# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2015 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the Supplementary Exams 2015, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2015-memo/86ac03d4-c9f0-4706-9869-2a90896e31ca
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: Supplementary Exams
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2015-memo/86ac03d4-c9f0-4706-9869-2a90896e31ca)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2015 · isixhosa. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                              IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                              FEBRUWARI/MATSHI 2015

                                        IMEMORANDAM

AMANQAKU: 100

                          Le memorandam inamaphepha ali-13.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     2           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
IMIYALELO YOKUMAKISHA
• Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibe sinye. Ukuba ukhethe zazibini,
  makisha esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali:190–240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.

1.1      Isihloko:      Iilwimi zoMzantsi Afrika.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Ukuba          Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
         semxholweni
                        Ubuninzi beelwimi ezivunyiweyo eMzantsi Afrika
                        Uncedo lokuzazi iilwimi/iindlela ukufana kwazo okwenza ngayo
                        ingxaki kunxibelelwano/Uncedo lolwimi ekukhuliseni uqoqosho
                        kweli.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].           [50]

1.2      Isihloko:      Xa simanyene singenza umahluko elizweni lethu.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Ukuba          Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
         semxholweni
                        Ukwamkelana kweentlanga ezahlukeneyo/Uxolo nothando/
                        Unyamezelwano/Ubuntu/Ukunikana ithuba lesibini/Umonde
                        nenzondelelo/Ukusebenzisa ngokufanelekileyo amalungelo/
                        Uveza uvakalelo lwakhe.
                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].           [50]

1.3      Isihloko:      Ubuhle bendalo.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Ukuba          Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
         semxholweni
                        Izinto ezilinyiweyo/imithi/iintyatyambo/izidalwa ezinjengabantu,
                        izilwanyana, izinambuzane/iilwandle.
                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].           [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     3            DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam
1.4      Isihloko:        Amaxesha onyaka.
         Imo              Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo
         Ulwimi           Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                          okhethiweyo,
                          isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye
                          nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Ukuba            Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
         semxholweni
                          Amagama amaxesha onyaka/izinto eziqhubekayo kwixesha
                          ngalinye lonyaka: ehlotyeni - ukulima, imozulu, iiholide,
                          imicimbi,/eKwindla kutyiwa izilimo/yipasika/ebusika – imozulu,
                          izidlo, ubumnyama, ukuhlala endlwini, ulwaluko nokuvuna,
                          iiholide/entwasahlobo – kutshintsha imozulu/imithi
                          neentyatyambo ziyadubula/izilwanyana nezinambuzane
                          ziyaxhaphaka, ingca iluhlaza, imfuyo iyatyeba, iigusha
                          ziyachetywa, kuyageleshwa/kuzala imfuyo, iiholide.
                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].            [50]

1.5      Isihloko:      Mhla ndafumana ilungelo lokuvota.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Ukuba          Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
         semxholweni
                        Indlela endaziva ngayo/kwakunini/kwenzeka ntoni/zinto zini
                        ezazifuneka/uvakalelo lwakhe.
                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].            [50]

1.6      Isihloko:      Kufundwa ngamava.
         Imo            Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
         Ukuba          Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
         semxholweni
                        Izinto umntu agaxeleke kuzo ebomini ezimenza alumke/
                        Ukukholelwa okanye ukungakholelwa ngokuva/Ukukholelwa
                        okanye ukungakholelwa kumava.
                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].            [50]

1.7.1    Isihloko:        Jonga lo mfanekiso uze ubhale isincoko. Nika isihloko isincoko
                          sakho.
         Imo              Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
         efanelekileyo:
         Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                        okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     4           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

          Ukuba           Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
          semxholweni
                          Izinto ezenziwayo phambi kokuba abantu ababini batshate/
                          Isiko lomtshato/Isinxibo sakwaNtu neenjongo zaso/Izidlo/
                          Amacala omabini elakulomyeni nelakulomtshakazi/Ukulunga
                          nokungalungi kwelobola/Ukuthiya igama umakoti.

                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].           [50]

1.7.2     Isihloko:       Jonga lo mfanekiso uze ubhale isincoko. Nika isihloko isincoko
                          sakho.
          Imo             Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
          efanelekileyo:
          Ulwimi         Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
                         okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
                         sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
          Ukuba          Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
          semxholweni
                         Umsasazi amthandayo kwijelo losasazo/Inkqubo ayithandayo/
                         Izizathu ezibangela ukuba ayithande inkqubo leyo kungenjalo
                         amthande umsasazi lowo/acamngce ngekhondo
                         lokusasaza/ukulunga nokungalungi kwekhondo
                         lokusasaza/inkululeko yemidiya/iingxaki zabasebenzi
                         abakwimidiya/bangakhalazela neengxaki abazifumanayo
                         oonondaba malunga nokukhetha amabakusasaze/ubunzima
                         bokufunda ngezokusasaza.
                          [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].           [50]

IIMPAWU ZESINCOKO

Ukuba isincoko sesibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.

•       Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo aze athi ukuba unamandla
        alisebenzise nelimiyo.
•       Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
•       Abalinganiswa, isimo sentlalo izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo
        mazibonakale.
•       Iziganeko zichazwa/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye          zicace
        ezingunobangela wezinye, kungenjalo xa enamandla angasebenzisa izixhobo
        ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
•       Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana nooemva, phambi, ngeli xesha.
•       Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
•       Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe kofunda isincoko
        oluchukumisayo lungekrwada phofu.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     5           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

Ukuba isincoko sesichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.

•   Sichaza into/umntu/indawo/imeko njalo njalo.
•   Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
•   Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo
    izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.
•   Sisebenzisa imifanekiso ntelekelelo nezafobe.
•   Sivakalisa iimvakalelo zombhali.

Ukuba isincoko siyacamngca:

•   Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
•   Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
•   Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
•   Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana
    nezichazi,   imifanekiso-ntelekelelo,  izihlomelo,    neziphuhlisayo   ezifana
    nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.
•   Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.

Ukuba isincoko sesixoxayo inkcazelo mayibe ngoluvo oluthile.

•   Umviwa uthatha icala ngomba othile.
•   Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
    ezithile.
•   Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
    lokuvula.
•   Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
    ukucaphula kumava anawo ayinyani.
•   Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
•   Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.

Ukuba isincoko sesixoxela amacala omabini inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo
ephambili.

•   Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
•   Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
•   Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
    luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
    makalunike olwakhe uluvo xa evala.
•   Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo.
•   Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
•   Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.

                                                            AMANQAKU ECANDELO A:              50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     6           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO B: IMIHLATHI EMIDE

UMBUZO 2

IMIYALELO YOKUMAKISHA

•      Umfundi ukhetha umhlathi ube mnye kuphela. Ukuba umfundi ukhethe imihlathi
       emibini, makisha owokuqala.
•      Ubude bomhlathi omde: 80–100 amagama.
•      Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.

2.1        ILETA YOBUHLOBO

           Bhala ileta eya kwisizalwane osithembileyo ukhalazele ukungathenjwa
           kwakho ngabazali bakho.

           •   Idilesi yakhe, nesibuliso.
           •   Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.
           •   Ithoni nerejista mazibonakalise intlonipho kumntu omdala.
           •   Umxholo mawube ngowokukhalazela ukungathenjwa kwakhe ngabazali
               bakhe.
           •   Kwisiphelo makabhale igama lombhali.
           •   Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo.                         [30]

2,.2       I-OBHITSHUWARI

           Bhala iobhitshwari yeqhawe lasekuhlaleni ocelwe likhaya lalo ukuba uyenze.

           •   Igama elipheleleyo lomntu oswelekileyo.
           •   Umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo nabazali bakhe.
           •   Ukukhula kwakhe, ukufunda nokusebenza.
           •   Izinto aqaqambe ngazo wade waliqhawe.
           •   Ukugula kwakhe.
           •   Umhla wokusweleka.
           •   Usapho alushiya ngasemva.
           •   Amazwi amkhaphayo aquka neziduko.                                              [30]

2.3        INGXELO

           Bhala ingxelo ngako konke obekusenzeka kumnyhadala                  womculo
           weekwayara apho iphume phambili ikwayara yenu yolutsha.

           •   Imiba mayibhalwe ngokweengongoma.
           •   Kusetyenziswe ingxelo-ntetho.
           •   Izinto azifumeneyo, izindululo nesiphelo.
           •   Izihlokwana zamkelekile.
           •   Umbhali makasayine abhale nomhla ebhalwe ngayo.                                [30]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     7           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

2.4      UDLIWANONDLEBE

         Bhala udliwanondlebe oluphakathi komfundi nomdlali weqonga malunga nale
         khariye.

         •    Makabe nentshayelelo ebonisa indawo nenjongo yengxoxo.
         •    Makanike izithethi amagama.
         •    Umbuzi makamazi lo ubuzwayo amazise kwintshayelelo yakhe.
         •    Makadale umoya okhululekileyo nowokuthembana ukuze umbuzwa azive
              ekhululekile.
         •    Makahlele imibuzo yakhe aqale ngemibuzo ephangaleleyo aye esiya
              kuleyo ingqalileyo.
         •    Makasebenzise ulwimi oluhloniphekileyo, olucingelayo nolukwaziyo
              ukuzisa ingqondo kule nto ithethwayo.
         •    Makaziphonononge iimpendulo.
         •    Makangantyuntyi nanjengoko ixesha liqingqiwe.
         •    Makathathe amanqaku ashwankathele iimpendulo neenkcukacha
              ezibalulekileyo.
         •    Makavale ngokubulela umbuzwa.                                                   [30]

                                                            AMANQAKU ECANDELO B:              30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     8             DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE

IMIYALELO YOKUMAKISHA

•     Umfundi ukhetha umhlathi ube mnye kuphela. Ukuba umfundi ukhethe imihlathi
      emibini, makisha owokuqala.
•     Ubude bomhlathi omfutshane ngama- 60–80 amagama.
•     Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.

3.1       IFLAYA

          Umzali wakho uza kuvula ishishini lokuthengisa iziselo. Bhala iflaya
          yokwazisa eli shishini.

          •   Isihloko okanye islogani okanye ilogo etsala umdla.
          •   Anike inkcaza emfutshane ngemveliso leyo.
          •   Adwelise amaqithiqithi ahamba nale mveliso.
          •   Ingcombolo zoqhagamshelwano mazibekho.
          •   Ulwimi olutsalayo malusetyenziswe.                                                [20]

3.2       UNGENISO KWIDAYARI

          Bhala ungeniso kwidayari yakho yeentsuku ezintlanu zokuqala zeholide
          kaDisemba oza kuyichitha kweyona ndawo uyithandayo eMzantsi Afrika.

          •   Ibhalwa kwincwadi ekhethekileyo (ifomathi yedayari).
          •   Umhla, usuku nexesha.
          •   Sebenzisa ixesha eladlulayo.
          •   Ibhalwa ngokungekho sesikweni.
          •   Umbhali ubonisa amava akhe.                                                       [20]

3.3       Bhala izalathiso zokwalathisa umntu osuka kwisikhululo seenqwelomoya
          iPhaphos ofuna ukuya kwiKHOMPLEKSI iPHILIPOS.

          Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma:

          •   Uza kuphuma uhambe ngendlela/ngomgaqo oya ngasekhohlo.
          •   Hamba ngqo ude udibane nesekile.
          •   Esekileni jika ngasekhohlo wehle ngqo ngalo mgaqo.
          •   Uza kudibana neerobhothi ziwele ungajiki.
          •   Ekhohlo uza kudlula imoli eyiSuper Home Centre, hamba kancinci ube
              sele ufika kwisekile yesibini.
          •   Hamba ngqo ungajiki kwisekile leyo.
          •   Ekunene uza kudlula indawo yabakhenkethi iKato Pafos Port.
          •   Qhubeleka uhambe ngqo udlule amangcwaba eenkosi angasekunene
              kwakho.
          •   Hamba ngqo ungajiki, ude ufike kwisekile yesithathu, jika uye
              ngasekunene.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3     9           DBE/Februwari–Matshi 2015
                                              NSC – Imemorandam

          •   Uza kuhamba nje kancinci udibane neerobhothi uwele ungajiki.
          •   Ekhohlo uza kudlula isakhiwo secawe.
          •   Kwakhona uza kufika kwezinye iirobhothi, ziwele uqhubeke uhambe ngqo.
          •   Ekhohlo uza kudlula iPentaras Restyuranti.
          •   Hamba kancinci uze ujike ngendlela etshona ekhohlo uhambe umgama
              ongangeemitha ezingama-250, ube sele ufika kwikhompleksi iPhilipos
              ngasekhohlo.
          •   Makasebenzise ulwimi oluchanekileyo nezihlanganisi ezifanelekileyo.

         [Naziphi ezichanekileyo ziyakwamkeleka.]
                                                                                              [20]

                                                            AMANQAKU ECANDELO C:              20
                                                               AMANQAKU EWONKE:               100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
                                                   Downloaded from hlayiso.com              10                                                   DBE/Februwari–Matshi 2015
                                                                                    NSC – Imemorandam

QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, ICANDELO A).
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, ULwimi NeSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
  yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.

ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
   Ikhrayitheriya                                     Balaseleyo                 Enobuchule                 Phakathi                 Buthathaka             Bubhetyebhetye
 UMXHOLO                                                 28–30                      22–24                     16–18                     10–12                      4–6
 NOCWANGCISO                                  -Impendulo ebalaseleyo       -Impendulo ixonxwe      -Impendulo iyanelisa         -Impendulo ingena      -Impendulo ayikho
                                              enomtsalane,ngaphaya         ngobugcisa obukhulu     ngokupheleleyo               iphuma emxholweni      mxholweni konke konke

                      Umgangatho ongentla
 (Impendulo                                   kobekulindelekile            -Izimvo zinxulumene     -Izimvo ziyanamathelana      akukho                 -Izimvo zibondene
 nezimvo)                                     -Izimvo zihlakaniphile,      nomxholo kwaye          noko kwaye zingakuguqula     lunamathelwano         azigqalanga ntweni
 Ukubekelela izimvo                           zixhokonxa iingcinga kwaye   zinika umdla,bukho      ukucinga kofundayo           kwizimvo               -Azivakali izimvo kwaye
 ngenjongo                                    zinemfezeko                  ubungqina bemfezeko     -Iingcamango zibekelelwe     -Izimvo azicacanga     ziyaphindaphindwa/
 yokucwangcisa                                -Isincoko sibekelelwe        kwizimvo                ngokunamatheleneyo           kwaye ezinye zazo      uthetha into enye
 Ukubonakalisa                                ngobuchule                   -Iingcamango            kuquka intshayelelo, isiqu   zezemboleko            -Iingcamango zibekwe
 ukuyazi injongo,                             obungaqhelekanga kwaye       zibekelelwe             nesiphelo                    -Buncinci kakhulu      xazalala
 abantu ekujoliswe                            intshayelelo, isiqu          ngokwakhelanayo                                      ubungqina bobekelelo   azinalunxibelelwano
 kubo kunye                                   kwakunye nesiphelo           kuquka intshayelelo,                                 nonamathelwano
 nemeko                                       zibonakalisa                 isiqu nesiphelo                                      lweengcamango
                                              unamathelwano
 30 AMANQAKU                                  olunemfezeko
                                                         25–27                      19–21                    13–15                        7–9                      0–3
                                              -Impendulo encamisileyo      -Impendulo ixonxwe      -Impendulo iyanelisa         -Impendulo iphumile    -Impendulo itenxile

                      Umgangatho ongezantsi
                                              kodwa akukho zimpawu         ngobugcisa              nangona kumana kubakho       emxholweni ubukhulu    malunga nomxholo
                                              zakubalasela kubhekele phi   -Izimvo zisemxholweni   ukungacaci kwiindawo         becala                 -Izimvo zitenxile
                                              kwisincoko                   kwaye zinika umdla      ezithile                     -Izimvo ziyaqhawu-     zingcwecwela kude
                                              -Izimvo zivuthiwe            -Sibekelelwe            -Kukho ukunamathelana        qhawuka ziyabhidisa    nomxholo
                                              zixhokonxa iingcinga         ngobuchule, kukho       okubonakalayo kwizimvo       -Buyanqaphazeka        -Iingcamango
                                              -Iingcamango zibekelelwe     ukunamathelana          kwaye kuyanelisa             ubungqina              ziyingxubevange
                                              zandindaniswa ngobugcisa     kweengcamango           -Kukho ukubekelelwa          bokubekeleleka         engenamgqalisela
                                              kuquka intshayelelo, isiqu   okuquka intshayelelo,   kweengcamango                kweengcamango
                                              kunye nesiphelo              isiqu nesiphelo         nonamathelwano               nonamathelwano
                                                                                                   kwintshayelelo, isiqu
                                                                                                   nesiphelo

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                         Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
                                                     Downloaded from hlayiso.com                 11                                                          DBE/Februwari–Matshi 2015
                                                                                         NSC – Imemorandam

IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (continued)
 Ikhrayitheriya                                             Balaseleyo                        Enobuchule                 Phakathi                 Buthathaka                Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO                                                 14–15                               11–12                     8–9                        5–6                         0–3
& NOKUHLELA                                    -Ithoni, irejista, isimbo, isigama   -Ithoni, irejista, isimbo,    -Ithoni, irejista,        -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ulwimi aluvakali
                                               zifanelene ngokugqwesileyo           isigama zifanelene kakhulu    isimbo, isigama           isigama                      -Ithoni, irejista,

                         Umgangatho ongentla
Ukuhambelana                                   nenjongo,abantu ekujoliswe           nenjongo, abantu ekujoliswe   sifanelene nenjongo,      azifanelananga ncam          isimbo, isigama
kwethoni, irejista,                            kubo kunye nemeko                    kubo kunye nemeko             abantu ekujoliswe         nenjongo, abantu             asifanelananga
isimbo, isigama                                -Ulwimi lusetyenziswe                -Ulwimi luchaneke ngakumbi    kubo kunye nemeko         ekujoliswe kubo kunye        kwaphela nenjongo,
kunye nemeko                                   ngokuzithemba,                       kwaye ithoni isetyenziswe     -Ulwimi                   nemeko                       abantu ekujoliswe
Ukhetho-magama                                 luyathabathekisa                     ngokuchaneka kwisincoko       olufanelekileyo           -Ulwimi lusetyenziswa        kubo kunye nemeko
Ukusetyenziswa                                 -Ithoni enomtsalane nezafobe         siphela                       ludlulisa umyalezo        ngendlela ebuthathaka        -Ukunqongophala
kolwimi nesigama                               zentetho eziphumeza injongo          -Iziphene zokusetyenziswa     -Ithoni ifanelekile       -Ithoni nochongo             kwesigama
Iimpawu zobhalo,                               -Phantse kube akukho nasinye         kolwimi nopelo                -Izafobe zentetho         magama                       kubaxekile
izakhi                                         isiphene solwakhiwo                  zinqongophele                 zinonga umxholo           azifanelekanga               kangangokuba
zezivakalisi,                                  zivakalisi,upelo                     -Sixonxwe ngobugcisa                                    -Isigama                     ayinasihlahla into
nopelo                                         nokusetyenziswa kolwimi              obukhulu                                                sinqongophele                ebhaliweyo
                                               -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu
15 AMANQAKU                                                       13                               10                         7                          4
                                               -Ulwimi luchanekile kanye            -Ulwimi lunomtsalane kwaye    -Kuyanelisa               -Ukusetyenziswa
                                               nezafobe zisetyenziswe               luyaziphumeza iinjongo        ukusetyenziswa            kolwimi kubonisa

                      Umgangatho
                                               ngethoni ephumeza ukudlulisa         zokubhala                     kolwimi kodwa             ububhetyebhetye
                                               umyalezo                             -Ithoni ifanelekile kwaye     asekho amakhwiniba        -Izivakalisi
                                               -Phantse kube akukho nasinye         iyaziphumeza iinjongo         -Ithoni ifanelekile       zinobuthathaka-

                       ongezantsi
                                               isiphene solwakhiwo                  zokubhala                     kodwa izafobe             azitshintsha-
                                               zivakalisi,upelo,                    -Zimbalwa iziphene zezakhi    zentetho                  tshintshwa
                                               nokusetyenziswa kolwimi              zezivakalisi kunye nopelo     ezisetyenzisiweyo         -Isigama
                                               -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu        -Sixonxwe ngobugcisa          zinqongophele             sinqongophele
                                                                                                                                            ngokubalaseleyo
ISAKHIWO                                                         5                                  4                         3                          2                        0–1
                                               Isihloko sikhuliswe                  -Iinkcukacha ezinengqiqo      -Iinkcukacha              -Zikho iingcamango           -Iingcamango
Iimpawu zetekisi                               ngokuncamisayo                       zikhuliswe ngokwakhelanayo    ezisemxholweni            ezamkelekileyo               ezifunekayo
Ukukhula                                       -Iinkcukacha zibalasele              -Izimvo zinamathelene         zikhulisiwe               -Isakhiwo sezivakalisi       zinqongophele
kwemihlathi                                    ngokungaqhelekanga                   -Izivakalisi,imihlathi        -Izivakalisi, imihlathi   nesemihlathi                 -Isakhiwo
nokwakhiwa                                     -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe      zitshintshatshintshwa         zakhiwe kuhle             sinamakhwiniba               sezivakalisi
kwezivakalisi                                  zaqiqisiswa ngokugqwesileyo          ngobuchule obuqiqisisiweyo    -Isincoko sibunjwe        -Isincoko sisenayo           nesemihlathi
                                                                                                                  ngengqiqo                 ingqiqo                      sigxoko-gxoko
5 AMANQAKU                                                                                                                                                               -Isincoko
                                                                                                                                                                         asinangqiqo
UMMANDLA
WAMANQAKU                                                   43–50                             33–40                       23–30                      13–20                      0–10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                      Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3                              12                                                        DBE/Februwari–Matshi 2015
                                                                       NSC – Imemorandam

ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
    Ikhrayitheriya                  Balaseleyo                    Enobuchule                    Phakathi                     Buthathaka              Bubhetyebhetye
 UMXHOLO ,                              15–18                         11–14                        8–10                           5–7                       0–4
 UCWANGCISO                  -Impendulo igqwesile         -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo iyanelisa         -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                   idlule okuqhelekileyo        ukuchaneka kanobom           ibonakalisa ulwazi           ulwazi olungephi             ukunqongophala kolwazi
                             -Izimvo ziqiqisisiwe         ulwazi olunzulu              lweempawu zolu didi          lweempawu zolu didi          lweempawu zolu didi
 Ukungqala                   kwaye zivuthiwe              lweempawu zolu didi          lwetekisi                    lwetekisi                    lwetekisi
 kwempendulo nezimvo         -Luphangalele ulwazi         lwetekisi                    -Izimvo ziyaphuma            -Zimbalwa izimvo             -Intsingiselo ilahleka
 Ukuqoqwa kwezimvo           lweempawu zolu didi          -Ingqalile ayiphumi          emxholweni kwaye kukho       ezisemxholweni kodwa         rhoqo ide iphume
 ngenjongo                   lwetekisi                    nasemxholweni                nokugqwidiza                 kuninzi ukuphuma ecaleni     emxholweni
 yokucwangcisa               -Umsebenzi ungqalile         -Izimvo zixonxwe             -Ukunamathelana              -Kunqabile                   -Akukho
 Injongo yokubhala, abo      uhleli emxholweni            zadakancwa                   kumxholo nezimvo             ukunamathelana               ukunamathelana
 kujoliswe kubo,             -Kukho ukunamathelana        ngokunamatheleneyo           kufanelekile                 komxholo nezimvo             kumxholo nezimvo
 iimpawu/imigaqo             kwizimvo nomxholo            kumxholo nezimvo             -Ezinye iinkcukacha          -Zimbalwa iinkcukacha        -Zimbalwa kakhulu
 yetekisi, kunye nemeko      -Iingcamango                 -Iinkcukacha zixhasa         zixhasa isihloko             ezixhasa isihloko            iinkcukacha ezixhasa
                             zidakancwe ngobunono         isihloko                     -Ifomathi ifanelekile        -Imigaqo yefomathi           isihloko
 18 AMANQAKU                 zonke iinkcukacha            -Ifomathi ifanelekile        kodwa kusekho                ephambili isetyenziswe       -Imigaqo eyimfuneko
                             zixhasa isihloko             ineendawana                  ukungachaneki                ngokungaqondi                yobhalo lwale tekisi
                             -Ifomathi ifanelekile        ezingachanekanga                                          -Kutyeshelwe izinto          ityeshelwe
                             kwaye ichanekile             ezingephi                                                 ezininzi
 ULWIMI ISIMBO                          10–12                           8–9                          6–7                          4–5                         0–3
 SOKUBHALA                   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,
 NOKUHLELA                   isigama zihambelana          isigama sichaneke            isigama sihambelana          nesigama azingqamani         nesigama azingqamani
                             kakhulu nenjongo nabo        kakhulu malunga              nenjongo, abantu             nenjongo kwakunye            nenjongo,imeko
 Ithoni, irejista, isimbo,   kujoliswe kubo kunye         nenjongo, abantu             ekujoliswe kubo              nabantu ekujoliswe kubo      kwakunye nabantu
 injongo/ifuthe, abo         nemeko                       ekujoliswe kubo kunye        kwakunye nemeko              kunye nemeko                 ekujoliswe kubo
 kujoliswe kubo kunye        -Izakhi zezivakalisi         nemeko                       -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi         -Izele ziimpazamo
 nemeko                      zisetyenziswe                -Izakhi zezivakalisi         zibonakalisa iimposiso       zineemposiso ezininzi        ixazalala
 Ukusetyenziswa kolwimi      ngokuchanekileyo             zichanekile kwaye            -Isigama siyanelisa          eziphazamisa umyalezo        -Isigama asifanelananga
 nemigaqo                    -Phantse kube akukho         umyalezo wakheke             -Iimpazamo zobhalo           -Sinqongophele isigama       nenjongo
 Uchongo magama              nasinye isiphene             kakuhle                      ezikhoyo aziyiphazamisi      -Kukho amagingxi-gingxi      -Intsingiselo ilahleke
 Iimpawu zokubhala                                        -Isigama sichanekile         intsingiselo nomyalezo       kwintsingiselo               kakhulu
 kunye nopelo                                             -Ubukhulu becala akukho
                                                          zimpazamo
 12 AMANQAKU
 UMMANDLA                             25–30                         19–23                        14–17                        9–12                          0–7
 WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                  Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3                              13                                                                DBE/Februwari–Matshi 2015
                                                                       NSC – Imemorandam

ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
    Ikhrayitheriya                  Balaseleyo                   Enobuchule                     Phakathi                   Buthathaka                  Bubhetyebhetye
 UMXHOLO                                10–12                         8–9                          6–7                          4–5                           0–3
 UKUCWANGCISA                -Impendulo igqwesile         -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo iyanelisa         -Kubonakala ubunzima           -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                   ibonisa ukuqiqisiswa         ukuchaneka kanobom           ibonakalisa ulwazi           malunga nolwazi                ukunqongophala kolwazi
                             kwezimvo                     ulwazi olunzulu              lweempawu zolu didi          lweempawu zolu didi            lweempawu zolu didi
 Impendulo nezimvo           -Izimvo zihlakaniphile       lweempawu zolu didi          lwetekisi                    lwetekisi                      lwetekisi
 Ukubekelelwa kwezimvo       kwaye zivuthiwe              lwetekisi                    -Izimvo azisoloko            -Zimbalwa izimvo               -Intsingiselo ilahleka
 Iimpawu zetekisi/           -Luphangalele ulwazi         -Ingqalile ayiphumi          zisemxholweni kwaye          ezisemxholweni kodwa           rhoqo kukho
 umgaqo kunye nemeko         lweempawu zolu didi          nasemxholweni                kukho nokugqwidiza           kuninzi ukuphuma ecaleni       Intsingiselo iduke
                             lwetekisi                    -Izimvo zixonxwe             -Ukunamathelana              -Kunqabile                     kwisakhiwo esixazalala
 12 AMANQAKU                 -Umsebenzi ungqalile         zadakancwa                   kumxholo nezimvo             ukunamathelana                 -Akukho
                             akukho kugqwidiza            ngokunamatheleneyo           kwenzeka                     komxholo nezimvo               ukunamathelana
                             -Kubonakala                  kumxholo nezimvo             ngokufanelekileyo            -Zimbalwa iinkcukacha          kumxholo nezimvo
                             ukunamathelana               -Iinkcukacha zixhasa         -Ezinye iinkcukacha          ezixhasa isihloko              -Zimbalwa kakhulu
                             kwizimvo nomxholo            isihloko                     zixhasa isihloko             -Imigaqo yefomathi             iinkcukacha ezixhasa
                             -Iingcamango                 -Ifomathi ingqalile          -Ifomathi ingqalile kodwa    ephambili ityeshelwe           isihloko
                             zidakancwe ngobunono         iindawana ezikhoyo           zikho iindawana              okanye isetyenziswe            -Imigaqo eyimfuneko
                             kwaye zonke                  ezingachanekanga             ezingachanekanga             ngokungaqondi                  yobhalo lwale tekisi
                             iinkcukacha zixhasa          aziyiphazamisi injongo                                                                   ityeshelwe
                             isihloko                     yokubhala
                             -Ifomathi ifanelekile
                             kwaye ichanekile
 ULWIMI, ISIMBO                           7–8                           5–6                            4                            3                           0–2
 NOKUHLELA                   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,     -Ithoni, irejista, isimbo,
                             isigama zifanelene           nesigama sifanelene          isigama sifanelene           nesigama azifanelananga        nesigama
 Ithoni, irejista, isimbo,   kakhulu nenjongo, abo        kakhulu nenjongo, abantu     nenjongo, abantu             nenjongo, abantu               azifanelananga
 nesigama singqamene         kujoliswe kubo kunye         ekujoliswe kubo kunye        ekujoliswe kubo              ekujoliswe kubo kunye          nenjongo,imeko
 nenjongo kunye nemeko       nemeko                       nemeko                       kwakunye nemeko              nemeko                         kwakunye nabantu
 Ukusetyenziswa kolwimi      -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi           ekujoliswe kubo
 nemigaqo                    zisetyenziswe                zichanekile kwaye            zibonakalisa iimposiso       zineemposiso ezininzi          -Izele ziimpazamo
 Ukhetho- magama             ngokuchanekileyo             umyalezo wakheke             -Isigama siyanelisa          eziphazamisa umyalezo          ixazalala iyadida
 Iimpawu zokubhala           -Phantse kube akukho         kakuhle                      -Iimpazamo zobhalo           -Sinqongophele isigama         -Isigama asihambelani
 kunye nopelo                nasinye isiphene             -Isigama sichanekile         ezikhoyo aziyiphazamisi      -Kukho amagingxi-gingxi        nenjongo
                                                          -Ubukhulu becala azikho      intsingiselo                 kwintsingiselo                 -Intsingiselo ilahlekile
 8 AMANQAKU                                               iimpazamo                                                                                kakhulu
 UMMANDLA                              17–20                          13–15                      10–11                         7–8                              0–5
 WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015-memo/8b98c93b-eee6-48d0-b518-f548ca6961e4) — isiXhosa FAL · Memo · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2018-memo/0cde1c2a-921e-40a2-96d2-0499e932746d) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2017-memo/53f6a87b-9b07-4564-8877-907f3526782e) — isiXhosa FAL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015/5b0c8b63-1dff-4ac0-9811-df2db4cbbb4f) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2016/9df6a4f6-a923-43a1-bea0-5e8394e44742) — isiXhosa FAL · QP · 2016 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018-memo/544a2c6f-acc4-4ccf-b5a6-a4052f8802f4) — isiXhosa FAL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
