# isiXhosa FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the November 2024 NSC, 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2024/57c4e441-407d-4f8a-8a08-449fef3b6990
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2024/57c4e441-407d-4f8a-8a08-449fef3b6990)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isixhosa. Question paper, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                          IBANGA 12

       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                              IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NOVEMBA 2024

AMANQAKU: 80

IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-15.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     2                DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

         ICANDELO A:         Uvavanyo lokuqonda                            (30)
         ICANDELO B:         Ushwankathelo                                 (10)
         ICANDELO C:         Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi       (40)

2.       Phendula YONKE imibuzo.

3.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

4.       Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.

5.       Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

6.       Shiya umgca emva kwempendulo ngaNYE.

7.       Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.       Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A:         Imizuzu engama-50
         ICANDELO B:         Imizuzu engama-20
         ICANDELO C:         Imizuzu engama-50

9.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     3                DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1      Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.   Nov

         ISICATSHULWA A

                              ULUTSHA LUYAGQWESA KWEZOSHISHINO

         1       UMzantsi Afrika ujongene nengxaki enkulu kwezoqoqosho. Le ngxaki
                 kukunqaba kwamathuba emisebenzi. Loo nto yenza ukuba abantu
                 abaninzi baxhomekeke kwingxowa-mali karhulumente. Ithemba
                 abanalo abemi beli lizwe lelokuba ukwanda kwenani labantu
                 abaziqalela amashishini kungeza nesisombululo. Oko kunganceda 5
                 abantu abaninzi abangaphangeliyo, ngakumbi ulutsha. Zininzi izinto
                 ezinokutyhafisa ulutsha olunqwenela ukuziqalela amashishini.
                 Umzekelo,     lusenokoyika    ubunzima     bomsebenzi;     ukugxekwa
                 nokungafumani nkxaso kwimizamo yalo. Oosomashishini abasele
                 beneminyaka engaphezu kwamashumi amathathu bathi ngokwamava 10
                 abo akululanga ukuziqalela ishishini. Batsho besithi ubunzima benziwa
                 kukuba, ngaphandle kwesakhono sokulawula ishishini, kufuneka umntu
                 abe nonyamezelo nesibindi sokungoyiki ukuqala into entsha.

         2       Bakho abantu abatsha abaye baziqalela amashishini. Baziqalela
                 amashishini kuba bedinwe kukulinda umngcelele wabantu abafuna           15
                 umsebenzi, ongafumanekiyo. Abanye babo bathi sebewufumene
                 umsebenzi bawushiye, bazivulele amashishini. Bewushiya ngenxa
                 yokuba betshiswa ngumdla, luthando nomnqweno wokwenza into
                 entsha ebomini. Umzekelo wabo bantu nguBenedicter Mhlongo
                 oneminyaka engama-30. Yena ungusomashishini owashiya umsebenzi          20
                 kwisibhedlele awayesebenza kuso njengenesi, waziqalela elakhe
                 ishishini lezolimo. Oku ekuqale ngokulima imifuno ekhayeni lakhe
                 ngeenjongo zokuyithengisa. Imifuno yakhe yayithengwa ngabahlali
                 kwiilali ezingqonge iMpumalanga nangamaziko emfundo akwalapho.
                 Namhlanje ishishini lakhe lezolimo libalelwa kumashishini ankqenkqeza   25
                 phambili eMzantsi Afrika ngenxa yenkxaso ayifumana kumbutho
                 ojongene namafama kweli loMzantsi Afrika. Lo mbutho uncedisa
                 amafama ngokuwanika iingcebiso malunga nesivuno esifuneka
                 ngamandla kwiimakethi zaseMzantsi Afrika ukuze alime ngeenjongo
                 zokuthengisela iivenkile ezinkulu. Zininzi izinto aluncedo ngazo lo     30
                 kaMhlongo ekuhlaleni kuba uvule iziko lokuqeqesha abafundi
                 kwezolimo kwaye unceda amafama asakhulayo kwiingxaki anazo.
                 Ukwaqhuba neendibano zokukhuthaza nabanye abantu ukuba nabo
                 baziqalele awabo amashishini.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     4                           DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

         3       Kwakhona, omnye kweli qela lolutsha oluthe lwaziqalela amashishini                   35
                 nguLethabo Mokoena. Naye wakwenza oko akuba eshiye umsebenzi
                 awayewufundele wade wanesidanga. ULethabo uthi wavuleka amehlo
                 mhla wathi ebuya emsebenzini, wafika omnye wabahlobo bakhe
                 owayengasebenzi, emhlambela iiteki. Kwaqala njalo ukukhula komdla
                 wakhe wokuziqalela ishishini lokucoca uhlobo lweeteki ezizi-sneakers,                40
                 walithiya igama lokuba yiWalk Fresh. Uthi iingxaki zemali zokuqala
                 ishishini zamenza ukuba ade athengise ifenitshala yendlu kunye neejini
                 zakhe. Emva koko watsho wakwazi ukwenza imali yokubhatala imivuzo
                 yabasebenzi nokuzinzisa ishishini lakhe. Ngaphandle kwengxaki
                 yemali, uLethabo wayenengxaki yokungaxhaswa ngabazali bakhe                          45
                 kwisigqibo sakhe sokuyeka umsebenzi we-ofisi. Babeyibona iyindlalo
                 into yokuqhuba ishishini lokuhlamba iiteki. Watyhala ngesifuba
                 esebenza nzima bade batshintsha abazali bakhe, bamxhasa.
                 Namhlanje eneminyaka engama-32 kuphela, ungumnini weevenkile
                 ezidumileyo eSandton naseCanal Walk. Uthi wancedwa yinkxaso-mali                     50
                 awayifumana kwiziko lakwa-SAB Foundation ukuba abe ukwizinga
                 akulo ngoku kwezoshishino. Amazwi akhe enkuthazo athi, ꞌulutsha
                 maluqine lungavumeli mntu ukuba eme phambi kwamaphupha aloꞌ.
                 Ugxininisa ukuba malungakoyiki ukugxekwa nokungaxhaswa kuba
                 kakade iphupha lilandela umninilo. Uqhuba athi impumelelo yomntu                     55
                 ayisaxhomekekanga kudidi lomsebenzi awuqeshelweyo kule mihla.

         4       Omnye onokubalulwa kulutsha nezoshishino nguNompumelelo
                 Kubheka oneminyaka engama-26. Yena wemka eMpumalanga ngenxa
                 yokungafumani nkxaso kokwabo. Wathatha isigqibo sokuya kuziqalela
                 ubomi kwelaseNtshona-Koloni. Uthi wathi efika eKapa wabe 60
                 ezidibanisa nenkqubo yokuphuhlisa ulutsha i-FNB Youth Start-up
                 Accelerator. Kulapho waqeqeshwa, wakhuliswa; watsho wazithemba,
                 womelela. Wade wazivulela elakhe ishishini lokuqeqesha abantu
                 kwezoshishino. Ishishini lakhe walibiza ngokuba yi-Unprecedented
                 Green. Namhlanje impumelelo yeshishini lale ntokazi ithe saa 65
                 kumaqonga onxibelelwano. Loo nto ingqinwa kukunyuka kwenani
                 lezicelo ezivela kumlisela nomthinjana eziya kwi-Unprecedented
                 Green. Zicelo ezo izezoqeqesho kwezoshishino.

         5       Ngelokuqukumbela, singatsho ukuba impumelelo yamashishini abantu
                 abatsha isukela kumdla, ukuzimisela, unyamezelo nokuzinikela. Oku 70
                 kuncediswa zizakhono abazifumeneyo zokuwazinzisa amashishini.
                 Lonke uncedo oluthi lufumaneke olunjengemali lufikela kumntu otyhala
                 ngesifuba nonganikezeliyo. Ngenene ulutsha luye luqaqamba
                 kwezoshishino!

                  [Sithatyathwe kwinqaku elibhalwe nguCatherine Wijnberg, CEO Fetola, saguqulelwa,
                                                                         saze salungiselelwa uviwo]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     5                        DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

         Jonga kumhlathi 1

         1.1.1       Xela ingxaki ojongene nayo uMzantsi Afrika kwezoqoqosho
                     ngokwalo mhlathi.                                                              (1)

         1.1.2       Khankanya zibe MBINI izinto ezixelwe kulo mhlathi,
                     ezinokutyhafisa ulutsha olunqwenela ukuziqalela amashishini.                   (2)

         Jonga kumhlathi 2

         1.1.3       Lisixelela ntoni igama elibhalwe ngqindilili kwisivakalisi esinge-
                     zantsi malunga nenani labantu abafuna izithuba zomsebenzi?

                     Oko bakwenza kuba bedinwe kukulinda umngcelele wabantu
                     abafuna umsebenzi, ongafumanekiyo.                                             (2)

         1.1.4       Chonga amagama amaBINI alandelelanayo kwesi sivakalisi
                     singezantsi, athetha ukuba asingabo bonke abantu abayeka
                     imisebenzi kuba beyokuzivulela amashishini.

                     Abanye babo bathi naxa sebewufumene umsebenzi bawushiye
                     bazivulele amashishini.                                                        (2)

         1.1.5       Nika isizathu sokuba ishishini likaBenedicter libe kumashishini
                     ankqenkqeza phambili.                                                          (2)

         1.1.6       Khankanya zibe MBINI izinto athe waluncedo ngazo uBenedicter
                     kubantu bendawo ahlala kuyo.                                                   (2)

         Jonga kumhlathi 3

         1.1.7       Waqala nini umdla kaLethabo wokuziqalela ishishini lokucoca
                     iiteki?                                                                        (1)

         1.1.8       Kuthethwa ukuthini xa kusithiwa uLethabo watyhala ngesifuba?                   (2)

         1.1.9       Xela ukuba wafumana luncedo luni uLethabo kwi-SAB Foundation.                  (1)

         1.1.10      Nika amazwi akhuthaza ngawo ulutsha uMokoena ngokwalo
                     mhlathi.                                                                       (2)

         Jonga kumhlathi 4

         1.1.11      Abe luncedo njani            amaqonga         onxibelelwano   kwishishini
                     likaNompumelelo?                                                               (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     6                        DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

         1.1.12      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi.

                     Ibinzana 'kumlisela nomthinjana' elikrwelelwe umgca ngaphantsi
                     kulo mhlathi libhekisa …

                     A    kumagqirha namagqirhakazi.
                     B    kumakhwenkwe namantombazana.
                     C    kumadoda nabafazi.
                     D    kumaxhego namaxhegwazana.                                                  (1)

         Jonga kumhlathi 5

         1.1.13      Sibhekisa koobani isakhi u-si esibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi
                     singezantsi?

                     ꞌ... singatsho ukuba impumelelo yamashishini abantu abatsha
                     isukela kumdla, ukuzimisela, unyamezelo nokuzinikela.'                          (2)

         Jonga kwitekisi yonke

         1.1.14      Ingaba le tekisi iphumelele ukukukhuthaza ukuba uziqalele elakho
                     ishishini? Xhasa impendulo yakho.                                               (2)

1.2      Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

                                                              [Uthatyathwe ku-www.istockphoto.com]

         1.2.1       Kubonakalisa ntoni ukuthwala kukaLuvo olu hlobo lomnqwazi?                      (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     7                  DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

         1.2.2       Ucinga ukuba uvakalelwa njani uSiphe? Xhasa impendulo yakho.             (2)

         1.2.3       Xela injongo yomfoti ngalo mfanekiso.                                    (2)

                                                               AMANQAKU ECANDELO A:           30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     8               DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

ICANDELO B: USHWANKATHELO

UMBUZO 2

ISICATSHULWA C esingezantsi simalunga nezinto ezinokukunceda ukuba ufumane
umsebenzi owunqwenelayo.

Funda isicatshulwa C esingezantsi uze ubhale iingongoma eziphambili ezingee-
ngcebiso   malunga   nezinto   ezingakunceda    ukuba  ufumane    umsebenzi
owunqwenelayo.

IMIYALELO

1.     Bhala isishwankathelo sibe kwimo yeengongoma ungadluli              kumagama
       angama-60.
2.     Nombola izivakalisi zakho ukusuka ku-1 ukuya kwisi-7.
3.     Sebenzisa izivakalisi ezipheleleyo ukubhala iingongoma.
4.     Sebenzisa AMAZWI AKHO kangangoko unako.
5.     Bhala    inani     lamagama       owasebenzisileyo    kwizibiyeli   ekupheleni
       kwesishwankathelo.

ISICATSHULWA C

                UNGAWUFUMANA UMSEBENZI OWUNQWENELAYO!

Abaqeshi bakhangela abasebenzi abanezakhono ezihambelana nesithuba
somsebenzi esikhoyo kwinkampani. Ezi zilandelayo ziingcebiso malunga nezinto
ezingakunceda ukuba ufumane umsebenzi owunqwenelayo.

Kukho amaziko anamacandelo axhasa abafundi ngokubanika iingcebiso ngeekhariye.
Ndwendwela amaziko acebisa ngeekhariye ucele ukuxhotyiswa ngolwazi malunga
nomsebenzi owunqwenelayo. Ngaloo ndlela wofumana ulwazi oluphangaleleyo
malunga nomsebenzi onomdla kuwo.

Wukhangele umsebenzi onqwenela ukuqeshwa kuwo ngoku usengumfundi. Oku
kuluncedo kuba ufumana ithuba lokuziqhelanisa nomsebenzi onomdla kuwo, nosele
ukhe wachitha ixesha ufumana ulwazi ngawo.

Qinisekisa ukuba uhamba imisitho engemiba yeekhariye ezahlukileyo. Oko
kwakukudibanisa nabantu abakhangela abasebenzi abatsha. Imisitho elolu hlobo
ikwakudibanisa nabantu abanjengawe abasakhangela imisebenzi, nitsho nicebisane
ngeengxaki enihlangabezana nazo.

Gcina ulwazi nezakhono onazo ngodidi lomsebenzi owufunayo zikwizinga eliphezulu.
Ngaloo ndlela ungagqwesa kwiqela oza kukhuphisana nalo. Khumbula ukuba baza
kube bebaninzi abantu abaza kube besijongile isithuba eso nawe usifunayo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     9                           DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

Hlala usenza uphando malunga neenkampani onomnqweno wokusebenza kuzo. Oku
kuza kukuxhobisa ngolwazi oludingayo nolubalulekileyo malunga neenkqubo zazo
ezinokuba luncedo xa unokufumana umsebenzi kuzo.

Hlala uxhobile ngokuphatha ikopi yesivi yakho kuyo yonke imisitho oya kuyo. Ngolo
hlobo kuya kuba lula ukuba unike abakhangeli babasebenzi isivi nangawuphi na
umzuzu. Akuyi kuzisola ngokwenza oko.

Qala ngokuvolontiya, unikele ngexesha namandla akho kwinkampani oyikhethileyo.
Ngolo hlobo uya kuthi ufumane amava ahambelana nomsebenzi onqwenela ukuwenza
ngenxa yokuvolontiya.

Njengoko amathuba engqesho esihla ngokuhla elizweni jikelele, kubalulekile ukuba
uzilungiselele ngokuzithathela ingqalelo ezi ngcebiso uzinikwayo. Ngokwenza oko
ungazibona ukwiqela labantu abathathwayo kwisithuba somsebenzi esinokuthi sivele.

                          [Sithatyathwe ku-www.pirelli.com, saza saguqulelwa, salungiselelwa uviwo]

                                                                 AMANQAKU ECANDELO B:                    10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                   Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    10                         DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO

Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA D

                           [Sithatyathwe ku-www.bing.com, saguqulelwa, saza sahlelwa]

3.1      Xela igama lenkampani enikezela ngale nkonzo ikwesi sibhengezo-ntengiso.                        (1)

3.2      Nika izinto zibe MBINI azisebenzisileyo umthengisi ukuloba abathengi.                           (2)

3.3      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Inkcaza, ꞌiincutshe
         zoogqirhaꞌ ithetha ukuba oogqirha ... kumsebenzi wabo.

         A     bayalala
         B     bayasilela
         C     bayagqwesa
         D     bayoyiswa                                                                                 (1)

3.4      Lusixelela ntoni ngeli ziko ulwazi oluthi ꞌ24/7ꞌ olukwisibhengezo?                              (2)

3.5      Nika isilogani sesi sibhengezo-ntengiso.                                                        (1)

3.6      Chonga igama elisetyenziselwe ukubonisa ukuba impilo yomthengi ixatyisiwe
         kweli ziko.                                                                                     (1)

3.7      Ingaba uncumo lukagqirha osemfanekisweni lungamenza ukuba umthengi
         ayithembe isevisi yeli ziko? Xhasa impendulo yakho.                                             (2)
                                                                                                         [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                   Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    11                         DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

UMBUZO 4: IKHATHUNI

Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA E

                [Ithatyathwe ku-www.@BrianCrane yaguqulelwa, yalungiselelwa uviwo]

4.1      Xela igama lomzobi wale khathuni.                                                            (1)

4.2      Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli. Abalinganiswa abakule khathuni
         (bayacinga/bayathetha). Xhasa impendulo yakho.                                               (2)

4.3      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Isikhuzo, ꞌHay'bo!ꞌ
         esisetyenziswe kwintetho kaJill sibonakalisa ukuba ...

         A     wonwabile.
         B     wothukile.
         C     uyoyika.
         D     uxolile.                                                                               (1)

4.4      Izisa ngcinga ni ngoGray indlela ahleli ngayo esitulweni?                                    (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 12

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    12               DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

4.5      Cacisa ukuba isigqebelo sisetyenziswe njani kule khathuni.                        (2)

4.6      Ingaba uyavumelana noluvo lukaJill lokuba umvuzo ophezulu uxhomekeke
         kumava anawo umntu? Xhasa impendulo yakho.                                        (2)
                                                                                           [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 13

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    13                          DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

UMBUZO 5: IPROZI

5.1      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo ebuzwe kuso.

         Qaphela, kwesi sicatshulwa kukho amagama apelwe gwenxa ngabom.

ISICATSHULWA F

                                    IMPUMELELO ISENTABENI

         Indlela eya empumelelweni ayilulanga njengoko becinga abantu abaninzi
         abafuna ukuziqalela amashishini. Kubalulekile ukuba phambi kokulithatha eli
         hambo, kufuneka umntu azigoca-goce ezikhangela ukuba uza kumelana
         kusini na nemiqobo aza kudibana nayo. Kufuneka ayijonge kakuhle imeko
         yezoqoqosho aze asebenzise naliphi ithuba elivelayo ukutsiba ngaphaya 5
         kweengxaki ajamelene nazo. Imeko yezoshishino isoloko iguqu-guquka. Yiyo
         loo nto kunyanzeleka ukuba oosomashishini nabo bahlale bezilindele iinguqu.
         Xa uzimisele ukuba ngusomashishini kwiminyaka ezayo, yazi ukuba olo
         hambo luza kukuvavanya ngendlela ongenakuyiqikelela. Ngumonde
         nokuzimisela okuya kukubeka kumanqwanqwa apheyizulu kwezoshishino.          10
                                  [Sithatyathwe ku-www.chatgpt, saguqulelwa, salungiselelwa uviwo]

         5.1.1       Khetha isilanduli kwisivakalisi esingezantsi.

                     Indlela eya empumelelweni ayilulanga njengoko becinga abantu ...                  (1)

         5.1.2       Lungisa iziphene zolwimi kwesi sivakalisi singezantsi.

                     Kubalulekile ukuba phambi kokulithatha eli hambo uzilungiselele.                  (2)

         5.1.3       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Igama
                     elibhalwe ngqindilili kwisivakalisi esingezantsi lisisihlomelo ...

                     Kufuneka ayijonge kakuhle imeko yezoqoqosho ...

                     A    sendawo.
                     B    sexesha.
                     C    sobunjani.
                     D    sobungakanani.                                                               (1)

         5.1.4       Bhala kwakhona esi sivakalisi silandelayo, isenzi esikrwelelwe
                     umgca ngaphantsi sibe kwimo yesixando sokwenzeka.

                     Ishishini liyaqalwa nokuba akukho nkxaso-mali.                                    (2)

         5.1.5       Nika isithethantonye segama elikrwelelwe umgca ngaphantsi
                     kwisivakalisi esilandelayo.

                     Imeko yezoshishino isoloko iguquka.                                               (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 14

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    14                           DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

         5.1.6       Yakha isenzi ngegama, ꞌusomashishiniꞌ uze usisebenzise
                     kwisivakalisi esichanekileyo. Cwangcisa impendulo yakho ngolu
                     hlobo:

                     (a)   Isenzi

                     (b)   Isivakalisi                                                                 (2)

         5.1.7       Nika umsebenzi         wegama      elibhalwe   ngqindilili     kwisivakalisi
                     esingezantsi.

                     Kulula ukuqala ishishini kodwa luhambo olude olo.                                 (2)

         5.1.8       Bhala kwakhona esi sivakalisi singezantsi sibe kwimo evumayo.

                     Ukusebenza nzima akuncedi xa ungenawo umonde.                                     (2)

         5.1.9       Lungisa isiphene sopelo esifumaneka kwisivakalisi esingezantsi.

                     Oku kuya kukubeka kumanqwanqwa apheyizulu kwezoshishino.                          (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 15

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    15                        DBE/Novemba 2024
                                                NSC Confidential

5.2      Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

         ISICATSHULWA G: UMFANEKISO

                                     [Uthatyathwe ku-www.freepik.com waze walungiselelwa uviwo]

         5.2.1       Guqula isivakalisi esingezantsi sibe ngumyalelo.

                     Ndisebenza elabhoratri.                                                      (2)

         5.2.2       Bhala kwakhona isivakalisi esingezantsi sibe kwixesha elidlulileyo.

                     Ndiza kufundela ukuba ngumvelisi wamachiza.                                  (2)

         5.2.3       Qala esi sivakalisi silandelayo ngolu hlobo:

                     Amachiza ...

                     Ndiza kuvelisa amachiza okunyanga izifo.                                     (2)
                                                                                                  [20]

                                                               AMANQAKU ECANDELO C:                 40
                                                                  AMANQAKU EWONKE:                  80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2024/4c6ffd15-6341-463f-8ca7-5e7a8f45efc9) — isiXhosa FAL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2024 MG.doc](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2024-mg-doc/7a535b8f-b794-4ed0-85f6-ac6753eadd0c) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-qp-sept2024-watermark/ef555ff8-729d-4666-ac27-2d8fb1cef7e2) — isiXhosa FAL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/04ab24a6-11eb-48dd-8982-55d658ed43ce) — isiXhosa FAL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2023/bb63fd60-629e-467e-a7c4-2f29db10743e) — isiXhosa FAL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2022/5c6e63a5-b00b-47f2-95bf-b139f99ac9d0) — isiXhosa FAL · QP · 2022 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
