# isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2014 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exams 2014, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2014/bb8b162d-51b9-439b-a044-2ab97f5369c5
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2014
- Exam period: NSC November Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P2 NSC November Exams 2014 QP](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2014/bb8b162d-51b9-439b-a044-2ab97f5369c5)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exams · 2014 · isixhosa. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2014-memo/b81977ee-154e-4420-a4ae-adb6ea66e76d) — Memo · 2014 · isiXhosa

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                                 IPHEPHA LESIBINI (P2)

                                        NOVEMBA 2014

AMANQAKU: 70

IXESHA: 2 iiyure

                           Olu viwo lunamaphepha angama-22.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    2                DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

IMIYALELO NENGCACISO

1.       Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uqalise ukuphendula imibuzo.

2.       MUSA ukuzama ukufunda lonke iphepha lemibuzo. Yiya kwiphepha
         lesiqulatho elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
         ozifundileyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo uze ukhethe leyo ufuna
         ukuyiphendula.

3.       Eli phepha linamaCANDELO amaNE:

         ICANDELO A:         Inoveli                      (35)
         ICANDELO B:         Idrama                       (35)
         ICANDELO C:         Amabali amafutshane          (35)
         ICANDELO D:         Isihobe                      (35)

4.       Phendula IMIBUZO EMIBINI iyonke:             umbuzo     NGAMNYE   ukhethwa
         NAKUWAPHI amacandelo amaBINI.

         ICANDELO A: INOVELI
         Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.

         ICANDELO B: DRAMA
         Phendula umbuzo kwidrama oyifundileyo.

         ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE
         Phendula imibuzo esetwe kumabali amafutshane OMABINI.

         ICANDELO D: IMIBONGO
         Phendula imibuzo esetwe kwimibongo YOMIBINI.

5.       Sebenzisa itshekhlisti ukuzincedisa.

6.       Landela imiyalelo esekuqaleni kwecandelo NGALINYE ngononophelo.

7.       Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo
         kwiphepha lemibuzo.

8.       Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

9.       Ingcebiso yokulawula ixesha: Sebenzisa imizuzu engama-60 kwicandelo
         ngalinye.

10.      Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    3            DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

IPHEPHA LESIQULATHO

Eli phepha liza kunceda abafundi bakwazi ukukhetha imibuzo abafuna ukuyiphendula
ngaphandle kokufunda lonke iphepha.

ICANDELO A: IINOVELI

Phendula imibuzo ekwinoveli oyifundisiweyo.
INANI LOMBUZO                            UMBUZO              IPHEPHA       AMANQAKU
1. Kusa Kusihlwa                 Umbuzo omfutshane              5–8           35

2.   Umqol'uphandle                  Umbuzo omfutshane         8–11              35

ICANDELO B: IDRAMA

Phendula imibuzo ekwidrama oyifundisiweyo.
3. Ndiyekeni                   Umbuzo omfutshane              12–15              35

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kumabali amafutshane.
4.1 Itutu laseTikitiki        Umbuzo omfutshane               16–17              17

4.2 Ikhikhizela laseDangwana         Umbuzo omfutshane        17–19              18

ICANDELO D: ISIHOBE

Phendula YOMIBINI imibuzo esetwe kwimibongo.
5.1 Ukungcwatywa kwetalente Umbuzo omfutshane                  20–21             18

5.2 Intaba kaNdoda                   Umbuzo omfutshane         21–22             17

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    4               DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

ITSHEKHLISTI

              ICANDELO                    AMANANI           INANI       PHAWULA
                                          EMIBUZO         LEMIBUZO
                                                          EPHENDU
                                                           LWAYO
A: Iinoveli                                   1-2             1

    (Kusa Kusihlwa
    Umqol'uphandle)
                                           OKANYE
B: Idrama                                    3               1

    (Ndiyekeni)
                                           OKANYE
C: Amabali amafutshane                       4               1

    (Itutu laseTikitiki
    Ikhikhizela laseDangwana)
                                           OKANYE
D: Isihobe                                   5               1

    (Ukungcwatywa kwetalente
    Intaba kaNdoda)

QAPHELA: Qinisekisa ukuba uphendule imibuzo kumaCandelo amaBINI kuphela.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    5                 DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

ICANDELO A: IINOVELI

Phendula umbuzo kwinoveli oyifundileyo.

UMBUZO 1

KUSA KUSIHLWA – KS Bongela

ISICATSHULWA A

1.1      Funda esi isicatshulwa uze uphendule imibuzo.

         'Andikhange ndithi akukwazi kuqhuba shishini Nomakhwezi, koko ndithi
         kufuneka umntu wasekhaya oyindoda oza kuba luncedo kuwe ...'

         'Bendisazi ukuba usebenzela ukuba ibe ngaba bantwana bakowenu bodwa
         amabafumane iindawo ezibhetele …'

         'Uthetha ukuthini xa utshoyo? Ingena phi ke le uyithethayo? Kukho into
         ebhetele ekusebenzeni evenkileni?'

         'Xa ingekho kutheni ufuna ukukhupha uThamsanqa emsebenzini wasegaraji
         umzise apha kanti le ndawo ayikho bhetele? Ufanele kaloku udadobawo
         akangabo aba bantu bakho undifihlela bona.'

         'Kwowu! Ukuxoxa okanye ukubonisana nawe ngomcimbi kufana nje
         nokuzikhanda ngenyheke elityeni. Uthetha oku komntu ongqondo ithiwe lwale
         lilifu lobudenge ... Into oyifunayo kukuba kwenzeke le nto uyicingayo nokuba
         ibheke ecaleni, kuba kaloku weva ngoothoba-sikutyele ukuba indoda
         iyalawulwa ...'

         'He wethu Lungile, uzama ukundixelela ukuba andinangqondo,
         andibhadlanga, andiyazi into endiyithethayo? Ewe kaloku ndisisidenge kuba
         kaloku bakhona ooNonkazimlo abakucebisayo ukuba musa ukubafuna
         abantu bakuthi ndawonye nam ... Ndingafana ndisesi sidla ubulongo, into
         engazi kwenzeka yona yile yokuba umane ucetyiswa emacaleni ufike
         sewuphefumlela phezulu, undibikela le nale emzini wam, Lungile. Kwaye futhi
         into yixoxe nam kuqala uyeke ukufika undinike imiyalelo ngathi ndiyintombi
         yakho.'
         'Mfum, uthetha imfungumfungu yodwa mfazindini. Kwaye ndiyakukrokrela
         ngathi ikho le ishiya ezinye.'

         1.1.1       Yintoni ebangela ukuba uLungile afune ukuba uThamsanqa aze
                     kuncedisa evenkileni?                                                   (1)

         1.1.2       Kubonisa ntoni oku kulandelelaniswa kwemibuzo kule ntetho
                     kaLungile ilandelayo?

                     'Uthetha ukuthini xa utshoyo? Ingena phi ke le uyithethayo? Kukho
                     into ebhetele ekusebenzeni evenkileni?'                                 (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    6                  DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         1.1.3       Xela naziphi izinto EZIMBINI ezikhalazelwa nguNomakhwezi
                     kuLungile kwesi sicatshulwa.                                            (2)

         1.1.4       Ubhekisa koobani uNomakhwezi xa athetha ngooNonkazimlo
                     kwesi sicatshulwa?                                                      (1)

         1.1.5       Bayifumana njani ooLungile le venkile?                                  (1)

         1.1.6       Umbhali wenza ukuba sibave abalinganiswa kwesi sicatshulwa
                     bexambulisana.

                     (a) Xela ukuba oku kuvelisa oluphi udidi lwempixano.                    (1)
                     (b) Le mpixano uyixele kumbuzo (a) ibe naziphumo zini
                         kubudlelwane bukaNomakhwezi noThamsanqa?                            (2)

         1.1.7       Injongo yokusetyenziswa kweli gama linomgca ngaphantsi
                     sisithethi, '… uthetha imfungumfungu yodwa mfazindini'.

                     Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

                     A    Kukumtyhafisa umfazi
                     B    Kukumncoma umfazi
                     C    Kukumjongela phantsi umfazi
                     D    Kukumkhuthaza umfazi                                               (1)

         1.1.8       Yiyiphi enye ingxabano kaLungile noNomakhwezi elandela le
                     ilapha kwisicatshulwa?                                                  (1)

         1.1.9       Ucinga ukuba isiganeko sokusweleka kukaNozililo umbhali usibeke
                     endaweni efanelekileyo ebalini. Xhasa impendulo yakho.                  (2)

         1.1.10      Cacisa  ukufaneleka    kweli      binzana        ngokubhekiselele
                     kuNomakhwezi, '… ongqondo ithiwe lwale lilifu lobudenge'.               (2)

         1.1.11      Mfundiso ni edluliswa ngumbhali ngezizalwana ngokusebenzisa
                     uThamsanqa noYolisa kule ncwadi?                                        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    7                    DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

ISICATSHULWA B

1.2      Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo.

         Kwakhona emva kweeveki ezimbini kubuywe kwayiwa eLusikisiki. UYolisa
         wayengahlalanga ndawo, esihla enyuka elungiselela eli theko lomzukulwana
         wakhe kuKhamisa. Nalapho zakhutshwa izaziso bamenywa abantu kangako.

         ... Yayibalulekile loo mini kuMpondo kuba nekumkani ngokwayo yayikho iza
         kunikwa ithuba lokwenza intetho kweli theko.

         Waphuma wonke umgwenye obomvu, wazinikela kwezi zawukawu. Lathi
         lingekaqalisi netheko kwaba sekuvakala, ukutshongola nokungqungqa
         kweemazi ezimabele made ukanti iintshili neenkxentsi apha ekhabeni
         nakumthinjana zazisina iingodwane. Ufazana olu lwalude luphukaneke
         luyiyizele ngokungathi ngumhla womtshato okanye ngogayi ...

         Zenziwa iintetho zizinxiba-mxhaka zasemaMpondweni zidibene nemantyi
         yaseLusikisiki. Kwakuzele ngabanye oogqirha baPhesheya kweNciba.
         IKumkani yamaMpondo aseQawukeni yona yabachaza abantu ngokuthi
         entethweni yayo: '... Thina maMpondo sinethamsanqa kuba namhlanje
         sizalelwe unyana, othe naxa imfundo yakhe eyifumene elizweni, kodwa
         inkaba yakhe yamtsalela ekubeni eze kokwabo kooyise. Ke lusapho
         lukabawo, msingatheni lo mntwana kuba ngowenu; akuphuma endleleni
         mthundezeni, ningadinwa nguye kuba akayi ndawo. Wena ke nyana,
         mzukulwana kaGadla, naba abantu bakowenu, amaMpondo omthonyama
         oqobo, othande ukuba uze kusebenza kuwo. Nawo akwamkela ngothakazelo
         nangovuyo njengenzala yalapha. Egameni lomzi wasemaMpondweni,
         ndikunqwenelela impumelelo nekamva eliqaqambileyo.'

         Kuthe emva kokuba kuthethe ikumkani, kwadubula ufafa olude, utyingotyingo
         olugetyezela okwengcongolo yodada.

         1.2.1       Xela igama lale ndawo lenzelwa kuyo eli theko kuthethwa ngalo
                     kwesi sicatshulwa nesizathu sokuba lenzelwe kuyo.                              (2)

         1.2.2       Xela isiganeko esenzeke kwitheko likaMpumelelo elalenzelwe
                     eThekwini neziphumo zaso.                                                      (2)

         1.2.3       Yintoni injongo yombhali       yokuzixela   zonke   iindidi     zabantu
                     ababekweli theko?                                                              (2)

         1.2.4       Tolika le ntetho, '… akuphuma endleleni mthundezeni …', uchaze
                     ukuba iphuhlisa ukuba le Kumkani ingumntu onjani.                              (2)

         1.2.5       Umbhali uluchaza olu fafa lude ngokusebenzisa isifaniso.

                     (a) Chonga esi sifaniso sisetyenziswe ngumbhali.                               (1)
                     (b) Chaza ukuba kutheni kusetyenziswe esi sifaniso usibhale
                         kumbuzo (a).                                                               (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    8                 DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         1.2.6       Cacisa indlela uNtongana asetyenziswe          ngayo   ngumbhali
                     ekuqhubekiseni phambili ibali?                                          (2)

         1.2.7       Ifana njani indlela obuphele ngayo ubomi bukaNozililo noNtongana
                     nendlela obuphele ngayo obukaNomakhwezi noLungile?                      (2)

         1.2.8       Ngokoluvo lwakho ngubani ongunobangela wokusweleka
                     kooLungile phakathi kukaNomakhwezi noNozililo? Nika isizathu
                     sempendulo yakho.                                                       (2)

         1.2.9       Umbhali   uwasebenzise  njani   amaphupha     kaMpumelelo
                     angooyisemkhulu bakhe, ekuveliseni izigqibo aza kuzithatha
                     ngekamva lakhe. Cacisa.                                                 (2)
                                                                                             [35]

UMBUZO 2

UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani

ISICATSHULWA A

2.1      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         Ekufikeni kwakhe eofisini, umfo kaHlobo ufike wazibetha ngeglasi yewhisky,
         into ebekholisa ukuyenza xa acinga nzulu.

         Nanamhlanje wayengonwabanga ziingcinga. Ingcombolo yebali likaDuma
         yayinkenteza engqondweni. Izinto awaqala ngokuzivuyela akuziva, ecinga
         ukuba ziza kuwenza lula umsebenzi wakhe, wayexakene nazo ngoku.
         Zangqinwa zonke nguLinda akuzibuza bevingcelene esitywetyweni.
         Wakungqina ukulahleka kwevolovolo; wakungqina ukufika kweendwendwe
         zaseMoonglow; waphinda walitsolisa elokuba akayazi indlela ebuye ngayo
         ivolovolo yakhe, seyibhaqwa isengxoweni yakhe nje.

         Yena ke wazikhumbula zonke ezo ndwendwe, wazibiza ngamagama.
         Yayizizihlobo zakhe kunjalo nje, ezinye ingamaqabane akhe asenyongweni.
         Yayiziindedeba zequmrhu elilawula iMoonglow, naye eqeshwe zizo. Abantu
         abo wayeqinisekile yena Linda ukuba babengenakuba nalwazi ngevolovolo
         yakhe. Yayingabantu awayengenabutshaba nabo.

         Bonke yayingabantu awayengazange eve kusithiwa banento abakhe
         baxabana ngayo noEddie. Wade waleka ngelithi uLinda, 'Nangona uEddie
         ebengemntu ukhe ayiphathe kum imicimbi edla yena nequmrhu lakhe
         laseMoonglow, zona iingxabano phakathi kwakhe nabequmrhu ebengade
         mhlawumbi noko azithi thsuphe kum njengoyena mhlobo wakhe
         usenyongweni. Kodwa ke andikhumbuli namininye endixelela ngeengxabano.
         Ngoko ke ndiyaqiniseka, zazingekho. Nam ke bendinakho ukuzibonela ukuba
         zazikho; andilulo olo lubomvu noko usana.'

         2.1.1       Xela indawo eyafumaneka kuyo ivolovolo kaLinda.                         (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    9                   DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         2.1.2       Ngokwesicatshulwa xela izinto zibe mbini uLinda awayeqiniseke
                     ngazo malunga nezi ndwendwe zaseMoonglow?                                 (2)

         2.1.3       Yayiyintoni injongo kaHlobo yokuya kwaLinda?                              (1)

         2.1.4       Cacisa ukuba asisigqebelo njani la mazwi kaLinda 'Nam ke
                     bendinakho ukuzibonela ukuba zazikho …'?                                  (2)

         2.1.5       Sizathu sini esibekwa nguLinda esabangela ukuba angachazi
                     emapoliseni ukuba ivolovolo yakhe ilahlekile?                             (1)

         2.1.6       Phakathi koDuma Hlelo noJoe Bumba ngowuphi onike obona
                     bungqina bube luncedo ekuveliseni elubala ababulali bakaEddie?
                     Xhasa impendulo yakho.                                                    (2)

         2.1.7       Ukungaxelelwa kukaLinda zonke izinto nguEddie kube naziphumo
                     zini kuLinda ngokubhekiselele kwityala abekwa lona?                       (2)

         2.1.8       UDuma ubonakalise isimilo esahlukileyo kwisikhululo samapolisa
                     akungena uHlobo. Ngqina oku ngokwasencwadini.                             (1)

         2.1.9       Ukucinga nzulu nokungonwabi ziingcinga          kukaHlobo    kwesi
                     sicatshulwa kubonakalisa ukuba unempixano.

                     (a) Xela udidi lwempixano anayo uHlobo.                                   (1)
                     (b) Chaza ukuba le mpixano iliqhubekisele phambili njani ibali.           (2)

         2.1.10      Umxholwana wokuba umntu uyakwazi ukuthi kanti akayiyo le nto
                     azenza ngathi uyiyo uphuhliswe njani ngumbhali ngokubhekiselele
                     kumalungu aseMoonglow?                                                    (2)

ISICATSHULWA B

2.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         'Imigudu eyayilapho ayinambaliso. Kaloku ndandingasebenzi, kungekho
         namntu ndandijonge kuye. Eyandincedayo yeyokuba unina wamshiya
         nobumalana; ndaba njalo ndinakho ukumsa nasesinaleni eDikeni. Waphuma
         apho ezigqibe zonke iincwadi ezifundwayo kweso sikolo.'

         Akabanga nakho ukuyibamba intsini okaHlobo, 'Uthi wazigqiba kwathi tu
         ezaseDikeni?' ubuzile.

         Ayiphendulanga intokazi enkulu koko ibonakalise ukumangaliswa, ingathi
         ayiyiboni ehlekisayo kuleyo ibiyithetha. Iqhubile yona: 'Kodwa ke yabambi
         endayenziwa nguEddie. Waphantse wandibulala. Cinga nawe ukuthi
         ndimfundise nzima kangako suke yena ahambe ekhondweni laba tsotsi bethu
         sibazalayo.'

         'Yintoni ngoku kaloku?'

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    10                   DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         'Ndithi wandilahla mhla wafumana umsebenzi obhetele. Ewe, nkos'am,
         banjalo bonke abantwana abafundisiweyo kula maxesha sinawo.'

         'Yini na sis' omkhulu! Ubenzani na abantwana abafundileyo?'

         'Yiva mna ndikuxelele; banjalo ngokwenene. Ndithi wandilahla naye uEddie.
         Kodwa ke ngethamsanqa, akandilahla kwathi nya. Umkhondo wakhe emva
         kokunyamalala ndawuva kwiminyaka emine edlulileyo. Nakule into,
         ndisabulela abantu abafunda amaphephandaba.'

         'Abafundileyo ke ngoko, andibi?'

         'Abafundileyo ke, kulungile. Kodwa ke bandinceda abafundi maphepha.
         Ndeva kusithiwa nanko eMonti, kusithiwa naku naku eganyile. Ndathi
         ndakubuza kanti oko kuganya kukuba yiManejala yombutho wootsotsi.'

         'Umbutho wootsotsi?' ubuze ebothuka uHlobo.

         'Umbutho wootsotsi nangoku. Ndiza kuthi yintoni ke imbutho yasebusuku
         yolutsha?'

         2.2.1       Le ntokazi ithetha noHlobo kwesi sicatshulwa izenza bani?                 (1)

         2.2.2       Ithi yancedwa yintoni le ntokazi ukuze ibe nakho ukusa uEddie
                     esinaleni?                                                                (1)

         2.2.3       Ilufumene phi ulwazi lokuyinceda izenze lo mntu izenza yena?              (1)

         2.2.4       Xela injongo yokusetyenziswa kobaxo kule ntetho ilandelayo.

                     'Waphuma apho ezigqibe zonke iincwadi ezifundwayo kweso
                     sikolo'.                                                                  (2)

         2.2.5       Ukusetyenziswa kwegama 'umkhondo' elibhalwe ngqindilili
                     kuphuhlisa ntoni ngobudlelwane bukaEddie nalo mntu le ntokazi
                     izenza yena?                                                              (2)

         2.2.6       Ngokolwazi lwakho lwebali yintoni         injongo yale nkosikazi
                     yokuphindaphinda igama 'ootsotsi'          xa ithetha ngoEddie
                     neMoonglow?                                                               (2)

         2.2.7       Ziziphi izenzo zikaThembisa Ntlokonkulu ezimveza njengomgewu?             (3)

         2.2.8       Kule ntetho ikwesi sicatshulwa 'banjalo bonke            abantwana
                     abafundisiweyo kula maxesha', kusetyenziswe …

                     Khetha impendulo echanekileyo kwezi:

                     A    ulwimi olubonisa ingcinga eqhathayo.
                     B    ulwimi oluqulethe ingcinga enye ebethelelekileyo.
                     C    ulwimi olubonisa ingcinga ecalanye.
                     D    ulwimi oluqulethe ukuchukumiseka.                                    (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2     11             DBE/Novemba 2014
                                                     NSC

         2.2.9       Yintoni ethethwe nguLinda malunga nokusela kwakhe
                     kwaMamKhey eyenze ukuba uHlobo amrhanele ekufeni kukaEddie
                     noLulama?                                                            (2)

         2.2.10      Shwankathela ngezivakalisi EZINTATHU isimo sentlalo selokishi
                     yakwaTsolo.                                                          (3)
                                                                                          [35]

                                                           AMANQAKU ECANDELO A:           35

                                            OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    12              DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

ICANDELO B: IDRAMA

Phendula umbuzo osetwe kwidrama.

UMBUZO 3

NDIYEKENI – DM Jongilanga

ISICATSHULWA A

3.1      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         (Ngobusuku baloo mini sifumana uMnu.Ndila kwaMadala ...)

         Ndila:      Ukuqeshwa yeny' into bawo, ukhonya okweBhulu efameni yalo.

         Madala:     Ngaba sesisanyankomo, ecinga ukuba isikolo esi ngamagqub'
                     akhe.

         Nonci:      Kanti makazi ukuba uDicksie lo naye uzalwa ngabantu njengaye,
                     akaphumi zidulini.

         Madala:     Masango, khawuthule uza kuwona lo mcimbi.

         Nonci:      Hi bantu benkosi! Ndathi ndivelana nomntwana kaMamCirha, kanti
                     nditheza olunenkume.

         Madala:     Nisuka    niquphe   ukuthetha   oku,    nixhaph'   amagwebu
                     ningekayifumani nenyongo yento ekuthethwa yona ngobufazi obu
                     benu-he! Mfanandini uza uphethe mcimbi mni kweli khaya, usithi
                     mandombele yiphi ingoma?

         Ndila:      Tshangisa! Skhomo! Kudala undinyula ezinyuleni, namhlanje
                     ndigxampuza kokaThisayo umgxobhozo.

         Madala:     Ngako oko inqanawa iya kufuna embombo imiqokozo.

         Ndila:      Kunjalo kanye Tshangisa. UMawonga undityhola ngokunxila
                     esikolweni. Ukuba ndiyanxila, ndizinxilela phaya ezingqaqeni
                     kambe ke sele ndithembise ngomnyango ...

         Madala:     Masidlule apho mfo wam. Ingaba yintoni ekuthuthe yaza kukubek'
                     apha?

         Ndila:      Ngomso Tshangisa yintlanganiso yenu, niza kubizelwa lo mcimbi.
                     Ndithe ke ndakuqonda ukuba iliwa libhek'umoya ndabalekela
                     kuwe.

         Madala:     Utsho usithini ke mfo wam? Andithi ungumXhosa? Ngoko ke
                     uyayazi ukuba isithabathaba yinkuthazo kwaXhosa.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    13                   DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         Ndila:      Sendiyilungiselele loo nto (Watsho emnika ama-R25, 00).
                     Ndihambe kangakanani na Tshangisa?

         Madala:     Unani na mfondini? Ikhulu liyintoni kunokulahlekelwa ngamawaka
                     oya kuwamkela ubomi obu bakho x'usindile?

         3.1.1       Kuxesha liphi ngoku kuqhubeka le ngxoxo?                                  (1)

         3.1.2       Yintoni ekhokelele kule ngxoxo?                                           (1)

         3.1.3       Nika umsebenzi ube mNYe wezalathisi zeqonga.                              (1)

         3.1.4       Uyintoni uMadala kwisikolo iNobutho Higher Primary?                       (1)

         3.1.5       Cacisa ukuba le ntetho kaNdila ithi, 'Kudala undinyula ezinyuleni
                     …' iphuhlisa ntoni ngobudlelwane bukaNdila noMadala?                      (1)

         3.1.6       Kwakutheni ukuze uZuma noJekwa bathi makuvotwe kule
                     ntlanganiso athetha ngayo uNdila?                                         (2)

         3.1.7       Kwintetho kaMadala ekrwelelwe umgca ngaphantsi kwisicatshulwa
                     kusetyenziswe …

                     Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

                     A    ulwimi olubonisa ingcinga eqhathayo.
                     B    ulwimi oluqulethe ingcinga enye ebethelelekileyo.
                     C    ulwimi olubonisa ingcinga ecalanye.
                     D    ulwimi oluqulethe ukuchukumiseka.                                    (1)

         3.1.8       Yintoni injongo kaMadala ngala mazwi, 'Ikhulu liyintoni
                     kunokulahlekelwa ngamawaka oya kuwamkela x'usindile?'                     (2)

         3.1.9       Ngokwesigqibo sentlanganiso, bonisa ukuba iinjongo zikaNdila
                     zokundwendwela kwaMadala azizange ziphumelele?                            (2)

         3.1.10      Isizathu sokuphelelwa kukaMawonga ngumsebenzi nesiphumo
                     saso siyafana nesikaNdila. Cacisa.                                        (2)

         3.1.11      Bonisa ukuchaneka kwegama elithiywe uMaziko ngumbhali.                    (2)

         3.1.12      Chonga ibinzana kwesi sicatshulwa eliphuhlisa umxholwana webali
                     othi, 'inzuzo iqhubela abantu ekwenzeni izinto ezingalunganga'.           (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    14                  DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

ISICATSHULWA B

3.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         Mawonga:        Kuthe kanti ningamadoda, boys (atsho eyithabatha.
                         Ibe yimigudu ukusa emlonyeni isandla sityityimba.)

         Vuma:           Ungangxami mfundisi hleze iphalale.

         Hombakazi: O! Guga sithebe. Yingwe le ekuhlohleni.

         Mawonga:        Asina ededelana kweli gada.

         Nzima:          Kodwa Loni unxila kakubi wena ngathi akufundanga khawenze
                         nawe kudala usela obu bethu utywala.

         Diliza:         Mfo wethu. Wenna! Ungagabadeli, yititshala yakho le uthetha
                         nayo ngolu hlobo.

         Nzima:          Suka akutitshwa ngoku, sisela utywala singamadoda sonke.

         Mawonga:        Alright boys, Thulethu, sapha ihafu.

         Thulethu:       Unotshe! Iphi imali? Akubhatali wena.

         Mawonga:        Ndinayo imali.

         Thulethu:       Ina ethe kuqala usandibamba imali yestreyiti nangoku.

         Mawonga:        Eli lizwe limi ngemboleko mntanam. Ukuphila ngeenkozo yinto
                         yabantu abasele bephumelele.

         Thulethu:       Imali kuqala ubuciko abuzi kunceda nto.

         Mawonga:        Enkosi (ethabatha ihafu). (Kuselwe kwada kwasebusuku.
                         Uphume apho uMawonga wonda ngendlu kaFuneka.)

         Mawonga:        Nkqonkqo! Nkqo!
                         (Cwaka) Zanele, Zanele! (Cwaka) Zanele vula!
                         Nkqonkqo! Nkqo! (Cwaka) (Tywalakahla-wahla wophula ifestile.)

         Zanele:         Yintoni ebusuku apha?

         Mawonga:        Vula uza-ku-ndiva. Vula, vu-u-u-la.

         Zanele:         Kudala ndakuxelela ukuba funa ndawo yimbi.

         Mawonga:        What? Uqhele ukubancuva, ubancuve ubalahle.
                         Vula (abethe ucango ngamandla.)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2     15                     DBE/Novemba 2014
                                                     NSC

         Zanele:       Uyakomela apho.

         Funeka:       Mawonga, uhlawula irente apha? Siza kungalali ngenxa yakho?
                       Uyaqala ukwaliwa?

         Mawonga: Ungena phi wena? Zanele, vula (Cwaka) Akulalwa, tu. Imali ya-a-
                  m! Enga-aka? Vu-u-u-la Zanele. (Cwaka)

         3.2.1       Bazana njani uDiliza noMawonga?                                                (1)

         3.2.2       UMawonga waqala njani ukusela utywala?                                         (2)

         3.2.3       UThandiwe wanikwa cebo lini ngooNaniwe malunga nokuthandana
                     kukaZanele nomyeni wakhe?                                                      (1)

         3.2.4       Chaza indlela uMaziko asifumene ngayo isikhundla sokuba
                     yinqununu eNobutho.                                                            (2)

         3.2.5       Amazwi athi, 'Kodwa Loni unxila kakubi wena ngathi akufundanga
                     ...' abonisa ntoni ngoNzima?                                                   (1)

         3.2.6       Ngubani igama lenkosikazi kaNdila?                                             (1)

         3.2.7       Le ngxoxo iqhubeka kweliphi inqanaba lesakhiwo sebali?                         (1)

         3.2.8       Ukugxothwa kukaMawonga kwaFuneka kwenze ukuba uMawonga
                     akhathazeke, abe nomvandedwa.

                     (a) Xela udidi lwempixano ebonakala kuMawonga.                                 (1)
                     (b) Chaza isiganeko esibe sisiphumo sale mpixano uyixele ku(a)                 (2)

         3.2.9       Xela udidi lwesafobe olusetyenziswe kwintetho kaMawonga
                     enomgca ngaphantsi.                                                            (1)

         3.2.10      Yititshala enjani     le   ichazwa    libinzana   elibhalwe   ngqindilili
                     kwisicatshulwa?                                                                (1)

         3.2.11      Yintoni injongo kaMawonga yokuthetha la mazwi alandelayo?

                     'Eli lizwe limi ngemboleko …'                                                  (1)

         3.2.12      Umbhali uvelisa ntoni ngempindezelo kweli bali?                                (1)

         3.2.13      Bonisa ukuba buphuhliswe njani ubungozi bokusetyenziswa
                     kotywala ngokugqithileyo kule ncwadi.                                          (2)
                                                                                                    [35]

                                                             AMANQAKU ECANDELO B:                   35

                                            OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    16               DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

Phendula imibuzwana esetwe kumabalana OMABINI.

UMBUZO 4

NDAKUYICELA IVUTHIWE – LL Ngewu no Z Siguqa

ISICATSHULWA A: ITUTU LASETIKITIKI – LL Ngewu

4.1      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         Ekufikeni kwakhe kowabo uThobile uxelelwe nguyise ukuba naye umncamile
         oko wancanywa nangutitshala uXakanisekile umfo kaNcamani. UThobile
         wahlukene nesikolo wahlala ekhaya emana ukukhalinywa xa kubonwa ukuba
         uvukwa likakade lakhe. Xa eneminyaka elishumi elinesixhenxe ukhe
         wafumana umsebenzi kwenye yeevenkile zakuTsolo, kodwa wathi
         engekohlulakali kuyaphi kukothula iingxowa zombona, unovenkile akabi
         nakumnyamezela ngenxa yobututu bakhe.

         Uchithiwe apho kuloo venkile, koko wanethamsanqa lokufumana umsebenzi
         wokolusa impahla egcinwe esikiti apho kuTsolo. Lo asinguwo umsebenzi
         ebewuthanda uThobile, koko uwamkele ngenxa yokuxakwa emana
         ezithundeza mihla le ezithuthuzela ngelithi, 'nehashe liyadliwa emfazweni xa
         kunyembelekile'.

         Lo msebenzi wakhe wasesikiti uhambe wahamba wamvulela isango lobusela.
         Ubekwazi ukuqokelela iinkomo zabantu edlelweni aziqhube azise esikiti
         anqabe nazo kubaninizo ngelithi, kuba zibanjwe kumhlaba kamasipalathi
         kufuneka bezihlawulele. Nakuba unkabi wayeqhele imali entle nje
         ubeyamkela naleyo yabanini nkomo incinci injalo, azixolise ngelithi uchintsi
         akafani noshici. Ekuhambeni kwexesha ungenwe ngumkhuba wokuthengisela
         amasela iinkomo ezibanjiweyo. Emva kwethuba kubanjwe yena buqu wakha
         wachitha iinyanga ezintathu enkolonkoloza esiseleni.

         Uphume apho engahlukanga kuyaphi kwisabonkolo esitshelwe zizicheku
         nakuba ke ubusela bebumchewule nje. Kuphele iinyanga ezintandathu
         engasebenzi, ehleli eTikitiki kowabo, nakuba apha kowabo ebengohlukanga
         kundwendwe olungamkelekanga.

         4.1.1       Bafika bevela phi uThobile noyise?                                     (1)

         4.1.2       Yayiphi ivenkile uThobile awaqashwa kuyo emva kokuba egxothwe
                     esikolweni?                                                            (1)

         4.1.3       Senzo sini esibangela ukuba kuthiwe uThobile wancanywa
                     nangutitshala uXakanisekile?                                           (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2        17                  DBE/Novemba 2014
                                                        NSC

         4.1.4       Matanisa ibinzana elikuKholam A nentsingiselo ekuKholam B.
                     Bhala kuphela unobumba ohamba nempendulo ecaleni
                     kwenombolo.

                               KHOLAM A                              KHOLAM B
                     (a)   '… nehashe liyadliwa               A Akukho nto ingenasizathu
                           emfazweni xa                         sayo.
                           kunyembelekile'.
                                                              B Xa imeko imbi nantoni na
                     (b)   '… uchintsi akafani noshici'         enokuba luncedo
                                                                uyayisebenzisa.

                                                              C Intwan'encinane ayifani
                                                                nengekhoyo.
                                                                                     (2 x 1)         (2)

         4.1.5       Bobuphi ubusela awayekhe wabenza uThobile phambi kobu
                     buxelwe kwisicatshulwa?                                                         (2)

         4.1.6       Isiganeko sokugwetywa kukaThobile emva kokuba ebe isidumbu
                     senzeka kweliphi inqanaba lesakhiwo sebali? Xhasa impendulo
                     yakho.                                                                          (2)

         4.1.7       Umbhali usivezela ntoni ngale titshalakazi yebanga lesithathu xa
                     isithi, 'ixolele ukuya kuxobula amakhasi ombona ekhaya endaweni
                     yokuxambulisana nenkwenkwe engenasimilo'?                                       (2)

         4.1.8       Ubusela bukaThobile            buyonakalise   njani   imvano    phakathi
                     kwabazali bakhe?                                                                (2)

         4.1.9       Cacisa indlela isihloko, 'itutu laseTikitiki' esingqamene ngayo
                     nokwenzeka ebalini.                                                             (2)

         4.1.10      Ngokwebali uThobile ungumlinganiswa oguqukayo. Ngqina oku.                      (2)

ISICATSHULWA B: IKHIKHIZELA LASEDANGWANA – LL Ngewu

4.2      Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

         Apho kulunge khona oku kutya, uMaKheswa ukuphakele engaqondanga
         kwisitya esasiqondene ngqo nomninikhaya esaphila. Usigqithisele kunyana
         wakhe ngezandla ebezingcangcazela ngokungathi unedyudyu. Wothuke
         wabanda ukubon' ukuba nezandla zonyana wakhe zingcangcazela okwazo.
         Uzixolise ngelithi olu ngcangcazelo kunyana wakhe lunokuba luntama ukuba
         umntu lo uphethwe kakubi liphango. Uhlobo adle ngalo lo rhunta lwenze
         ukuba umfaz' olilolo athand' ukuqiniseka ukuba udibene nesokwenene
         isithunzela …

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    18                 DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         Umbono womntu obekubonakala ukuba ubhejele ukungayiphumzi imihlathi
         yakhe imenze uMaKheswa akabi nakuyinyamezela le meko. Ukekelele
         ngakwigumbi lakhe lokulala nakuba ubengabonakalisi kusindwa bubuthongo
         nje. Ufike apho wagoqulula ekhangela ukuba akukho mpahla zikaFikizolo
         ezinokuba zashiyeka naxa wayegqithisela impahla zomfi kumadoda
         amakhulu akwaMbongo.

         Ukhangele ngobunono lumthe merhe uvalo koko akafumana nto …

         'Yho, mama, abantu endandifunda nabo kanti bafunde kangaka!'

         Uye wathula cwaka uFanabekho eqonda ngokumhlophe ukuba akukho nto
         yakhe. Ubekwacinga ukuba xa aneminyaka engamashumi amathathu ananye
         angenza ntoni ukubuyisa ixesha alichithela ebuxelegwini koko kwacaca
         ukuba inkal' ixinge etyeni. Ukhumbule uhlobo ahlaselwa ngalo ngabantu
         bakwaNobuhle bemohlwayela ubusela bamshiya besithi bamosele. Ucinge
         iinyanga ezintathu azichitha entolongweni ngokuba nje ihempe venkileni ithile.
         Ugqibe kwelokuba unina lo akayazi into yokuba uhleli nomguvela wokuqala
         nowokugqibela.

         4.2.1       Ngubani lo mninikhaya kuthethwa ngaye kweli balana?                      (1)

         4.2.2       Chaza ngeengongoma eziMBINI umyalelo owanikwa uMaKheswa
                     ngumthandazeli emva kokuba efunde umzekeliso wonyana
                     wolahleko.                                                               (2)

         4.2.3       Sahluke   njani   isizathu sokungcangcazela      kwezandla
                     zikaMaKheswa kwesokungcangcazela kwezandla zikaFanabekho?                (2)

         4.2.4       Singqamana njani isihloko sebali 'ikhikhizela laseDangwana'
                     nomlinganiswa oyintloko?                                                 (2)

         4.2.5       Xa uMaKheswa esithi uFanabekho ngumququ oko kubonakalisa
                     ukuba uvakalelwa njani?                                                  (1)

         4.2.6       Yintoni eyayibangela uSonwatyisiwe Tyiweni arhaneleke ukuba
                     uya kufundela ukuba ngugqirha?                                           (1)

         4.2.7       Amazwi      athi,  '…     uFanabekho      wayenomvandedwa
                     engazimiselanga kuyithetha esidlangalaleni intlungu yakhe',
                     abonisa ubukho bempixano.

                     (a) Xela udidi lwempixano olubonakala kuFanabekho.                       (1)
                     (b) Chaza unobangela wale mpixano uyixele kumbuzo (a).                   (2)

         4.2.8       Igama elisetyenziswa ngumbhali elithi, 'urhunta' xa abhekisa
                     kuFanabekho, limfanele? Xhasa impendulo yakho.                           (2)

         4.2.9       Nguwuphi umfanekiso ntelekelelo oveliswa sesi sivakalisi, '…
                     ubhejele ukungayiphumzi imihlathi yakhe'?                                (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2     19             DBE/Novemba 2014
                                                     NSC

         4.2.10      Ukuba ubunguMaKheswa kwaye ulahlekelwe ngunyana wakho
                     ubuza kwenza ntoni ukuzama ukumfuna?                                 (1)

         4.2.11      Uvakalelwe njani uFanabekho akuva ukuba umhlobo wakhe
                     uyipharmacist? Cacisa.                                               (2)
                                                                                          [35]

                                                           AMANQAKU ECANDELO C:           35

                                            OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    20                 DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

ICANDELO D: ISIHOBE – VUKANI MADODA KUSILE

Phendula imibuzwana esetwe kwimibongo YOMIBINI.

UMBUZO 5

5.1      Funda lo mbongo ulandelayo uze uphendule imibuzo.

UKUNGCWATYWA KWETALENTE – C Nqakula

1        Ndithi ndakucinga indlela endiphile ngayo emhlabeni,
2        Ubomi endingenakho ukuthetha ngabo ngeqhayiya,
3        Kuba kungekho msebenzi mhle endithi ndiyawushiya
4        Njengokuba sendisondele kangakanana ngoku ekufeni,
5        Ndiqonde ukuba bendinokuzidla okukhulu emphefumlweni
6        Okwenze ukuba ndingabinasipho ndisinikezela eluntwini
7        Ngeenjongo zokuphucula isizwe sam ezizweni,
8        Ukuze singabisosizwe sabangqibi, sihluthe esiswini.

9        Umntu ngamnye uyintsika nomsimelelo wabanye,
10       Kumntu ngamnye ebomini kulindeleke imisebenzi
11       Eza nempucuko nempumelelo nempilo nakwabanye,
12       Kuba kaloku sonke emhlabeni singabakhonzi.

13       Inkonzo yethu mayityhutyhe ilizwe;
14       Iitalente zethu mazikhonze isizwe.

         5.1.1       Ikhathazwe yintoni imbongi kwisitanza soku-1?                            (1)

         5.1.2       Nika imvano-siphelo efumaneka kwesi sitanza soku-1 uze uxele
                     ukuba isetyenziselwe ntoni.                                              (2)

         5.1.3       Imiqolo emine yokuqala ibonisa ukuba imbongi ivakalelwa njani?           (1)

         5.1.4       Cacisa ukuba ibinzana, 'singabisosizwe sabangqibi, sihluthe
                     esiswini', kumqolo wesi-8 lithetha ntoni.                                (1)

         5.1.5       Chonga isikweko         esifumaneka   kumqolo   we-9   uze   uxele
                     nomsebenzi waso.                                                         (2)

         5.1.6       Ukuphindaphindwa kwelungu u-nye kwisitanza sesi-2 kube nafuthe
                     lini kumxholo wombongo?                                                  (2)

         5.1.7       Chaza okuthethwa yimiqolo EMIBINI yokugqibela kulo mbongo.               (2)

         5.1.8       Kokuphi oku kukhonza imbongi ithetha ngako kumqolo we-14?                (1)

         5.1.9       Myalezo mni odluliswa yimbongi kulo mbongo?                              (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    21                 DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         5.1.10      Kutheni imbongi isebenzisa uphindaphindo lwesandi u-mp kulo
                     mqolo we-11?                                                             (1)

         5.1.11      Bobuphi obu bomi ithi imbongi ayinakuthetha ngabo ngeqhayiya?            (1)

         5.1.12      Isihloko salo mbongo 'ukungcwatywa kwetalente' siyangqinelana
                     nokuthethwa kumbongo. Ngqina oku.                                        (2)

5.2      Funda isicatshulwa sombongo esilandelayo uze uphendule imibuzo.

         INTABA KANDODA – LS Ngcangata

         1           Ngxatsho-o-o-o ke, mzi wasemaXhoseni!
         2           Ngxatsho-o-o-o ke, hlanga lakwaluhlanga!
         3           Ndithetha nani, zidwesha namagqiyakazi.
         4           Ndibhekisa nakuni, mlisela nomthinjana.

         5           YiNtaba kaNdoda intaba yeentaba.
         6           Yintab'encoph'isondel'ezulwini.
         7           Yintab'ezinyaswe ngamahlath'akwaHoho,
         8           Inge ithozamel'ukuthandazel'imvula.

         9           Kulapho kutsholoz'iintaka neenyamakazi,
         10          Ngokungathi zidumis'uQamata ngesihomo;
         11          Zimzukisa ngokudala le Ntaba kaNdoda;
         12          Zimbamba ngazibini ngobukho nobunjani bayo.

         13          Sinelunda isizwe sikaXhosa ngale ntaba.
         14          Yintab'esiya kuqhayisa ngayo ezizweni.
         15          Asinakuba manyonywana zisakuyikhankany'iintlanga,
         16          Kuba yintab'engundoqo weembali zakwaRharhabe.

         17          Ntabandini ukuba ubukhula ngendithetha ndophele.
         18          Ndithi ngendityibela, ndityondyotha, ndityatyadula.
         19          Ngendisithi khul'ud'ukhuluphale kodwa ungakhokhobi
         20          Ngendisithi khul'ud'ufike khon'ezulwini.

         21          Uthume izijoli zize kusidlel'amathol'eendaba;
         22          Zisibalisele ngezinto zalapho kwikhaya lolangazelelo;
         23          Zisichazele ngezinto ezenzek'ezulwini;
         24          Zisixelele ngamaXhos'ababalwe ngobomi baphakade.

         25          Ngemihla yantlandlolo, nditsho mandulo,
         26          Kwez'uRharhabe nehlokondiba labalandeli.
         27          Bafika babek'ubilo kuyo le ntaba,
         28          Bevela kwaPhalo, phesheya komlambo.

         5.2.1       Chonga ibinzana elibhekisa kulutsha olungamakhwenkwe
                     namantombazana, uze uchaze ukuba lisetyenziselwe ukuphuhlisa
                     ntoni.                                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2    22               DBE/Novemba 2014
                                                    NSC

         5.2.2       Chaza ulwakheko lwangaphandle lwesitanza soku-1 nesesi-2.           (2)

         5.2.3       Nika isafobe esifumaneka kumqolo wesi-8 uze ucacise ukuba
                     siphuhlisa ntoni ngale ntaba.                                       (3)

         5.2.4       Ukushiywa     kwezikhamiso       kumqolo    wesi-6       nowesi-7
                     kusetyenziselwe ntoni?                                              (1)

         5.2.5       Xela uhlobo lophindaphindo olukrwelelwe umgca ngaphantsi
                     ukusuka kumqolo wesi-5 ukuya kowesi-7.                              (1)

         5.2.6       Chonga umfanekiso-ntelekelelo weliso okumqolo we-10.                (1)

         5.2.7       Yintoni injongo yembongi yokuphindaphinda igama, 'ezulwini'
                     kumqolo 6, 20, no 23?                                               (2)

         5.2.8       Amagama abhalwe ngqindilili kumqolo we-18 kulo mbongo abonisa
                     ukuba ivakalelwa njani imbongi ngale ntaba?                         (1)

         5.2.9       Ibhekisa kubani imbongi ngokwesitanza sesi-4 nesesi-5?              (2)

         5.2.10      Mfundiso ni eziswa yimbongi kulo mbongo?                            (2)
                                                                                         [35]

                                                          AMANQAKU ECANDELO D:           35
                                                             AMANQAKU EWONKE:            70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2014/c5745299-3a31-45f3-a040-207c588f1d2d) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2014/66e9df1d-9eaa-4ff7-9495-a8f89e414b9b) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa SAL P2 2014 Rubrics](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-sal-p2-2014-rubrics/6b54a12a-3fc3-43ba-85d4-04aa4bd1241e) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2014/2cce8054-ef2f-4dbd-93cb-ba161a509b63) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2021/8c252ee9-bd73-4f01-9972-d9b51142d9b4) — isiXhosa FAL · QP · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2016/8826b7b5-f1d1-44f5-9232-5769c31cabb5) — isiXhosa FAL · QP · 2016 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
