nenzwi leyo uya kuzicelela ngendlela le awuvula ngayo umlomo.
Aba ngabantu abamazwi asuka abe ngathi alungiselelwa lo msebenzi. Uya kufika
izizinto ezimazwi atsho kuhlokome iintili namawa apho zithe zayivula khona imilomo.
Kunqabile ukuba uve imbongi etsho ngelizwana elikhenkcezayo okanye elideke-deke
okanye elithintithayo.
Esi siphiwo sokubonga sisiphiwo esihambelana nezinye iziphiwo ezimenza lowo
uyimbongi abe yiyo gqibi. Kufanelekile ukuba abe njalo kuba njengomntu
ongumthunywa wezinyanya ngumntu ongumfundisi. Ufundisa ngeyona ndlela inyulu
yokudla ubomi, ngumnqwanqwadi wezinto ezityekayo emendweni wonqulo.
Ngumncomi nomkhuthazi wezo zithe tonono ukuhamba ngomendo wonqulo.
Ingqondo kufuneka inkqenkqeze phambili, khon'ukuze akwazi ukubona ukuba
isiganeko ngasinye siya kuzala nkomo ni, aze alumkise, athuthuzele ngokuyibona
kwakhe imeko leyo ingekabonwa ngamehlo abona kufuphi.
Neliso eli lenyama apha kwimbongi liliso elitsolo kakhulu. Kwizinto zendalo
ezibonakala kumntu wonke imbongi yona wofika ibona izinto ezizezinye
nezingabonwayo ngamehlo abanye abantu. Kubuhle bendalo esithi sityebise nje
amehlo ngabo, imbongi yona iya kubona ubungangamsha beTshawe. Ubuciko
bukwalapha.
      [Sithathwe kwincwadi, Imfincamfincane Ibhalwe, nguZS Zotwana; iphepha 62–64, saze sahlelwa]

                                                               AMANQAKU ECANDELO B:                   10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     8                        DBE/Novemba 2017
                                                     NSC

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO

Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA D

                               [Sithathwe ku-googleimages.com saze sahlelwa]

3.1      Nika isixhobo sonxibelelwano onokusisebenzisa xa ufuna le nkonzo
         ithengiswayo.                                                                              (1)

3.2      Ngoobani abanokuchukumiseka lula sesi sigama sithi, 'Phola ... sikucocele',
         kwesi sibhengezo-ntengiso?                                                                 (1)

3.3      Khetha impendulo echanekileyo kwesi sivakalisi                 singezantsi.   UABC
         okwisilogani usetyenziselwe ukunika intsingiselo ethi:

         A       Ukucoca kule nkampani yinto yokuqala.
         B       Ukucoca kule nkampani kufunyanwa mahala.
         C       Ukucoca kule nkampani yinto elula.
         D       Ukucoca kule nkampani kwenziwa rhoqo.                                              (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     9                        DBE/Novemba 2017
                                                     NSC

3.4      Ngcinga ni etyhilwa kukusetyenziswa komfanekiso womntu ongumama kwesi
         sibhengezo-ntengiso? Xhasa impendulo yakho.                                                  (2)

3.5      Xela iimpawu zibeMBINI abanazo abasebenzi bale nkampani.                                     (2)

3.6      Caphula igama eliNYE elithetha ukuba azikho ezinye iinkonzo eziphucukileyo
         kunale.                                                                                      (1)

3.7      Ucinga ukuba singabanceda njani abathengi esi sibhengezo-ntengiso?                           (2)
                                                                                                      [10]

UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI

Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA E

                                            [Ithathwe ku-www.davegranlund.com yaze yahlelwa]

4.1      Aluphawu lwantoni amachaphaza amathathu ekupheleni kwentetho kaBen
         yoku-1?                                                                                      (1)

4.2      Xela into ibeNYE ebonisa ukuba yiTV le ijongwe nguSam.                                       (1)

4.3      Chaza indlela abesenza ngayo               imithambo    uBen     ukukhula     kwakhe
         ngokwentetho yakhe yesi-2.                                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    10                       DBE/Novemba 2017
                                                    NSC

4.4      Chonga igama elinika intsingiselo yokuba               yayingekho      enye    indlela
         yokutshintsha itshaneli yeTV, kwintetho yesi-2.                                             (1)

4.5      Inkangeleko yobuso bukaSam ibonisa ntoni ngaye?                                             (1)

4.6      Nika ijelo leendaba elisetyenziswe ngumzobi wekhathuni ukuxhasa umyalezo
         wakhe.                                                                                      (1)

4.7      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi. Injongo yokusetyenziswa
         kothelekiso phakathi koBen noSam kule khathuni kukuba:

         A       Umzobi unenjongo yokuxhasa.
         B       Umzobi unenjongo yokugxeka.
         C       Umzobi unenjongo yokuthuma.
         D       Umzobi unenjongo yokuncoma.                                                         (1)

4.8      Chaza ukuba umzobi wekhathuni udlulisa wuphi umyalezo ngabantwana
         nabantu abadala.                                                                            (2)
                                                                                                     [10]

UMBUZO 5: IPROZI

5.1      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA F

         Galakangqa, kwangena ufafa olude lomfana, into emnyama ukusuka
         esihlangwini ukuyokuphosa elunweleni. Into emkhitha ngathi ngowenkabi
         yehashe. Obo bumnyama babuphazanyiswe lithambo elimhlophe
         elalibhijele umqala lifuna ukumfanisa nehlungulu, kwakunye naloo mazinyo
         amhlophe ayemana ukuthi menye kobo buso babuzele uncumo 5
         olwaluntama uthando olungazenzisiyo kumninibo. Yayingumfundisi.
         Ebusweni wayetsho ngesiva esasixwese isidlele, simfanele ndithetha enga
         wazalwa naso.
         Uthe akungena lo mfo wabonakala ephakama utitshala esihlalweni
         emhlangabeza, kucaca ukuba uyamfanisa. Akufika kuye wolula isandla 10
         embulisa, wenjenjalo nomhambi, baxhawulana.
         'Tyhini bhota Thole!' watsho utitshala esixhuzu-xhuzula isandla somhambi
         ehleka.
          [Sithathwe kwincwadi, Amazinga, ibanga 8, nguPM Makubalo no KS Bongela, iphepha 76,
                                                                              saze sahlelwa]

         5.1.1       Khetha isifanekisozwi kwesi sivakalisi silandelayo.

                     Galakangqa, ufafa olude lomfana ...                                             (1)

         5.1.2       Bhala ngamazwi akho okuthethwa sesi sivakalisi singezantsi.

                     'Into emkhitha ngathi ngowenkabi yehashe.'                                      (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    11                   DBE/Novemba 2017
                                                    NSC

         5.1.3       Nika igama elinye endaweni yesiqwengana esibhalwe ngqindilili
                     kwesi sivakalisi silandelayo.

                     '... lithambo elimhlophe elalibhijele umqala lifuna ukumfanisa
                     nehlungulu ...'                                                            (1)

         5.1.4       Xela isigaba sentetho segama elibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi
                     singezantsi.

                     '... kobo buso babuzele uncumo ...'                                        (1)

         5.1.5       Nika isichasi segama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisivakalisi
                     esingezantsi.

                     '... uncumo olwaluntama uthando olungazenzisiyo …'                         (1)

         5.1.6       Guqula isivakalisi esilandelayo sibe kwisininzi.

                     'Ebusweni wayetsho ngesiva ...'                                            (3)

         5.1.7       Xela ukuba sisakhi sini esi sikrwelelwe umgca ngaphantsi kweli
                     binzana lingezantsi.

                     '... kucaca ukuba uyamfanisa.'                                             (1)

         5.1.8       Xela uhlobo lwegatya oluphawulwe ngomgca ngaphantsi.

                     '... emhlangabeza, kucaca ukuba uyamfanisa.'                               (1)

         5.1.9       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi:

                     Isimamva u'-ana' kwisenzi esikwesi sivakalisi '... wenjenjalo
                     nomhambi, baxhawulana.' sibonisa ukuba:

                     A    Isenzo senzeka calanye.
                     B    Isenzo sinakho ukwenzeka.
                     C    Isenzo senzeka macala.
                     D    Isenzo sesenguquko-mo.                                                (1)

         5.1.10      Bhala igama elithetha into enye nelibhalwe ngqindilili kwisivakalisi
                     esingezantsi.

                     'Tyhini bhota Thole!'                                                      (1)

         5.1.11      Sebenzisa igama elibhalwe ngqindilili kwesinye isivakalisi sinike
                     intsingiselo eyahlukileyo kule ikwesi singezantsi.

                     '…esixhuzu-xhuzula isandla.'                                               (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     12                       DBE/Novemba 2017
                                                     NSC

5.2      Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA G: UMFANEKISO

                             [Uthathwe kwiBONA; Juni 2016; iphepha 58, waze wahlelwa]

         5.2.1       Sebenzisa ngokuchanekileyo amagama akwizibiyeli kwisivakalisi
                     esingezantsi.

                     Abazali (nwaba) umntwana (walo).                                             (2)

         5.2.2       Bhala ngokuchanekileyo esi sivakalisi silandelayo.

                     Usapho kakhulu olonwabileyo luthandeka.                                      (2)

         5.2.3       Guqula esi sivakalisi silandelayo sibe kwixesha elizayo.

                     Ukugqwesa ebomini kuzisa impumelelo.                                         (2)
                                                                                                  [20]

                                                              AMANQAKU ECANDELO C:                40
                                                                 AMANQAKU EWONKE:                 80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2017/8e3c8e2e-990c-47cc-9308-716adb22432e) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2017/fa6ae230-f3e2-4d82-946e-e0145c3d0060) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2021/f0752327-ea57-47e6-89ed-6721d3004e74) — isiXhosa FAL · QP · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2019/537983a8-5873-4fe7-bddc-62e74e024cfa) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018/487ed04e-37a3-436d-90bf-54defdd477a8) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2014/c5745299-3a31-45f3-a040-207c588f1d2d) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
