# isiXhosa FAL Grade 12 P2 Amended SC June Exams 2017 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the Amended SC June Exams 2017, 21 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2017/af915e40-acd7-4a0f-a337-a2f6bbf6e3c9
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: Amended SC June Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P2 Amended SC June Exams 2017 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2017/af915e40-acd7-4a0f-a337-a2f6bbf6e3c9)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Amended SC June Exams · 2017 · isixhosa. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa FAL P2 May-June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2017-memo/121227d8-b537-4331-aeae-310859d099b3) — Memo · 2017 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                  SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                                  IPHEPHA LESIBINI (P2)

                                          2017

                                                              AMANQAKU: 70

                                                              IXESHA: Iiyure 2

                           Olu viwo lunamaphepha angama-21.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                             Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    2                           DBE/2017
                                                    SCE

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uqalise ukuphendula imibuzo.

2.       MUSA ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Yiya kwiphepha
         lesiqulatho elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
         ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe leyo ufuna
         ukuyiphendula.

3.       Eli phepha linamaCANDELO amaNE:

         ICANDELO A: Inoveli                              (35)
         ICANDELO B: Idrama                               (35)
         ICANDELO C: Amabali amafutshane                  (35)
         ICANDELO D: Isihobe                              (35)

4.       Phendula IMIBUZO emiBINI iyonke:              umbuzo    NGAMNYE    ukhethwa
         NAKUWAPHI amacandelo amaBINI.

         ICANDELO A: INOVELI
         Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.

         ICANDELO B: IDRAMA
         Phendula umbuzo kwidrama oyifundileyo.

         ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
         Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane omaBINI.

         ICANDELO D: IMIBONGO
         Phendula imibuzo esetwe kwimibongo yomiBINI.

5.       Sebenzisa itshekhlisti ukuzincedisa.

6.       Landela imiyalelo esekuqaleni KWECANDELO NGALINYE ngononophelo.

7.       Nombola iimpendulo zakho             kanye ngokwendlela   ekunonjolwe   ngayo
         kwiphepha lemibuzo.

8.       Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

9.       Ingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha: Sebenzisa imizuzu engama-60
         KWICANDELO NGALINYE.

10.      Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    3                 DBE/2017
                                                    SCE

IPHEPHA LESIQULATHO

Eli phepha liza kukunceda ukwazi ukukhetha imibuzo ofuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.

ICANDELO A: INOVELI

Phendula imibuzo ekwinoveli oyifundisiweyo.
             INANI LOMBUZO                           AMANQAKU   IPHEPHA
1. Kusa Kusihlwa                                        35         5

2. Umqol' Uphandle                                        35       8

ICANDELO B: IDRAMA

Phendula imibuzo ekwidrama oyifundisiweyo.
3. Ndiyekeni                                              35      11

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kumabali amafutshane.
4.1 'Izibhovubhovu zaseBhayi'                    18               15

4.2 'Umntu akalahlwa'                                     17      16

ICANDELO D: ISIHOBE

Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kwimibongo.
5.1 'Amasele phezu kodonga'                               17      18

5.2 'Funzela enzulwini'                                   18      20

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                             Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    4                    DBE/2017
                                                    SCE

ITSHEKHLISTI

             ICANDELO                     AMANANI           INANI    PHAWULA
                                          EMIBUZO         LEMIBUZO      (√)
                                                          EPHENDU-
                                                           LWAYO
A: Inoveli
                                              1–2            1
    (Kusa Kusihlwa)
    (Umqol' Uphandle)
                                           OKANYE
B: Idrama
                                               3             1
    (Ndiyekeni)
                                           OKANYE
C: Amabali amafutshane
                                               4             1
    ('Izibhovubhovu zaseBhayi')
    ('Umntu akalahlwa')
                                           OKANYE
D: Isihobe
                                               5             1
    ('Amasele phezu kodonga')
    ('Funzela enzulwini')

QAPHELA: Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                 Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    5                               DBE/2017
                                                    SCE

ICANDELO A: INOVELI

Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.

UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela

1.1      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         ISICATSHULWA A

         'Dadobawo! Ungakhe ulinge undixelele ngento yokwenda kwam,
         ungazange wende wena. Ndiyakucebisa ukuba ungangeni ezintweni zam.
         Andinakuze ndiyinyamezele le nokuba kuthiwa mandinyamezele. Ukuba
         kobu bulumko bakho uzama ukuquma uLungile kule mikhwa yakhe,
         ingasuka ihle ehlayo, torho. Uza kundazi namhlanje ukuba ndingubani na lo 5
         mfana kaNtsibande. Nokokuba sekusithiwa iintsiba zakhe zinde zigqiba
         ilizwe eli, ufike esitishini kule kaSoluthi intombi. Sis! Ndigezelwe yinja!?'

         UYolisa umthobozile enyamezele ezo zinyembo naloo ntlamba wada waba
         uyanqandeka. Uyeke ngelithi umgcade ukufika kwakhe ngoLwesihlanu.

         Njengokuba iveki isiya icutheka, nokhofukhofu lukaNomakhwezi luye 10
         lukhula ngokukhula ngokokude ngamanye amaxesha amane ukuhlasimla
         nokuba uyedwa. Ide yafika impela-veki waba uyafika uyise kaMpumelelo,
         loo nto ebuya eyekelele umzimba engazi ukuba litshawuza imibane.
         Wayengenalo nofifi lokuba kunyembelekile.

         Wafika ephethe ubugcwabalalana bezinto ezinjengeziqhamo, kunjalonje 15
         ebuphathele inkosikazi yakhe. Yayikwakho nelokhwe awayeyifumene
         ngexabiso eliphantsi kula maxabiso entengiso, phofu yona iyeyexabiso
         ngokudalwa. UMpumelelo yena wayephathelwe ibhulukhwe.

         Ibisisiqhelo esi. Utata xa ezayo kwakusaziwa ukuba uza kufika
         namaqithiqithi, wonke umntu abe nento ayifumanayo. Ebesithi esihla nje 20
         abe esamkelwa ngumama nonyana nabapheki eze kuphathiswa impahla
         ayiphetheyo, athi esihla nje abe amanzi ashushu ebekwa.

         1.1.1       Uyintoni uYolisa kuNomakhwezi?                                               (1)

         1.1.2       Ngcinga ni enikwa ngamazwi akrwelelwe umgca ngaphantsi
                     ngoYolisa?                                                                   (2)

         1.1.3       Xela umkhwa ube MNYE kwimikhwa kaLungile athetha ngayo
                     uNomakhwezi?                                                                 (1)

         1.1.4       Sesiphi isiganeko       esiqhubeke   kanye    emva   koku     kukwesi
                     sicatshulwa?                                                                 (2)

         1.1.5       Xela udidi lwesafobe esibhalwe ngqindilili.                                  (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    6                           DBE/2017
                                                    SCE

         1.1.6       Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa elivezwa
                     sesi sivakalisi, 'Wayengenalo nofifi':

                     A    Lelokuba ibali libaliswa ngomnye wabalinganiswa.
                     B    Lelokuba ibali libaliswa ngumbhali ngokwakhe.
                     C    Lelokuba ibali lenziwa lizithulule ngokwalo.
                     D    Lelokuba ibali libaliswa kumntu wokuqala.                           (1)

         1.1.7       Cacisa okutyhilwa ngumbhali ngemo          akuyo    uNomakhwezi
                     ngala mazwi, 'litshawuza imibane'.                                       (3)

         1.1.8       Tyhila isigqebelo esivezwa kukuziswa kukaNomakhwezi nguYolisa
                     emzini wakhe.                                                            (2)

         1.1.9       Sicatshulwe kweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa?
                     Xhasa impendulo yakho.                                                   (3)

         1.1.10      Xela isenzo sikaMpumelelo esimenze wabonwa njengogqirha
                     wodumo kule ncwadi.                                                      (2)
                                                KUNYE
1.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         ISICATSHULWA B

         Uthe akuqwalasela uMpumelelo ekhaya apha waphawula ukuba
         asingomsebenzi owenziweyo ngummangaliso. Ivenkile yakowabo
         yayandiswe yankulu yaza yahonjiswa ukwenzela ukuba ibe nombizane.
         UThamsanqa wayesefumene nemvume yesilarha, naso sesiqalisile. Nala
         mahlandinyuke sesikhe saweva mayela nale venkile athe kanti afike 5
         endodeni.

         Kwakhona waphawula ukuba indlu yakowabo yokuhlala ibuye yakhiwa
         okutsha ngendlela ebukekayo. Urhwebo jikelele lwaluqhuba ngendlela
         eyanelisayo kakhulu kuba phezu kweveni, kwakusekufunwe neloli
         yokuthutha impahla. Kwathi kanti lo ngcembe wezi senti, emva kweminyaka 10
         uzala into.

         Uyisemncinci wayeqeshe nabantu bokujonga la mashishini, yena
         engumongameli wawo omabini. Kwakukho nelinye inxiwa awayelifumene
         komnye umntu apha eG.G. enenjongo yokuba uza kwakhela unyana
         wakhe, uMpumelelo, indawo yokuxilongela ukuba uyathanda koko 15
         uMpumelelo wayengenazinjongo zakusebenza eThekwini.

         Bathi bakudibana negqwetha lakowabo waneliseka kakhulu kukubona
         iincwadi ezicacisa ingxowa eyenziweyo ngala mashishini kule minyaka
         angekho, kuba kaloku igqwetha laliwulondolozile lo mzi lingafuni
         nokuqhelisa kwakubakho ugqwidi kwicala lala mashishini. Yonke into 20
         yayithe mbo, ngakumbi kuba kuthe kwakubizwa abaphendla-phendli
         beencwadi zamashishini banika ingxelo ekholisayo ngawo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    7                         DBE/2017
                                                    SCE

         1.2.1       Wawenziwe ephi uMpumelelo lo msebenzi ungaka kokwabo?                  (1)

         1.2.2       Linika mfanekiso ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili
                     kwisicatshulwa?                                                        (1)

         1.2.3       Lityhila ukuba ungumlinganiswa onjani uThamsanqa ibinzana
                     elikrwelelwe umgca ngaphantsi?                                         (2)

         1.2.4       Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sesi sivakalisi
                     singezantsi:

                     'Urhwebo jikelele lwaluqhuba ngendlela eyanelisayo kakhulu kube
                     phezu kweveni, kwakusekufunwe neloli yokuthutha iimpahla.'             (2)

         1.2.5       Wayeneenjongo zokusebenza phi uMpumelelo?                              (1)

         1.2.6       Xela iingxaki zibeMBINI ehlangene nazo le venkile.                     (2)

         1.2.7       Chaza isiganeko esiphembelela impixano kweli bali.                     (3)

         1.2.8       Kungumqondiso wantoni ukuwela kwekati emnyama phambi
                     kwemoto kaThamsanqa?                                                   (2)

         1.2.9       Ngqina   ngeengongoma          eziNTATHU    ukuba    uMpumelelo
                     ngumlinganiswa oyintloko.                                              (3)
                                                                                            [35]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    8                               DBE/2017
                                                    SCE

UMBUZO 2: UMQOL' UPHANDLE – PM Ngani

2.1      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         ISICATSHULWA C

         'Nkos' enamandla! Yintw' endiza kuyithetha nabani le? … Ndiyinkosikazi
         yakwa … Hobe!' Yatsho seyicimela, ubuso ibugqume ngezandla. Ithe
         yakuba izityhilile, nokaHlobo engayingxamele, yakhalima, 'Ngxe, zinyanya
         zomzi wam!' – yatsho isithi bhutyu phantsi itshica phambi kukaHlobo, naye
         ke seleqoba iliso kuSajini.                                               5
         'Heke! Ulibizile ke ngoku, nezinyanya uzinikile imbeko yazo. Qhuba
         ngokonwaba ngoku,' utshilo uHlobo, ezimisele ukumthantamisa umntu
         wakhe.

         Iqale yazilungalungisa intokazi enkulu, yandula yathi:
         'Uya kuz' uhamb' uhamb' udibane nezimanga!' itshilo intokazi.                       10
         'Kunjalo ukukhula, sis' omkhulu.'
         'Yitsh' ubuphinde, nkos' am. Bendisathini kanene? … O! Bendiseza
         kukuxelel' izintw' ezi. Oku khulandini. Uyandibona? Ndinjenjenje,
         ndingumhlolokazi – usizana lomhlolokazi, intw' engento yehlwempu.
         Andinazizalwana, andinabantwana bakundondla – inkedama nje eyodwa,                  15
         eyodwa jwi elizweni.'
         'Kodwa izolo eli bendinaso isizalwana – esinye sona; umtshana wam.
         Kodwa kunamhlanje nje, akasekho kweli iphakade.' Zaphalala iinyembezi
         kule ntokazi kanye kwesi sithuba.
         Uyibukele nje okaHlobo izinika ngokulila, emana empakuza kuhle                      20
         ngenqawa yakhe. Wayeqonda ukuba yayilolu didi lwabafazi luthi
         lwakuthuthuzelwa luye lunyukelana ukulila. Wayivula yada ngelinini,
         yabonakala izisula iinyembezi. Uqale wangenelela.
         'Ndiyavelana      nawe,      nkosikazi.    Kodwa       khawuqine wena,
         njengemaz' endala. Sifuna khesive eyona ngxaki yakho, sandule                       25
         sikuncede.'
         'Akasekho, mhlekazi, umtshana wam kweli phakadendini-iphakade
         elingenanceba! Ewe, uEddie, umntwan' odadewethu …'

         2.1.1       Uyintoni uNkosikazi Hobe kuEddie Maga?                                       (1)

         2.1.2       Ngcinga ni enikwa sisivakalisi esikrwelelwe umgca ngaphantsi
                     ngoNkosikazi Hobe?                                                           (2)

         2.1.3       Yeyiphi into ayenzileyo unkosikazi Hobe ukubonisa ukuhlonipha
                     izinyanya?                                                                   (1)

         2.1.4       Sesiphi isiganeko       esiqhubeke   kanye    emva   koku     kukwesi
                     sicatshulwa?                                                                 (2)

         2.1.5       Xela udidi lwesafobe esibhalwe ngqindilili.                                  (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2     9                          DBE/2017
                                                     SCE

         2.1.6       Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa elivezwa
                     sesi sivakalisi: '… ezimisele ukumthantamisa umntu wakhe.'

                     A    Lelokuba ibali libaliswa ngomnye wabalinganiswa.
                     B    Lelokuba ibali libaliswa ngumbhali ngokwakhe.
                     C    Lelokuba ibali lenziwa lizithulule ngokwalo.
                     D    Lelokuba ibali libaliswa kumntu wokuqala.                           (1)

         2.1.7       Cacisa injongo kaNkosikazi Hobe yokusebenzisa amazwi athi,
                     'intw'engento yehlwempu'.                                                (3)

         2.1.8       Tyhila isigqebelo esivezwa kukuza kukaNkosikazi Hobe kwiofisi
                     yamapolisa.                                                              (2)

         2.1.9       Sicatshulwe kweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa?
                     Xhasa impendulo yakho.                                                   (3)

         2.1.10      Xela isenzo sikaHlobo          esimenze   wabonwa   njengomcuphi
                     odumileyo kule ncwadi.                                                   (2)

                                                KUNYE

2.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         ISICATSHULWA D

         Induluke apho loo nqwelo inyubeleza ukuhamba. Icothoze kuhle phakathi
         kwaloo lokishi, sekungasekho bantu nangxolo ingako ezitrateni ngenxa
         yokuhamba kobusuku.

         Iwudlule umfula weNgcabanga, yenyuka ngeCemetery, ye cebu ngerhange,
         yangena kwenye, yathatha enye, yaya icaca into yokuba ijonge eMoonglow. 5
         Kambe ilahlwe loo ndlela esithubeni, kwacinywa izibane. Isithathe
         isiphambuka idwabaza emnyameni, phakathi kwamatyholo … Ngxingxilili!

         Yemisa njalo, ndaweni ithile.
         Uphume apho uHlobo enywashuza ukuhamba. Amehlo ade aqhelana
         nobumnyama, wawubona kakuhle umzi waseMoonglow, phofu wawuse 10
         ukufuphi.

         Wawumnyama tsiki, kungekho nalinye igumbi elinesikhanyiso. Kwakucacile
         ukuba kwakungekho mbutho ikhoyo ngobo busuku. Wavuyiswa yileyo
         kanye. Ithemba lakhe ibe kukubonana nalowo ubekelwe ukugcina lo mzi
         ngobusuku. Wayenehlebo naye.                                           15

         Ucinge ngembawula- into ethandwa kakhulu zezi nkewu xa zishiywe
         zichachatheka engqeleni ubusuku bonke. Uhambe ebhekabheka,
         ekhangela icala elinesithatha; ejojajoja emoyeni, efuna ukurhawula ivumba
         lomlotha. Linani khona itshengele lethinzi!

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2     10                              DBE/2017
                                                     SCE

         Uthe tshe kude kufuphi into ebuphempe obenziwe ngamacangci. 20
         Wonde ngalo, enethemba lokuba woyifumana apho inkewu leyo, izithe
         tshwa kuloo mnquba, mhlawumbi. Uqale wajikeleza, efuna icala
         elinomnyango. Ude wawubhaqa.

         Uthe engekaqondi nokuba utshixiwe na, wahlatywa sisithatha esibukhali,
         sivela ngakwicala abesiza ngalo naye. Uthe akuqwalasela, waqonda ukuba 25
         yimoto, phofu isemganyana.

         2.2.1       Wayevela phi uDick phambi kokuba induluke le nqwelo?                          (1)

         2.2.2       Linika mfanekiso ngqondweni mni ibinzana elibhalwe ngqindilili
                     kwisicatshulwa?                                                               (1)

         2.2.3       Sityhila ukuba ungumlinganiswa             onjani   uHlobo   isivakalisi
                     esikrwelelwe umgca ngaphantsi?                                                (2)

         2.2.4       Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sesi sivakalisi
                     singezantsi:

                     Uthe akuqwalasela, waqonda ukuba yimoto, phofu isemganyana.                   (2)

         2.2.5       Wayeyifunela ntoni         uHlobo    le   nkewu     kuthethwa    ngayo
                     kwisicatshulwa?                                                               (1)

         2.2.6       Xela imiqobo ibemiBINI ahlangene nayo uHlobo kuphando lwakhe
                     kule noveli.                                                                  (2)

         2.2.7       Chaza isiganeko esiphembelela impixano kweli bali.                            (3)

         2.2.8       Kungumqondiso wantoni ukukhanya okuluzizi                    kwesibane
                     esasilwilwizela esazulwini, entungo eMoonglow?                                (2)

         2.2.9       Ngqina    ngeengongoma              eziNTATHU        ukuba      uHlobo
                     ngumlinganiswa oyintloko.                                                     (3)
                                                                                                   [35]

                                                               AMANQAKU ECANDELO A:                35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    11                         DBE/2017
                                                    SCE

ICANDELO B: IDRAMA

Phendula umbuzo osetwe kwidrama.

UMBUZO 3: NDIYEKENI – DM Jongilanga

3.1      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         ISICATSHULWA E

         MAWONGA: Kutheni na namhlanje akuzithembanga?

         ZANELE:          Ukungazithembi yenye into ookhetshe noontloyiya bazungulana
                          neenkedama zamatshontsho.

         MAWONGA: Amehlo am akagqobhozi kuwe Zan. Kuya kubanjalo kude
                  kufiwe.                                             5

         ZANELE:          Ligwiba lawo onke amadoda elo. Makhe ndiye kwenza iti.
                          (Emva kweti kulandele angatshiyo atshisa umntu kuphela. Uthe
                          umfo akuthi mmfo kamnandi uZanele wamfundela enye
                          incwadi.)

         ZANELE:          Papa ukuba ndinokuthi kuwe ndizele neqhiya enamasondo 10
                          asixhenxe ungathini.

         MAWONGA: Nokuba seyiphantsi kwamanzi, kweentaba                  nakwinkotyo
                  yehlathi, ndoyiphuthaphutha sana ndize nayo.

         ZANELE:          O, kekhona! Ndikuthanda sendilele. Andazi ukuba bendiya
                          kuthini na ngaphandle kwakho. O, papa wa-a-am. (Watsho 15
                          emanga. Babukana okwamaqalabonana.)

         MAWONGA: Yintoni sana lwam? Ndikwenzele ntoni?

         ZANELE:          Igumbi lam lize papa lindenza iintloni ndakufikelwa nguwe.
                          Akungendincedi      ngedipozithi     nje   qha    kuphela?
                          Andinakuhlazeka ukho kule mpi yepati.                      20

         MAWONGA: Ufuna nje idipozithi?

         ZANELE:          Oku kwayo yodwa papa, ndokubuyisela ungaphelanga unyaka.

         MAWONGA: Ndiya kukunika ngomso oku sthandwa, ibiyintoni idipozithi
                  kwabathandana njengathi?

         ZANELE:          Khon'     ungatshongo      mnqweno      wam       wobomi, 25
                          olungenamsebenzi lufana nexina ehlokomayo. O, kofana yam,
                          sthandwa sam sokugqibela! Ndingakwenzela ntoni?

         MAWONGA: Hlala nam ngonaphakade. (Bawolane)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    12                             DBE/2017
                                                    SCE

         3.1.1       Uyintoni uZanele kuMawonga?                                                 (1)

         3.1.2       Ngcinga ni enikwa ngamazwi akrwelelwe umgca ngaphantsi
                     ngoZanele?                                                                  (2)

         3.1.3       Xela umkhwa kaZanele ovezwa yintetho yakhe ebhalwe ngqindilili.             (1)

         3.1.4       Sesiphi isiganeko       esiqhubeke   kanye   emva   koku     kukwesi
                     sicatshulwa?                                                                (2)

         3.1.5       Xela udidi lwesafobe olusetyenziswe kwintetho kaZanele ethi,
                     'Igumbi lam lize papa'.                                                     (1)

         3.1.6       Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa
                     elisetyenziswa kakhulu kwiDrama lelokuba umdlalo ubaliswa:

                     A    Ngomnye wabalinganiswa.
                     B    Ngokuzithethela kwabalinganiswa.
                     C    Ngumbhali ngokwakhe.
                     D    Ngumbalisi owazi okuyinxenye.                                          (1)

         3.1.7       Chaza injongo kaZanele yokusebenzisa amazwi athi kuMawonga,
                     '… ndizele neqhiya enamasondo asixhenxe …'.                                 (3)

         3.1.8       Tyhila isigqebelo esivezwa ngamazwi kaZanele ewabhekisa
                     kuLoni athi:

                     'O, kekhona! Ndikuthanda sendilele. Andazi ukuba bendiya kuthini
                     na ngaphandle kwakho. O, papa wa-a-am.'                                     (2)

         3.1.9       Sicatshulwe kweliphi inqanaba lesakhiwo             somdlalo       esi
                     sicatshulwa? Xhasa impendulo yakho.                                         (3)

         3.1.10      Xela isenzo         sikaMawonga      esimenze   ukuba      aphelelwe
                     ngumsebenzi.                                                                (2)

                                                KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    13                           DBE/2017
                                                    SCE

3.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         ISICATSHULWA F

         FUNEKA:          Ukuba uyiloo mbo yondla amadoda akuzi kulunga. Amadoda
                          adalelwe ukondla.

         ZANELE:          Hayi ntombi musa ukude wolule, ndinqena nje ukulahla imbo
                          yam ngophoyiyana.

         FUNEKA:          Kulunge kanye uphoyiyana xa imbo inyanyeka; ngaphezulu 5
                          ndikholwa apha kule ndlu ziintaka ezibekayo.
                          (Nkqo! Nkqonkqo!)

         FUNEKA:          Nguye lowo, kokwesihlanu kule veki simondla engatsitsi nto.
                          Zimela phaya ewodrophini umyekele kum.
                          (Azimele angene uMawonga).                                           10

         FUNEKA:          Ngena.

         MAWONGA: Hallow mtshana.

         FUNEKA:          Mh!

         MAWONGA: Kutheni na namhlanje? Waphusile uxam?

         FUNEKA:          Kaloku kuhlwa kusisa iyileyo imini inezayo.                          15
                          Ndingakwenzela ntoni?

         MAWONGA: Uphi uZan?

         FUNEKA:          Oko ebeye edolophini akakabuyi.

         MAWONGA: Awu! Ziziphi ezi venkile zivula de kubethe intsimbi yesine
                  ngoMgqibelo?                                               20

         FUNEKA:          Andinakuyazi ke leyo, kodwa ke ihambo iyazilawula. Ufika nam
                          ndisiya ebholeni.

         MAWONGA: Hayi ungahamba mtshana, ndolinda noko.

         FUNEKA:          Hi wethu, uza kuba sisitshixo sendlu yam, akuyazi indlu yakho?

         MAWONGA: Akuphazami? Kutheni? Uyaphazama mtshan' am.                                  25

         FUNEKA:          Nakancinane. Phuma wethu ndiza kuvala ngoku. Uyana
                          nangoko.

         3.2.1       Bathetha bephi uZanele noFuneka?                                           (1)

         3.2.2       Linika mfanekiso ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili?               (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      14                             DBE/2017
                                                      SCE

         3.2.3       Sityhila ukuba ungumlinganiswa          onjani   uFuneka     isivakalisi
                     esikrwelelwe umgca ngaphantsi?                                               (2)

         3.2.4       Chaza isimo        sentlalo    ngokwexesha   esityhilwa   yile   ntetho
                     ingezantsi.

                     'Ufika nam ndisiya ebholeni.'                                                (2)

         3.2.5       Kutheni uFuneka engafuni kushiya uMawonga endlwini yakhe?                    (1)

         3.2.6       Xela imizamo        kaMaziko     ibemiBINI   yokufumana     isikhundla
                     sobunqununu.                                                                 (2)

         3.2.7       Chaza isiganeko esiphembelela impixano kulo mdlalo.                          (3)

         3.2.8       Kungumqondiso wantoni ukusetyenziswa komzekelo wethambo
                     lenyoka nguMawonga kulo mdlalo?                                              (2)

         3.2.9       Ngqina   ngeengongoma            eziNTATHU       ukuba     uMawonga
                     ngumlinganiswa oyintloko.                                                    (3)
                                                                                                  [35]

                                                            AMANQAKU ECANDELO B:                  35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2     15                         DBE/2017
                                                     SCE

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
Phendula imibuzo esetwe kumabalana OMABILI.
UMBUZO 4: NDAKUYICELA IVUTHIWE– LL Ngewu and EZ Guqa
4.1      'IZIBHOVUBHOVU ZASEBHAYI' – EZ Guqa
         Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.
         ISICATSHULWA G

         Le meko yonxunguphalo ibixelwa kwabasemagunyeni ababeqeqeshelwe
         ukulwa nobundlobongela, koko bona bakhalaze ngelithi abazifumani
         ezi ndlobongela. Zada zabanjwa ezi zibhongobhiyana ngeny'imini, koko
         zachitha nje usuku olunye kugcino lwabantu bakwantsasana.
         Lo wayemangalele ezi zikrelemnqa waquqa equqile kwabakwantsasana 5
         efuna ukuqonda ngomhla wetyala, kodwa emva kwexesha waxelelwa ukuba
         kulahleke uxwebhu oluneenkcukacha ngesimangalo. Umntu ujonge
         wajonga wabona ukuba umcimbi wokulwa nobugewu eDikeni
         ngowokuncanywa. Iqhubekile le nto bada abantu bakruquka zizikrelemnqa
         ezidlisela ngamakrele.                                                10
         Kwalile ngeny'imini ezi zikrelemnqa zigqiba kuqhuba njengesiqhelo emzini
         wesiqhuza somfo wakwaMaqhazolo, kanti azivumisanga ukuba umninimzi
         ubesel'ezincamile ethe maxhalanga ndidleni kuba amade ngawetyala.
         Ziwushiyile umnyango ebezingene ngawo zihamba ngokukhululekileyo
         ukuya ngasesangweni, zixhakazela zizinto zeli khaya. Zanele nje 15
         ukusondela kwelo sango beziza kuphuma kulo, umfo kaMaqhazolo
         wakhulula irhuluwa kwahlokoma iDike yonke. Ulibethe lavuthuluka iqatha
         lesikrelemnqa langathi ngamagqabi omthi ubethwe ngamatye esichotho.
         Ezinye      izikrelemnqa   zithe  zakuqonda    ukuba     izinto zonakele
         zaphel'emehlweni, zingacelanga nendlela njengesiqhelo. Zilahle kwanto 20
         zisindisa nje ubom bazo. Zisishiye esinye isikrelemnqa sixabe endleleni
         sidliwa ziintlungu zembumbulu eshiye nje ulwamvila yagqitha.

         4.1.1       Uyintoni uMaqhazolo apha eDikeni?                                        (1)
         4.1.2       Ngcinga ni enikwa ngamazwi akrwelelwe umgca ngaphantsi
                     ngoMaqhazolo?                                                            (2)
         4.1.3       Xela umkhwa ezazidume ngawo izikrelemnqa zaseBhayi.                      (1)
         4.1.4       Sesiphi isiganeko        esiqhubeke   kanye   emva   kokudutyulwa
                     kwesikrelemnqa?                                                          (2)
         4.1.5       Xela udidi lwesafobe esibhalwe ngqindilili.                              (1)
         4.1.6       Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa elivezwa
                     ngala mazwi: '… wakhulula irhuluwa kwahlokoma iDike yonke':
                     A    Lelokuba ibali libaliswa ngomnye wabalinganiswa.
                     B    Lelokuba ibali libaliswa ngumbhali ngokwakhe.
                     C    Lelokuba ibali lenziwa lizithulule ngokwalo.
                     D    Lelokuba ibali libaliswa kumntu wokuqala.                           (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    16                       DBE/2017
                                                    SCE

         4.1.7       Chaza okuthethwa ngumbhali ngeli binzana, '… zaphel'emehlweni'.       (3)
         4.1.8       Tyhila isigqebelo esivezwa sisenzo samadoda sokuphuma
                     ephethe amaphini okubonda, imiphini yamazembe namakhuba
                     okuhlasela isikrelemnqa.                                              (2)

         4.1.9       Sicatshulwe kweliphi inqanaba lebali isiganeko sokudutyulwa
                     kwesikrelemnqa? Xhasa impendulo yakho.                                (3)
         4.1.10      Xela isenzo sikaMaqhazolo esimenze ukuba abe liqhawe kweli
                     bali.                                                                 (2)
                                                KUNYE

4.2      'UMNTU AKALAHLWA' – LL Ngewu

         Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         ISICATSHULWA H

         Umke uTyhobeka nolo sapho engacelanga nendlela imcacele into yokuba le
         iza kuba yimhemhe yakhe. Ezi ntombi zihleli iiveki zantathu eTsilithwa
         kwabonakala ukuba uTyhobeka nosapho lwakhe bayasindwa nabo lolu
         sapho. Ezi ntombi zithe zakubona ubunzima beli khaya zagqiba kwelokuba
         ziye kudade kuThandile eMpheko zinzima zinjalo. Apho eMpheko zifike 5
         zingalindelwanga. Unge angasothula isikhalo uThandile exakiwe ukuba
         uza kuluthini usapho olungaka.
         Zinwenwe ilali yonke iindaba zetitshalakazi ebekucaca ukuba igumbi
         eqashiselwe lona eMpheko liyindawo yokubelekela abakhulelweyo. Abantu
         abafundileyo bakhawuleza bampha igama lokuba ngu-Midwife. Ezinye 10
         iititshalakazi bezimenza isigculelo zisithi wayefanele ukuba ufundele
         ubongikazi angabunkatsheli. UThandile ebengonwabanga esikolweni, kanti
         naxa ebuyile ebengonwabi kuba ubesoloko engumntu onexhala lokuba
         kwinto etyiwayo kuza kuthatyathwa ntoni idityaniswe nantoni. Elona xhala
         ibikukuba ukuvela kwazo ezo ntsana zimbini ziza kuxhomekeka kuye kanti 15
         noonina bazo ngokunjalo.
         Intombi kaMathidala itsale nzima kakhulu kangangokuba nakuba
         ibiphangela nje, akukho nto ibidiza ukuba ngumntu owamkelayo. Eyakhe
         imali ebeyicukuceza ayicukuceze kude kungasali kwanto. Inyanga ibiphela
         kungekho nesepha le yokuhlamba ubuso. Mhla babeleka oodade wabo 20
         kwaba nzima kakhulu kuThandile.Eyona nto ingummangaliso luhlobo
         owayebantantamise ngalo oodade wabo de axolele ukuba kungadli yena
         kunokuba kubekho olala engasiwanga nto emlonyeni.

         4.2.1       Xela igama lendawo ezazivela kuyo ezi ntombi ukuze zibe
                     zikwaTyhobeka?                                                        (1)

         4.2.2       Linika mfanekiso ngqondweni mni igama elibhalwe ngqindilili
                     kwisicatshulwa?                                                       (1)

         4.2.3       Sityhila ukuba ungumlinganiswa onjani uThandile isivakalisi
                     esikrwelelwe umgca ngaphantsi?                                        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    17                           DBE/2017
                                                    SCE

         4.2.4       Chaza isimo sentlalo ngokwexesha esityhilwa sesi sivakalisi
                     singezantsi.

                     Ezinye iititshalakazi bezimenza isigculelo zisithi wayefanele ukuba
                     ufundele ubongikazi angabunkatsheli.                                      (2)

         4.2.5       Kwakutheni ukuze uMaMthi aziyeke iintombi zakhe zishiye ikhaya?           (1)

         4.2.6       Xela iingxaki zibeMBINI athe wahlangana nazo uMathidala
                     kweli bali.                                                               (2)

         4.2.7       Chaza isiganeko esiphembelela impixano kweli bali.                        (3)

         4.2.8       Ngumqondiso wantoni umkhulungwane owenziwe yinja ukufika
                     kweentombi zikaMathidala kwaTyhobeka?                                     (2)

         4.2.9       Ngqina   ngeengongoma          eziNTATHU      ukuba     uMathidala
                     ngumlinganiswa oyintloko.                                                 (3)

                                                          AMANQAKU ECANDELO C:                 35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    18                        DBE/2017
                                                    SCE

ICANDELO D: ISIHOBE

Phendula imibuzo esetwe kwimibongo YOMIBINI.

UMBUZO 5: VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela – Umhleli

5.1      Funda isicatshulwa sombongo esilandelayo uze uphendule imibuzo.

         AMASELE PHEZU KODONGA – MM Duka

         1        Ewe, phezu kodonga lomlambo,
         2        Bee dwadwalala abomlambo.
         3        Uphume ngendlu umzi kaSele,
         4        Kwenziwa njalo xa konakele,
         5        Kuboniswane ngezidla usapho.

         6        Ladum' ibandla kwahlokom' iindonga,
         7        Kukhahlelw' inkonyana yohlanga,
         8        Imbishimbishi enokukratsha,
         9        Eyathetha ngeenyoka yampatsha,
         10       Isith' iinyoka zibhejel' amasele.

         11       Yahlala phantsi sele igwintsa,
         12       Umqal' ohlaza umfimfithisa.
         13       Zagilan' iinduna ngezifuba
         14       Zathuthuzela inkosi yathula.
         15       Kwee nzwanga kungekho nosebezayo.

         16       Vumbululu Xoxwazan' uNkonde,
         17       Wathetha ephezu kwesikhondo:
         18       'Asikagqibi minyakana simanyiwe.
         19       Uyise kaYoli ugwintiwe.
         20       Ngamatatasholo amadoda akwaSele.'
         21       Avunuka amadoda aguguma.
         22       Endumzela kwandila ugwaluma.
         23       Kwalamla'Ndun' enkulu uNdubule:
         24       'Madoda inyaniso iyahlaba.
         25       Masifunzeni saphela kulo mhlaba.'
         26       Vu phantsi iNduna kad ' ibilinga.
         27       Yancin' amehlo yang'iyacinga.
         28       Kwee thu mrhutyululu werhamba,
         29       Kwaqala mcebi-cebo ukusaba.
         30       Yee zulumbele loo ndimbane.

         5.1.1       Xela isixhobo sohlalutyo esisetyenziswe kwizandi ezikrwelelwe
                     umgca ngaphantsi kumqolo woku-1 nowesi-2.                              (1)

         5.1.2       Tyhila intsingiselo yomqolo wesi-3.                                    (2)

         5.1.3       Caphula igama elibonisa ukuba induna inesiqu esikhulu kumqolo
                     wesi-8.                                                                (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    19                              DBE/2017
                                                    SCE

         5.1.4       Tyhila intsingiselo yomqolo we-10.                                           (2)

         5.1.5       Xela udidi lwesafobe esikumqolo we-14.                                       (1)

         5.1.6       Khetha impendulo echanekileyo kwezi: Ijelo lokubalisa elivezwa
                     sisitanza sesi-3 lelokuba:

                     A    Umbongo ubaliswa ngomnye wabalinganiswa.
                     B    Umbongo ubaliswa yimbongi ngokwayo.
                     C    Umbongo wenziwa uzithulule ngokwawo.
                     D    Umbongo ubaliswa kumntu wokuqala.                                       (1)

         5.1.7       Caphula umqolo okwisitanza sesi-3 othetha ukuba kwakuthulekile.              (2)

         5.1.8       Linika mfanekiso-ngqondweni        mni   igama   elithi,   'Vumbululu'
                     kumqolo we-16?                                                               (1)

         5.1.9       Wahluke njani umqolo wama-24 kowama- 25 ngokwesakhiwo?                       (2)

         5.1.10      Chaza isigqebelo esikwisenzo sikaNdubule kwakuba kuthe thu
                     umrhutyululu werhamba.                                                       (2)

         5.1.11      Ingaba lo mbongo usakufanele ukufundwa kule mihla? Xhasa
                     impendulo yakho.                                                             (2)

                                                KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    20                 DBE/2017
                                                    SCE

5.2      Funda lo mbongo ulandelayo uze uphendule imibuzo.

         FUNZELA ENZULWINI – SSM Mema

         1           Lishushu idabi kumathaf' obu bomi;
         2           Kuqhum'amaqulo kuchachamb'umchiza;
         3           Uxhob' ufohlel' umlisela nomthinjana,
         4           Usilwa noSathana, usilwa nobumnyama.

         5           Ayaxhaxh' amagwala, kuband'umchachazo.
         6           Ubomi ngumzamo kosind'amakroti;
         7           Ubomi ngumthwalo bufuna umqolo;
         8           Umgomo um'umi ulind'umzingisi.

         9           Ubomi lidabi lokulwa nomna;
         10          Iyathimbis'inyama ayifuni kuthotyozwa,
         11          Aying' ingaba lidini lokuzis'impumelelo,
         12          Ayingi ingalinda ijonge inzaliseko.

         13          Qina isibindi ukuze uphumelele.
         14          Qul'uphethel'imini nobusuku bayo.
         15          Qhekeza imichankcatho owele ngayo.
         16          Ufunzel'enzulwini ungabuyi ngamva.

         17          Mawuqaqambe umgomo phambi kwakho,
         18          Uziqhiz' iimbophelelo ezikuqamangeleyo,
         19          Uyibeke nxamny'imithwalo ekudodobelayo;
         20          Ulubaleke ngomonde ugqats'olukumeleyo.

         21          Wofuman 'abaninzi bengqengq' elungqamekweni,
         22          Wofuman'iqela ligxampuz'emgxobhozweni.
         23          Onke loo maqela akukhwebela kuwo;
         24          Maz'ungawahoyi ufunzele enzulwini.

         25          Ofun'igolide akaqhwayi emgqubeni,
         26          Axel' isikhukukazi sifun'imibungu.
         27          Ozingela izilo uthabatha izagweba,
         28          Avuke kwangonyezi abuye nofele.

         29          Oswele umgomo ufana nemfama,
         30          Uyaphukaneka akhubeke awe;
         31          Abe ngumqobo kwabahamba ngendlela,
         32          Kulahleke kunye naye inkitha yezimathi.

         33          Qubul'isikrweqe ulw'ube magazana,
         34          Ubomi ngumgudu, wovuzwa wakubila;
         35          Umhlab'uyahlaba awufuni nkenenkene.
         36          Amandl' oba ngawakho wakufunz' elenzulwini.

         37          Indlela ilucinya yaye ingumnqantsa;
         38          Ifunyanwa ngamachule iint'eziwa ngamadolo,
         39          Zicele amandla kuMenzi wento zonke,
         40          Ongecala lakhe wofikelela enzulwini.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2       21                               DBE/2017
                                                       SCE

         5.2.1       Unika ntsingiselo ni umqolo woku-1?                                            (2)

         5.2.2       Xela ukuba isetyenziselwe ntoni imiqondiso ebhalwe ngqindilili kulo
                     mqolo ungezantsi.

                     'Usilwa noSathana, usilwa nobumnyama.'                                         (2)

         5.2.3       Cacisa ukuba kutheni imbongi ibuthelekisa nedabi ubomi kumqolo
                     we-9.                                                                          (3)

         5.2.4       Imiqolo ye-13       ukuya      kowe-15      inxulumana   njani   nesihloko
                     sombongo?                                                                      (2)

         5.2.5       Tshatisa umongo OKUKHOLAM B nesitanza esikuKHOLAM A.

                               KHOLAM A                                 KHOLAM B
                     (a)   Kwisitanza sesi-6 imbongi      (i)     Isikhuthaza kulonwabo

                     (b)   Kwisitanza sesi-7 imbongi      (ii)    Isikhwebula
                                                                  kwabangendawo

                                                          (iii) Isikhuthaza ukuba somelele
                                                                                    (2 x 1)         (2)

         5.2.6       Sifana ngantoni isitanza sesi-5 nesesi-6 ngokwesakhiwo?                        (2)

         5.2.7       Imbongi ithi kufuneka enze njani umntu ofuna impumelelo
                     kwimiqolo yama-25 ukuya kowama-27?                                             (2)

         5.2.8       Ifunyanwa ngabantu abanjani ngokwembongi indlela elucinya
                     ngokwakwisitanza sesi-8?                                                       (1)

         5.2.9       Mfundiso ni edluliswa yimbongi ngalo mbongo?                                   (2)
                                                                 AMANQAKU ECANDELO D:               35
                                                                    AMANQAKU EWONKE:                70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2017/fa6ae230-f3e2-4d82-946e-e0145c3d0060) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2017/0c913826-b5fb-4884-b44c-b32150c954cb) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2017-memo/b5f0f566-6218-4ad4-98e0-0edd6af8df29) — isiXhosa FAL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2017/c385c5ff-9cf9-44cc-94b3-ae62c158445d) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2017/8e3c8e2e-990c-47cc-9308-716adb22432e) — isiXhosa FAL · QP · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2024/4c6ffd15-6341-463f-8ca7-5e7a8f45efc9) — isiXhosa FAL · QP · 2024 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
