# isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2017 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the Supplementary Exams 2017, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2017/2098689e-d320-4530-9b58-7006e70c8cab
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P2 Supplementary Exams 2017 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2017/2098689e-d320-4530-9b58-7006e70c8cab)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2017 · isixhosa. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                         IBANGA 12

         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                                  IPHEPHA LESIBINI (P2)

                                FEBRUWARI/MATSHI 2017

AMANQAKU: 70

IXESHA: Iiyure 2

                            Olu viwo lunamaphepha angama-22.

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      2              DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                      NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.        Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uqalise ukuphendula imibuzo.

2.        MUSA ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Yiya kwiphepha
          lesiqulatho elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
          ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe leyo ufuna
          ukuyiphendula.

3.        Eli phepha LINAMACANDELO amaNE:

          ICANDELO A:        Inoveli                          (35)
          ICANDELO B:        Idrama                           (35)
          ICANDELO C:        Amabali amafutshane              (35)
          ICANDELO D:        Isihobe                          (35)

4.        Phendula IMIBUZO EMIBINI iyonke:                  umbuzo   NGAMNYE      ukhethwa
          NAKUWAPHI amacandelo amaBINI.

          ICANDELO A: INOVELI
          Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.

          ICANDELO B: IDRAMA
          Phendula umbuzo kwidrama oyifundileyo.

          ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
          Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane OMABINI.

          ICANDELO D: IMIBONGO
          Phendula imibuzo esetwe kwimibongo YOMIBINI.

5.        Sebenzisa itshekhlisti ukuzincedisa.

6.        Landela imiyalelo esekuqaleni KWECANDELO NGALINYE ngononophelo.

7.        Nombola iimpendulo         zakho    kanye   ngokwendlela ekunonjolwe        ngayo
          kwiphepha lemibuzo.

8.        Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

9.        Ingcebiso yokulawula ixesha: Sebenzisa imizuzu engama-60 KWICANDELO
          NGALINYE.

10.       Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    3              DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

IPHEPHA LESIQULATHO

Eli phepha liza kukunceda ukwazi              ukukhetha    imibuzo ofuna   ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.

ICANDELO A: INOVELI

Phendula imibuzo ekwinoveli oyifundisiweyo.
        INANI LOMBUZO                   AMANQAKU                           IPHEPHA
1.  Kusa Kusihlwa                           35                                5

2.    Umqol'uphandle                                  35                      8

ICANDELO B: IDRAMA

Phendula imibuzo ekwidrama oyifundisiweyo.
3.  Ndiyekeni                              35                                 11

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kumabali amafutshane.
4.1 'Ndakuyicela ivuthiwe'                 17                                 16

4.2   'Itutu Lasetikitiki'                            18                      17

ICANDELO D: ISIHOBE

Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kwimibongo.
5.1 'Inkonjane'                           18                                  19

5.2   'Funzela enzulwini'                             17                      20

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    4           DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

ITSHEKHLISTI

             ICANDELO                      AMANANI          INANI          PHAWULA
                                           EMIBUZO        LEMIBUZO            (√)
                                                          EPHENDU
                                                           LWAYO
A: Inoveli
                                              1–2            1
    (Kusa Kusihlwa)
    (Umqol'uphandle)
                                           OKANYE
B: Idrama
                                                3            1
    (Ndiyekeni)
                                           OKANYE
C: Amabali amafutshane
                                                4            1
    ('Ndakuyicela ivuthiwe')
    ('Itutu Lasetikitiki')
                                           OKANYE
D: Isihobe
                                                5            1
    ('Inkonjane')
    ('Funzela enzulwini')

QAPHELA: Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela.

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    5            DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

ICANDELO A: INOVELI

Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.

UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela

1.1       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

          ISICATSHULWA A

         Ngalo lonke ixesha uMpumelelo asemfundweni, izinto ekhaya azizange
         zihambe kakuhle. Kwaba ngathi kuthe cwaka isithutyana nje esincinci
         emveni kokusweleka kukaLungile nomkakhe, zavela iinkathazo ezibangwa
         ngumona. Kuthe kanti intlanganiso kaNozililo neqela lakhe iza kuzala ububi.
         Kwaqala mini kwemkiwa ngabahlobo bakhe. Washiyeka exushana nendoda 5
         yakhe ngomcimbi wevenkile.
         'Yise kaMalungisa!'
         'Ndiyasabela, mfazi.'
         'Uya kuyiyekelela kude kube nini le venkile apha kwaNtsibande?'
         'Kaloku mfazi naxa yona iyeyakwaMakhwetshu ngemveli iincwadi zona                 10
         zalatha ukuba yeyakwaNtsibande.'
         'Wowu, kanene uza kuba ucikoza into ongayaziyo nongayikhathaleleyo,
         kuba kaloku umthetho lo wakho usuka kade ezintweni. Wethu, akukho lifa
         lakha lathengiswa abantu balo bekho. Phulaphula ndikuxelele mna mntu
         uyiphandileyo le nto. Laa msuthu uMosia lo wafumana le venkile kuvakala 15
         ukuba akazange abe namaphepha asisiqinisekiso sokuba wayithenga
         ngokusemthethweni.'
         'Uyazela phi loo nto wena?'
         'Musa ukundingxamela SekaMalungisa. Ikho into ethi wayifumana
         ngomgunyathi bedibene notatomncinci uSondlo. Ngenxa yokuba uMosia 20
         wayenemali, waqhatha utatomncinci wamseza notywala kwenziwa izigqibo.
         Abantu abaninzi kuthiwa utatomncinci wayehamba ebaxelela ukuba
         uyithengisile, nanjengoko nathi sisazi loo nto.'
         'Awu, kanti kunjalo?'
         'Usabuza wena,' itshilo imazi.                                           25
         'Ingenzeka njani, mfazi, into yokuba ivenkile ibe seyikwaNtsibande kanti
         ngumgunyathi?'

          1.1.1      Xela iingxaki zibe MBINI ezathi zavelela ikhaya lakwaNtsibande
                     emva kokubhubha kukaLungile noNomakhwezi.                                  (2)

          1.1.2      Nika isizathu esibangela        ukuba   uNozililo   abe    lutshaba
                     lwakwaNtsibande.                                                           (2)

          1.1.3      Nika intsingiselo yegama 'ngomgunyathi' elikwisicatshulwa.                 (1)

          1.1.4      Ingaba sisiphi isizathu sokuba uNozililo athethe          la mazwi
                     akrwelelwe umgca ngaphantsi kuNtongana?                                    (2)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    6               DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          1.1.5      Nika uphawu olubonisa ukuba le ncwadi yinoveli ngokukhetha
                     impendulo echanekileyo ngezantsi:
                     A    Abalinganiswa abakhoyo bambalwa.
                     B    Umbhali ubalisa ngokwakhe.
                     C    Abalinganiswa bayazithethela.
                     D    Ibali lineziganeko eziquphayo.                                           (1)

          1.1.6      Ngqina ukuba umlinganiswa uMpumelelo ulilandele igama lakhe.                  (2)

          1.1.7      Xela ukuba lityhila luphi uhlobo localucalulo eli binzana lilandelayo.
                     'Laa msuthu …'                                                                (1)

          1.1.8      Nika ubungqina obutyhila ukuba uMpumelelo kwamchaphazela
                     ngokwasengqondweni ukutsha kwabazali bakhe.                                   (2)

          1.1.9      Khetha kwizibiyeli udidi lozobo olusetyenziswe ukuzoba isimo
                     sikaNozililo kwincoko yakhe nomyeni wakhe. (Luzobo ngqo/Luzobo
                     mayana/Luzobo olungelulo). Xhasa impendulo yakho.                             (2)

          1.1.10     Ingaba uNozililo waphumelela kwiyelenqe              lokuphambanisa
                     uMpumelelo? Xhasa impendulo yakho.                                            (2)
                                             KUNYE

1.2       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

          ISICATSHULWA B

         Emva kokuba kwenziwe amatheko kaMpumelelo ndawo-nye nokunikwa
         intsikelelo kwivenkile yakhe, izinto zibonise inguqulelo. Ivenkile yathanda
         ukuba nabantu abaninzi ngokumangalisayo, izale lide litshone ilanga. Le nto
         yenza ukuba uThamsanqa aqeshe abanye abantu bokuncedisa. Yayiqwela
         ukuzala ngempela-veki nangeeKrisimesi. Nalaa nto kwakuxambulisana 5
         ngayo yaduka esithubeni kuba amagqwetha kaNozililo aminxwa
         kukulahleka kobungqina neencwadi zemvumelwano phakathi kukaSondlo
         noMosia. Kwabanzima ngakumbi akungafumaneki uMosia. Zaba ezo mali
         zikaNozililo nomyeni wakhe ziyatshona.
         Sigqibelene nabo bevalelwe ngesityholo sokuncedisa nokuyila iyelenqe 10
         lokutshisa ivenkile kaMpumelelo. Athi akuba elugqibile amapolisa uphando,
         alifaka ityala. UNozililo wafuna igqwetha lokuba libathethelele. Ngenxa
         yokufa komntu owabulawa ngamapolisa, ityala lanyanzeleka ukuba liye
         ejajini.
         Bakhanyela mpela ukuba babenento yokwenza nokuqulunqwa 15
         kweyelenqe lokutshisa. Ngenxa yokuba aba tsotsi babeqeshwe nguNozililo
         babeyimigulukudu eyaziwayo, kwaba nzima ukuba ingakholeleka inkcazo
         yabo. Negqwetha likaNozililo lavuthuza libonisa ukuba abantu abanesidima
         nabahlonelekileyo abanjengaba abanakuze bayenze into ephantsi olo hlobo
         nabantu abaziwa ngobugulukudu. OoNozililo bayikhanyela into yokuba 20

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    7                DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

         abevani nabantu bakwaNtsibande. Beza namangqina okubonisa ukuba
         babezitshomi noNomakhwezi esaphila. Baba ngaloo ndlela bayaliphumelela
         ityala. Imigulukudu yashiyeka entolongweni idontsa iminyaka. Nakwesiya
         siganeko sokuhlatywa komntu emdanisweni kaMpumelelo, lakha lafuna
         ukumeyama ityala kodwa nalapho walibhebhetha. Waba uyayishiya                        25
         intolongo emva kokuvalelwa iinyanga ezintathu.

          1.2.1      Xela ukuba uyintoni uThamsanqa kuMpumelelo.                                   (1)

          1.2.2      Wayencedisana nabani uThamsanqa evenkileni?                                   (1)

          1.2.3      Isiganeko sokutshiselwa kukaNozililo noNtongana endlwini
                     sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali? Xhasa impendulo yakho.                  (2)

          1.2.4      Ucinga ukuba yintoni injongo yombhali yokuba nomlinganiswa
                     onguNozililo kweli bali?                                                      (2)

          1.2.5      Xela ukuba ingumqondiso wantoni ikati emnyama ngokwasebalini.
                     Xhasa impendulo yakho.                                                        (2)

          1.2.6      Kusisigqebelo njani ukuhlatywa komtshana kaNozililo emdani-
                     sweni?                                                                        (2)

          1.2.7      Chaza indlela eyenzeka ngayo ingozi yemoto eyabulala uLungile
                     noNomakhwezi.                                                                 (2)

          1.2.8      Tshatisa indima       EKUKHOLAM B           nomlinganiswa   oyidlalayo
                     OKUKHOLAM A.

                               KHOLAM A                              KHOLAM B
                     (a)   UNozililo                      (i)    Ngunyana kaNtongana.

                     (b)   UMpumelelo                     (ii)   Ngunyana kaLungile.

                                                          (iii) Yinkosikazi kaNtongana.
                                                                                    (2 x 1)        (2)

          1.2.9      Nika izenzo EZIBINI ezityhila ukuba ubuhlobo bukaNozililo
                     kwikhaya lakwaNtsibande babunganyanisekanga.                                  (2)

          1.2.10     Nika umxholo wale ncwadi.                                                     (2)
                                                                                                   [35]

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    8                DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

UMBUZO 2: UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani

2.1       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
          ISICATSHULWA C

         'Ngokwenene andiphumeleli ukuya ebhayo namhlanje ... Ewe, iseyilaa
         ngqele uyaziyo nawe; isandithe chu, kunjalonje ngathi indibuyele
         ngamandla ... Sukufan'ukhathazeke okanye uzenze umntu okhathazekileyo.'
         'Uyifumene laa ncwadi yam? ... Bendingaqhuli kwinto ebendiyithetha.
         Nangoku ulifumene ithuba lokudibana nesaa sithandwa sakho sesibini. 5
         Kunjalonje sesona usithandayo kunam ... Sundibuza; uyamazi umntu
         endithetha yena ... Ukhanyel'into'yaziyo; uyamazi umntu endithetha yena.'
         Utsho ehleka uLinda, elindele ukuva ukuba uEddie uza kuhleka athini
         na yena.
         Ibenye asuke wayiva – isithongakazi esilumezayo sokugadlelwa komqheba 10
         wokuphulaphula, sivela ngakwicala likaEddie. Uthe uLinda ekhwaza, 'Eddie!
         Eddie!!' – kwabe sekungasekho Eddie wumbi.
         Uwubeke phantsi nowakhe umqheba, wazimbombozelela, 'Unkabi
         unomsindwana wepeni. Qabu ekude kum kungenjalo bendiya kuvana
         nempama yakhe ngawo kanye lo mzuzu.'                          15
         ULinda uvuyiswe yileyo kanye yokuphawula ukuba isithandwa sakhe
         siyajwaqeka ngumsindo. Kwizinto awayekholisa ukumqhula ngazo uEddie,
         eyona wayeyithiyile kukuxelelwa ngesithandwa esisesinye. NoLinda
         ngokwakhe wayenamagxa. Into eyayinjengaye yayikwazela phi
         ukuthuma udlalani onjengoEddie ukuba aye kwezinye iintokazi?         20
         'Noko uEddie lo uselusana,' uvakele esitsho. 'Akeva naxa sendimqhula.
         Xa bendimqhulela ntoni ke mna ngolu hlobo? Ngoku ndiza kudibana naye
         seligqabi ngumsindo. Ukuba akandibethanga uya kuba undilibele.'

          2.1.1      Xela ukuba badityaniswa yintoni uLinda noEddie.                               (1)
          2.1.2      Chaza uvakalelo lukaLinda oluvezwa yintetho yakhe ekrwelelwe
                     umgca ngaphantsi.                                                             (1)
          2.1.3      Wayekweyiphi imeko uLinda ukuphuma kwakhe kwaMaKheswa?                        (1)
          2.1.4      Tshatisa indima       EKUKHOLAM B          nomlinganiswa    oyidlalayo
                     OKUKHOLAM A.
                              KHOLAM A                              KHOLAM B
                     (a)   UHlobo                     (i)     Lilungu lekomiti
                                                              yaseMoonglow.
                     (b)   UThembisa Ntlokonkulu
                                                      (ii)    NguNobhala waseMoonglow.
                     (c)   UJoe Bumba
                                                      (iii)   Lipolisa elingumcuphi.
                                                      (iv)    Ngumnini weRio Cinema.
                                                                                  (3 x 1)          (3)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    9              DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          2.1.5      Xela   isafobe   esikwesi       sivakalisi   singezantsi   nenjongo
                     yokusetyenziswa kwaso.
                     Xa bendimqhulela ntoni ke mna ngolu hlobo?                                  (2)
          2.1.6      Khetha kwizibiyeli udidi lozobo olusetyenziswe ukuzoba
                     uEddie kwisivakalisi esibhalwe ngqindilili. (Luzobo mayana/Luzobo
                     olungelulo.) Xhasa impendulo yakho.                                         (2)
          2.1.7      Xela isiganeko esilandela        oku    kuqhubeka    kwisicatshulwa
                     nesiphumo saso kuLinda.                                                     (2)
          2.1.8      Nika izenzo eziBINI eziveza ukuba uDuma Hlelo uthembekile
                     kuLinda.                                                                    (2)
          2.1.9      Lizisa yiphi intsingiselo igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi
                     kwisicatshulwa?                                                             (2)
          2.1.10     Chaza indlela le ncwadi athetha ngayo uLinda eye yasetyenziswa
                     ngayo njengobungqina obumbophelela kwityala lokubulala.                     (2)
                                             KUNYE
2.2       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
          ISICATSHULWA D

         Wabangasuka esithini uHlobo ukuzama ukubophelela omnye umntu kwesi
         sihelegu, basuka bamkhulela bona ubungqina obubonakalisa ukuba ityala
         alinamntu wumbi lingaphoswa kuye ngaphandle kukaLinda. Yayingekuba
         ufuna indlela yokumsindisa kweli tyala koko ikukufuna ukuqinisekisa ukuba
         akamdyobhi umntwan'abantu ngesityholo esikude naye, azibone seleme 5
         phambi kweenkundla zomthetho ngento angayaziyo.
         Wayesazi ukuba woba uwukhathazile umphefumlo waloo nzwakazi.
         Ukuyixabhela ngesityholo sokubulala isoka ebejonge iqhina lomtshato
         kulo, sisono esingenakuxoleleka eso. Laliya kuba yinto igama lakhe
         ukungcoliseka kuloo dolophu yaseMonti ngokuthob'isidima senzwakazi 10
         yeqhayiya nodumo; udumo eyalufumana mhla yanyulelwa isithsaba sokuba
         yiKumkanikazi yeenzwakazi zaseMonti – ivunywa ngabantu bonke
         ukufaneleka kwayo kwelo wonga?
         Ezo ngcinga zamtsho waziva enyanzelekile ukuba makakhe aphande nzulu
         ngesi sihelegu sikaEddie noLulama.                                   15
         Kodwa wayeza kuphanda aqale phi? Onke amabanga wayesele
         ewanyathele, nombanjwa wayesele ekho esitywetyweni. Angathini ukuthi
         umsebenzi selewufezile, abe esazilibazisa ngokufuna inenekazi elithenge
         ibhatyi efana nekaLinda?
         Kwakungasekho mntu wumbi unelungelo lokuthenga ibhatyi efana naleyo?              20
         Ukuba laliyithenge lingenazinjongo zimbi ngaphandle kokuzalisa umnqweno
         elaba nawo mhla layibona loo bhatyi inxitywe nguLinda, wayeza kuyithetha
         nabani leyo?
         Mhlawumbi layinqwenela liyibone kuloo venkile yakwaFemina House,
         lingazange layibona nakuloo Linda.                               25

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    10         DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          2.2.1      Xela igama lomntu oze nobungqina beMink Coat.                           (1)

          2.2.2      Nika injongo kaHlobo yokutyelela eFemina House.                         (2)

          2.2.3      Ingaba olu tyelelo lwakhe eFemina House lwaba yimpumelelo
                     ngokweziphumo zetyala? Xhasa impendulo yakho.                           (2)

          2.2.4      Xela udidi lwempixano ebonakala kwesi sicatshulwa.                      (1)

          2.2.5      Nika uphawu olubonisa ukuba le ncwadi yinoveli ngokukhetha
                     impendulo echanekileyo ngezantsi:

                     A    Abalinganiswa abakhoyo bambalwa.
                     B    Umbhali ubalisa ngokwakhe.
                     C    Abalinganiswa bayazithethela.
                     D    Ibali lineziganeko eziquphayo.                                     (1)

          2.2.6      Chaza isizathu sokuba uEddie ajikelwe ngamalungu aseMoonglow
                     Night Club.                                                             (2)

          2.2.7      Xela ukuba esi siganeko sokunxila kukaLinda senzeka kweliphi
                     inqanaba lesakhiwo sebali. Xhasa impendulo yakho.                       (2)

          2.2.8      Chaza ukuba ngumqondiso wantoni umsesane owawunxitywa
                     nguLinda.                                                               (2)

          2.2.9      Sibe nasiphumo sini isenzo sikaThembisa Ntlokonkulu sokuzenza
                     umakazi kaEddie kuphando lwetyala lokufa kukaEddie?                     (2)

          2.2.10     Nika umxholo wale noveli.                                               (2)
                                                                                             [35]

                                                          AMANQAKU ECANDELO A:               35

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2       11               DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                       NSC

ICANDELO B: IDRAMA

Phendula umbuzo osetwe kwidrama.

UMBUZO 3: NDIYEKENI – DM Jongilanga

3.1       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

          ISICATSHULWA E

         (Sekudlule iminyaka emihlanu, uMawonga uxake nabakokwabo. Sibona
         umkakhe uThandiwe, uNomadinga Zibulo, noNaniwe Longo abahlobo
         bakaThandiwe kwaLoni.)

         THANDIWE:          Hi bafazi, ithiwani into enje ngale yam? Ndiphulukwa
                            yindoda bumini ndibukele.                            5

         NANIWE:            Hi ntombindini, uthetha           ukuthi   ubukele     awenzanga
                            nomzabalazo lo?

         NOMADINGA:         Ukuba kunjalo inene Thandiwe ubukela ubengu lujongiswe
                            kuwe.

         THANDIWE:          Hayi, bafazi ndoyika ukwambula ingubo yomntu, hleze 10
                            ndalame ndonakalelwe nangaphezulu. Kambe ke igqirha
                            lakubinzwa lizibon'ukungazi. Namhlanje ndinqunyulwe
                            amanqindi.

         NOMADINGA:         Wethu, chitha indlu kathikoloshe umndulule ngomnquma
                            iimbambo zincazelane.                                15

         NANIWE:            Ungenzanga oko, yiba nento oyenzayo. Makungathi
                            cwaka.

         THANDIWE:          Hayi zintombi,      leyo   into    yeyona    nto     iya   kumfaka
                            elwagcibeni.

         NANIWE:            Hayi ntoni na wethu, uza kulibala kukukhwela emthini 20
                            amasebe erhuba phantsi?

         THANDIWE:          Kaloku amadoda athanda ukuthatha icala lasekunene
                            kwakuba njalo. Andifuni kuzenza intlekisa.

         NANIWE:            Ikho intlekisa engaphezu kweli liso lakho life mnyama?

         NOMADINGA:         Hayi tshomi, usalindele ukuba yinyhokrolo ukuze aqonde.               25

         THANDIWE:          Eyona nto indigqiba umphefumlo kukungayazi imali yale
                            ndoda kule mihla.

         NANIWE:            Uza kuyazi phi, ifudumeza kwaZanele nje? Akungeni
                            lubuyayo phaya. Uphi uPhindani? Uphi uMvandaba?

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    12            DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

         NOMADINGA:        Naba phandl'apha betyiwa ziintwala. Naleya yakho isaya 30
                           apho.

         THANDIWE:         Ndiyaliva eli cebo lenu, kodwa ke ndisabize umkhuluwa
                           wakhe umfundisi uRay.

         NOMADINGA:        Umfundisi uRay uza kumshumayeza uMawonga? Mawo!
                           Obungaphakathi bufuna obungaphandle.            35

         NANIWE:           Esathe ti zezi pati zingatshonelwa langa nje akukho
                           ntshumayelo iya kutshisa mithombo.

         THANDIWE:         Hayi bafazi mandilitsolise. Andisayi kubhenqa tshoba
                           ndizithobe isidima ngokuhamba ndinkqangisa abantu.

          3.1.1      Kwenzeke ntoni kuThandiwe sele esithi 'Ndiphulukwa yindoda
                     bumini ndibukele' nje?                                                     (2)

          3.1.2      Nika isenzo esithathwa njengokuqala kukaMawonga ukutshintsha
                     isimo.                                                                     (2)

          3.1.3      Chaza isizathu esasibangela ukuba uJekwa athi uMawonga
                     makacelwe arhoxe emsebenzini.                                              (1)

          3.1.4      Yintoni edibanisa uThandiwe nesi sibini ancokola naso?                     (1)

          3.1.5      Amazwi kaThandiwe angezantsi aveza ukuba uvakalelwa njani?

                     'Hayi zintombi, leyo into yeyona nto iya kumfaka elwagcibeni.'             (2)

          3.1.6      Nika uphawu olubonisa ukuba le ncwadi yidrama ngokukhetha
                     impendulo echanekileyo ngezantsi:

                     A    Abalinganiswa abakhoyo bambalwa.
                     B    Umbhali ubalisa ngokwakhe.
                     C    Kukho imiyalelo yeqonga.
                     D    Ibali lineziganeko eziquphayo.                                        (1)

          3.1.7      Sikuliphi inqanaba isiganeko sokuthethiswa           kukaMawonga
                     nguNomasoka noRay? Xhasa impendulo yakho.                                  (2)

          3.1.8      Khetha kwizibiyeli udidi lozobo olusetyenziswe kwisivakalisi
                     esibhalwe  ngqindilili  ukuzoba    uZanele, (Luzobo      ngqo/
                     Luzobo mayana/Luzobo olungelulo). Xhasa impendulo yakho.                   (2)

          3.1.9      Chaza ukuba igama, 'iintwala' lisetyenziswe njengomelo lwantoni.           (2)

          3.1.10     Ngqina ukulunga kwesenzo sikaMaziko sokuxela uMawonga
                     kuMadala ukuba unxila emsebenzini. Xhasa impendulo yakho.                  (2)
                                             KUNYE

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    13              DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

3.2       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

          ISICATSHULWA F

         (Wagoduka uMawonga akugxothwa k waFuneka. Kwakusa wazivalela
         intsasa yonke, emalanga waya edolophini wabuya wazivalela egumbini
         lakhe. Wavakala ethetha ngorhatya:)

         MAWONGA:         Ubomi yintonga yobhedu ekhwela emthini ngamanqanam.
                          Ukuba iphose lalinye ityibilika iye kuwa ezantsi. Umntu 5
                          akagqitywa ungasiboni isithunzi sakhe nemizila yeenyawo
                          zakhe. Bendisoloko ndisithi ndonakele kanti ndonakalisiwe.
                          Inene, inene, inene-inene ukuba ooNdila aba bacinga ukuba
                          ndisisisulu senkunzi yentwala, yona yoyiswa luzipho,
                          bohlangana nenyoka iphunga umhluzi. Imali yabantwana 10
                          bam! (Watsho ubuso buthe nkwa ejonge ngokungathi
                          amehlo akanankophe.) Engaka yona? (Waphuma wonda
                          kwaFuneka apho afike kungekho mntu. Wangena ngefestile
                          eyayingavalwanga kakuhle. UFuneka nabahlobo bakhe
                          bafika ngentsimbi yesibini ekuseni, bevela eBhayaskopu 15
                          bonwabile.)

         FUNEKA:          O! (Ezamla) Zanele khawenze ikofu wethu.

         ZANELE:          Yi bethu! Ikofu ebusuku apha?

         NDILA:           Look girls, get us something cool from the frigerator.

         FUNEKA:          Ufuna ukulandela umhlobo wakho uMawonga?                           20

         NDILA:           Akusekho mntu apho.

         ZANELE:          Shame! Fanukuba unkqonkqoze ubusuku bonke namhlanje.

         FUNEKA:          Unani engahlali endlwini yakhe nje. Asinaxesha leentaka
                          ezithi zindala nje zibe zifuna umfunzelo.

         NDILA:           Niyawona ke lo msitho woloyiso.                                    25

         FUNEKA:          Kulungile wethu akukho nto imbi ekuqongqotheni umongo
                          emva kokutya inyama.

         ZANELE:          Maqela bumkile ubusuku masibeke amathambo ngoku, lide
                          eli thuba.

         NDILA:           Unyanisile mtshana ngamanyangaza asahleliyo ngeli 30
                          xesha. (Zabekwa izitya baya ngeendawo zabo zokulala.
                          Wakhulula uZanele wanxiba ezokulala. Uthe xa ambula
                          iingubo unyawo lwakhe lwakhubeka kwinto ephantsi
                          kwebhedi. Wakroba wasitsho isikhalo. Wangena ebaleka
                          uFuneka noNdila.)                                    35

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    14              DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          FUNEKA:          Yintoni Zanele?

          ZANELE:          Yhu! Nanku umntu phaya. (Esalatha)

          NDILA:           Mfondini phuma apho. (Cwaka)

          NDILA:           Ufuna side sikurhole? (Cwaka)

          FUNEKA:          Suka akukho mntu apho. (Watsho esiya)                           40

          ZANELE:          Uzulumke. (Esoyika)

          FUNEKA:          (Ekrobile) Tyhinile! NguMawonga ulele.

          NDILA:           Mtsaleni. Unxilile lowo. (Bamtsala weza wonke)

          FUNEKA:          Yhu! Nkosiyam, akusekho mntu apha.

          3.2.1      Xela indawo awaya kuyo uMawonga akugxothwa kwaFuneka.                        (1)

          3.2.2      Abonakalisa ukuba uvakalelwa njani uZanele ngoMawonga la
                     mazwi akhe angezantsi?
                     'Shame! Fanukuba unkqonkqoze ubusuku bonke namhlanje.'                       (1)

          3.2.3      Chaza imizamo eyenziwe           nguMaziko      ukususa   uMawonga
                     kwisihlalo sobunqununu.                                                      (2)

          3.2.4      Tshatisa udidi lomlinganiswa OLUKUKHOLAM B negama lakhe
                     ELIKUKHOLAM A.

                             KHOLAM A                             KHOLAM B
                     (a)   UMaziko                   (i)    Umlinganiswa oyintloko.

                     (b)   UNdila                    (ii)   Umlinganiswa onguvalithuba.

                     (c)   UMawonga                  (iii) Umlinganiswa ongumphixanisi.

                                                     (iv) Umlinganiswa ongumchasi.
                                                                               (3 x 1)            (3)

          3.2.5      Chaza umahluko kwintsingiselo yamazwi kaFuneka nakaNdila athi,
                     'Akusekho mntu apho'.                                                        (2)

          3.2.6      Ludidi luni lwempixano olutyhilwa              yintetho   kaMawonga
                     engezantsi? Xhasa impendulo yakho.
                     'Inene, inene, inene-inene ukuba ooNdila aba bacinga ukuba
                     ndisisisulu ... bohlangana nenyoka iphunga umhluzi. Imali
                     yabantwana bam!'                                                             (2)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    15           DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          3.2.7      Nika umxholwana ovelayo kule ngxoxo ikwesi sicatshulwa.                   (2)

          3.2.8      Saba yintoni isiphumo sesisongelo sikaMawonga esiqulethwe
                     ngamazwi angezantsi?

                     '... bohlangana nenyoka iphunga umhluzi …'                                (2)

          3.2.9      Nika izenzo eziBINI ezingamkelekanga zikaNdila ezichaphazela
                     abantwana besikolo.                                                       (2)

          3.2.10     Ufundisa ntoni umbhali ngobuhlobo bukaFuneka noZanele kulo
                     mdlalo?                                                                   (1)

                                                          AMANQAKU ECANDELO B:                 35

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2           16              DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                           NSC

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula imibuzo esetwe kumabalana OMABINI.
UMBUZO 4: NDAKUYICELA IVUTHIWE – LL Ngewu no Z Siguqa
4.1       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
          ISICATSHULWA G
         Umfazi uthiywe igama lokuba nguNozukile ngethemba lokuba nangani
         ingazukanga nje indlela yokuza kwakhe kweli khaya, izinto ziya kubuya
         zilunge. Achithakele amadoda eqonda ukuba unyana kaMchitheki
         unesibindi. UQolwana yena uchithe nje loo mpela-veki waphindela
         kwaseThekwini eshiya umfazi noMaVumisa. UNozukile uhleli kamnandi 5
         noninazala waye uQolwana engapheli ekhaya.
         Esi sibini sivuzwe ngomntwana oyinkwenkwe othiywe igama lokuba
         ngu-Makwenzeke. Into emothusileyo uNozukile kukufumanisa ukuba
         uninazala ukroba qho emphandeni. Akabanga nako ukuyinyamezela into
         yokuphula-phula imbudede yomntu ozivelela etywaleni. Eyona nto 10
         ibimgqiba ngamagwijo kaninazala ebevakala esekude ukuba uyeza.
         Kuye kwacaca esi sibini asinakuhlalisana kakuhle. UNozukile ucinge ukuba
         aphindele esikolweni ukuya kufunda ecinga ukuba ngokwenza njalo
         uninazala uza kujongana nekhaya.
         Intokazi ilahlele kude impahla zobufazi yangena kwimpahla zesikolo. 15
         Ukhuze wancama uMaVumisa koko wabe umntwana waseThekwini enze
         isigqibo sokuba akanakubuya mva. Uthe chu esikolweni ehamba
         noMnyamezeli. UMaVumisa ukhe wayithi thsuphe le nyewe kumadoda
         akwaNdlambe. Asabele amadoda eze kuziqondela. Afike aqobisa,
         engxolisa uNozukile, emxelela ngozuko lomfazi ukuba lukwisinxibo sakhe. 20
         Umfazi waseThekwini akaqheliselanga nokuqhelisela, ebaxelela ukuba
         akathengelwanga mpahla ngabo. UNgabuni ukhe wathembisa ngenduku,
         koko le ntokazi yamxelela ukuba angaba ugqibelisile ebomini bakhe
         ukubetha umntu.
          4.1.1      Xela ukuba uQolwana noNozukile babonana phi.                                        (1)
          4.1.2      Yintoni  eyenziwa          nguQolwana              eyakhalazisa    amadoda
                     akwa-Ndlambe?                                                                       (2)
          4.1.3      Loluphi udidi lozobo olusetyenziswe kwisivakalisi esikrwelelwe
                     umgca ngaphantsi? Xhasa impendulo yakho.                                            (2)
          4.1.4      Nika impendulo        kaNozukile            xa   amaNdlambe   ayemxoxisela
                     isinxibo.                                                                           (1)
          4.1.5      Tshatisa indima edlalwa ngumlinganiswa                    EKUKHOLAM         B
                     nomlinganiswa OKUKHOLAM A.
                           KHOLAM A                                 KHOLAM B
                     (a)   UQolwana                 (i)     Yinkonde yakwaNdlambe.
                     (b)   UMluleki                 (ii)    Ngumyeni kaNozukile.
                     (c)   UMaVumisa                (iii) Ngumolokazana kaMchitheki.
                                                    (iv)    Ngumama kaNokwanda.
                                                                                           (3 x 1)       (3)
Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    17          DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          4.1.6      Tolika la mazwi 'Ndakuyicela ivuthiwe' ngokomxholo webali.               (2)

          4.1.7      Nyathelo lini elathatyathwa nguQolwana phambi kokuba alahleke
                     uNozukile?                                                               (2)

          4.1.8      Xela udidi lwempixano ebonakala kwintlalo yakwaMavumisa.
                     Xhasa impendulo yakho.                                                   (2)

          4.1.9      Chaza imfundiso yeli bali.                                               (2)

                                             KUNYE

4.2       Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

          ISICATSHULWA H

                                         ITUTU LASETIKITIKI
         Ngalo nyaka uThobile ebefunda ngawo ibanga lesithathu uMdesalini
         wonyulwe wangusihlalo wekomiti yesikolo. Ngenye imini uTolo lo uthe eze
         entlanganisweni yesikolo wabona unyana wakhe ehleli ngaphandle
         kwamagumbi okufundisela. UMchenge akayikhathalelanga le nto koko uye
         ekomitini yesikolo. Iphume ikomiti lo nyana wakhe esagcakamele ilanga. 5
         UNgwenyankomo noko ithande ukumkhuba ngoku le nto.
         Ukuphuma kwesikolo umcothozisile unyana wakhe efuna ukuqonda ukuba
         ubehlaleleni phandle ngexesha lesikolo. UThobile uphendule ngelithi
         ukhutshelwa phandle yena xa kufundiswa mihla le.
                 'Uqale nini ukukhutshelwa phandle?'                                    10
                 'Kudala, tata.'
                 'Kutheni ukhutshelwa phandle nje ngexesha lesikolo?'
                 'Andazi nokuba yinto yokuba utitshalakazi egcada amaqanda
                 ahlambe nasemlanjeni yonke imihla na.'
                 'Ke wena uye ubone le titshalakazi ihlamba emlanjeni?'                 15
                 'Hayi, tata, ndiya ndihleke mna.'
                 'Kwedini uye uhleke ititshalakazi yakho ihlamba emlanjeni?'
                 'Tata, akukho mlambo phaya esikolweni kodwa nakuba ungekho nje
                 utitshalakazi uye athi uhlamba emlanjeni.'
                 'Ke wena ikukhathaza ngantoni into yokuhlamba komntu kumlambo          20
                 ongekhoyo?'
                 'Hayi mna tata ndiye ndihleke abanye abantwana abangakwaziyo
                 ukuthi "river" koko bathi "liva".'
         Uncumele ecaleni uNgwenyankomo nakuba ubengancunyiswa kukuchitha
         konyana wakhe imini ehleli ecaleni kwamagumbi okufundisela. Ngosuku            25
         olulandelayo undulukile ukuya ngasesikolweni sakuTikitiki ukuya kuqonda
         le nto ngokwakhe.

          4.2.1      Xela ukuba wayezalelwe phi uThobile.                                     (1)

          4.2.2      Chaza ukuba kwakutheni ukuze uThobile aye kufunda kuCingco.              (2)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    18              DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          4.2.3      Nika intsingiselo yegama, 'umcothozisile' elikwisicatshulwa.                 (2)

          4.2.4      UThobile utyhilwa njengomfundi onjani kule ngxoxo yakhe noyise?              (2)

          4.2.5      Xela ukuba ubusela bukaThobile buyibange njani ingxabano
                     phakathi kwabazali bakhe.                                                    (2)

          4.2.6      Sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa?                        (1)

          4.2.7      Nika uphawu olubonisa ukuba eli libali elifutshane ngokukhetha
                     impendulo echanekileyo ngezantsi:

                     A    Abalinganiswa baninzi.
                     B    Iziganeko ziyaqupha ukwenzeka.
                     C    Abalinganiswa bayazithethela.
                     D    Ibali libaliswa ngumlinganiswa.                                         (1)

          4.2.8      Xela isiganeko esenza ukuba inkundla imthumele kwisibhedlele
                     sengqondo uThobile.                                                          (1)

          4.2.9      Nika umfanekiso-ngqondweni           otyhilwa   libinzana   elibhalwe
                     ngqindilili kwisicatshulwa.                                                  (1)

          4.2.10     Chaza indlela uluntu olwamamkela            ngayo    uThobile   emva
                     kokubuya kwakhe entolongweni.                                                (2)

          4.2.11     Nika umxholo weli bali.                                                      (1)

          4.2.12     Yintoni eyabangela ukuba uThobile emke eCingco?                              (1)

                                                            AMANQAKU ECANDELO C:                  35

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    19           DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

ICANDELO D: ISIHOBE

Phendula imibuzo esetwe kwimibongo YOMIBINI.

UMBUZO 5: VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela-Umhleli

5.1       Funda umbongo olandelayo uze uphendule imibuzo.

          INKONJANE – VV Sigonya

          1          Ndayibon' ibhabh' ipheph' okwengelosi.
          2          Ndayibanga ngeliso ndathi yeyam.
          3          Mpiko zayo zaphendlwa-phendlwa;
          4          Ngumoy' ongephi zityhil'ubumbeje-mbeje.

          5          Ndayibonga ndagqiba ngentliziyo.
          6          Ndafihl' izikhwazo ndisoyik' uluntu.
          7          Yandimemez' ibikudaba.
          8          Yavakal' intlontl' ingqay' ubomi bam.

          9          Wavakal'umoya wentumekelelo.
          10         Zagungq'iingcango zentliziyo.
          11         Lwabeth'uvalo lundityel'uba yeyam.
          12         Umoya wembala nawo wandingqinela.

          13         Ndayondela; ndayijonga;ndayiphonononga;
          14         Ndafik'iyimfezek'ingqibelelo.
          15         Yayizotyiwe ngenene ngemini yehlobo.
          16         Yabuthabatha bonk'ubume bam.

          17         Ndalama ndakondela eso sihlwithi.
          18         Ndadandatheka ndakubon'eso sifuba.
          19         Ndawubon'umandlalo wenzala yam umntyinga-ntyingana.
          20         Isisila sona sixhentsa mva.

          21         Luqhotyoshwe kweso sithuba ke olu lwimi.
          22         Ndithethe ndagqiba kodwa hayi intlokomo.
          23         Ndazibona ndindodwa ndisemehlwen'oluntu.
          24         Ndanyalasa; ndingqola-ngqola; ndibheshuza;
          25         Ngomphefumlo ndingaboni mntu.

          26         Manqina mani na la andicand'umphefumlo?
          27         Nzipho zini na ezi zindikrwemp'ulonwabo?
          28         Ncumo luni na olu lukuwe ntaka ndini?
          29         Mdiki mni lo ulele kwezo nzipho?

          30         Ntaka ndini yezulu;
          31         Ngeba wena uyinzulu;
          32         Ngoba wena unyulu.

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    20          DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          5.1.1      Xela izinto EZIMBINI ezifaniswayo kumqolo woku-1 nophawu
                     olufaniswa ngazo.                                                        (2)

          5.1.2      Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli. Umoya ophendla-
                     phendla iimpiko zayo uveza (ukundanda kwenkonjane/
                     ubuhle benkonjane/ukuhamba kwenkonjane).                                 (1)

          5.1.3      Chaza igalelo lemini yehlobo kubuhle benkonjane.                         (2)

          5.1.4      Xela ukuba atyhila ntoni amagama akrwelelwe umgca ngaphantsi
                     kulo mbongo.                                                             (2)

          5.1.5      Chaza ukuba iqaqambisa ntoni imibuzo-buciko ekwisitanza sesi-7.          (2)

          5.1.6      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Lo mbongo
                     uludidi olubizwa ngokuba ngumbongo ...

                     A    -nkcazo.
                     B    oyisonethi.
                     C    oyi-eleji.
                     D    -mbaliso.                                                           (1)

          5.1.7      Cacisa okuthethwa ngumqolo wama-21.                                      (2)

          5.1.8      Nika umahluko        kwisakhiwo sangaphandle kwisitanza     sesi-2
                     nesesi-8.                                                                (2)

          5.1.9      Chaza injongo yokusetyenziswa komfanekiso-ngqondweni weliso
                     kumqolo we-19 nowama-20.                                                 (2)

          5.1.10     Unjani umoya wembongi kulo mbongo? Xhasa impendulo yakho.                (2)

5.2       Funda isicatshulwa sombongo esilandelayo uze uphendule imibuzo.

          FUNZELA ENZULWINI – SSM Mema

          1          Lishushu idabi kumathaf' obu bomi;
          2          Kuqhum' amaqulo kuchachamb' umchiza;
          3          Uxhob' ufohlel' umlisela nomthinjana,
          4          Usilwa noSathana, usilwa nobumnyama.

          5          Ayaxhaxh' amagwala, kuband' umchachazo.
          6          Ubomi ngumzamo kosind' amakroti;
          7          Ubomi ngumthwalo bufuna umqolo;
          8          Umgomo um' umi ulind' umzingisi.

          9          Ubomi lidabi lokulwa nomna;
          10         Iyathimbis' inyama ayifuni kuthotyozwa,
          11         Aying' ingaba lidini lokuzis' impumelelo,
          12         Aying' ingalinda ijonge inzaliseko.

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2           21            DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                           NSC

          13         Qina isibindi ukuze uphumelele.
          14         Qul' uphethel' imini nobusuku bayo.
          15         Qhekeza imichankcatho owele ngayo,
          16         Ufunzel' enzulwini ungabuyi ngamva.
          17         Mawuqaqambe umgomo phambi kwakho,
          18         Uziqhiz' iimbophelelo ezikuqamangeleyo,
          19         Uyibeke nxamny' imithwalo ekudobelelayo;
          20         Ulubaleke ngomonde ugqats' olukumeleyo.
          21         Wofuman' abaninzi bengqengq' elungqamekweni,
          22         Wofuman' iqela ligxampuz' emgxobhozweni.
          23         Onke loo maqela akukhwebela kuwo;
          24         Maz' ungawahoyi ufunzele enzulwini.
          25         Ofun' igolide akaqhwayi emgqubeni,
          26         Axel' isikhukukazi sifun' imibungu.
          27         Ozingela izilo uthabatha izagweba,
          28         Avuke kwangonyezi abuye nofele.
          29         Oswele umgomo ufana nemfama,

          5.2.1      Nika izandi eziBINI ezenze imfanozandi kumqolo wesi-2.                            (2)

          5.2.2      Xela ukuba libhekisa koobani ibinzana 'umlisela nomthinjana'
                     kumqolowesi-3.                                                                    (1)

          5.2.3      Tshatisa umongo OKUKHOLAM B nesitanza ESIKUKHOLAM A.

                            KHOLAM A                                  KHOLAM B
                     (a)   Isitanza sesi-2          (i)     Endleleni yempumelelo uhlangana
                                                            naboyisakeleyo abaza kutyhafisa
                     (b)   Isitanza sesi-6                  kufuneka ujonge phambili.

                     (c)   Isitanza sesi-7          (ii)    Amagwala akalungi kuba ubomi
                                                            bufuna amagorha awomeleleyo
                                                            anyamezelayo.

                                                    (iii) Abafuna impumelelo bayahlala
                                                          bayilinde kubahlobo.

                                                    (iv)    Ojonge ukuzuza impumelelo uyazi-
                                                            lungiselela abe neenjongo ebomini.
                                                                                         (3 x 1)       (3)

          5.2.4      Chaza uhlobo lophinda-phindo olukumqolo wesi-6 nowesi-7.                          (1)

          5.2.5      Cacisa okuthethwa ngumqolo we-9.                                                  (1)

          5.2.6      Xela ukuba igama 'umzingisi' elikumqolo wesi-8 libhekisa kubani
                     ngokwalo mbongo.                                                                  (1)

Akuvumelekanga uk ufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    22            DBE/Februwari–Matshi 2017
                                                    NSC

          5.2.7      Chaza ukuba umqolo we-10 uphuhlisa ntoni.                                 (2)

          5.2.8      Yintoni    injongo  yokusetyenziswa      kwezenzi       eziyalelayo
                     ezikrwelelwe umgca kwisitanza sesi-4?                                     (1)

          5.2.9      Chonga umqolo othetha ukulwa okanye ukususa zonke izinto
                     ezikuthintelayo ukuba ubheke phambili kwisitanza sesi-5.                  (1)

          5.2.10     Ucinga ukuba        ngabantu abatheni   aba   baxelwa    kwimiqolo
                     yama-21?                                                                  (2)

          5.2.11     Xela umxholo walo mbongo.                                                 (2)

                                                          AMANQAKU ECANDELO D:                 35
                                                             AMANQAKU EWONKE:                  70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2016/4f5f4604-2ed9-4259-8e2f-c03bd960aac8) — isiXhosa FAL · QP · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2014/2cce8054-ef2f-4dbd-93cb-ba161a509b63) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2017-memo/53f6a87b-9b07-4564-8877-907f3526782e) — isiXhosa FAL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 May-June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2017-memo/121227d8-b537-4331-aeae-310859d099b3) — isiXhosa FAL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2016-memo/1949979e-0f85-41b3-87dc-0ad7862ee6e8) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2017/fa6ae230-f3e2-4d82-946e-e0145c3d0060) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
