# isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2013 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the Supplementary Exams 2013, 23 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2013/31df2f82-aee7-4565-81af-9e1df90c33cf
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2013
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2013 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2013/31df2f82-aee7-4565-81af-9e1df90c33cf)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2013 · isixhosa. Question paper, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                                  IPHEPHA LESIBINI (P2)

                               FEBRUWARI/MATSHI 2013

AMANQAKU: 70

IXESHA: 2 iiyure

                                    *XHOFA2*

                           Olu viwo lunamaphepha angama-23.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    2           DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Nceda ufunde eli phepha ngenyameko phambi kokuba uphendule imibuzo.

2.       Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha. Yiya kwisiqulatho kwiphepha
         elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi ozifundileyo
         kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe ofuna ukuyiphendula.

3.       Eli phepha linamaCANDELO amaNE:

         ICANDELO A:         Inoveli                      (35)
         ICANDELO B:         Idrama                       (35)
         ICANDELO C:         Amabali amafutshane          (35)
         ICANDELO D:         Isihobe                      (35)

4.       Landela imiyalelo ngononophelo ekuqaleni kwecandelo ngalinye.

5.       Phendula IMIBUZO EMIBINI iyonke: umbuzo omNYE okhethwe nakwawaphi
         amacandelo amaBINI. Sebenzisa uluhlu lokukhangela ukukunceda.

6.       Bhala iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

7.       Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

8.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

9.       Ingcebiso yokulawula ixesha: Sebenzisa imizuzu engama-60 kwicandelo
         ngalinye.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    3            DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

IPHEPHA LESIQULATHO

Eli phepha liza kunceda abafundi bakwazi ukukhetha imibuzo abafuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.

ICANDELO A: INOVELI

Phendula umbuzo ube MNYE kweli candelo.
   INANI LOMBUZO           UMBUZO                         AMANQAKU          INOMBOLO
                                                                            YEPHEPHA
1. Kusa Kusihlwa             Umbuzo omde                     35                 5
                                       OKANYE
2. Kusa Kusihlwa             Umbuzo omfutshane               35                   5
                                       OKANYE
3. Umqol'uphandle            Umbuzo omde                     35                   8
                                       OKANYE
4. Umqol'uphandle            Umbuzo omfutshane               35                   8

ICANDELO B: IDRAMA

Phendula umbuzo ube MNYE kweli candelo.
5. Ndiyekeni          Umbuzo omde                            35                   11
                                  OKANYE
6. Ndiyekeni          Umbuzo omfutshane                      35                   11

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

Phendula umbuzo ube MNYE kweli candelo.
7. 'Ndakuyicela       Umbuzo omde                            35                   15
   Ivuthiwe'
                                  OKANYE
8. 'Ndakuyicela       Umbuzo omfutshane                      35                   15
   Ivuthiwe'

ICANDELO D: ISIHOBE

Phendula nayiphi imibuzo emiBINI kweli candelo.
9. Ukungcwatywa           Umbuzo omfutshane                 17½                   18
    kwetalente
                                      OKANYE
10. Umanyano              Umbuzo omfutshane                 17½                   19
                                      OKANYE
11. Inkonjane             Umbuzo omfutshane                 17½                   20
                                      OKANYE
12. Bafana Bafana         Umbuzo omfutshane                 17½                   22

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      4        DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                      NSC

ULUHLU LOKUKHANGELA

              ICANDELO                         AMANANI      INANI LEMIBUZO        PHAWULA
                                               EMIBUZO      EPHENDULWAYO
A: INoveli
   (Umbuzo omde OKANYE umbuzo                       1–4            1
   omfutshane)

B: IDrama
   (Umbuzo omde OKANYE umbuzo                       5–6            1
   omfutshane)

C: Amabali amafutshane
   (Umbuzo omde OKANYE umbuzo                       7–8            1
   omfutshane)

D: Isihobe                                          9–12           2

QAPHELA: Phendula umbuzo ube mNYE nakweliphi iCandelo kula, A, B, noC.
         Phendula imibuzo ibe miBINI kwiCandelo D.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    5           DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

ICANDELO A: INOVELI

UMBUZO 1 (UMBUZO OMDE)

KUSA KUSIHLWA – KS Bongela

Impixano yenye yezinto eziphambili kule ncwadi. Ngqina oku ngokubhekiselele kwaba
balinganiswa:

•     UNomakhwezi
•     ULungile

(190–240 amagama)                                                                             [35]

                                            OKANYE

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

KUSA KUSIHLWA – KS Bongela

ISICATSHULWA A

2.1      Funda ngocoselelo isicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

         Namhlanje ubebanjezelwe ngamaphupha athe akuwazikisa akawathanda.
         Akakhange azikhathaze ngokuxelela inkosikazi yakhe.

         Uphuphe ngathi uvuswa kukukhala kwesikhova athe akukroba wafika sithe
         ngcu phezu kwemoto yakhe. Uthe akusileqa sabuya saya kungena
         evenkileni. Uphume nesikhuni somlilo wasigibisela ngaso yasuka
         yantumekeka ngomlilo yonke ivenkile. Khangela ke ukuziphosa kuyo ezama
         ukusindisa impahla encediswa ngabantu.

         Ithe yakungena inkosikazi suka lwavaleka nocango olu lukhulu batshixeleka
         ngaphakathi. Batsha. Uthe etoshatosha ezama ukuvula suka waphaphama
         kanti sekusile kwaye kusemini. Eli phupha ulixelele uYolisa. NoThamsanqa
         ufike wamxelela ukufika kwakhe ukusuka emzini wakhe. Umntu ongakhange
         axelelwe yimazi le kuba kaloku ibisesisifu.

         Le ngxabano yabo yeveki ephelileyo yavakala ebantwini ngokubanzi kuba
         kaloku umphembi wayo wakha wazihambahambisa ukuza kuva ukuba izele
         nkomo ni na. Uthe akuhletyelwa yitshomikazi le, wayisasaza ngakumbi
         elokishini. Le nto yenze ukuba uninzi lwabantu lonqene ukuza kule venkile
         ngenxa yokoyikiswa kwanguNozililo ngelithi uMaDlamini uporhela wonke
         ubani, ingakumbi izihlobo zikaLungile noThamsanqa.

         Ngale mini yangoMgqibelo bekuza kuyiwa eStanger kwisizalwane sabo.

         2.1.1       ULungile uphupha esibona sihleli phi isikhova?                           (1)

         2.1.2       Wenze ntoni uLungile akusibona isikhova?                                 (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    6               DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

         2.1.3       ULungile wayesenza iinzame zokuvula ucango. Khetha igama
                     elibonisa oko.                                                                  (1)

         2.1.4       Akakhange azikhathaze ngokuxelela inkosikazi yakhe. Ngubani
                     igama lale nkosikazi?                                                           (1)

         2.1.5       Nika isizathu sokuba uLungile angayixeleli inkosikazi yakhe
                     ngephupha.                                                                      (1)

         2.1.6       Buyintoni ubudlelwane bukaThamsanqa noLungile?                                  (2)

         2.1.7       Ngubani igama lalo 'mphembi' wengxabano ukhankanywe apha
                     kwisicatshulwa esingasentla.                                                    (1)

         2.1.8       Le ngxabano ikhankanywe ngasentla yafikelela kubantu abaninzi.
                     Chonga ibinzana elingqina oku.                                                  (2)

         2.1.9       Nika intsingiselo yeli binzana lithi, '… izele nkomo ni na'.                    (2)

         2.1.10      Izoyikiso ezibubuxoki zikaNozililo zibe nafuthe lini eluntwini?                 (2)

         2.1.11      ULungile nosapho lwakhe babesiya kwenza ntoni eStanger?                         (2)

         2.1.12      Xela ulwalamano (ukuzalana) olukhoyo phakathi kwephupha
                     likaLungile nengozi yemoto eyabahlelayo.                                        (2)

ISICATSHULWA B

2.2      Funda isicatshulwa uze uphendule imibuzo oyinikiweyo.

         'Mnu. Makhwetshu le nto uyizeleyo ayizi kulunga kuba indawo yokuqala
         andiqondi ukuba igama lalo mntu uthetha ngaye lingakhona kuba le venkile
         ayizange ithengwe kuye. Phofu ke andingephimiseli ngentetha kuba
         ubungqina bungafumaneka ezincwadini ezingekho apha ngoku. Zihlala
         ezibhankini nasemagqwetheni alo mzi. Akulula ukuzifumana.'

         'Ke, unani ungayi kuziphuthuma nje?'

         'Ndiziphuthumele loo nto? Liza kuvela phi ixesha laloo nto? Mani, andiqondi
         ukuba uyayiqonda into yokuba ndindedwa kwaye kuxakekekile.'

         'Uthetha ukuthi woyiswa kukuchitha iyure ibenye ulungiselela mna? Kanene
         ngoku Thamsanqa senizibona nibalulekile nibhabhela emafini ngendlela
         eningayaziyo. Ngoku kunzima nokuba umntu makancede omnye umntu.'

         'Uthe kanti uzele luxakaxa. Mos, akuzanga kuza kufuna ncedo koko uze
         kufuna enye into. Into ebhetele kukuyibiza ngegama ungayiteketisi uthi
         yinombolo yedompasi. Asiyo-ofisi yamapasi le apho kugcinwa khona
         iinombolo.'

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    7                  DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

         Kwesi sithuba uye wafinifiniza uNtongana kubonakala ukuba uyacaphuka.
         Iqhinga lakhe nalo libe lelokuba amgrwangxule angamtyhafeli mhlawumbi
         wojika iingqondo ukuba ebexoka. Baye benyusana ngentetho kuba
         noThamsanqa ngokwakhe iye yamcaphukisa le nto yokuza kovuyavuywa
         ezisebenzela.

         2.2.1       NgokukaThamsanqa iincwadi ezinobungqina bomnini wevenkile
                     zingafumaneka phi?                                                              (2)

         2.2.2       Ibinzana elithi, 'nibhabhela emafini', lithetha:

                     A    Ukuhamba ngenqwelo-moya.
                     B    Ukuba yintaka.
                     C    Ukuba ngumntu obhetele kunabanye.                                          (1)

         2.2.3       UThamsanqa uthetha ukuthini xa esithi makangayiteketisi into
                     ayifunayo uNtongana?                                                            (2)

         2.2.4       Ngubani igama lalo mntu uMnu. Makhwetshu athetha ngaye?                         (1)

         2.2.5       Le venkile kuthethwa ngayo uLungile wayeyithenge kubani?                        (1)

         2.2.6       UThamsanqa ukhala ngokuba uyedwa, bayephi abanini bevenkile?                    (1)

         2.2.7       Akungayifumani     le  ebeyizele   kuThamsanqa                uNtongana
                     nenkosikazi yakhe babhenele entweni ni?                                         (1)

         2.2.8       UNtongana uzotywe wangumlinganiswa onjani?                                      (2)

         2.2.9       Ingaba   ezi   ncwadi    zifunwa    nguMnu.                 Makhwetshu
                     zazikuThamsanqa? Xhasa impendulo yakho.                                         (2)

         2.2.10      Chaza intsingiselo yesi sivakalisi. 'Uthe kanti uzele luxakaxa.'                (2)

         2.2.11      UNtongana ebesenza izinto azixelelwa ngumfazi wakhe. Ngqina
                     oku.                                                                            (2)
                                                                                                     [35]

                                            OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    8            DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

UMBUZO 3 (UMBUZO OMDE)

UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani

Impixano yenye yezinto eziphambili kule ncwadi. Ngqina oku ngokubhekiselele kulo
mlinganiswa:

•     UHlobo

(190–240 amagama)                                                                              [35]
                                            OKANYE

UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)

UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani

ISICATSHULWA A

4.1      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         'Lo ngumyolelo wam wokugqibela endiwenza ndiwufungele                  phambi
         kwamangqina amathathu, ndisezingqondweni zam ezipheleleyo:

         'Ekufeni kwam, ndinga ilifa lam lingabiwa ngolu hlobo:

          a) Isiqingatha semali yam ndinga singanikwa iMoonglow Night Club
             yaseMonti, isetyenziswe ngendlela eyothi iwukhulise umbutho,
             undiliseke, ube nesidima nomtsalane KWIINDIDI ZONKE ZABANTU.
          b) Esinye isiqingatha semali ndinga singanikwa umbutho weemfama
             zabaNtsundu, isetyenziswe ngendlela eyothi izenze ezi mbedlenge
             zingazivi zihlelelekile phakathi kwabanye abantu abanethamsanqa
             lokuba nawo onke amalungu omzimba.
          c) KuLinda Monti, ndishiya uthando lwam ngenxa yokunyaniseka kwakhe
             kolwakhe uthando kum. Esinye isipho esingephi kule nzwakazi,
             ngumashini wetape recorder oselugcinweni oluthembekileyo. Ukuba
             uLinda uyayazi inkolo ebendinayo kuqoqosho lwemali – njengoko
             ndithemba ukuba uyazi – nguye oya kuyazi indawo endiwugcine kuyo lo
             mashini.
          d) Yonke into eyenye, ndiyishiya kumakazi wam, uNksk. Norah Hobe
             oseNo.32 B Location, kuKomani. Oku kukumbulela ngendlela awathi
             wandikhulisa ngayo.''
         Wanga uphambene uHlobo kwakufika kwindawo ethetha ngetape recorder.
         Ukhangele umhla owawenziwe ngawo lo myolelo; wawenziwe kwisithuba
         seenyanga ezintlanu phambi kokuba afe.

         4.1.1       Nika igama lalo mntu wenza umyolelo?                                      (1)

         4.1.2       Nika igama lombutho awushiyele isiqingatha semali yakhe lo mntu
                     umxele kumbuzo 4.1.1.                                                     (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    9          DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

         4.1.3       Uyalela ukuba isetyenziswe njani le mali ngulo mbutho uwuxele
                     kumbuzo 4.1.2?                                                          (1)

         4.1.4       Xela isipho sibe sinye lo mntu wenza umyolelo athe wasishiyela
                     uLinda.                                                                 (1)

         4.1.5       Nika igama lendawo ahlala kuyo umakazi walo mntu wenza lo
                     myolelo.                                                                (1)

         4.1.6       Lo myolelo wenziwe kwisithuba sexesha elingakanani phambi
                     kokuba asweleke lo mntu uwubhalileyo?                                   (1)

         4.1.7       Yeyiphi into eyamenza aphambane okaHlobo akuva ngayo kulo
                     myolelo?                                                                (1)

         4.1.8       Nika isizathu esibangela ukuba abe nomdla kangaka kwesi
                     sixhobo usikhankanye ku 4.1.7.                                          (2)

         4.1.9       Xela iindawo ezimbini uHlobo awakhangela kuzo esi sixhobo
                     usikhankanye kumbuzo 4.1.7.                                             (2)

         4.1.10      Ucinga ukuba kwakutheni ukuze esi sixhobo siku 4.1.7 sigcinwe
                     kule ndawo safumaneka kuyo?                                             (1)

         4.1.11      Esi sixhobo sikumbuzo 4.1.7 saba luncedo njani kuHlobo?                 (2)

         4.1.12      Ingaba uEddie wenza ubulumko ngokubeka esi sixhobo kwindawo
                     ekhuselekileyo? Xhasa impendulo yakho.                                  (2)

         4.1.13      Yayiyintoni eyona njongo kaThembisa yokuzenza inkosikazi
                     yakwaHobe?                                                              (2)

ISICATSHULWA B

4.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         Awayeyivile wayeyazi yedwa, engafuni kuyiphalaza nasemapoliseni,
         nakwigqwetha lommangalelwa. Inye awasuka wayicela yeyokuba makumiswe
         ityala. Wonke ke umntu wayejonge kuye ngomdla. NoLizzie, unobhalana
         wakhe owayeqhele ukutyhilelwa iimfihlo, wafa namthanyana kwezaloo mini
         iindaba.

         Athi amapolisa ukuze aqonde ukuba ikho ayimithiyo uHlobo, eva isicelo
         sakhe sokuba imoto yakhe mayifakwe unomathotholo wokusasaza ngomoya,
         esithi ufuna abe nakho ukuthetha nomzi wamapolisa nangaliphi na ixesha,
         nakweyiphi na indawo.

         Iincutshe zalo msebenzi wokufaka unomathotholo emotweni zasebenza
         ziqukwe zonke, yangamaxhaphetshu noduntsuduntsu, kunonotshelwa bonke
         ubugocigoci nobucilocilo. Injongo yayikukuba kungabikho nencikane
         impazamo xa kufuneka uHlobo esemcimbini – umcimbi ongaziwa bantu.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2     10             DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                     NSC

         Kwangemiyalelo kaHlobo, ziphangelisiwe nazo iingcali zenjini yemoto,
         kukhandwa neqhele lokugqibela elibonakalisa ukuxengaxenga. Izinto
         ezingabonakalisi konakala ngeliso lenyama zazivavanywa nazo. Amavili
         wona anxitywa izihlangu ezitsha kraca; waqala ke ukwaneliseka okaHlobo.

         Uthe xa agodukayo ukutshayisa kwakhe, washiya imiyalelo yokugqibela:
         'Thina, madoda akwaNontsasana, safunga ukuba sophangela emini
         nasebusuku.

         Zenihlale nisikhumbula esi sifungo, nilale niphaphama ngobu busuku
         banamhlanje.'

         Engekafiki ekhaya, ukhe waphambuka,                  wabetha     kuhle   ukusinga
         e'Phathaphatha Hotel' edolophini.

         4.2.1       Yintoni athe wayicela          uHlobo   ukuba   mayenzeke      phambi
                     kokuhlalelwa kwetyala?                                                        (1)

         4.2.2       Sesiphi esinye isicelo awaphinda wasenza malunga nemoto yakhe.                (1)

         4.2.3       Chonga isivakalisi esibonisa ukuba le moto yasetyenzwa kakuhle
                     kungadlalwa ngexesha ilungiswa.                                               (1)

         4.2.4       Yayiyintoni injongo yokuba uHlobo ayalele ukuba imoto yakhe
                     ilungiswe ngolu hlobo?                                                        (1)

         4.2.5       Lo mfo uyintoni umsebenzi wakhe?                                              (1)

         4.2.6       Caphula   apha    kwisicatshulwa          isifungo    athi    senziwa
                     ngabakwaNtsasana.                                                             (1)

         4.2.7       Ucinga ukuba yintoni isizathu esibangele adlule ePhathaphatha
                     Hotel xa agodukayo?                                                           (1)

         4.2.8       'Awayeyivile wayeyazi yedwa …' Ucinga ukuba yintoni le
                     wayeyivile nemenza ukuba achulumance ngolu hlobo uHlobo?                      (2)

         4.2.9       Nika intsingiselo yeli binzana, 'wafa namthanyana'.                           (2)

         4.2.10      Yintoni eyenza ukuba lo kaHlobo athethe la mazwi uwaxele
                     kumbuzo 4.2.6?                                                                (2)

         4.2.11      Abonisa ukuba uHlobo ngumntu onjani malunga nomsebenzi
                     wakhe la mazwi uwaxele kumbuzo 4.2.6?                                         (2)

         4.2.12      Ucinga ukuba basekhona abacuphi abafana noHlobo kweli xesha
                     siphila kulo? Ewe/Hayi. Xhasa impendulo yakho.                                (2)
                                                                                                   [35]

                                                             AMANQAKU ECANDELO A:                  35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    11         DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

ICANDELO B: IDRAMA

UMBUZO 5 (UMBUZO OMDE)

NDIYEKENI – DM Jongilanga

Impixano yenye yezinto eziphambili kule ncwadi. Ngqina oku ngokubhekiselele kwaba
balinganiswa:

•     ULoni
•     UNdila

(190–240 amagama)                                                                            [35]

                                            OKANYE

UMBUZO 6 (UMBUZO OMFUTSHANE)

NDIYEKENI – DM Jongilanga

ISICATSHULWA A

6.1       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

          FUNEKA:        Look Wonga boy, yiba yindoda. Sonke asithathi kulo mthi
                         kodwa le yimini eyodwa. Take a sip. Kuyadlalwa qha ke.

          MAWONGA: Ndiyakuxelela ukuba andithathi.

          ZANELE:        Sukuzikhathaza bhuti wam unikwa iappetizer nje.

          JERRY:         Lonizer, don't be funny man, when in Rome do as the Romans
                         do. (Athabathe ziintloni kuba wonke umntu wayesele emi
                         ngaye). Masinyuke – UThixo abe nawe ngonaphakade
                         (zingqubane iiglasi). Mpilonde, uthamsanqeleke ubheke
                         phambili. (Zingqubane zithiwe gongqololo kuhlaliwe phantsi
                         kujikeleziswe izityo).

          MANDLA:        Jerry, sidlule kummango wobungcathu ngoku…

          MAWONGA: Zanie girl, masidanise (Bakhwel'umqolo wenamba) Khulula
                   umzimba baby.

          ZANELE:        Ndenziwa bubuqhitala papa.

          MAWONGA: Intaba liliso lomlambo iliso lomntu luthando.

          ZANELE:        Itshi! Kanene amadoda asimabhenqa.

          MAWONGA: Le nyamazana ayinasikhundla sinye. Yintyatyambo enomhlola
                   ekhula endlwini ibuye ihle nasemoyeni (Amsondeze) Give me
                   your soul baby.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    12          DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

         ZANELE:       Cwaka. (UZanele anele nje ukumjonga ngamehlo athethayo
                       bancumelane. Yazala indebe; bahlala phantsi basingathana.
                       Laqhutywa itheko kwasa tya. Kwathi kubetha intsimbi yesibini
                       ekuseni babe abantu beziindwane …)

         6.1.1       Yintoni eyamenza uMawonga ayithathe iglasi?                              (1)

         6.1.2       Eli theko lenzelwa phi?                                                  (1)

         6.1.3       Kwakubhiyozelwa ntoni kweli theko?                                       (1)

         6.1.4       Yayiyintoni injongo yokumenywa kukaMawonga kweli theko?                  (2)

         6.1.5       Ingaba le njongo uyikhankanye kumbuzo 6.1.4 yaphumelela na?
                     Xhasa impendulo yakho.                                                   (2)

         6.1.6       UJerry xa esithi masinyuke uthetha ukuba:

                     A     Masithandaze
                     B     Masiphakamise iiglasi
                     C     Masihambe                                                          (1)

         6.1.7       Athetha ukuthini amazwi athi, 'Sidlule kummango wobungcathu
                     ngoku'.                                                                  (2)

         6.1.8       Ingaba uMawonga wayesazi ukuba wenzelwa iyelenqe? Xhasa
                     impendulo yakho.                                                         (2)

         6.1.9       Kwakutheni ukuze uJerry athi kuMawonga makangabi 'funny'
                     makenze njengoko kusenziwa eRoma?                                        (2)

         6.1.10      Ucinga ukuba ngekwakwenzeke ntoni ukuba uMawonga
                     wayengaselanga kweli theko? Xhasa impendulo yakho.                       (2)

         6.1.11      Umbhali usixelele njani ukuba izinto zenzeke ngokomnqweno
                     kaZanele?                                                                (2)

ISICATSHULWA B

6.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         NJOBE:          Ziziphi iindawo ebethanda ukubutha kuzo. (Cwaka.)

         MAQHINGA: Sithetha iindawo ebesela kuzo.

         THANDIWE:       Ubekholisa ukusela kwaThulethu, kodwa indawo ebesehlala
                         kuyo kukwaFuneka.

         NJOBE:          UFuneka lo uyintoni kuye?

         THANDIWE:       Kulapho kuhlala uZanele owandihlutha umfi lo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    13           DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

         MAQHINGA:        O! Mandithi nkosikazi ucinga ukuba ngumntu wakhe?

         THANDIWE:        Andicingi ndiyanixelela nakuba ke phofu ndiva ukuba ngoku
                          ufe selegxothwa apho oko waphelelwa ngumsebenzi.

         NJOBE:           Mh----------Umfi lo umgqibele nini?

         THANDIWE:        Ngosuku olwandulela olu acholwe ngalo. Zange atye imini
                          yonke, wemka ngorhatya, seva isithonga kwakusa.

         MAQHINGA:        O! Uhlala phi uFuneka lo noZanele?

         THANDIWE:        Apha kwaN.U.3.

         NJOBE:           Siyabulela nkosikazi. Sisagqibile okwangoku. (Baphume
                          baphindela eofisini apho bafike sekukho uNomawele Ngaliphi).

         NJOBE:           Uthini sisi wam? Singakwenzela ntoni?

         NOMAWELE: Ndifuna ukukubona bucala sajini. (Bangena kwelinye igumbi).

         NJOBE:           Ukhalaza ngelithini?

         NOMAWELE: Lo mcimbi ndiyawoyika. Ngobusuku obu phambi kobu
                   asweleke ngabo utitshala lo zange silale kwesiya sitalato
                   enkqonkqoza kwaFuneka ekhala ngemali yakhe ephelele
                   apho. Akazange avulelwe.

         NJOBE:           Uqonde ngani ukuba akazange avulelwe?

         NOMAWELE: Sasikrobile, sambona xa emkayo. Ndigqithe apho. Ngobu
                   busuku kuse efile, sothuswa sisikhalo esikrakra phaya
                   kwaFuneka sabuya sayeka …

         6.2.1       Yintoni umsebenzi waba bantu bathetha noThandiwe?                         (1)

         6.2.2       Kwenzeke ntoni apha?                                                      (1)

         6.2.3       Bunzima buni obunyanyezelwe nguThandiwe ngomyeni wakhe?                   (2)

         6.2.4       Ingaba uNomawele waba luncedo kuNjobe ngenkcazelo yakhe?
                     Nika isizathu sempendulo yakho.                                           (2)

         6.2.5       Yeyiphi impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

                     A     UMawonga wabulawa nguThandiwe.
                     B     UMawonga wafunyanwa sele efile.
                     C     UMawonga watshayiswa yimoto.                                        (1)

         6.2.6       Ingaba yinyani okanye bubuxoki ukuba imali kaMawonga yatyiwa
                     kwaFuneka? Xhasa impendulo yakho.                                         (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    14             DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

         6.2.7       Ukungavulelwa      kukaMawonga       kwaFuneka      yayisisenzo
                     esifanelekileyo? Ewe okanye Hayi. Xhasa impendulo yakho.                    (2)

         6.2.8       Wawuvakalisa njani umothuko          uZanele    akubona     isidumbu
                     sikaMawonga egumbini lakhe?                                                 (2)

         6.2.9       Yintoni ebilindelekile kuFuneka noZanele emva kokubona isidumbu
                     sikaMawonga?                                                                (2)

         6.2.10      Ingaba isiphelo sikaFuneka noZanele sesibafaneleyo? Xhasa
                     impendulo yakho.                                                            (2)
                                                                                                 [35]

                                                          AMANQAKU ECANDELO B:                   35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    15           DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

UMBUZO 7 (UMBUZO OMDE)

NDAKUYICELA IVUTHIWE – LL Ngewu & EZ Guqa

Ndakuyicela ivuthiwe

Bonisa impixano yangaphandle neyangaphakathi kweli balana.

(190–240 amagama)                                                                                [35]
                                            OKANYE

UMBUZO 8 (UMBUZO OMFUTSHANE)

ISICATSHULWA A

8.1      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         Itutu laseTikitiki

         Iphele intlanganiso notitshalakazi webanga lesithathu kungekho mvisiswano
         phakathi kwale titshalakazi noMdesalini. Nakuba le titshalakazi ibinamava
         eminyaka emithathu ingumhlohli imunce iintupha isithi ixolel'ukumila ingca
         emqolo kunokuba ibe izamana nokuqokelela umntwana osimilo
         siqaqadekileyo. Iguqukele kwinqununu yathi, 'Mhlekazi, ndixolele ukuya
         kuxobula amakhasi ombona ekhaya eXabane endaweni yokuxambulisana
         nenkwenkwe engenasimilo'. Ithethe oku ititshalakazi yatsho yathi khwitshi
         isishiya esi sibini sithe caa izisini.
         UMdesalini uyibone iyinkinge emthumeni into yonyana wakhe yaye uqonde
         mhlophe ukuba ititshalakazi yebanga lesithathu ayifuni negqabi letapile ukuba
         ingaphinda ibe nanto yakwenza noThobile. Ugqibe kwelokuba endaweni
         yokutyibela amakhambi kwinqununu yesikolo kungcono amkhuphe unyana
         wakhe kwesi sikolo ebekucaca ukuba unyana wakhe ungumalahlwa nofele
         kuso.
         Indoda enkulu ithambekele kwisikolo sakuCingco apho icelele khona unyana
         wayo indawo yokufunda.
         Wamkelwe uThobile kuCingco nakuba unyaka ubesel'uthambekile nje. Ufike
         nakwesi sikolo watshatshela kwizifundo zakhe yaye wahlukene nomkhuba
         wokusoloko edlalisa abanye abantwana ngexesha lokufunda kuba uyise
         ubemtyityimbisele umnwe kulo mbandela. Apha kuCingco uThobile
         akanelanga nje ukubagqwesa abanye abafundi ezifundweni, koko
         ubeyintshatsheli nakubusela.

         8.1.1       Utitshalakazi lo kuthethwa ngaye ufundisa eliphi ibanga?                    (1)

         8.1.2       Badibene ngantoni uMdesalini notitshalakazi ngale mini?                     (1)

         8.1.3       Xela isizathu sikatitshalakazi esibangela ukuba angafuni nto
                     yakwenza noThobile.                                                         (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    16         DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

         8.1.4       Caphula amazwi katitshalakazi athetha ukuba wayexolele ukuyeka
                     ukusebenza kweso sikolo kunokuba abe exoxisana noThobile.                  (1)

         8.1.5       Saba yintoni isigqibo sikaMdesalini ngoThobile emva kwale
                     ntlanganiso?                                                               (1)

         8.1.6       Watyityinjiselwa umnwe ngantoni uThobile nguMdesalini kwisikolo
                     sakhe esitsha?                                                             (1)

         8.1.7       Kwisikolo esitsha uThobile asiwe kuso uphinde wavukwa bubusela
                     bakhe. Ngqina oku.                                                         (1)

         8.1.8       Wayebambe esiphi isikhundla uMdesalini kwisikolo sokuqala
                     awayefunda kuso uThobile?                                                  (1)

         8.1.9       Yintoni uMdesalini angazange ayithande mhla wayehambele
                     esikolweni?                                                                (1)

         8.1.10      UThobile waba neempembelelo ezimbi nakwabanye abantwana
                     kwisikolo saseCwele. Cacisa oku ungqiyame ngebali.                         (2)

         8.1.11      Abazali bakaThobile babesibona njani isimo sikaThobile?                    (2)

         8.1.12      Utata kaThobile ungumzali othanda imfundo. Yinyani okanye
                     bubuxoki? Xhasa impendulo yakho.                                           (2)

         8.1.13      Ubukrelekrele bukaThobile kwibanga lesithathu bubuchaphazela
                     njani ubudlelwane bakhe notitshalakazi weli banga?                         (2)

         8.1.14      Lanyhashwa njani ilungelo lokufunda likaThobile ngutitshalakazi
                     wakhe?                                                                     (2)

         8.1.15      Ukuba ubungutitshala uXakanisekile wawuza kuthatha esiphi
                     isigqibo ngoThobile? Nika isizathu sempendulo yakho.                       (2)

ISICATSHULWA B

8.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         Itutu laseTikitiki

         Emva kweenyanga ezintandathu ufumene umsebenzi wokuhlamba nokugada
         izidumbu kumzi wabangcwabi. Lo msebenzi uThobile uwenze ngocoselelo
         nondiliseko ekuhombele ngendlela efanelekileyo ukufa, kungekho nencinane
         into anokuyiba. Uye ngoku wangenwa ngumkhuba ombi wokuba izidumbu
         ngokwazo nakuba ubengazi ukuba angayenza njani imali ngazo. Ngobunye
         ubusuku ubanjwe ngamapolisa akuTsolo etyathe isidumbu. Amapolisa acinge
         ukuba utyathe umntu ambulele ngokwakhe. Akhe amvalela amncwina koko
         yaphuma ngokukhawuleza inyaniso exela ukuba usebenza kumzi
         wezidumbu, yaye isidumbu abanjwe naso ebegqibe kwelokuba asithengisele
         abafelwe, kuba imali ahlawulwa yona incinane.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    17         DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

         Ngomhla wetyala abantu bakuTsolo baphuma ngendlu bezimisele ukuzivela
         isimanga setutu laseTikitiki. Abantu bebemsongele ummangalelwa ukuba
         mhla nje wawuthi cakatha owakhe umcondo ngaphandle kwenkundla baya
         kumdla ngamazinyo. Umantyi uliphulaphule ityala lokubiwa kwesidumbu weva
         neenjongo zobo busela. Umtshutshisi wenze isicelo sokuba umantyi
         amgwebe amthumele kwesimnyama isisele ummangalelwa lowo. Umantyi
         unike isigwebo sokuba ummangalelwa akhe athunyelwe kwisibhedlele
         sabantu abagula ngengqondo kuba obakhe ubututu ingasibubo obo
         buqhelekileyo. Lehle emkhumbini linyalasa itutu laseTikitiki kubonakala phofu
         ukuba aziqhwabanga nyhani.

         8.2.1       Wawufumana emva kwexesha elingakanani uThobile umsebenzi
                     kulo mzi wezidumbu?                                                     (1)

         8.2.2       Lo msebenzi uThobile wayewenza kakuhle ewuhloniphile. Caphula
                     ibinzana elibonisa oku.                                                 (1)

         8.2.3       Wabanjelwa ntoni ngexesha aphangela kulo mzi wezidumbu?                 (1)

         8.2.4       Chaza indlela amapolisa ambhaqa ngayo ukuze ambambe.                    (2)

         8.2.5       Sizathu sini awasinika amapolisa ngoku ukuxele kumbuzo 8.2.3.           (2)

         8.2.6       Abantu baba nomsindo kakhulu sisenzo sikaThobile sobusela.
                     Ngqina oku.                                                             (2)

         8.2.7       Izimvo zomtshutshisi nomantyi zazibethabethana            malunga
                     nesigwebo esifanele uThobile. Zixele.                                   (2)

         8.2.8       Isigwebo sikamantyi saba luncedo kuThobile? Ngqina oku.                 (2)

         8.2.9       Mfundiso ni eveliswa leli bali?                                         (1)
                                                                                             [35]

                                                          AMANQAKU ECANDELO C:               35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    18       DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

ICANDELO D: ISIHOBE – VUKANI MADODA KUSILE

Phendula nayiphi imibuzo emiBINI.

UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

UKUNGCWATYWA KWETALENTE – C Nqakula

1          Ndithi ndakucinga indlela endiphile ngayo emhlabeni,
2          Ubomi endingenakho ukuthetha ngabo ngeqhayiya,
3          Kuba kungekho msebenzi mhle endithi ndiyawushiya
4          Njengokuba sendisondele kangakanana ngoku ekufeni,
5          Ndiqonde ukuba bendinokuzidla okukhulu emphefumlweni
6          Okwenze ukuba ndingabi nasipho ndisinikezela eluntwini
7          Ngeenjongo zokuphucula isizwe sam ezizweni,
8          Ukuze singabi sosizwe sabangqibi, sihluthe esiswini.

9          Umntu ngamnye uyintsika nomsimelelo wabanye,
10         Kumntu ngamnye ebomini kulindeleke imisebenzi
11         Eza nempucuko nempumelelo nempilo nakwabanye,
12         Kuba kaloku sonke emhlabeni singabakhonzi.

13         Inkonzo yethu mayityhutyhe ilizwe;
14         Iitalente zethu mazikhonze isizwe.

9.1      Chonga umqolo obonisa ukuba imbongi sele iza kufa.                                 (1)

9.2      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo.
         Igama italente lithetha ...

         A        Ubukrelekrele.
         B        Isiphiwo umntu anaso.
         C        Ubudenge.                                                                 (1)

9.3      Nika igama elithetha into enye neli, 'umsimelelo'.                                 (1)

9.4      Imbongi ithetha ukuthini xa ithetha ngokungcwatywa kwetalente?                     (2)

9.5      Chaza ukuba igama elibhalwe ngqindilili lithetha ukuthini ngokwalapha kulo
         mbongo.                                                                            (1)

9.6      Yeyiphi eyona nto iphuhliswa yimbongi kwimiqolo emine yokuqala?                    (2)

9.7      Ithetha ukuthini imbongi xa isithi umntu ngamnye uyintsika nomsimelelo
         womnye?                                                                            (2)

9.8      Ngowuphi umyalezo odluliswa yimbongi kulo mbongo?                                  (2)

9.9      Lo mbongo uvuselela ntoni kuthi?                                                   (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    19           DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

9.10     Nika intsingiselo yemiqolo emi-2 yokugqibela.                                         (2)

9.11     Chaza indlela izitanza ezakheke ngayo kulo mbongo.                                    (1½)
                                                                                               [17½]

                                            OKANYE

UMBUZO 10 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

UMANYANO – Z S QANGULE

1        Ubuhlobo babo yindima yobobo,
2        Ubuhle babo ngamagqabi ehlobo.
3        Zimvo zabo bubunzulu bolwandle,
4        Qilimba lwazo ntsimbi yesinyithi.
5        Izivondoviya zemihla zenza ingxolo,
6        Zigxutsha kutsho kube bubutyobo.

7        Bona basala beme njengezikhondo,
8        Kaloku ezantsi iingcambu zibambene.
9        Zavela ziphefumlelana ngamoya mnye,
10       Kuba zingqubeka matyeni manye.
11       Ningalibali zintshula mbewini inye,
12       Kwasekuqaleni zihamba ndlela inye,
13       Bathi igazi liyajiya kunamanzi,
14       Kanti iingcambu ziyafunxa kunamanzi.

10.1     Khetha impendulo echanekileyo: Lo mbongo ...

         A        Ngumbongo-mbaliso.
         B        Yibhaladi.
         C        Yisonethi.                                                                   (1)

10.2     Nika isizathu sempendulo oyikhethe kumbuzo 10.1.                                      (1)

10.3     Kumqolo wokuqala imbongi ilubonisa lunjani umanyano?                                  (2)

10.4     Yintoni izivondoviya kumqolo wesi-5?                                                  (1)

10.5     Khetha igama elifanelekileyo kwisibini esikwizibiyeli.

         Amagqabi ehlobo (aba luhlaza/ayoma).                                                  (1)

10.6     Imbongi iluveza umanyano luneziphumo ezinjani? Xhasa impendulo yakho.                 (2)

10.7     Cacisa ukuba uthetha ntoni lo mqolo, 'Zimvo zabo bubunzulu bolwandle.'                (1)

10.8     Igama, 'bubutyobo' linika wuphi umfanekiso-ngqondweni?                                (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    20       DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

10.9     Kwenzeka ntoni xa kungekho manyano?                                                  (2)

10.10    Safobe sini esisetyenziswe kumqolo wesi-7 kwaye siphuhlisa ntoni?                    (2)

10.11    Uthini umxholo walo mbongo?                                                          (2)

10.12    Ukusukela kumqolo we-11 ukuya kowe-14 imbongi isebenzise:

         A           Imvanosiphelo
         B           Isitanza
         C           Imfanozandi                                                              (1½)
                                                                                              [17½]

                                            OKANYE

UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

INKONJANE – VV Sigonya

1        Ndayibon'indand'ipheph'okwengelosi.
2        Ndayibanga ngeliso ndathi yeyam.
3        Mpiko zayo zaphendlwa-phendlwa;
4        Ngumoy'ongephi zityhil'ubumbejembeje.

5        Ndayibonga ndagqiba ngentliziyo.
6        Ndafihl'izikhwazo ndisoyik'uluntu.
7        Yandimemez'ibik'udaba.
8        Yavakal'intlontl'ingqay'ubomi bam.

9        Wavakal'umoya wentumekelelo.
10       Zagungq'iingcango zentliziyo.
11       Lwabeth'uvalo lundityel'uba yeyam.
12       Umoya wembala nawo wandingqinela.

13       Ndayondela; ndayijonga; ndayiphonononga;
14       Ndafik'iyimfezek'ingqibelelo.
15       Yayizotyiwe ngenene ngemini yehlobo
16       Yabuthabatha bonk'ubume bam.

17       Ndalama ndakondela eso sihlwithi.
18       Ndadandatheka ndakubon'eso sifuba.
19       Ndawubon'umandlalo wenzala yam umntyinga-ntyingana.
20       Isisila sona sixhentsa mva.

21       Luqhotyoshelwe kweso sithuba ke olu lwimi
22       Ndithethe ndagqiba kodwa hayi intlokomo.
23       Ndazibona ndindodwa ndisemehlwen'oluntu.
24       Ndanyalasa; ndingqola-ngqola; ndibheshuza;
25       Ngomphefumlo ndingaboni mntu.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    21         DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

11.1     Xela isafobe esifumaneka kumgca woku-1.                                             (1)

11.2     Ukusetyenziswa kuka-nd kwezi zenzi; 'Ndayibona ndayibanga' kubonisa
         ntoni?                                                                              (1)

11.3     Gqibezela esi sivakalisi silandelayo ngokukhetha impendulo ibenye kwezi
         zibiyelweyo.

         Kulo mbongo imbongi ibonga umntu (oyindoda/olusana/obhinqileyo).                    (1)

11.4     Cacisa okuthethwa ngumqolo wesi-7.                                                  (2)

11.5     Ngowuphi lo moya wentumekelelo imbongi ithetha ngawo kumgca we-9.                   (1)

11.6     Xela isafobe esisetyenziswe kumqolo we-10.                                          (1)

11.7     Ukuphindaphindwa kwegama, 'yeyam' kubonisa ntoni?                                   (2)

11.8     Igama, 'ndayiphonononga' kumqolo we-13 linika umfanekiso wemeko enjani?             (2)

11.9     Umqolo we-13, 'ndayondela, ndayijonga, ndayiphonononga,' ubonisa ntoni
         ngembongi?                                                                          (2)

11.10    Zibakho kweliphi ixesha lonyaka iinkonjane?                                         (1)

11.11    Thelekisa umongo wesitanza sesi-4 nowesitanza sesi-5                                (2)

11.12    Ukusetyenziswa kwebinzana, 'iyimfezek'ingqibelelo' kube nafuthe lini kulo
         mbongo?                                                                             (1½)
                                                                                             [17½]

                                            OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    22       DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

UMBUZO 12 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda lo mbongo ungezantsi uze wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

BAFANA BAFANA – S Xayimpi

1        Bafana bafana!
2        Bafana bafana!
3        Ndizani bafana bafana, ndizani!
4        Ndizani bafana bafana, ndizani!
5        Ngamayeyeye, yimincili!
6        Yintswahla-a-a-a!
7        Bawinil'abafana bafana, bawinile!
8        Bawinil'abafana bafana, bawinile!
9        Laduma bafana bafana, laduma!
10       Bafana bafana!
11       Bafana bafana!
12       Uyabulel'uMzantsi Afrika,
13       Ngezi nguqu nizenze kweli lizwe;
14       Uthi: Phambili makhwenkwe kaRholihlahla, phambili!
15       Phambili makhwenkwe kaRholihlahla, phambili!

16       Yiyo loo nto sisithi: ndizani bafana bafana, ndizani,
17       Ndizani Bafana Bafana, ndizani,
18       Niye phesheya kolwandle niy'okuphumelela indebe yehlabathi.
19       Huntshu Bafana Bafana, huntshu!
20       Huntshu Bafana Bafana, huntshu!
21       Hee!! Hee!! Hee!!

22       Aa! Rholihlahla!
23       Aa! Rholihlahla!
24       Uyabulel'uMzantsi Afrika
25       Ngokuphuhlisa uqoqosho apha kule Afrika.
26       Sithi phambili Mandela!
27       Phambili Rholihlahla!
28       Huntshu Bafana Bafana, huntshu!
29       Huntshu Bafana Bafana, huntshu!
30       Yagqum'ingonyama yoMzantsi Afrika, yagquma
31       Hee! Hee!

32       Yagqum'ingonyama kaDoctor Khumalo,
33       Yagqum'ingonyama kaMark Fish,
34       Yagqum'ingonyama kaTshipa Masinga,
35       Yagqum'ingonyama kaMark Williams,
36       Ndee gram, nonke grum!!
37       Qongqololo!

12.1     Khetha igama elikwisitanza sokuqala kulo mbongo elibonisa ukuba abantu
         benza ingxolo.                                                                    (1)

12.2     Kutheni umbhali esithi uMzantsi Afrika uyabulela?                                 (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    23             DBE/Februwari–Matshi 2013
                                                    NSC

12.3     Nika amagama abadlali babebabini abakhankanyiweyo kulo mbongo.                         (2)

12.4     Khetha impendulo kula magama abielweyo.

         Ukusetyenziswa kwezikhuzo kulo mbongo kuphuhlisa ukuba imbongi
         (ikhathazekile/yothukile/inemincili).                                                  (1)

12.5     Igama elithi 'Huntshu' lisetyenziswa xa kutheni?                                       (1)

12.6     Bhala igama elibolekwe kolunye ulwimi elikwisitanza sokuqala.                          (1)

12.7     Cacisa ukuba igama elithi 'ndizani' libhekiselele entweni.                             (2)

12.8     Ucinga ukuba kutheni imbongi incoma uMandela kulo mbongo.                              (2)

12.9     Igama, 'phambili' linantsingiselo ni kulo mbongo?                                      (2)

12.10    Chaza ukuba igama elikrwelelwe umgca kumqolo we-13 lithetha ukuthini.                  (1)

12.11    Eli gama lithi, 'makhwenkwe' ilisebenzise njani imbongi?                               (1)

12.12    Unjani umoya wembongi kulo mbongo?                                                     (1)

12.13    Kutheni imbongi isebenzisa ulwimi olulula nje kulo mbongo?                             (1½)
                                                                                                [17½]

                                                            AMANQAKU ECANDELO D:                35
                                                               AMANQAKU EWONKE:                 70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2016/4f5f4604-2ed9-4259-8e2f-c03bd960aac8) — isiXhosa FAL · QP · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2014/2cce8054-ef2f-4dbd-93cb-ba161a509b63) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2016-memo/1949979e-0f85-41b3-87dc-0ad7862ee6e8) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa+FAL+P2+Nov+2013](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2013/b4bee6b6-5288-44aa-882f-d370561566c7) — isiXhosa FAL · QP · 2013 · isiXhosa
- [IsiXhosa+FAL+P3+Nov+2013](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2013/56d9f377-4e25-43ce-904a-50fe41a8ca52) — isiXhosa FAL · QP · 2013 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018/b091e25e-cc7e-43ed-81d7-24d7e11431ea) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
