# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2025, 16 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                     SENIOR CERTIFICATE

                            IBANGA 12

                       SEPTEMBA 2025

 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO
              IPHEPHA LESIBINI (P2)
           ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   70

                 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.

### Page 2

2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2025)

ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

1.    Umfundi akavumelekanga ukuphendula ngaphezu kombuzo omnye kwijenra
      enye.

2.    Ukuba umfundi unike iimpendulo ezimbini apho le yokuqala
      ingamkelekanga, ize le yesibini ibe yeyamkelekileyo, makisha le yokuqala
      ungayihoyi le yesibini nokuba yiyo ayiphendule kakuhle.

3.    Ukuba imibuzo inonjolwe ngendlela engeyiyo, makisha ngokwendlela
      ekunonjolwe ngayo kwimemo.

4.    Ukuba impazamo yopelo inika ntsingiselo yimbi kule ibilindelwe, musa
      ukunika inqaku kuloo mpendulo. Ukuba ayiyichaphazeli intsingiselo, nika
      inqaku ngokufanelekileyo.

5.    Ukuba umfundi akazisebenzisanga iimpawu zocaphulo apho ayalelwe ukuba
      acaphule, makangohlwaywa.

6.    Kwimibuzo evulelekileyo, akukho manqaku anikwa uEWE/HAYI okanye u-
      NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina
      yeyona nto mayinikwe ingqalelo.

7.    Akukho manqaku aya kwabelwa uYINYANI/ASIYONYANI okanye
      LULUVO/YINYANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe
      ingqalelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2025)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                 3

 ICANDELO A: INOVELI
 UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – K.S. BONGELA
 ISICATSHULWA A
 1.1 1.1.1      IZizikazi √                                                             (1)
       1.1.2    Wayeve ngoNozililo iindaba zokuba ubone umyeni wakhe ehleli
                etafileni nenzwakazi angayazanga ekucaca ukuba kulalwa kula
                hotele. √√                                                              (2)
       1.1.3    “Kudala ndikuxelela ukuba yahlukana nokwenza amabhunga nale
                mitshotshololo yabafazi bale lokishi ungafika ilunguza iintamo
                iphixanisa ngolwimi”. √√                                                (2)
       1.1.4    (a) Efihlakeleyo √                                                      (1)
                (b) Luzobo mayana √                                                     (1)
       1.1.5    (a) Wayefuna ivenkile kaNtsibande awayenebango kuyo kuba
                    esithi yivenkile katatomncinci womyeni wakhe ngoko ke
                    ililungelo labo. √                                                  (1)
                (b) Wayesithi uLungile akayonzalelwane yaseMlazi
                    akanakusuka ngapha eLusikisiki azo kuthatha ivenkile
                    efanele bona zinzalelwane zaseMlazi √/ wayesithi uLungile
                    uyifumene ngamaqhinga loo venkile kutatomncinci wabo. √             (1)
       1.1.6    Kunxulumana ngoba uYolisa naye wayekhona emotweni ngexesha
                abazali bakaMpumelelo befumana ingozi basweleke kuba wayehlala
                noNomakhwezi encedisa evenkileni. √√/ wayezalana noNomakhwezi
                kuba ungudadobawo kaNomakhwezi yena noMpumelelo basinda
                kule ngozi yemoto yokubhubha kwabazali bakaMpumelelo. √√                (2)
       1.1.7    UThamsanqa nguye owaza kuncedisa kwivenkile yakwaNtsibande
                ngethuba uLungile wayexakeke kakhulu waza wathabathela kuye
                ulawulo lweshishini likaMpumelelo ngexesha yena wayesafunda
                emva kokubhubha kwabazali bakhe. √√                                     (2)
       1.1.8    (a) Iziganeko zonke zebali zingqongene naye / Ibali liqala ngaye
                    liphele ngaye √
                (b) Ngumphembeleli wempixano ekhoyo ebalini √
                (c) Unomnqweno afuna ukuba ufezeke enokwenza nantoni na
                    ukuze ukufezekisa umnqweno wakhe √
                (d) Unabachasi nabaxhasi. Ungunobangela wokuba ibali liqhubeke
                    libheke phambili √
                     [Naziphi na eziNTATHU kwezi.]                                      (3)
       1.1.9    Ndiyangqina kuba iziphumo zokuthemba uNozililo zizo ezabangela
                ingxabano phakathi koNomakhwezi nomyeni wakhe baza baphela
                bebhubha kwingozi yemoto ngenxa yoxinzelelo awayenalo ngethuba
                eqhuba imoto besiya eStanger esenomsindo wolwimi awayeluve
                ngoNozililo. √√                                                         (2)
                                               KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 4

4                  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               (EC/SEPTEMBA 2025)

ISICATSHULWA B

1.2 1.2.1     ULungile wathenga ivenkile kuMosia √ /utata kaMpumelelo noMosia
              bathengiselana ivenkile.                                                      (1)

     1.2.2    Yaduka esithubeni. √√                                                         (1)

     1.2.3    Babengootsotsi abadumileyo. / √√ babezizikrelemnqa ezaziwayo. √√              (2)

     1.2.4    Beza namangqina okubonisa ukuba babeziitshomi noNomakhwezi. √√                (2)

     1.2.5    Ndivumelana nokuba uNozililo unentliziyo engcolileyo kuba wazama
              ngazo zonke iindlela ukuxabanisa uNomakhwezi nomyeni wakhe
              ngokumthuthela iindaba ezingeyonyani ngenxa yokuba efuna
              ukubuyisa isixhiba sevenkile ababeyibanga nomyeni wakhe. √√ /
              wathenga ootsotsi ukuba batshise ivenkile kaMpumelelo. √√ /
              wathenga ootsotsi ukuba baye kuqhekeza kwaze kwemka impahla
              exabisa amawaka amathathu anamakhulu amahlanu
              eerandi (R3 500). √√                                                          (2)

     1.2.6    B/     Imigulukudu eyatshisa ivenkile kaNtsibande yagwetywa iminyaka
                     idontsa entolongweni. √

              D/     UMpumelelo wakha isibhedlele esikhulu eLusikisiki. √                   (2)

     1.2.7    Ndiyangqina, lichanekile kuba ukwazile ukoyisa imiqobo abebekelwe
              yona nguNozililo wada waphumelela waba ngugqirha ophume
              izandla. √√/ uphumelele ukufunda wade wangugqirha nangona
              wayekhe wangathi ushiywa ziingqondo ngenxa yengozi yokusweleka
              kwabazali bakhe naye ekhona. √√                                               (2)

     1.2.8    Ndandinokuvuya, √ kuba uMpumelelo sengasenabazali nje kungenxa
              yamayelenqe akhe, naye makeve ubuhlungu obu abuvise
              uMpumelelo. √√

              Ndandinokungavuyi √ kuba naye ngumntu, bekungafanelekanga ukuba
              abulawe kabuhlungu ngolwa hlobo nokuba ebengcole kangakanani
              na. √√

              [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                              (3)

     1.2.9    Yinoveli engemiba yentlalo kuba idandalazisa iimeko zentlalo
              yabantu. √√                                                                  (2)
                                                                                          [35]

                                                            AMANQAKU EWONKE:                35

                                             OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     5

 UMBUZO 2: UMQOL’UPHANDLE – P.M. NGANI

 ISICATSHULWA C

 2.1 2.1.1           Sis’MamKhey √                                                            (1)

       2.1.2         Wayenomsindo kuba ecinga ukuba inokuba unike uEddie ithuba
                     lokuba ahambe nesinye isithandwa sakhe ukuya kumboniso
                     bhanyabhanya. √√/ wayenomsindo kuba ecinga ukuba uzenze
                     isibhanxa sikaEddie kuba kudala exelelwa ukuba ungudlalani kodwa
                     yena engafuni kukholelwa ecatshukiswa nakukutyatyulwa
                     ngumsesane wengeji kaEddie ongaxakekanga kodwa akade
                     amtshate. √√
                     [Nasiphi isiBINI kwezi mpendulo zingentla.]                              (2)

       2.1.3         “... ithe wambu umnweba wokuvuka nje kuphela, phezu kwesaa
                     sibheshwana sisesinqeni √√                                               (2)

       2.1.4         (a)   Engafihlakelanga √                                                 (1)

                     (b)   Uzobo ngqo √                                                       (1)

       2.1.5         (a)   Umpu oyi- 38 Automatic owadubula uEddie ngumpu kaLinda
                           owalahlekayo. √

                     (b)   Ileta eyabhalwa nguLinda esithi kuEddie akazokuphumelela
                           ukuya naye kumboniso bhanya-bhanya makahambe nesinye
                           isithandwa sakhe. √

                     (c)   Ibhatyi yemink eyayinxitywe linenekazi elaliseRio ngomhla
                           womboniso bhanya-bhanya ifana nqwa nekaLinda. √

                           [Nasiphi isiBINI kwezi mpendulo zingentla.]                        (2)

       2.1.6         Kunxulunyaniswa nesiganeko sokufa kukaEddie ngoba uHlobo
                     ukholelwa ukuba ngokuya kwakhe kwaMakhey aye kusela utywala
                     wayeye kuqweba isibindi sokubulala uEddie noLulama ngompu
                     wakhe oyi 38 automatic. √√                                               (2)

       2.1.7         UDuma Hlelo wanceda ngokuchazela uHlobo nge-tape recorder
                     awayeyiboleke uEddie enoshicilelo lwengxoxo eyayiphakathi
                     kukaEddie namalungu ase Moonglow. √√                                     (2)

       2.1.8         (a)    Iziganeko zonke zebali zingqongene naye √

                     (b)    Ngumphembeleli wempixano ekhoyo ebalini √

                     (c)    Unomnqweno afuna ufezeke kwaye uxolele nantoni
                            enokwenzeka ukuze ufezeke umnqweno wakhe. √                       (3)

       2.1.9         Ndiyangqina kuba uLinda wawathemba la malungu ngexesha
                     esenza ngathi azokumvelela emva kwesehlo sokubulawa kukaEddie
                     kanti wona azokunyengeza umpu kaLinda ukuze ityala linamathele
                     kuye. √√                                                                 (2)

                                                   KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 6

6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2            (EC/SEPTEMBA 2025)

ISICATSHULWA D

2.2 2.2.1      Usebenza nabo √/ basebenza kunye. √                                    (1)

      2.2.2    Andizifake ntloko. √/ andizinanzanga. √                                (1)

      2.2.3    Le nto bayithethayo ingabambekiyo ayizokuphelela ndawo. √√/ akukho
               apho iza kubasa khona le nto ingenasihlahla bayithethayo. √√           (2)

      2.2.4    Ndisafuna ukuncedisana nabahlobo aba bam kwiinjongo
               zethu zokwakha iMoonglow. √√                                           (2)

      2.2.5    Ndiyavumelana kuba uThembisa wayekwiyelenqe lokubulala
               uEddie kuba efuna kushishinwe ngentsangu eMoonglow. √√                 (2)

      2.2.6    B/   UHlobo ufumana itape recorder enencoko ekhokelela
                    ekufunyanweni kwababulali bakaEddie noLulama.
               D/   Amalungu aseMoonglow ayabanjwa avalelwe esiseleni
                    emva kokubhaqwa enentsangu ayifume kuMaMpondo. √√                 (2)

      2.2.7    Lichanekile kuba ukwazile ukulinda ithuba elide engade
               atshatwe nguEddie. √√                                                  (2)

      2.2.8    Ndandinokuvuya √ kuba amalungu aseMoonglow ambulala
               kabuhlungu uEddie ngenxa yokunyolukela imali ngoko afanelwe
               kukujamelana nengalo yomthetho. √√/ ndandinokuvuya√ kuba igama
               lam ndinguLinda lihlambekile. √√/ ndandinokuvuya √ kuba ndihleli
               esiseleni ndingenatyala ngenxa yabo bendisulela ngetyala labo. √√

                                             OKANYE

               Ndandinokungavuyi √ kuba ukubanjwa kwawo avalelwe
               entolongweni akuzi kuwenza aphume eguqukile ngoko ke isimo
               sawo siya kuhlala siyingxaki eluntwini. √√

               [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                       (3)

      2.2.9    Yinoveli engophando kuba kuphandwa isishiqi setyala lokubulawa
               kukaEddie Mhaga noLulama Zuma √√                                       (2)
                                                                                     [35]

                                                          AMANQAKU EWONKE:             35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2025)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  7

UMBUZO 3: UMONWABISI: ZAMA A. JAPHTA

ISICATSHULWA E

3.1     3.1.1    UNjazothumlilo √                                                     (1)

        3.1.2    Wabalekwa ngabasebenzi ngenxa yengxolo yakhe kubo. √√/
                 wayebaphethe kakubi, ebabetha √√/ wayebangxolisa nokuba
                 abenzanga nto kuba ecinga ukuba ungxolisa abo babembele
                 imali. √√                                                            (2)

        3.1.3    Wayesiya manqapha-nqapha apho eNtshiqo. √√                           (2)

        3.1.4    (a)   Efihlakeleyo √                                                 (1)

                 (b)   Uzobo mayana √                                                 (1)

        3.1.5    (a)   Wayesithi abafazi baseNtshiqo bayammonela. √

                 (b)   Wayeneentloni kuba ephoxwe ziintombi zakhe
                       awayesoloko eqhayisa ngazo kwabo bafazi. √                     (2)

        3.1.6    Kunxulumana nesiganeko sokubhubha kukaGcinumzi kwingozi
                 yebhasi, kuba kwatyholwa yena ukuba utyiwe yinyoka yakhe kuba
                 esisityebi kukholelwa ukuba uthwele. √√                              (2)

        3.1.7    Ubukho bukaMonwabisi bube luncedo kuThandabantu kuba nguye
                 owavusa amashishini kaThandabantu abuyela kwisimo sawo
                 sangaphambili waza walanda neentombi zikaThandabantu
                 ezazidukile zabuyela ekhaya. √√                                      (2)

        3.1.8    (a)   Iziganeko zonke zebali zingqongene naye √
                 (b)   Ngumphembeleli wempixano ekhoyo ebalini √
                 (c)   Unomnqweno afuna ufezeke kwaye uxolele nantoni
                       enokwenzeka ukuze ufezeke umnqweno wakhe. √
                 (d)   Unabachasi nabaxhasi.

                       [Nasiphina siTHATHU kwezi.]                                    (3)

        3.1.9    Ndiyangqina kuba uMamTolo ubanike yonke into abayifunayo
                 ngexesha besesinaleni loo nto yabangela ukuba balibale ngeencwadi,
                 baxabise ulonwabo notywala baza baphela besiyeka isikolo. √√/
                 baphele bengasixabisi isikolo kuba besoloko benikwa yonke into
                 abayifunayo benemali yokuthenga utywala. √√                          (2)

                                              KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              (EC/SEPTEMBA 2025)

ISICATSHULWA F

3.2   3.2.1    UMamTolo yinkosikazi kaRhadebe/ Batshatile. √                            (1)

      3.2.2    Kwakuthe chatha ukuguga apho kuRhadebe. √                                (1)

      3.2.3    Wayengasenawo amandla. √√/ wayekhathazwa yimpilo. √√                     (2)

      3.2.4    Wavuya uMaMtolo kukufika kukaMonwabisi. √√                               (2)

      3.2.5    Ndiyavumelana ukuba uMonwabisi ngumlinganiswa onoxolo kuba
               akazange ambambele nqala uMaMtolo nangona wayemphethe
               kakubi emkhetha kwabakhe abantwana, waba luncedo kuMaMtolo
               noThandabantu ngokubuyisa iintombi zakhe ezazitshe nelizwe
               nokuvuselela amashishini wakhe sele ebhangile. √√                        (2)

      3.2.6    B/   Iintombi zikaThandabantu zibuyela ekhaya emva kokutsha
                    nelizwe. √
               D/   UThandabantu wenzelwa itheko lokumamkela. √                         (2)

      3.2.7    Ndiyangqina lichanekile kuba ukufika kwakhe ebomini
               bukaThandabantu ufike wamonwabisa ngendlela abe luncedo ngayo
               ngokumnceda aze necebo lokuhlangula amashishini akhe
               ekubhangeni kunye nokubuyisa iintombi zakhe kwamonwabisa
               uThandabantu. √√                                                         (2)

      3.2.8    Ndandinokukhathazeka √ kuba kubuhlungu ukulahlekelwa
               ngabantwana. Nokuba wayebafekethisile asiyonto imnandi
               ukungazi ukuba abantwana bakhe baphi na. √√                              (3)

      3.2.9    Yinoveli engemiba yentlalo kuba idandalazisa iimeko
               zentlalo yabantu ezifana nokuthwala nokukhulisa umntwana
               ongenabazali. √√                                                         (2)
                                                                                       [35]

                                                    AMANQAKU ECANDELO A:                 35

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2025)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                 9

 ICANDELO B: IDRAMA

 UMBUZO 4: NDIYEKENI: D.M. JONGILANGA

 ISICATSHULWA G

 4.1 4.1.1      Diksie √                                                              (1)

       4.1.2    Wayefuna uMadala amthethelele kwintlanganiso yekomiti kuba uLoni
                efuna agxothwe ngenxa yokunxila emsebenzini. √√                       (2)

       4.1.3    Iluchuku nje lwabashumayeli. √√                                       (2)

       4.1.4    (a)   Efihlakeleyo √                                                  (1)

                (b)   Uzobo mayana √                                                  (1)

       4.1.5    (a)   Ukunxila emsebenzini ngexesha lesikolo √

                (b)   Ukuthuma abantwana utywala √

                (c)   Ukungafundisi eklasini √

                      [Nasiphi isiBINI kwezi mpendulo zingentla.]                     (2)

       4.1.6    Isiganeko sokucholwa kwesidumbu sikaMawonga kuyanxulumana
                noNdila kuba nguye obe ngunobangela wokuba abe uMawonga
                uzibulele ngenxa yeyelenqe lakhe noFuneka kuba efuna
                ukuziphindezela kuMawonga kuba esithi wamgxothisa emsebenzini. √√
                / Nguye noFuneka abathatha isidumbu sikaMawonga bayakusilahla
                Emfuleni bakuba bemfumana ebhubhile endlwini kaFuneka. √√             (2)

       4.1.7    NguNomawele owaxelela amapolisa ukuba uMawonga
                wayenkqonkqoza kwaFuneka engavulelwa ngobusuku obuphambi
                kokucholwa kwesidumbu sakhe. √√                                       (2)

       4.1.8    (a)   Iziganeko zonke zebali zingqongene naye √
                (b)   Ngumphembeleli wempixano ekhoyo ebalini √
                (c)   Unomnqweno afuna ufezeke kwaye uxolele nantoni
                      enokwenzeka ukuze ufezeke umnqweno wakhe. √
                (d)   Unabaxhasi nabachasi. √

                      [Nasiphina isiTHATHU kwezi.]                                    (3)

       4.1.9    Ndiyangqina kuba nguFuneka owamfaka kuLoni kuba efuna bamtyele
                imali senzo eso samfaka engxakini akuzibulala
                uMawonga kuba naye waye wagwetywa. √√                                 (2)

                                                 KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 10

10               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2025)

 ISICATSHULWA H

 4.2 4.2.1     UMadala lilungu lekomiti kwisikolo afundisa kuso uMaziko. √/ UMaziko
               lisekela nqununu kwisikolo alilungu lekomiti kuso uMadala. √

               [Nayiphina eNYE kwezi zingentla.]                                           (1)

      4.2.2    Zalela elubala. √                                                           (1)

      4.2.3    Iindaba ziyahamba azihlali ndaweni nye. √√                                  (2)

      4.2.4    Uthi kuMadala “mboneleni icebo uLoni” √√                                    (2)

      4.2.5    Ndiyavumelana, uMadala uyinyolukele imali kuba ngexesha uNdila
               ezo kumcela ukuba amthethelele kwikomiti wamfuna imali
               yesinyobo. √√                                                               (2)

      4.2.6    B/    UNomawele uchazele usajini Njobe ngokwenzekayo
                     kwaFuneka ngobusuku obuphambi kokucholwa kwesidumbu
                     sikaMawonga. √
               D/    Amapolisa afumana imvulophu enetyhefu ebhalwe
                     Mnu D Ndila nedilesi yakhe phantsi komatrasi kaZanele. √              (2)

      4.2.7    Ndiyangqina kuba nguye obase umlilo wokutshisa uNdila
               aphelelwe ngumsebenzi ikwanguye nobethundeza uNdila ukuba
               aziphindezele kuMawonga. √√ / Nguye noye kuMadala baza babiza
               abehloli ukuze uMawonga agxothwe kuqeshwe yena endaweni
               kaMawonga. / Ngumphembi wemililo. √√                                        (2)

      4.2.8    Ndandinokuvuya √ kuba uThixo endiphendulele kwingxaki
               ebendinayo yokubhujelwa ngumyeni ndibe ndingakwazi ukuzilwela
               ngokwam. √√

                                             OKANYE

               Ndandingazokuvuya √ kuba ukugwetywa kukaNdila akuzokubuyisa
               umphefumlo womyeni wam. √√

               [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                            (3)

      4.2.9    Yintlekele kuba inesiphelo esinokufa nosizi. √√                            (2)
                                                                                         [35]

                                             OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2025)               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   11

UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA ‒ M. MLOKOTI

ISICATSHULWA I

5.1    5.1.1         Bhutiza √                                                                 (1)

       5.1.2         Amalungu akhe ayediniwe kuba wayetyiswe isiyobisi. √√                     (2)

       5.1.3         ... njengosomashishini wale ndawo, akufuneki ndaziwe apho
                     ndivuka khona. Kungenjalo kungalula ukuba ndigetyengwe. √√                (2)

       5.1.4         (a)   Efihlakeleyo √

                     (b)   Uzobo mayana √                                                      (2)

       5.1.5         (a)   Ayenikwa amagumbi amahle anento yonke ayidingayo. √
                     (b)   Ayephathelwa neziselo. √
                     (c)   Kwakufuneka achaze xa aphelelwe ziziselo kwibar fridge
                           esemagumbini wawo ukuze azokugcwaliswa. √
                     (d)   Ayesitya nantoni na ayifunayo ezenzela nje konke. √

                           [Nasiphi isiBINI kwezi zingentla.]                                  (2)

       5.1.6         Kunxulumana noNoyongo kuba nguye owalobela uDina kwaNyoka
                     engathethanga nyani ngodidi lomsebenzi uDina aza kulwenza kanti
                     uza kumxhaphazisa ngokwesondo ngoNyoka nabatyeleli ethengisa
                     ngomzimba ukuze yena Noyongo afumane ikhomishini kuNyoka
                     wade wabe uDina uyakhulelwa waze wabe uyagxothwa √√/
                     kunxulumana kuba nguye owayetyisa uDina iziyobisi emlungiselela
                     noRoom 8 ukuze uNyoka amxhaphaze uDina ngokwesondo
                     akugqiba ngaye amse kubatyeleli ukuze afumane imali wade wabe
                     uyakhulelwa, akukhulelwa wagxothwa. √√                                    (2)

       5.1.7         UGxalaba wancedisana noDina ukuyila iqhinga lokubamba
                     uThambolenyoka ukuze agwetywe. √√                                         (2)

       5.1.8         (a)    Iziganeko zonke zebali zingqongene naye √

                     (b)    Ngumphembeleli wempixano ekhoyo ebalini √

                     (c)    Unomnqweno afuna ufezeke kwaye uxolele nantoni
                            enokwenzeka ukuze ufezeke umnqweno wakhe. √                        (3)

       5.1.9         Ndiyangqina kuba ukuthemba kwakhe uNoyongo angamaziyo
                     kumfake kwingxaki yokudlwengulwa nguNyoka. √√ /ube lixhoba
                     lokuthengisiswa ngomzimba kubakhenkethi √√/ ube lixhoba
                     lokutyiswa iziyobisi de angakwazi kwahlukana nazo. √√/ ube lixhoba
                     lokuxhatshazwa de akhulelwe, akukhulelwa agxothwe. √√

                     [Nayiphina eNYE kwezi zingentla.]                                         (2)

                                                   KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 12

12               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                 (EC/SEPTEMBA 2025)

 ISICATSHULWA J

 5.2 5.2.1     Ngabasebenzi bakhe √ / ngabaqeshwa bakhe. √                                (1)

      5.2.2    Kodwa ningamvundlisi √                                                     (1)

      5.2.3    Kuvakale ivumba elibi elinganyamezelekiyo. √√                              (2)

      5.2.4    Hayi ndiyanqwena ukuwabona amabele owawanyayo inene. √√                    (2)

      5.2.5    Ndiyavumelana kuba uKuku oko apha ebalini wayemzondile uNyoka
               ngokumxutha ubuntombi bakhe wazimisela ukuba uyakuze
               aziphindezele, waze wakwenza oko ngokuthi ambethe ngebhotile
               wamshiya enelo nxeba libi ebusweni. √√

                                             OKANYE

               Andivumelani kuba ekuqaleni usebenzele uNyoka ethobekile,
               ubonisa ukungamfuni kuba noNyoka engasamsebenziseli kakuhle
               engezi namantombazana njengoNoyongo. √√                                    (2)

      5.2.6    B/    UNoyongo usebenzisana namapolisa njengengqina
                     eliphambili lenkundla. √
               D/    UThambolenyoka ugwetywa iminyaka engamashumi amabini
                     anesihlanu ebhadla kwesimnyama isisele. √                            (2)

      5.2.7    Ndiyangqina lichanekile igama athiywe lona uZanoxolo ngumbhali
               kuba uzame ngako konke anako ukuzisa uxolo phakathi koDina
               nabazali bakhe, ngangexesha uDina athenge incula kuba efuna
               ukuziphindezela kuNyoka wamnqanda ukuba angathatheli umthetho
               ezandleni zakhe. √√                                                        (2)

      5.2.8    Ndandinokuvuya √ kakhulu kuba uThixo endiphendulele kwintlungu
               ebendikuyo yokungalawuleki kukaDina ekhayeni nendingakwazanga
               ukuzilwelwa ngawam amandla. √√/ ndandinokuvuya √ kuba uNyoka
               ethe akuzenelisa wathi umntwana wam akukhulelwa wamgxotha
               ngoko makagwetywe ngezenzo ezimdaka. √√/ ndandinokuvuya √
               kuba ulibulele ikamva lomntwana wam wade walixhoba leziyobisi
               ekufuneka mna mzali wakhe ndijongane neziphumo
               zokumxhaphaza emtyisa iziyobisi de kwafuneka aye kususwa
               itshongo yazo esibhedlele ngoko makabhadle ejele. √√

                                             OKANYE

               Ndandingenakuvuya √ kuba ukuvalelwa kwakhe agwetywe
               akuzokuyilungisa ingxaki nesimo asishiye emntwaneni wam
               oyintombazana. √√

               [Nayiphi impendulo esemxholweni iya kwamkeleka.]                           (3)

      5.2.9    Yintlekele- siyolisi kuba inesiphelo esibi ukanti kukwakho nemincili
               yokuphumelela kukaDina. √√                                                 (2)

                                                       AMANQAKU ECANDELO B:               35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2025)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  13

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

UMBUZO 6: UMHLAHLO NGAMEHLO – LL NGEWU

ISICATSHULWA K

6.1    6.1.1     NguTshayizule. √ / nguTshawe √                                         (1)

       6.1.2     Babesithi ummangalelwa sele egwetyiwe √√                               (2)

       6.1.3     Ebesele eluphele. √√ /Ebesele ephuthaphutha amashumi asibhozo
                 eminyaka. √√                                                           (2)

       6.1.4     (a)    Engafihlakelanga √

                 (b)    Uzobo ngqo √                                                    (2)

       6.1.5     (a)    Isigqebhezana awayesinxibe ngaloo mhla wodlwengulo
                        saba ngumceli mngeni kuZolani. √

                 (b)    Zange akhale ngenjongo yokubiza abantu ukuze afumane
                        uncedo. √

                 (c)    Zange azisebenzise iinzipho zakhe ezinde ukurwempa
                        umdlwenguli √

                        [Nasiphi isiBINI kwezi zingentla.]                              (2)

       6.1.6     Kuyanxulumana noNonkanyezi kuba yena uthe xa uZolani ezama
                 ukumdlwengula wasebenzisa iinzipho zakhe ukuze zibe bubungqina
                 bokuba uZolani ebezama ukumdlwengula waze wabe uyagwetywa
                 uZolani. √√                                                            (2)

       6.1.7     Ubukho bukaNonkanyezi enkundleni yamatyala kube luncedo kuba
                 usebenzise izizathu ezibangele ukulahlwa kukaNompoxeko lityala
                 njengesixhobo sokuqinisekisa ukuba uZolani ugqibelisile
                 ukudlwengula akugqiba aphume etshaya ngenxa yokuba
                 engakhange azame ukuzikhusela ngeenzipho zakhe. Ukuzikhusela
                 kwakhe kukhokelele ekugwetyweni kukaZolani ngenxa
                 yokumdlwengula. √√                                                     (2)

       6.1.8     (a)    Iziganeko zonke zebali zingqongene naye √

                 (b)    Ngumphembeleli wempixano ekhoyo ebalini √

                 (c)    Unomnqweno afuna ufezeke kwaye uxolele nantoni
                        enokwenzeka ukuze ufezeke umnqweno wakhe. √                     (3)

       6.1.9     Ndiyangqina kuba wazithemba ukuba onke amatyala akhe uphuma
                 etshaya kuwo waza waphindelela ukudlwengula nto leyo
                 yabaneziphumo zokuba agwetywe ngenxa yobungqina obeza
                 noNonkanyezi. √√                                                       (2)

                                               KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 14

14               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                (EC/SEPTEMBA 2025)

 ISICATSHULWA L

 IKHIKHIZELA LASEDANGWANA – LL NGEWU

 6.2   6.2.1    UFanabekho ngunyana kaMakheswa. /UMakheswa ngumama
                kaFanabekho. √                                                           (1)

       6.2.2    Abuye eqhuba amatakane. √                                                (1)

       6.2.3    Umntu ongazimiselanga ntweni. √√/umntu ohla esenyuka efuna
                into angayazio √√                                                        (2)

       6.2.4    Akukho nto indikhathaza nje ngale yokuba uthi kanti ukho nje kanti
                awukho. √√                                                               (2)

       6.2.5    Ndiyavumelana uFanabekho ngumlinganiswa ongenanyani kuba
                ngulo waxokisa unina esithi ebeyingcibi eyaziwayo kwaNobuhle
                waza wabalekiswa kukuba abazali babakhwetha ababhubhileyo
                befuna ukumbulala /waxokisa abantu esithi uyipharmacist. √√              (2)

       6.2.6    B/    UFanabekho ubuyela ekhaya emva kweminyaka elishumi
                      elinesixhenxe walahlekayo. √

                D/    UMakheswa uxelela uFanabekho ukuba makafune
                      izingxungxo zomsebenzi elalini, avusele abantu amacingo
                      awileyo. √                                                         (2)

       6.2.7    Ndiyangqina, uFanabekho lichanekile igama alithiywe ngumbhali
                kuba ufane nje wakho emhlabeni akukho nto ebhadlileyo
                ayenzileyo. √√                                                           (2)

       6.2.8    Ndandinokuva kabuhlungu kuba akakho umzali owonwabayo
                engamazi ukuba umntwana wakhe uphi. √√√

                [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                         (3)

       6.2.9    Libali elingemiba yentlalo kuba lidandalazisa iimeko zentlalo
                yabantu. √√                                                              (2)
                                                                                        [35]

                                                      AMANQAKU ECANDELO C:                35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 15

(EC/SEPTEMBA 2025)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     15

 ICANDELO D: ISIHOBE

 UMBUZO 7: IVAMNA BAFAZI BOLUSU – S MAPUTI NABANYE

 7.1    UBUDALA – S MAPUTI

        7.1.1        Ithetha ngobudala √                                                      (1)

        7.1.2        Yimfanozandi √                                                           (1)

        7.1.3        Iingqele √                                                               (1)

        7.1.4        Uzisa ingcinga yokuba umntu ongomelelanga uye abetheke
                     oyisakale ebomini, aze ave kabuhlungu √√                                 (2)

        7.1.5        Ukushwabana kwenyama yomntu entanyeni ukubonisa ubudala. √√              (2)

        7.1.6        (a)     Isifaniso √                                                      (1)

                     (b)     Ubudala buthatha ixesha labo elide ukuya ekugugeni,
                             abungxami. √√                                                    (2)

        7.1.7        Amava ayabonakala √√ / ayaziveza ukuba umntu kudala
                     ekho emhlabeni. √√

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                         (2)

        7.1.8        Umntu athi akufikelela ebudaleni azilungise izinto zakhe kuba esazi
                     ukuba ubomi bakhe buyasongwa ujonge engcwabeni. √√                       (2)

        7.1.9        Umqolo 12 wakhiwe ngamagama amathathu,waze umqolo 13
                     wakhiwa ngamagama amane. √√                                              (2)

        7.1.10 Yisonethi √ kuba unemiqolo eli-14. √                                           (2)

                                                  KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 16

16               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2           (EC/SEPTEMBA 2025)

 7.2   NANGAMSO NYANA WEAFRIKA! – S. POTELWA

       7.2.1    Halala! √                                                             (1)

       7.2.2    Kwavela ukukhanya √√                                                  (2)

       7.2.3    (a)     UMadiba ubenze bangabantw’ebantwini. √

                (b)     UMadiba ubenze bakhul’ebantwini. √ /

                (c)     Uzenze idini lesizwe √

                        [Nasiphina isiBINI kwezi.]                                    (2)

       7.2.4    Siyazidla √ siyazingca √                                              (2)

       7.2.5    B √ / Ukuzingca √                                                     (1)

       7.2.6    Nabo bayakusithetha bophele isiXhosa kwiingxoxo
                zobuRhulumente,kwaye bayakusithetha bengenalo nexhala kuba
                sivumelekile njengezinye iilwimi. √√                                  (2)

       7.2.7    Yimvano-siphelo √                                                     (1)

       7.2.8    Kukugxininisa nokubethelela umba wokuba isizwe masizixolise
                ngokushiywa liqhawe uMadiba kuba yena eyakhe indima uyidlalile
                kwisizwe esimnyama. √√                                                (2)

       7.2.9    Umsebenzi wonke uwugqibile √√                                         (2)

       7.2.10 Umoya wembongi wonwabile ngoba incoma imisebenzi emihle
              kaMadiba. √√                                                           (2)
                                                                                    [35]

                                                      AMANQAKU ECANDELO D:            35
                                                         AMANQAKU EWONKE:             70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

## Related documents

- [ISIXHOSA FAL QP P2- GRADE 12 TRIAL 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-qp-p2-grade-12-trial-2019/783e9e47-fdca-4193-8626-cd5bb2fcd64e) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — isiXhosa FAL · QP · 2025
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2022 (Corr 23 Aug)](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2022-corr-23-aug/08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957) — isiXhosa FAL · Memo · 2022 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2024 MG.doc](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2024-mg-doc/7a535b8f-b794-4ed0-85f6-ac6753eadd0c) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isixhosa/043b5e44-9015-4512-8068-83d917978e7e) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2023-mg/812dc7c8-3934-4be5-b82c-28e3659b44bb) — isiXhosa FAL · Memo · 2023 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — QP · 2024
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-qp-sept2024-watermark/ef555ff8-729d-4666-ac27-2d8fb1cef7e2) — QP · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
