# isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2021 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exams 2021, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2021/f0752327-ea57-47e6-89ed-6721d3004e74
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2021 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2021/f0752327-ea57-47e6-89ed-6721d3004e74)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2021 · isixhosa. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                          IBANGA 12

       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                              IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2021

AMANQAKU: 80

IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-14.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    2                 DBE/Novemba 2021
                                                    NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

         ICANDELO A:         Uvavanyo lokuqonda                             (30)
         ICANDELO B:         Ushwankathelo                                  (10)
         ICANDELO C:         Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi        (40)

2.       Phendula YONKE imibuzo.

3.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

4.       Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.

5.       Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

6.       Shiya umgca emva kwempendulo ngaNYE.

7.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A:         Imizuzu engama-50
         ICANDELO B:         Imizuzu engama-20
         ICANDELO C:         Imizuzu engama-50

9.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    3               DBE/Novemba 2021
                                                    NSC

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1      Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA A

                                 UNXIBELELWANO NGEE-EMOJI

         1     Uninzi lwethu luthabathekile sisimbo sokuthumelelana
               imiyalezo ekhatshwa yimifanekiso okanye iimpawu
               ezithile zobhalo ekuthiwa ziiemoji. Ezi emoji
               zithunyelwa ngeeselulafowuni ezenziwe ngobuchule
               nobuxhakaxhaka bokumelana neemfuno zetekhnoloji yale mihla. Uninzi 5
               lwee-emoji sele lufakelwe kwizakhelo zeeselulafowuni zala maxesha.
               Akwenzayo umntu kukubhala umyalezo alandelise ngokukhetha iemoji
               ehambelana nawo ukuze othunyelelwayo azive esondelelene ngakumbi
               nalowo athetha naye. Asinto ixhaphakileyo kule mihla ukuthumela
               umyalezo ozihambela njee ungakhatshwa bubuso okanye uphawu 10
               oludlulisa uvakalelo lwalowo uthumelayo. Akukhathaliseki nokuba ubani
               uwuthumela ngamaqonga ooFacebook okanye ooTwitter umyalezo
               wakhe, iiemoji zisoloko zikho.

         2     Imbali yezi emoji isukela kunyaka we-1999 kwilizwe laseJapan. Umfana
               owayeneminyaka engama-27, uShigetaka Kurita wazenzela igama 15
               ngokuyila iiemoji. Wayesebenzela inkampani enkulu yezonxibelelwano
               i-NTT DoCoMo eJapan, njengochwepheshe kwicandelo le-IT, ejongene
               kakhulu nokuyila (nokudizayina). Ngeli xesha zonke iinkampani
               ezithengisa iiselulafowuni kwelaseJapan zazikwiphulo lokuzama
               ukwanelisa abathengi ababethe swii kukuthumelelana imiyalezo 20
               ekhatshwa yimifanekiso. Lo kaKutira akazange aphozise maseko,
               walithi nqaku ithuba walisebenzisa. NgesiJapan u-'e' ka emoji umele
               'umfanekiso' aze u-'moji' amele 'uphawu'. Oku kuthiywa ngolu hlobo
               kudiza inyaniso yokuba iJapan likhaya lezi emoji zisetyenziswa kuwo
               onke amazwe namhlanje. Lo kaKurita uthi waphawula ukuba 25
               iimbalelwano zeimeyile aziwudlulisi ngemfezeko umyalezo oquka
               iimvakalelo zabantu. Uthetha athi, 'ndikhetha ukubona umfanekiso
               welanga kunokuba ndifunde umyalezo ondixelela ukuba kuza kuba
               shushu namhlanje.'

         3     Wathi akuwugqiba umsebenzi wakhe uShigetaka neqela awayesebenza 30
               nalo wawusa kwiinkampani ezivunyiweyo ezingooFujitsu, ooPanasonic
               nooSharp. Injongo yakhe yayiyeyokuba ezi nkampani ze zithathe apho
               yena ayeke khona kodwa azamnika thuba. Zaqala zamkhaba ngawo
               omane kanti ziza kubuya zimvumele, zenze ngokomnqweno wakhe.
               Zatsho zazifaka iiemoji zasisixhobo esakhelweyo kwiiselulafowuni. 35
               Ukuthathwa komsebenzi kaShigetaka njengoko unjalo kamva kwaba
               likroba, kuba, iinkampani ezilandelayo zawuphucula zawubeka kwizinga
               eliphezulu ngokufakela iinkcukacha ezithile ezizihombisa nangakumbi
               iiemoji.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      4                        DBE/Novemba 2021
                                                      NSC

         4       Ukuthunyelwa kwee-emoji ngeeselulafowuni ezahlukileyo kwaba 40
                 nobunzima kuba zazikhabana okanye zixinge zitsho zingaveli nokuvela
                 kulowo zithunyelwa kuye. Oku kwakusenziwa kukugxalathelana kolwazi
                 olutsha kwezi selulafowuni zibe zingenazo iziseko zokwamkela
                 unxibelelwano ngee-emoji. Ngonyaka wama-2005 kwaqala kwakho
                 indlela entsha nencomekayo yokulawula umthamo wenani lee-emoji 45
                 elithathwa yiselulafowuni ngexesha. Akuthandabuzeki ukuba uluntu
                 luyazithanda ezi emoji kwaye wonke umntu ufuna iselulafowuni eza
                 kuvumela ukuba athumele okanye athunyelelwe umyalezo
                 okhatshwa yiemoji.

         5       Inkampani eyabanegalelo elikhulu nelincomekayo ukukhuthaza 50
                 ukusetyenziswa kwee-emoji lihlabathi lonke yi-Apple yaseMelika. Oku
                 yakwenza ngokuthi ivelise iiselulafowuni ezizii-iPhones ngowama-2007.
                 Le nkampani yazimisela ukuba nangona iJapan yayisele izenzele igama
                 ngokuvelisa iiemoji, yona iza kwenza umda wayo ngokuyila iindidi
                 zoovimba bee-emoji ezahlukileyo kwezo zisetyenziswa eJapan. Ngubani 55
                 owayesazi ukuba imigudu yomfo kaKurita ingajika ibelinqatha
                 ekuxhwithwana ngalo ngamazwekazi aphesheya? Akothusi ukubona
                 iiemoji ziyinxalenye yolwimi nonxibelelwano ehlabathini xa kunamhlanje.

         6       Ngokungathandabuzekiyo, ukusetyenziswa kwee-emoji kuseza kuqhuba
                 ixesha elide kuba liyakhula inani labathandi bazo kwaye kusekho 60
                 namaqhawe asamana ukufakelela koko kukhoyo. Zonke iintlanga
                 zifumana iiemoji ezizitolika ngokuchanekileyo iimvakalelo ezikhapha
                 imiyalezo yazo ebhaliweyo. Kaloku iziseko ekwakhelwe kuzo
                 zinephatheni efanayo nemlungeleyo umntu nokuba ukweliphi na ilizwe.
                 Oku kukhuthaza ukubandakanyeka komntu wonke nokuzibona ezi emoji 65
                 njengenxalenye yenkcubeko yoluntu. Kule mihla akumzali, akumntwana,
                 wonke umntu ukholisa ukuwukhapha nge-emoji umyalezo wakhe.
                 Ukusetyenziswa kwee-emoji kufana nqwa nokunwenwa komlilo wedobo.
                 [Sithatyathwe kuwww.webdesignerdepot.com saze saguqulelwa, salungislelwa uviwo.]

         Jonga kumhlathi 1

         1.1.1        Khetha igama kwesi sivakalisi silandelayo elithetha ukuba abantu
                      bangene kakhulu kwisimbo sokuthumelelana imiyalezo ngee-emoji.

                      Uninzi lwethu luthabathekile sisimbo sokuthumelelana imiyalezo
                      ekhatshwa yimifanekiso ...                                                      (1)

         1.1.2        Xela uhlobo lweeselulafowuni ezisetyenziswa xa kuthunyelelwana
                      iiemoji ngokwalo mhlathi.                                                       (1)

         1.1.3        Yeyiphi imvakalelo abanayo            umntu    othunyelelwa     umyalezo
                      onee-emoji ngokwalo mhlathi?                                                    (2)

         1.1.4        Khankanya abemaBINI amaqonga onxibelelwano axelwe kulo
                      mhlathi, anokusetyenziswa xa kuthunyelwa imiyalezo ekhatshwa
                      ziiemoji.                                                                       (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      5                    DBE/Novemba 2021
                                                      NSC

         Jonga kumhlathi 2

         1.1.5       Wayesenza msebenzi             mni   uShigetaka   kwinkampani   i-NTT
                     DoCoMo eJapan?                                                              (2)

         1.1.6       Kuthethwa ukuthini xa kusithiwa uShigetaka 'akazange aphozise
                     maseko'?                                                                    (1)

         1.1.7       Nika iingongoma eziMBINI ezibubungqina bokuba iJapan likhaya
                     lee-emoji.                                                                  (2)

         1.1.8       Ngqina ukuba isihloko sesi sicatshulwa siyangqinelana nenkcaza
                     ekwisivakalisi esibhalwe ngqindilili.                                       (2)

         Jonga kumhlathi 3

         1.1.9       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo.

                     U 'kanti' obhalwe ngqindilili kulo mhlathi usetyenziselwe ukubonisa
                     ukuba ulwazi olulandelayo ...

                     A     luyaxhasa.
                     B     luyongezelela.
                     C     luyatshintsha.
                     D     luyagqwetheka.                                                        (1)

         1.1.10      Xela ukuba zibhekiselele entweni izakhi ezikrwelelwe umgca
                     ngaphantsi kulo mhlathi?                                                    (1)

         Jonga kumhlathi 4

         1.1.11      Yintoni eyayibangela ukuba kudale ingxaki ukugxalathelana
                     kolwazi olutsha kwiiselulafowuni ezahlukileyo?                              (1)

         1.1.12      Xela ukuba luluvo okanye yinyani inkcaza ebhalwe ngqindilili kulo
                     mhlathi uze uxhase impendulo yakho.                                         (2)

         Jonga kumhlathi 5

         1.1.13      Nika ingcamango ephambili yalo mhlathi.                                     (2)

         Jonga kumhlathi 6

         1.1.14      Tolika okuthethwa sesi sivakalisi silandelayo.

                     Kule mihla akumzali, akumntwana, wonke umntu ukholisa
                     ukuwukhapha nge-emoji umyalezo wakhe.                                       (2)

         Jonga kwitekisi yonke

         1.1.15      Ingaba le tekisi iphumelele ukudlulisa            ulwazi   olwaneleyo
                     ngee-emoji? Xhasa impendulo yakho.                                          (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     6                       DBE/Novemba 2021
                                                     NSC

1.2      Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

                                                [Uthathwe kwi-www.iToons.com, waze wahlelwa.]

         1.2.1       Nika ubungqina bokuba kuyaphekwa kulo mfanekiso.                               (2)

         1.2.2       Chaza uvakalelo lomntu omi ngeenyawo. Xhasa impendulo yakho.                   (2)

         1.2.3       Nika injongo yomzobi ngalo mfanekiso.                                          (2)

                                                              AMANQAKU ECANDELO A:                  30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    7                DBE/Novemba 2021
                                                    NSC

ICANDELO B: USHWANKATHELO

UMBUZO 2

Isicatshulwa C esingezantsi simalunga nokuqala ubomi eyunivesithi.

Funda isicatshulwa C esingezantsi uze ubhale iingongoma eziphambili unika
iingcebiso ezingezinto amakazenze umntu oza kuqala ubomi eyunivesithi.

IMIYALELO

1.     Bhala isishwankathelo sibe kwimo yeengongoma ungadluli              kumagama
       angama-70.
2.     Nombola izivakalisi zakho ukusuka ku-1 ukuya ku-7.
3.     Sebenzisa izivakalisi ezipheleleyo ukubhala iingongoma.
4.     Sebenzisa AMAZWI AKHO kangangoko unako.
5.     Bhala    inani     lamagama       owasebenzisileyo    kwizibiyeli   ekupheleni
       kwesishwankathelo.

ISICATSHULWA C

                             IYUNIVESITHI LIKHAYA ELITSHA

  Ingcinga yokuqala ubomi obutsha eyunivesithi ingakuzisela ixhala elikhulu. Zininzi
  iinguqu oza kudibana nazo kodwa ngezi ngcebiso zilandelayo ungazixhobisa ukuze
  uwonwabele unyaka wakho wokuqala eyunivesithi. Ezo ngcebiso zezi:

  Qinisekisa ukuba uqokelele zonke izinto eziza kufuneka eyunivesithi uzilungise
  kwangethuba. Umzekelo; indawo yokuhlala nezixhobo zokusebenza ezinjengee-
  laptop neencwadi, ungahlala uzilungise kwangethuba ukuze iveki yakho yokuqala
  iphele kakuhle.

  Zipakishe iimpahla ngobuchule, ngokukhetha ezo uza kuzidinga. Oku kwakukongela
  ixesha kuba eyunivesithi kuhanjwa ngokungxama ngalo lonke ixesha, kuleqwa
  amagumbi okufundela. Kungakunceda ukuqala ngokuzibhala phantsi, uzihlele
  kangangoko ezo uza kuzidinga.

  Qalisa kwangoku ukufunda ukupheka kuba ukutya okuthengwa yonke imihla
  kuyayigqiba ibhajethi yomntwana wesikolo. Ngaphezulu, kukuziphosanisa
  namathuba okuziphekela ukutya okukukhumbuza ikhaya.

  Thatha inxaxheba kumaphulo nakwiinkqubo zokuziqhelanisa nale ndawo intsha,
  iyiyunivesithi. Kaloku, phaya abafundi bafakwa kwiinkqubo zokubaqhelisa, basiwe
  ngapha nangapha xa befika. Ukungazibandakanyi nezi nkqubo kukuphosanisa
  nethuba lokuzifumanela abahlobo abatsha oza kuncedisana nabo ezifundweni
  zakho.

  Wugcine umdla wakho wokufunda uphezulu ukuze ukwazi ukumelana nobuninzi
  bomsebenzi wezifundo zaseyunivesithi. Phaya kufundwa ngaphezu kokuba
  ubufunda ngeli thuba ubulungiselela ukubhala ibanga le-12. Kubalulekile ke ngoko
  ukuyigcina ingqondo yakho ilolekile.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      8                         DBE/Novemba 2021
                                                      NSC

Sebenzisa amaqonga onxibelelwano ukhangele abahlobo oza kufunda nabo ukuze
nixoxe nicebisane ngezidingo zekhosi oyikhethileyo. Amaqonga onxibelelwano
anjengoo-Facebook namanye, angakunceda kakhulu ukuphumeza ezi njongo.

Cinga ngeendlela zokulondoloza imali ngethuba useyunivesithi ukuze uqiniseke ukuba
akuyimoshi. Oku kwakunceda ukuba yonke imali oyiphiweyo uyisebenzise kwizinto
ezibalulekileyo ungayichithi kwizinto zolonwabo. Ngaphezulu, kwakukukhuthaza ukuba
ukhangele iindlela zokuzonwabisa ungayanga epokothweni.

                       [Sithathwe kuwww.topuniversities.com saze saguqulelwa salungiselewa uviwo.]

                                                                AMANQAKU ECANDELO B:                  10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      9                          DBE/Novemba 2021
                                                      NSC

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO

Funda esi sibhengezo-ntengiso singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA D

                             [Sithatyathwe kugooglepics.com saza sahlelwa, salungiselelwa uviwo.]

3.1      Khankanya zibeMBINI izinto umthengi anokuzihlanjelwa yile nkampani
         iGutyulakonke Services ngokwakwesi sibhengezo.                                                (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       10                  DBE/Novemba 2021
                                                       NSC

3.2      Chonga ibinzana eliqulethe           ulwazi    lokuba   kubhengezwa       inkampani
         egqwesayo kumsebenzi wayo.                                                                 (2)

3.3      Khetha impendulo echanekileyo kwezi                 zilandelayo   uvale     isikhewu
         esishiyiweyo kwesi sivakalisi singezantsi.

         Intetho ethi, 'sikushiya ubamb'ongezantsi', ityhila ukuba umthengisi ...
         ngomsebenzi wakhe.

         A       ukhululekile
         B       uqinisekile
         C       ubhidekile
         D       uneentloni                                                                         (1)

3.4      Chonga amagama amabini alandelelanayo kule ntengiso, athetha ukuba ezi
         nkonzo zifumaneka ngalo naluphi na usuku lweveki.                                          (1)

3.5      Nika injongo yokusetyenziswa kwegama 'leqa' kule ntengiso.                                 (2)

3.6      Ingaba isilogani 'Let us do the dirty work!' siyiphuhlisa ngokupheleleyo injongo
         yale ntengiso yokutsala abathengi? Xhasa impendulo yakho.                                  (2)
                                                                                                    [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1        11                        DBE/Novemba 2021
                                                        NSC

UMBUZO 4: IKHATHUNI

Funda le khathuni ingezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA E

                                                    [Ithathwe kuwww.comicstrips.com yaze yalungiselelwa uviwo.]

4.1      Xela ukuba kutheni igama likaEve libhalwe ngoonobumba abakhulu
         kwisakhelo soku-1.                                                                              (1)

4.2      Chonga igama elibonisa ukuba uEve udikiwe kwisakhelo sesi-2.                                    (1)

4.3      Chaza ukuba ahluke njani amehlo kaMadam kwisakhelo sesi-2 nakwesesi-3.                          (2)

4.4      Khankanya zibeMBINI izinto athi uEve ubonwa zimfanele ngokwesakhelo
         sesi-3.                                                                                         (2)

4.5      Ibonisa ntoni impendulo kaMadam kwisakhelo sesi-4?                                              (2)

4.6      Ingaba ulwazi olukwiselulafowuni kaEve lumncedisile ukujika ingqondo
         kaMadam malunga nemiba yomsebenzi kaEve? Xhasa impendulo yakho.                                 (2)
                                                                                                         [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                   Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      12                      DBE/Novemba 2021
                                                      NSC

UMBUZO 5: IPROZI

5.1      Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso.

         ISICATSHULWA F

                                        GIGITHEKA MZANTSI

         OkaNkwinti usibalisela     ngendoda    yaseLusikisiki eyathi ngenxa
         yomkhuhlane yayokubona ugqr owayefika kwelo laseMthatha. Wathi
         akugqiba ukuyinceda wayiyalela ukuba ingahambi engqeleni. Naanko
         umnene ephendula esithi, 'Hayi wena, nam bendisele ndisithathile isigqibo
         sokuba ndingahambi eNgqeleni koko ndiqabel' aph'eLibode kuba 5
         ikufutshane kakhulu ukufika ekhaya.' Ithini ke ukungaguli ngakumbi le
         ndoda xa izakwenza kanye oku inqandwa kuko? Asiyomiyalelo na
         esiphoxayo? Sithini ukungakhangeleki okwezimuncu xa imiyalelo
         imise ngale ndlela?

         Yona inkwenkwana yaphaya eSoqhayisa High School yathi isakubuzwa 10
         ngumhloli owayetyelele isikolo eso ukuba ngawaphi amaqabane
         awomeleleyo esiXhoseni, yaphendula ngokuqiniseka okukhulu isithi,
         nguMandela noSisulu. Endibona ke ukuba idyongwana le yayisathiwe
         phithi lifuthe lomzabalazo nepolitiki yabaNtsundu.

                 [Sicatshulwe kwiphephandaba, I'Solezwe,16–22 EyoMqungu 2020; iphepha 11 saza
                                                                        salungiselelwa uviwo.]

         5.1.1        Bhala ngokupheleleyo igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi
                      kwisicatshulwa.                                                                 (1)

         5.1.2        Xela ukuba sikweliphi ixesha             isenzi    esibhalwe    ngqindilili
                      kwisivakalisi esingezantsi.

                      Wathi akugqiba         ukuyinceda     wayiyalela     ukuba     ingahambi
                      engqeleni.                                                                      (1)

         5.1.3        Chaza umsebenzi wombuzo buciko osetyenziswe kwizivakalisi
                      ezibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa.                                           (2)

         5.1.4        Guqula isivakalisi esilandelayo sibe kwingxelo-ntetho.

                      Indoda ithe, 'Nam bendisele ndisithathile isigqibo.'                            (2)

         5.1.5        Xela ukuba kutheni lishiyiwe iceba lesibizo kwesi sivakalisi
                      singezantsi.

                      Ithini ke ukungaguli ngakumbi le ndoda?                                         (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    13                  DBE/Novemba 2021
                                                    NSC

         5.1.6       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo.
                     Isimamva esibhalwe ngqindilili kwisivakalisi, 'Yona inkwenkwana
                     yaphaya ...,' sibonisa ubuncinci ...

                     A     ngokomlinganiselo.
                     B     ngokokuzalwa.
                     C     ngokomyinge.
                     D     ngokwesiqu.                                                        (1)

         5.1.7       Xela umsebenzi wesixando esibhalwe ngqindilili kwisivakalisi
                     esingezantsi.

                     Inkwenkwana yabuzwa ngumhloli.                                           (2)

         5.1.8       Yakha isenzi kwisibizo esingu 'umhloli' wandule ukusisebenzisa
                     ngokuchanekileyo kwisivakalisi.                                          (2)

         5.1.9       Xela indlela esisetyenziswe ngayo isikhombisi u-le kwisivakalisi
                     esingezantsi.

                     Idyongwana le yayisathiwe phithi lifuthe lomzabalazo.                    (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1      14                        DBE/Novemba 2021
                                                      NSC

5.2      Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA G: UMFANEKISO

                                              [Uthatyathwe kwiintanethi waze walungiselelwa uviwo.]

         5.2.1       Bhala isivakalisi esilandelayo sibe kwimo elandulayo.

                     Uyandihlekisa lo myalezo kaLindi.                                                (2)

         5.2.2       Khetha isibizo esiyintloko nesiyinjongosenzi                   kwisivakalisi
                     esingezantsi, ugcwalise itheyibhile elandelayo.

                     Umfana uncumela umfanekiso.

                           ISIBIZO ESIYINTLOKO              ISIBIZO ESIYINJONGOSENZI
                                     (i)                                (ii)                          (2)

         5.2.3       Yakha isibizo esimbaxa ngamagama akwizibiyeli kwesi sivakalisi
                     singezansti.

                     Umzekelo: (Iphepha + iindaba) = iphephandaba

                     (Ukuchuba + ubuchopho) iyile iiemoji.                                            (2)
                                                                                                      [20]

                                                               AMANQAKU ECANDELO C:                   40
                                                                  AMANQAKU EWONKE:                    80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2021/8c252ee9-bd73-4f01-9972-d9b51142d9b4) — isiXhosa FAL · QP · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2019/537983a8-5873-4fe7-bddc-62e74e024cfa) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018/487ed04e-37a3-436d-90bf-54defdd477a8) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2017/c385c5ff-9cf9-44cc-94b3-ae62c158445d) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2014/c5745299-3a31-45f3-a040-207c588f1d2d) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018-final-memo/7fb93378-5379-4c7c-b7f3-5a9a66a3a942) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
