# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June Exams 2019 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exams 2019, 16 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2019-memo/ac9551f4-0c82-4193-a47d-70a2e4332dd9
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC June Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC June Exams 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2019-memo/ac9551f4-0c82-4193-a47d-70a2e4332dd9)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exams · 2019 · isixhosa. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

             SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                                 IPHEPHA LESIBINI (P2)

                                              2019

                             ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

                                                                     AMANQAKU: 70

                    Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                    Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      2                    DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

1.       Umfundi akavumelekanga ukuphendula ngaphezu kombuzo omnye kwijenra
         enye.

2.       Ukuba umfundi unike iimpendulo ezimbini apho le yokuqala ingamkelekanga,
         ize le yesibini ibe yeyamkelekileyo, makisha le yokuqala ungayihoyi le
         yesibini nokuba yiyo ayiphendule kakuhle.

3.       Ukuba imibuzo inonjolwe ngendlela engeyiyo, makisha ngokwendlela
         ekunonjolwe ngayo kwimemo.

4.       Ukuba impazamo yopelo inika ntsingiselo yimbi kule ibilindelwe, musa
         ukunika inqaku kuloo mpendulo. Ukuba ayiyichaphazeli intsingiselo, nika
         inqaku ngokufanelekileyo.

5.       Ukuba umfundi akazisebenzisanga iimpawu zocaphulo apho ayalelwe ukuba
         acaphule, makangohlwaywa.

6.       Kwimibuzo evulelekileyo, akukho manqaku anikwa uEWE/HAYI okanye
         u-NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI.       Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina
         yeyona nto mayinikwe ingqalelo.

7.       Akukho manqaku aya kwabelwa uYINYANI/ASIYONYANI okanye
         LULUVO/YINYANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe
         ingqalelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      3                             DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO A: INOVELI

UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela

ISICATSHULWA A

1.1      1.1.1       Ngowokubizwa        kukaThamsanqa          azokuncedisa    kwivenkile
                     kaLungile.√                                                                  (1)

         1.1.2       Koku kokuthi uLungile ethetha ngomntu wokuncedisa kwishishini
                     abe yena uNomakhwezi ekhweletela iintokazi acingela ukuba
                     uLungile uthandana nazo.√√                                                   (2)

         1.1.3       Awayonyani, kuba uLungile akacetyiswa macaleni koko ukuza
                     kukaThamsanqa ukubona kuyimfuneko ngenxa yokusilela
                     komsebenzi wevenkile.√√                                                      (2)

         1.1.4       Kulungile kuba uNomakhwezi njengenkosikazi kaLungile
                     kulindeleke ukuba umyeni wakhe aqale ayixoxe naye into phambi
                     kokuba athathe isigqibo.√√

                                                       okanye

                     Akulunganga kuba uLungile njengantloko yekhaya ufanele
                     ukuthatha izigqibo ezichaphazela ikhaya ngokwendlela abona
                     ngayo.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                             (2)

         1.1.5       Yeyokuxelela uNomakhwezi ukuba abantu bathetha kakubi
                     ngomyeni wakhe ngenxa yokuhambela kwakhe kwaMashu.√√                         (2)

         1.1.6       Kudale ukuba uNomakhwezi amhlalise kabuhlungu uThamsanqa
                     emtyhola nangokuba uphisa ngeempahla zevenkile elokishini.√√                 (2)

         1.1.7       Kwelokujiya kwezinto.√                                                       (1)

         1.1.8       Luzobo mayana√ kuba uvezwa ziintetho zakhe ukuba
                     ungumlinganiswa ongqondo izinzileyo, ongamthandiyo umntu
                     ongaqiqiyo nongazihluziyo izinto.√√                                          (3)

         1.1.9       (a)   Yeyangaphandle.√                                                       (1)

                     (b)   Ikhokelele  ekubeni   abakwaMakhwetshu              babamonele
                           abakwaNtsibande de babeziintshaba zabo.√√                              (2)

                                            KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                             Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      4                          DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ISICATSHULWA B

1.2      1.2.1       Sesokutyoboza imoto yomsebenzi kaLungile.√                                (1)

         1.2.2       Yeyokwenza     izinto       ngendlela      ekrwada   nengenambeko
                     nantlonipho.√√                                                            (2)

         1.2.3       Eyokuba ekuthethwa naye akayeki ukuthetha kwaye akamameli.√√              (2)

         1.2.4       Uphumelele kuba izenzo zikaNozililo zezenkohlakalo kuba:

                     (i) Utshabalalise uNomakhwezi.√
                     (ii) Wenze imigudu yokuthenga ootsotsi ukuba batshise ivenkile
                           yakwaNtsibande wakugqiba wabakhanyela babanjwa bodwa.√
                     (iii) Wathengela uMpumelelo ootsotsi ukuba bambulale.√                    (3)

         1.2.5       Ukubathemba abantu esizalana nabo ukuba bangayithatha
                     ngempumelelo indawo yabazali abangasekhoyo.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                          (2)

         1.2.6       Imoto ababehamba ngayo yabhukuqa yatsha nabo basweleka.√√                 (2)

         1.2.7       (a) (iv) √/(iv) UNozililo√/uNozililo.√
                     (b) (iii) √/(iii) UMpumelelo√/uMpumelelo.√
                     (c) (i) √/(i) Utitshala uNgxowankulu√/utitshala uNgxowankulu.√            (3)

         1.2.8       Iphela ngendlela elindelekileyo kuba iphela uNozililo efumana
                     isohlwayo sokutsha nomzi, buqhubeke ubomi bukaMpumelelo
                     ngaphandle kwemiqobo ade abe uyaphumelela.√√

                                                       okanye

                     Iphela ngendlela engalindelekanga kuba uNozililo obefanele ukuba
                     ade aziqonde iziphoso zakhe, aye kucela uxolo kwaNtsibande,
                     enziwe ambukele uMpumelelo ephumelela. √√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                          (2)
                                                                                               [35]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                          Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      5                      DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

UMBUZO 2: UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani

ISICATSHULWA C

2.1      2.1.1       Ngowokuzokuphanda nantoni na engabubungqina kwityala lokufa
                     kukaEddie noLulama.√                                                  (1)

         2.1.2       Yayinyengezwe ngamalungu aseMoonglow Night Club ngemini
                     ayeze kuvelela uLinda emva kokusweleka kukaEddie.√√                   (2)

         2.1.3       Awayonyani, kuba uHlobo uphinde wathetha noDuma
                     kwakamsinya emva kokuthetha la mazwi kanti useza kuphinda
                     athethe naye ngalo lonke ixesha eqhuba uphando.√√                     (2)

         2.1.4       Akulunganga kuba uHlobo akanalo ilungelo lokugqogqa izinto
                     zikaLinda eziyimfihlo ngaphandle kwephepha eligunyazisayo
                     lasemthethweni lokugqogqa.√√

                                                       okanye

                     Kulungile kuba uHlobo ungumcuphi oyingcaphephe ufanele
                     ukwenza ugqogqo ngendlela acinga ukuba iza kumncedisa ngayo
                     eluphandweni lwakhe ngokwamava akhe.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                      (2)

         2.1.5       Abulele uEddie Maga noLulama Zuma ze ityala alisulele
                     kuLinda.√√                                                            (2)

         2.1.6       UHlobo uye wayeka ukumhlonipha uLinda njengenenekazi lodumo
                     elingunobuhle laseMonti, wamthatha njengombulali.√√                   (2)

         2.1.7       Elokujiya kwezinto.√                                                  (1)

         2.1.8       Luzobo mayana√ kuba uvezwa ziintetho zakhe nezenzo zakhe
                     zokude amlwele kuba uthembeke kakhulu kuLinda.√√                      (3)

         2.1.9       (a) Yeyangaphandle.√                                                  (1)

                     (b) Ikhokelele ekufeni kukaEddie kwaza kwalandela ukubanjwa
                         kukaLinda Monti nothe sele ebanjiwe kwavela obunye
                         ubungqina.√√                                                      (2)

                                            KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      6                        DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ISICATSHULWA D

2.2      2.2.1       Lelokubulawa kukaEddie noLulama Zuma.√                                  (1)

         2.2.2       Yeyokuba le nkundla yayinabantu abambalwa kakhulu ukuza
                     kuphulaphula ityala.√√                                                  (2)

         2.2.3       Yeyokuba uLinda unesibindi sokunxiba ibhatyi akholelwa ukuba
                     yenye yezinto ezibubungqina betyala.√√                                  (2)

         2.2.4      Uphumelele ukumzoba njengomlinganiswa onyolukele imali kuba:

                    (a) Uthatha izigqibo neqela lamadoda aseMoonglow lokubulala
                        uEddie.√
                    (b) Nguye      oza      namaqhinga      okungxenga    utywala
                        bokutshintshisela amampondo ngentsangu. √
                    (c) Unesibindi sokuya emapoliseni aye kugquka umkhondo
                        wetyala.√
                    (d) Ulibhinqa elilodwa kwezi ndlela zimnyama zokwenza imali. √

                         (Nasiphi isithathu kwezi.)                                          (3)

         2.2.5       Ukuba kubalulekile ukuhlala unobungqina obunokunceda
                     busombulule ingxaki enokuvela√√/ubungqina obugcine uphila
                     bunganceda mhla ungasekho.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                        (2)

         2.2.6       Badutyulwa bekwimoto ababehamba ngayo.√√                                (2)

         2.2.7       (a) (iv) √/(iv) UThembisa Ntlokonkulu√/uThembisa Ntlokonkulu.√
                     (b) (iii) √/(iii) UHlobo√/uHlobo.√
                     (c) (i) √/(i) USajini Ngqondi√/USajini Ngqondi.√                        (3)

         2.2.8       Iphele ngendlela elindelekileyo kuba bavelile abona babulali
                     bakaEddie Maga noLulama Zuma.√√

                                                       okanye

                     Iphele ngendlela engalindelekanga kuba akuvakali ukuba uLinda
                     uxoliswe njani ngokuvalelwa ejele ngetyala angalenzanga.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                        (2)
                                                                                             [35]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                        Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      7                      DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

UMBUZO 3: UMONWABISI – ZA Japhta

ISICATSHULWA E

3.1      3.1.1       Kukunxila kweentombi zakhe.√                                          (1)

         3.1.2       Kukuba oku kunxila kweentombi zakhe uMamTolo ukufumanise
                     ngexesha engekho uRhadebe ephesheya kolwandle ngoko ke
                     yamothusa le nto wayengekakulungeli ukuxelela umyeni
                     wakhe√√/Wayeneentloni zokuhlazeka ebantwini bokuhlala. √√             (2)

         3.1.3       Ayinyani kuba izimo zabantwana bakhe zazisele zonakele
                     engenakubasakwazi ukubaqeqesha.√√                                     (2)

         3.1.4       Kulungile kuba uMamTolo uye akabaqeqesha ngendlela eyakhayo
                     abantwana bakhe wabafekethisa.√√

                                                       okanye

                     Akulunganga kuba uMamTolo wayebafekethisela eluthandweni
                     abantwna bakhe engazange abafundise kusela utywala nandlela
                     imbi yakuziphatha.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                      (2)

         3.1.5       Yeyokuba uthe akubhujelwa ngunyana wakhe wanengqumbo eye
                     yasitshintsha isimo sakhe wabaphatha kakubi abasebenzi baphela
                     bemtshabalalisa ngokumbela kumashishini akhe, abe njalo
                     ayehla.√√                                                             (2)

         3.1.6       Uye wathembela kuMonwabisi wamthanda emthatha njengomnye
                     wabantwana bakhe.√√                                                   (2)

         3.1.7       Elokujiya kwezinto.√                                                  (1)

         3.1.8       Luzobo mayana√ kuba uvezwa ziingcinga zakhe ukuba
                     ungumlinganiswa okwaziyo ukuziqonda iimpazamo zakhe.√√                (3)

         3.1.9       (a) Yeyangaphakathi.√                                                 (1)

                     (b) Ikhokelele ekubeni aguquke kwisimo sakhe ambone ngenye
                         indlela uMonwabisi, abubone nobugwenxa babantwana
                         bakhe.√√                                                          (2)

                                            KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                      Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      8                                 DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ISICATSHULWA F

3.2      3.2.1       Yimbono      yokuphuculwa         kwamashishini      kwaye    kuqeshiswe
                     ngawo.√                                                                          (1)

         3.2.2       Eyokucingisisa/Eyokuhlalutya umba othile abasandula ukuwuva√√
                     /eyokuyihla amahlongwane le nto basandula kuyiwa. √√                             (2)

         3.2.3       Yeyokuba        uMonwabisi       ukhulile                    ngokwezenzo
                     neengcinga√√/uyakwazi ukuqiqa.√√                                                 (2)

         3.2.4      Uphumelele ukumzoba njengomlinganiswa obathandayo abantu
                    kuba:

                    (a)     Ubesamkela wonke umntu ofikayo endlwini yakhe.√
                    (b)     Wamkele waze wakhulisa uMonwabisi akuswelekelwa
                            ngumama. √
                    (c)     Ubebathanda abasebenzi bakhe wade waphoxwa ngabo.√                        (3)

         3.2.5       Ukuba ekunyamezeleni kukho umvuzo.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                                 (2)

         3.2.6       Ngokuthi ibhasi yesikolo awayekhwele kuyo intlitheke ezindongeni
                     wacinezeleka waba uyabhubha.√√                                                   (2)

         3.2.7       (a) (i) √/(i) UMamTolo√/uMamTolo.√
                     (b) (iii) √/(iii) UThandabantu√/uThandabantu.√
                     (c) (iv) √/(iv) USamkelo Zangone√/uSamkelo Zangone.√                             (3)

         3.2.8       Iphela ngendlela elindelekileyo kuba uMonwabisi onesimilo esihle
                     noqeqeshelwe ukujonga amashishini uye wafumana ithuba
                     lokuwenza ngempumelelo loo msebenzi njengomvuzo wakhe√√/
                     iphele ngendlela elindelekileyo kuba amashishini kaThandabantu
                     ebesezandleni ezizizo nosapho lwakhe lwabuya lwandawonye
                     wonke umntu wonwaba.√√

                                                       okanye

                     Iphela ngendlela engalindelekanga kuba asibabonanga abantwana
                     bakaThandabantu bethatha ulawulo lwamashishini kuMonwabisi
                     njengoko ingabo abanelifa kwizinto zikaThandabantu.√√/
                     asibabonanga abantwana bakaThandabantu begukuqa kwiindlela
                     zabo.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                                 (2)
                                                                                                      [35]

                                                                AMANQAKU ECANDELO A:                  35

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                 Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      9                                DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO B: IDRAMA

UMBUZO 4: NDIYEKENI – DM Jongilanga

ISICATSHULWA G

4.1      4.1.1       Zizimvo zakhe malunga nesityholo abekwa sona nguLoni.√                          (1)

         4.1.2       Ukuba uNdila uphantsi kweempembelelo zotywala nangalaa
                     mzuzu.√√                                                                        (2)

         4.1.3       Awayonyani kuba bukhona ubungqina bokuba uNdila ebesela
                     ngexesha lesikolo.√√                                                            (2)

         4.1.4       Akulunganga kuba uMadala njengankokeli kulindeleke ukuba
                     abambelele kwimigaqo kwaye aqinisekise ukuba wenza
                     okulungileyo ukukhusela abantwana nokuba oko kuchaphazela
                     bani.√√

                                                       okanye

                     Kulungile kuba uMadala uyamazi uNdila nekhaya aphuma kulo
                     ngoko ke unethemba lokuba xa enokunikwa ithuba lesibini,
                     anqwanqwadwe angaguquka, angasele eyekwa atshabalale.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                                (2)

         4.1.5       Uxelele uLoni ngesenzo sikaNdila sokusela utywala esikolweni
                     nokuthuma kwakhe abantwana besikolo utywala.√√                                  (2)

         4.1.6      Ukugxothwa kukaNdila          esikolweni kumenze       uNdila     ambone
                    njengotshaba uLoni.√√                                                            (2)

         4.1.7       Elokuyondelelana kwebali.√                                                      (1)

         4.1.8       Luzobo mayana√ kuba umbonisa ngeentetha zakhe ukuba
                     akananyani. √√                                                                  (3)

         4.1.9       (a) Yeyangaphandle. √                                                           (1)

                     (b) Ikhokelele ekubeni uNdila enze iyelenqe lokuziphindezela
                         kuLoni.√√                                                                   (2)

                                                       KUNYE

4.2      4.2.1       Kukunxila √/Ukubashushu√.                                                       (1)

         4.2.2       Yeyokuba akukho         mntu      ungawaziyo   lo    mkhwa     wokunxila
                     kukaLoni.√√                                                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      10                        DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

         4.2.3       Yeyokuba amalungu ekomiti mawakhumbule ukuba uLoni ebeqale
                     ngokusebenza      kakuhle    njengenqununu     yesikolo kodwa
                     ngokuhamba kwexesha waya ewuthoba umgangatho kude
                     kufikelele kule meko akuyo ngoku yokoyisakala.√√                         (2)
         4.2.4       Uphumelele ukumzoba njengomlinganiswa oxabise imali ebantwini
                     kuba:

                     (a)    Indlu yakhe izele yifenitshala ayithenge ngemali kaNdila
                            olikrexe lakhe.√
                     (b)    Ikwanguye okhuthaza uZanele amaqhinga okuxhwitha imali
                            kaMawonga azuzayo naye kuyo.√
                      (c)   Nguye onyanzelise ukuba uZanele makamale uMawonga
                            akuphelelwa yimali kuba ude athi yena ufuna intaka
                            ebekayo.√                                                         (3)

         4.2.5       Ukuba     umntu       uyakwazi          ukukucebisa   ngeenjongo
                     zokukweyelisela.√√/akulunganga         ukwamkela icebiso lomntu
                     ongalunganga.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                         (2)

         4.2.6      ULoni wasweleka ngokuzityisa ityhefu.√√                                   (2)

         4.2.7       (a) (iv) √/(iv) UMaziko√/UMaziko.√
                     (b) (iii) √/(iii) ULoni√/ULoni. √
                     (c) (i) √/(i) USajini Njobe√/USajini Njobe.√                             (3)

         4.2.8       Iphele ngendlela elindelekileyo kuba uNdila nooFuneka bafumana
                     isohlwayo ngokukhokelela ekubeni uMawonga azibulale.√√

                                                       okanye

                     Iphele ngendlela engalindelekanga kuba besingakulindelanga
                     ukuba uMawonga azibulale bengekaluceli uxolo kuye ooNdila.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                         (2)
                                                                                              [35]

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                         Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      11                                    DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA – M Mlokoti

ISICATSHULWA I

5.1      5.1.1       Kukutshintsha    kwesimo            sikaDina         abe       ngumntwana
                     ongalawulekiyo.√                                                                     (1)

         5.1.2       Kukuba ufumanise ukuba uDina ukhe angalali khaya iintsuku
                     zilandelelane engaziwa apho alala khona.√√                                           (2)

         5.1.3       Ayinyani kuba sele enento ehlala kwaThambolenyoka.√√                                 (2)

         5.1.4       Akulunganga kuba uDina ubengumntwana                       ohlala     endlwini
                     omamelayo koko nje uhendwe nguNoyongo.√√

                                                       okanye

                     Kulungile kuba ukuba ebemqeqeshe ngokukuko ngekungakhange
                     kubelula ukuhendeka kwakhe.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                                     (2)

         5.1.5       Yeyokurhwebesha   uDina   ngokumpha                  iselula        ngenjongo
                     yokumsondeza kuThambolenyoka. √√                                                     (2)

         5.1.6       Uthe wakhulelwa umntwana kaThambolenyoka wagxothwa
                     nguThambolenyoka, babe buyaphela ubudlelwane babo.√√                                 (2)

         5.1.7       Lelengabula-zigcawu.√                                                                (1)

         5.1.8       Luzobo mayana√ kuba siva kwiintetha neengcinga zakhe ukuba
                     ungumlinganiswa onenkathalo.√√                                                       (3)

         5.1.9       (a) Yeyangaphandle.√                                                                 (1)

                     (b) Ikhokelele ekubeni uDina enze indlela yokuba abanjwe
                         uThambolenyoka.√√                                                                (2)

                                            KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                     Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      12                                  DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ISICATSHULWA J

5.2      5.2.1       Kukuva ukuba        uThambolenyoka         nguye     obulala   abasebenzi
                     bakhe.√                                                                            (1)

         5.2.2       Ubhidisa abantu ukuba bangamqondi ukuba nguye owenze
                     isenzo.√√                                                                          (2)

         5.2.3       Yokubhideka angabi sayazi neyona nyani.√√                                          (2)

         5.2.4       Uphumelele ukumzoba njengomlinganiswa                  oyingozi     kubantu
                         ababhinqileyo kuba:

                     (a)    Wahlukanisa abantu ababhinqileyo namakhaya abo
                            ngeenjongo zokushishina ngabo.√
                     (b)    Usebenzisa abantu ababhinqileyo ukushishina ngeziyobisi
                            ezingumbulalazwe de abatyise zona.√
                     (c)    Uxhaphaza         abantwana       abangamantombazana
                            ababhinqileyo ngokwesondo.√                                                 (3)

         5.2.5       Ukuba   asingabo    bonke     abantu    abathi  bakuthembisa
                     ngobuqheleqhele babe kanti banyanisekile√√/sesokuba asingabo
                     bonke    abantu    ababhinqileyo     abaneempawu     zobuzali
                     nabanokuthenjwa.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                                   (2)

         5.2.6       Ngokuhlatywa ngencula.√√                                                           (2)

         5.2.7       (a) (iv) √/(iv)UDina √/UDina.√
                     (b) (iii) √/(iii) UThambolenyoka√/UThambolenyoka.√
                     (c) (i) √/(i) USajini Gxalaba√/USajini Gxalaba.√                                   (3)

         5.2.8       Iphela ngendlela elindelekileyo kuba uThambolenyoka ufumene
                     isohlwayo esimfaneleyo kwizenzo zakhe ezikhohlakeleyo.√√

                                                       okanye

                     Iphela ngendlela engalindelekanga kuba asiva nto ithethwayo
                     ngooDina nooNoyongo.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                                   (2)
                                                                                                         [35]

                                                                AMANQAKU ECANDELO B:                    35

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                                   Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      13                           DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

UMBUZO 6: NDAKUYICELA IVUTHIWE – LL Ngewu no EZ Guqa

6.1      ISICATSHULWA K: 'KANTI ANDIZENZANGA' – LL Ngewu

         6.1.1       Yeyokugxothwa kukaMntuyedwa ngamadoda aseSikhobeni.√                        (1)

         6.1.2       Ngokuthi   akhuphe    iBhayibhile     amfundele          isicatshulwa
                     esichaseneyo nomba wesini esitenxileyo.√√                                   (2)

         6.1.3       Ayinyani kuba ukugxothwa kwakhe kwilali azalelwe wakhulela kuyo
                     asinto ilula.√√                                                             (2)

         6.1.4       Sasingalunganga   kuba    uMntuyedwa    wayenelungelo
                     lokuzibandakanya nabantu afuna ukuzibandakanya nabo
                     engamelanga kunyanzelwa ngawo ukuba ahlale nawo xa
                     engafuni.√√

                                                       okanye

                     Sasilungile kuba amakhwenkwe aseSikhobeni ayelindele ukuba
                     uMntuyedwa achithe ixesha nawo ukuze bafundisane iindlela
                     zokuphila zamakhwenkwe.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                            (2)

         6.1.5       Yeyokuba      agqibe        kwelokuba       uMntuyedwa     agxothwe
                     eSikhobeni.√√                                                               (2)

         6.1.6       Kubangele ukuba uMntuyedwa emke kowabo angamkeleki ndawo
                     ahambe ehlala esithubeni.√√                                                 (2)

         6.1.7       Kuvuthondaba.√                                                              (1)

         6.1.8       Luzobo mayana√ kuba siva kwiintetha neengcinga zakhe ukuba
                     ungumama onenimba ngomntwana wakhe nofuna ukwenziwa
                     kobulungisa.√√                                                              (3)

         6.1.9       (a) Yeyangaphandle.√                                                        (1)

                     (b) Ikhokelele ekubeni angcungcutheke uMntuyedwa ade abe uya
                        gxothwa elalini.√√                                                       (2)

                                            KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                            Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      14                        DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

6.2      ISICATSHULWA L: 'UMHLAHLO NGAMEHLO' – LL Ngewu

         6.2.1       Lelokudlwengulwa kukaNonkanyezi. √                                       (1)

         6.2.2       Akayi kusinda nakancinci√√/nangethamsanqa.√√/nangebhaqo.√√               (2)

         6.2.3       Yokugxininisa ubuqatha besigwebo esifanele uZolani kuba kudala
                     edlwengula/yokuba xa umantyi egweba uZolani ayithathele
                     ingqalelo into yokuba kudala exhaphaza amantombazana.√√                  (2)

         6.2.4       Uphumelele     ukumzoba     njengomlinganiswa         osisidlwengu
                     esingazimiselanga kuguquka kuba:

                     (a)    Uyazixela ukuba yena uneyeza likaNomyayi ancedwa lilo
                            ukuze asinde ekubanjweni.√
                     (b)    Uya kuphindaphinda ukudlwengula, akadlwengulanga tyeli
                            linye. √
                     (c)    Udlisela   ngegqwetha     lokumthethelela alithembileyo
                            ngokuchitha ubungqina.                                            (3)

         6.2.5       Ukuba wonke umntu unoxanduva lokuthatha inyathelo
                     lokuncedisana nomthetho ukuze kwenzeke ubulungisa√√/umntu
                     makangathuli exhatshazwa, makabenomqolo amele ukuba
                     kwenzeke ubulungisa.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                         (2)

         6.2.6       Wakhala akugqiba wamkrwempa kanobom ebusweni.√√                          (2)

         6.2.7       (a) (iv) √/(iv) UNompoxeko√/uNompoxeko.√
                     (b) (iii) √/(iii) UZolani√/UZolani.√
                     (c) (i) √/(i) Umtshutshisi√/Umtshutshisi.√                               (3)

         6.2.8       Liphela ngendlela elindelekileyo kuba uyaphumelela ekugqibeleni
                     uNompoxeko ngokubanjwa kukaZolani/kuba uZolani ongumenzi
                     wobubi ufumana isohlwayo sokuvalelwa abhadle ejele.

                                                       okanye

                     Liphela ngendlela engalindelekanga kuba inkundla isitshintshile
                     isigqibo sayo sokuqala sokutyhola uNompoxeko, ngokuthi
                     imfumane enetyala uZolani ebikade imbona engenalo.√√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.)                         (2)

                                                                AMANQAKU ECANDELO C:          35

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                         Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      15                              DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

ICANDELO D: ISIHOBE

UMBUZO : IVAMNA BAFAZI BOLUSU – S Maputi nabanye

7.1      'INGCWABA' – S Maputi

         7.1.1       Eyokunganeli√√/eyokusoloko           ufuna       ngaphezulu        koko
                     ukufumeneyo.√√                                                                 (2)

         7.1.2       Ukuba ingcwaba limthatha umntu ngendlela                engacengiyo
                     nengalindelekanga√√/ngaphandle kwemvume.√√                                     (2)

         7.1.3       (a) Sisimntwiso.√                                                              (1)

                     (b) Eyokonwabela nokuba nobudlelwane nesenzo sokufa.√√                         (2)

         7.1.4       Kubembi bengcwaba.√                                                            (1)

         7.1.5       Ingcwaba alaneli, aliyikhuphi nto esele ingaphakathi√√/into engene
                     kulo ayiphumi.√√                                                               (2)

         7.1.6       Mihla yonke abantu bayasweleka, iveki neveki kuyangcwatywa.√√                  (2)

         7.1.7       Umqolo we-10 uveza ubukhulu bengcwaba kuba liselitsha kanti
                     umqolo we-12 ubonisa ukuhla kwengcwaba ngethuba elingephi.√√                   (2)

         7.1.8       Kumbongo wonke imbongi ibhekisa kwingcwaba                         kanti
                     kwikhapulethi kubhekiswa kulo mntu uswelekileyo.√√                             (2)

         7.1.9       Owonxunguphalo√ kuba imbongi isebenzise amagama afana noo-
                     'ukufa', 'umhluthe', 'uncume kuba uhlobene nokufa', 'ukhintsele',
                     'umumatha', 'uthungatha'.√

                     (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                              (2)
                                                       KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha                               Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      16                                 DBE/2019
                                        SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha

7.2      'MFAZINDINI WASE-AFRIKA' – KN Manciya

         7.2.1       umhlola.√                                                                       (1)

         7.2.2       Yimfanozandi.√                                                                  (1)

         7.2.3       Sisilo√/Urheme√                                                                 (2)

         7.2.4       Yeyokuthabatheka yinto         oyenzayo     ude      ungayisi   so    nento
                     ekungqongileyo.√√                                                               (2)

         7.2.5       Ngoweliso√, ukusebenza nzima komfazi waseAfrika.√√                              (3)

         7.2.6       Eyokuba    isizwe          semidakasholo     siyabacinezela          abantu
                     abangabafazi.√√                                                                 (2)

         7.2.7       Kukupheka√/Kukususa ukhula.√/ukuhlakula.√

                     (Nasiphi isibini kwezi.)                                                        (2)

         7.2.8       Umhlathi ngamnye unemiqolo esibhozo.√                                           (1)

         7.2.9       Ngumbongo-nkcazo√/ngumbongo    ochazayo√kuba   uyachaza,
                     uchaza umfazi wase-Afrika, imisebenzi ayenzayo neemeko
                     asebenza phantsi kwazo.√√                                                       (3)

                                                              AMANQAKU ECANDELO D:                   35
                                                                 AMANQAKU EWONKE:                    70

Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2019-memo/ee26f268-8394-4df4-9c83-4c4bfca1a063) — isiXhosa FAL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2019/7015d609-f209-4a57-88c2-af120116c696) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL QP P2- GRADE 12 TRIAL 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-qp-p2-grade-12-trial-2019/783e9e47-fdca-4193-8626-cd5bb2fcd64e) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL QP P2- GRADE 12 TRIAL 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-qp-p2-grade-12-trial-2019/4ed02c84-0664-45df-bd4e-28e1bdabf8f9) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2018-memo/596f3554-050c-45ad-bc50-c3b4270b2fb3) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2018-memo/73522b7f-ff66-4fd0-bc01-26c6dd880e82) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
